انقلاب یمن از درون
سعید ساسانیان
حسن علی یحیی العماد، مثل برادر مشهورش عصام العماد، الان شیعه دوازده امامی است. چند سالی در قم دروس دینی خوانده و حالا در یمن، در میدان التغییر، خیمه های شیعیان دوازده امامی را اداره می کند. مبنای حرکتش را این می داند که ” قبل از این که برگردم به یمن این دو کلمه را از آقا شنیدم که فرمودند تدبیر و شجاعت و آنقدر تدبیر داشته که نیاز بلند مدت یمن را در مبارزه با جهل و فقر ببیند و آنقدر شجاعت که در میدان التغییر با همه کمی شیعیان، علیه برخی انقلابیون قدرتمند اما فاسد! خطبه بخواند. پدر زیدی اش، نماینده پارلمان بوده و یکی از عموهایش، سالهای پیش، رئیس دفتر علی عبدالله صالح و برادرش هم نماینده عبدالملک الحوثی در میدان التغییر. همین اصالت خانوادگی باعث شده تا در وسط میدان التغییر نشست هایی برگزار کند که سلفیون هم دعوتش را بپذیرند! گفت و گوی حسن علی یحیی العماد را با رصد، پایگاه تحلیلی دفتر پژوهش روزنامه خراسان در ادامه می خوانید.
فعالیت های شما و دوستان تان در یمن در چه قالبی انجام می شود؟ حزب خاصی دارید؟
در یمن دو فعالیت اساسی را در دستور کار داریم؛ آمده ایم با بررسی کامل موقعیت یمن، خواسته ها و استعدادهای مردم یمن را شناسایی کرده ایم. متوجه شدیم که یمن گرفتار دو مشکل اساسی است: فقر و جهل. بررسی کردیم که چرا جوانان دنبال دعواهای منطقهای و مذهبی و طایفه ای هستند؟ چرا جوانان دنبال فتنه های داخلی و یا خرافات جهانی اند؟ جواب این مساله را در فقر و جهل دیدم. حضرت علی می فرمایند،جهل را با علم مواجه کنید. رفتیم دنبال افزایش علم. از طرفی دیگر مشکل، فقر بود. بعضی از کشورهای خارجی، جوانان یمنی را به خاطر فقر، می خرند و آن ها را به حامیان خود تبدیل می کنند. به همین خاطر موسسه العلم و العمل را تاسیس کردیم.
به یاد دارم وقتی رفتیم تا برای موسسه مجوز بگیریم، در قسمت هدف نوشته بودم: مقاومه الجهل و الفقر. این اشکال را گرفتند که چرا نوشته ای مقاومت، این باعث جنگ داخلی می شود! توضیح دادم که همان طور که حضرت پیامبر گفتند جهاد اکبر و جهاد اصغر، این مقاومت هم از قسم جهاد اکبر است.
کار ویژه این موسسه چیست؟ این طور که از نامش برمی آید، ظاهرا چندان به سمت فعالیت های سیاسی نمی رود؟
در این موسسه سه کار مهم انجام می دهیم. ابتدا می خواهیم اساتیدی را پرورش بدهیم که در مدارس با جهل نوجوانان و جوانان مقابله کنند. نیاز به تعلیم در یمن مساله ای اساسی است. (مدارس علم و عمل)
در مرحله دوم یمن، زمین های خوبی برای کشاورزی دارد. تقریبا ۸۰ درصد مردم یمن در گذشته کشاورز بوده اند. اما نتوانتسه اند به زمین هایشان برسند و یا به خاطر مهاجرت های بی رویه به پایتخت و یا خارج از کشور، تقریبا این سنت دیرینه را فراموش کرده اند. بررسی کردیم که چرا یمنی ها از کشاورزی زده شده اند. یمنی ها مدیریت در کشاورزی را نمی دانستند و از طرفی هم روش کشاورزی آن ها بهینه نبود. در این زمینه ما راهکارهایی به مردم می دهیم. (مزارع علم و عمل)
کار سوم موسسه، دار المعارف الایمانیه الیمنیه است. نیامدیم اسم این قسمت را بگذاریم حوزه علمیه چون حساسیت ها بالا است. داریم تحت این اسم کار معرفتی انجام می دهیم.
و اما فعالیت سیاسی تان؟
فعالیت سیاسی ما در چارچوب کار دومی است که می خواهم عرض کنم. مردم یمن از عنوان حزب بدشان می آید چرا که همیشه از احزاب جز شعار و قدرت طلبی چیزی ندیده اند. حتی بعضی حضور در حزب را حرام می دانند! ما به همین دلیل عنوان خاصی را برای گروه مان اعلام کردیم: “تجمع مستقبل العداله”. فکر می کنیم این نام وجه منفی ندارد. دلیل دیگر این بود که ملت ها به دنبال عدالت اند و البته جز امام زمان(عج) هیچ کس نمی تواند عدالت را بطور مطلق برقرار کند. ما با این نام غیرمستقیم داریم به وجود حضرت صاحب الزمان(عج) اشاره می کنیم. در حقیقت بیشترین فعالیت های “موسسه العلم و العمل”، معطوف به فعالیت های فرهنگی و اقتصادی یعنی گسترش کشاورزی است اما “تجمع مستقبل العداله” تنها در حوزه سیاسی و حضور انقلابی در میدان التغییر فعالیت می کند. دفتر “تجمع” وسط میدان التغییر است! برای چاپ نشریه ها و فعالیت های اینترنتی و تبلیغی هم از دفاتر “موسسه العلم و العمل” استفاده می کنیم.
ریشه های قیام مردم در یمن چیست؟
به نظرم همه مسائلی که در خصوص ریشه های انقلاب های منطقه مطرح می شود، در یمن وجود دارد و از این لحاظ یمن یک استثنا است. مثلا در بحرین مشکلات اقتصادی به عنوان یکی از ریشه های اصلی، خیلی مهم نیست و بیشترین تلاش برای دستیابی به آزادی سیاسی است. اما در یمن دغدغه اقتصادی برای مردم یک مسئله مهم است. البته این تنها مسئله نیست. مردم یمن نمی خواهند عزت شان را برای بدست آوردن نان از دست بدهند. به نظرم مساله اصلی در یمن عزت مردم است. عزت مردم در معیشت، مشارکت سیاسی و … از دست رفته است. لذا می بینید که گروه های مختلف دوازده امامی،زیدی، شافعی، سلفی و حتی برخی بی دین ها هم در انقلاب فعال اند چون از ظلم علی عبدالله صالح خسته شده اند.
انقلاب یمن برخلاف تونس و مصر و لیبی، طولانی شد. علت این که انقلاب تا الان پیروز نشده را در چه می دانید؟
علت اصلی که تا کنون انقلاب مردم یمن پیروز نشده است، عدم وحدت مردم است. البته همه مردم در آرمان مبارزه با ظلم و رفتن ظالم یعنی علی عبدالله صالح متحد هستند اما نیامده اند دور هم بنشینند. برخی گروه ها هنوز به این مساله نرسیده اند که باید با هم همکاری کنند. مشکل هم همین است که این ها نگاه عقیدتی به مسائل و گروه ها دارند. مثلا گروه علی محسن الاحمر که رئیس حزب الاصلاح است، همین طرز فکر را دارند و همیشه مخالف ما بوده اند.
تا امروز باور کنید که در این هشت ماه معجزه است که ما در میدان التغییر هستیم. روزهای اول اصلا باورشان نمی شد که ما هم میاییم! حتی این ها می خواستند ما را بیرون کنند. برخی مواقع حتی بین خود این نیروهای تندرو دعوا شده که آخر این ها را بیرون کنیم یا نه؟!
اما خدا را شکر ما با همه گروه ها به جز تندروها داریم همکاری می کنیم. جنبشی راه انداختهایم به نام “ملتقی العام لتنظیمات الثوریه” که لیبرال ها، سوسیالیست های جنوب و شافعی ها و حوثی ها و دیگر گروه ها دور هم جمع شده ایم. از لحاظ تبلیغی و میدانی هماهنگ با هم عمل می کنیم. وقتی این وهابی ها علیه ما شیعیان حرفی بزنند، این متحدان ما در ملتقی، سریع از ما دفاع می کنند که این ها انقلابی اند، بیشتر از همه ما دارند کار می کنند و در صحنه حضور دارند، چرا این ها را متهم می کنید؟ الحمدالله فعالیت های تبلیغی و میدانی ما چون زیاد است، توانسته ایم تعداد کم مان را در ملتقی جبران کنیم و اثرگذاری مان را افزایش دهیم.
پس در میدن التغییر هم چند دستگی وجود دارد؟ و ظاهرا شما بیشتر از بقیه مشقت دارید؟
بله؛ یاران علی محسن اکثریت اند و از لحاظ مالی هم از طرف ولیعهد عربستان و حاکم قطر پشتیبانی می شوند. از طرفی در میدان التغییر مسلط اند. دشمنی آن ها آنقدر با ما زیاد است که حتی یک بار یکی از بچه های ما را در همان میدان التغییر زندانی کردند که با کلی صحبت و حتی شکایت، در آخر آزاد شد!
در همین ماه رمضان قبل از سحر، از بلندگوی بالای خیمه مان دعا پخش می کردیم. علی محسنی ها هم ترانه می گذاشتند. جوان های شان می آمدند و دور خیمه ما می نشستند. خیمه ما مثل کعبه شده بود و دور تا دورش می نشستند. وقتی که جمعیت زیاد شد، مسئولان حزب علی محسن آمدند و بلندگوی بزرگی را گذاشتند روی خیمه ما و ترانه و سرود ملی می گذاشتند که کسی دعاهای ما را نشنود.
به طور مثال در مورد روز قدس؛ گفتم ما که داریم هر جمعه را اسم خاصی می گذاریم، این جمعه را بگذاریم “یوم القدس العالمی” گفتند: خیر! این روز خمینی است! گفتیم قدس که مال خمینی نیست، مال همه مسلمانان است اما بازهم مخالفت کردند. می گفتند چون خمینی این روز را مشخص کرده ما کاری نمی کنیم! با کلی بحث و اعتراض، اسم آن جمعه را گذاشتیم “بشائرالنصر فی یوم القدس” . خدا رو شکر ما برنامه خودمان را داشتیم. برای اینکه مانع کارمان نشوند، از ساعت دو تا اذان صبح تمام خیابان را پوستر و بنر زدیم. عکس ها و جملات امام را هم زدیم. حتی این جمله امام را که «راه قدس از کربلا می گذرد» را این طور نوشتیم که «راه قدس از میدان های التغییر می گذرد!» (طریق القدس من ساحات التغییر)
آرایش نیروهای انقلابی یمن الان چطور است؟
گروه های مختلفی حضور دارند. اما اصلی ترین گروه همان طور که گفتم حزب الاصلاح به رهبری علی محسن است که فرمانده تیپ یکم زرهی علی عبدالله صالح ظالم بوده است. انقلاب ما تفاوتی که با انقلابی گری علی محسن دارد این است که ما با دو دشمن روبروییم. علی محسن با علی عبدالله صالح مخالف است و ما با هر دوی آن ها مخالفیم.
یمن در شرایط کنونی مانند عربستان است. ملک عبدالله حامی علی عبدالله صالح است و ولیعهد او یعنی سلطان بن عبدالعزیز، حامی علی محسن. درگیری های صالح و محسن در یمن نمونه کوچکی از جنگ های داخلی قدرت در عربستان است.
خداراشکر با حوثی ها هماهنگی کامل داریم. آن ها هم در “ملتقی العام لتنظیمات الثوریه” حضور دارند. حتی در روز قدس هم همکاری خوبی با آن ها داشتیم و در تبلیغات این روز آن ها کمک های زیادی به ما کردند.
چقدر امید دارید که فعالیت های فرهنگی تان در این اوضاع آشفته یمن جواب دهد؟
اگر فعالیت های فرهنگی جواب نمی داد، ما تا الان شهید شده بودیم. حرف های ما منطقی است. مردم وقتی حرف های ائمه (علیهم السلام) را می شوند، خیلی دقیق گوش می کنند و می پذیرند، البته همیشه لازم نیست بگویی که این حرف ائمه است. مشکل ما این است که مردم حرف های ما شیعیان را نشنیده اند.
خدا را شکر فعالیتهایمان آنقدر نفوذ داشته که الان دشمن می گوید تنها جنبش سیاسی که برای آینده برنامه دارد، همین گروه ما یعنی “تجمع مستقبل العداله” است که از طریق موسسه العلم و العمل درپی مبارزه با جهل و فقر با استفاده از سه رویکرد آموزشی، گسترش کشاورزی و معرفتی است و از طریق “تجمع” هم به فعالیت های سیاسی و انقلابی خود می پردازد.
شعارهای انقلاب یمن کلیشه ای نشده است؟ به نظر می رسد برخی مواقع در یمن، آن عمقی که باید در انقلاب دیده شود، وجود ندارد. نظر شما چیست؟
تا حدودی درست می گوئید. بعضی گروه ها فقط بلدند به علی عبدالله صالح بگویند “ارحل!” و این فقط به نفع علی محسن است. اما ما نیامده ایم که مثل بقیه جنبش ها فقط بگوئیم، ارحل ارحل! خب! حالا ظالم رفت، می خواهیم چه کار کنیم؟! علی محسنی ها نمی خواهند جنبشی در یمن آینده نگر باشد چون فقط دنبال این هستند که عبدالله صالح برود تا علی محسن سرکار بیاید! اما ما به همه ظالمان می گوییم ارحل. ما که به علی عبدالله صالح کاری نداریم. چون ظالم است میگوئیم ارحل. علی محسن هم مثل او است. شش سال جنگ علیه حوثی ها را چه کسی راه انداخت؟ همین علی محسن بود که می خواست آن ها را سرکوب کند.
شما برای عمق بخشی به شعارهای انقلاب کاری کرده اید؟
بله. خیمه بزرگی در همان میدان التغییر زده ایم و مدام در آن نشست های مختلف برگزار می کنیم. مثلا ۱۰۰ روز که از انقلاب گذشت، همه گروه ها را گفتیم بیائید تا این ۱۰۰ روز را آسیب شناسی کنیم. خدا را شکر حتی سلفی ها هم آمدند. یا پوستر چاپ می کنیم و به کلمه “انقلاب” قید می زنیم که انقلاب عدالت علیه ظلم یا انقلاب آزادی علیه خفقان و …
نگاهی یمنی ها به جمهوری اسلامی چگونه است؟
سلفی ها و تندروها که نگاه خوبی ندارند. اما بیشتر زیدی ها نگاه خوبی به جمهوری اسلامی و امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری دارند. آن شافعی هایی هم که نقشه های آمریکا در یمن را فهمیده اند که دنبال تفرقه انداختن بین شیعه و سنی است، دارند به سمت جمهوری اسلامی می آیند. همیشه به بچه ها می گویم، لازم نیست ما خیلی زرنگ باشیم! فقط باید همان کارهایی که ایران و حزب الله لبنان انجام می دهند را با کمی تغییر، تقلید کنیم!
جنوبی ها الان نگاه خوبی به جمهوری اسلامی ندارند. یکی از جنوبی ها به نام علی ناصر محمد که رئیس جمهور یمن جنوبی بوده، در همایش بیداری اسلامی در تهران شرکت کرد. متاسفانه همین مساله هم باعث شد که مردم جنوب کمی از جمهوری اسلامی ایران دلخور شوند چون ناصر محمد شخصیت منفوری است و حداقل ۱۲ هزار نفر از جنوبی ها را کشته است. ما در میدان التغییر با کلی بحث و مصیبت، قبول کردیم که طرفدارانش فقط عکس او را بچسبانند. گفتیم وقتی عکس علی محسن هست، عکس او هم بگذار باشد!
آینده انقلاب یمن را چطور می بینید؟
ما به دنبال تجلی این فرموده امام علی علیه السلام هستیم که «من اعان ظالم ابتلا الله به».
علی عبدالله صالح، علی محسن را کمک می کرد و علی محسن هم او را و هر دوی این ها ظالم و مخالف شیعیان و مردم یمن بودند. دعوایی که الان بین آن ها است الان به نفع ما و مردم است. بالاخره این دعوا باعث می شود که جنبش این دو نفر ضعیف شود. شرایط ما الان مثل زمان امام صادق علیه السلام است که امویان و عباسیان با هم می جنگیدند. الان تمام سعی ما این است که وارد دعوای آن ها نشویم. البته اشتباه نشود، ما در میدان التغییر هستیم و در راهپیمایی ها فعال هستیم اما یک جاهایی هست که فقط دعوا بین این دو نفر است و به هیچ وجه وارد نمی شویم. به هیچ وجه ما پشت سر علی محسن با علی عبدالله صالح نمی جنگیم.
شعار اصلی که در دل داریم این است که “ارحلو جمیعا” اما ما نمی خواهیم که دشمن انقلاب از ضدیت ما با علی محسن استفاده کند و در صفوف انقلابیون تفرقه بیاندازد. نه! داریم صحنه را مدیریت می کنیم و مردم را آگاه می کنیم که در آینده اگر علی عبدالله صالح رفت، کار انقلاب تمام نمی شود و باید علی محسن و امثال او که زمانی همکار صالح بوده اند، محاکمه شوند. آینده را روشن می بینیم چون حکومت آینده هرچه باشد، به هیچ وجه دیگر صرفا دست یک گروه نیست و باید ائتلافی باشد و این به نفع ماست. اما فکر نمی کنم به این زودی ها انقلاب پیروز شود.