آیا غرب به ‌دنبال تجزیه مصراست؟

سعید ساسانیان/ بر اساس منطق موازنه قوا، شکل گیری دولت های جدید موجب بی ثباتی در یک منطقه خواهند شد. این بی‌ثباتی البته نمی‌تواند بدون در نظر گرفتن دلایل شکل‌گیری دولت جدید فهم شود.  دولت جدید، براساس برخی تمایزات اساسی از یک کشور جدا شده و تنش میان این دو امری حتمی خواهد بود. یمن شمالی و جنوبی، آلمان شرقی و غربی و در دوران جدید نیز سودان جنوبی و شمالی از مصادیق چنین انفکاک هایی هستند.

وقتی نظم یک منطقه از منظر بازیگر بیرونی و مداخله گر مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد، شکل‌گیری دولت جدید به مثابه محملی برای ایفای نقش جدیدتر و جدی‌تر در معادلات منطقه ای خواهد بود. البته نمی‌توان از نقش دولت مداخله گر در انفکاک و در نتیجه شکل‌گیری دولت جدید چشم پوشی کرد. به عنوان مثال سودان جنوبی در شرایطی تشکیل و از سودان بزرگ جدا شد که نیاز اسرائیل برای حضور در منطقه آفریقا با وقوع انقلاب مصر بیش از پیش عیان شده بود. این مسئله در کنار عوامل دیگر موجب شد تا سودان جنوبی به عنوان صد و نود و سومین کشور، در کمتر از ۲۴ ساعت به عضویت سازمان ملل در آید.

تحلیل دخالت بیگانگان در اوضاع داخلی مصر نیز منطقی غیر از این ندارد. با تحقق انقلاب مصر و از میان رفتن یکی از قدیمی‌ترین و اصلی‌ترین متحدان آمریکا. همین شرایط میان مسلمانان و مسیحیان نیز وجود داشت. اگرچه با روشنگری علمای مذهبی و نظم بخشی مساعد شورای نظامی و دولت موقت مصر، این درگیری ها پس از چند روز از میان رفت، اما شرایط داخلی مصر هم چنان پتانسیل اتفاقی مهم تر را داشت.

پیشنهاد “رند”؛ کشوری مستقل برای دفاع از حقوق مسیحیان

حادثه ای که به «ماسپیرو» ملقب شد، در حقیقت سطحی جدی‌تر از درگیری‌های داخلی مصر بود. ماجرا از این قرار بود که قبطیان مصر در یکی از شهرهای استان آسوان بدون مجوز قانونی اقدام به ساختن کلیسایی نمودند که با مخالفت و تخریب آن توسط استاندار آسوان مواجه شد. تخریب کلیسا بهانه ای به‌دست قبطی ها داد تا با تظاهرات در قاهره، شعارهایی علیه مسلمانان سردهند. آنان علاوه بر این قصد داشتند تا ساختمان رادیو و تلویزیون مصر در منطقه ماسپیرو را نیز اشغال کنند. اما نگاهی به گذشته قبطی‌های مصر می تواند بسیاری از مسائل را شفاف کند.

قبطی‌ها که مسیحی هستند و ۱۰درصد جمعیت مصر را تشکیل می‌دهند. این گروه با حمایت اسرائیل در سال‌های گذشته، طی بیانیه‌ای خواهان تشکیل دولتی خودمختار به نام دولت قبطی‌ها می‌شود که دادگاه های قبطی داشته باشد و بر اساس قوانین کتاب مقدس مسیحیان قضاوت کند و هم چنین دادگاهی مدنی که بر اساس قوانین کشور فرانسه به داوری بپردازد. دادگاه‌های جنایی نیز بر اساس قوانین بین المللی اداره خواهند شد. همچنین این دولت خودمختار مورد نظر آنان، وزارتخانه ها و مدارس و دانشگاه هایی مستقل از مصر خواهد داشت. یکی از موارد جالب در بیانیه این گروه، آموزش و پرورش به زبان قبطی و تکلم به آن در مناطق خودمختار و دوری گرفتن از چیزی است که «زبان اشغالگر عربی» خوانده شده است. همه این‌ها به معنای تشکیل دولتی مستقل می‌باشد.

به نظر نمی‌رسد آشوب های اخیر در حادثه ماسپیرو صرفا بر اساس تخریب یک کلیسا شکل گرفته باشد.

چند روز قبل، موسسه رند به عنوان یکی از اصلی‌ترین اتاق‌های فکر در آمریکا در این خصوص موضع مشخصی را اعلام نمود. این موسسه که در کنار برخی از مراکز دیگر هم چون شورای روابط خارجی آمریکا، به خوراک دهی سیاست های خارجی دولت آمریکا مشغول است، به صورت ویژه بر روی بحران‌های جهانی اعم از اقتصادی و سیاسی اندیشیده و اعلام موضع و راهکار می‌نماید.

نکته جالب در راهکار موسسه رند، تاکید بر ایجاد کشوری مستقل برای زیستن مسیحیان منطقه خاورمیانه است!

این موسسه به مسئولان آمریکایی، کشور لبنان، صحرای سینا در شرق مصر و صحرای سیوه واقع در شمال غربی مصر (۵۰ کیلومتری مرز لیبی) را به عنوان اماکنی برای ایجاد کشور ملی مسیحیان در شرق پیشنهاد کرده است.

نکته جالب قرابت خاصی است که میان مواضع قبطی های مسیحی مصر و گزارش موسسه رند وجود دارد. این موسسه در حالی وضعیت مسیحیان منطقه را بعد از سقوط نظام های دیکتاتوری وخیم می‌داند که قبطی‌ها نیز اسلامی بودن دولت مصر را رد کرده و خواستار نظامی لائیک شده بودند.

موسسه رند از این می گوید که دیگر نظام هایی مانند مبارک وجود ندارند که از مسیحیان در مقابل گروه های اسلام‌گرای تندرو محافظت به عمل بیاورند، پس باید آن‌ها دارای کشوری مستقل باشند تا از امینت کافی برخوردار شوند.

با توجه به این گزارش و سابقه موثر بودن موسسه رند، باید منتظر حوادث جدیدی در عرصه داخلی مصر بود. البته اگرچه اخوان المسلمین و الازهر در خصوص حادثه ماسپیرو مواضع قابل تامل و مثبتی اتخاذ نمودند اما با توجه به حساس شدن وضعیت منطقه و نزدیک شدن به انتخابات پارلمانی مصر، به نظر می رسد درگیری های داخلی افزایش خواهد یافت چرا که فضای انتخابات، همراه خواهد بود با حضور افکار و اعتقادات گوناگونی که در قبال مسائل مختلف حتی اعتقادات اقلیت ها نیز موضع خواهند داشت، لذا احتمال تنش بسیار خواهد بود. چنین شرایطی می تواند بسترساز مطرح شدن کشور مستقل مورد نظر موسسه رند و تجزیه مصر شود.

مطالب مرتبط

• ممانعت مصر از انحراف سرنوشت بهار عربی
• گزارش تصويري/ افزايش درگيري ها در مصر براي تحقق خواسته هاي مردم
• انقلاب بحرین، از درون
• «وثیقه السلمی» بازی جدید شورای نظامی مصر
• چرا حامیان مبارک، در دفاع از شورای نظامی به خیابان ریختند؟