ظهور و خونخواهی شهدای کربلا؛ انتقام یا توسعه عدالت؟
زهرا حسینی
با توجه به شباهتها و پیوندهایی که بین امام حسین(ع) و امام زمان(عج) وجود دارد، عاشورا را باید پشتوانه فرهنگی عصر غیبت قرار دهیم و استراتژی انتظار بدانیم. تکلیف ما دراین دوران، بسیار حساس و خطیر است. ما می توانیم یاوران امام حسین(ع) را الگوی انسان امروزی معرفی کنیم. امام مهدی(عج) احتیاج به یار دارد و این یارانش باید یاران عاشورایی باشد.
حجت الاسلام و المسلمین محمد رضا فوادیان، پژوهشگر عرصه مهدویت و اسلام و کتاب شناس مهدوی که در پژوهشکده مهدویت موسسه آینده روشن فعالیت می کند در گفتوگو با “رصد” پایگاه تحلیلی دفتر پژوهش روزنامه خراسان از معانی و مفاهیم منتقم بودن امام زمان(عج) می گوید و به تبیین موضوع خونخواهی امام حسین(ع) میپردازد. مشروح گفته های این پژوهشگر را در ادامه می خوانید.
امام زمان(عج) منتقم حق
امام زمان (عج) عهده دار تمام خونهایی است که به ناحق در طول تاریخ ریخته شده است، ایشان با ایجاد عدالت و پایان دادن به جریان ظلم این انتقام را میگیرد. مظلومترین فردی که در عالم کشته شده است، حضرت سیدالشهدا(ع) است. لذا امام مهدی(عج) خون خواه و منتقم خون امام حسین(ع) است.
از امام رضا(ع) سوال کردند آن افرادی که امام حسین (ع) را کشتهاند دیگر نیستند که ازآنها انتقام گرفته شود. در قرآن می خوانیم نباید گناه کسی را به گردن فرد دیگری انداخت. امام رضا(ع) می فرمایند: هر کسی در عصر ظهور راضی باشد به کاری که یزید و یزیدیان با امام حسین(ع) انجام دادند امام مهدی (عج) از آنها انتقام می گیرد.
امام سجاد(ع) فرمودند سوگند به خدا که خون امام حسین(ع) از حرکت و جوشش نمی ایستد تا اینکه خداوند مهدی (عج) را برانگیزد. او به انتقام خون امام حسین(ع) از منافقان، فاسقان، کافران انتقام می گیرد. در روایات این چنین آمده است و لقب منتقم را ائمه اطهار در روایات به امام زمان(عج) نسبت دادهاند.
این روایت از ابوحمزه ثمالی است که به امام باقر (ع) عرض میکند: ای فرزند پیغمبر آیا شما قائم نیستید حق را به پا نمی دارید پس چرا تنها ولی عصر امام زمان(عج) را قائم می خوانند. امام محمد باقر(ع) می فرمایند: چون جدم امام حسین (ع) کشته شد فرشتگان صدا به گریه و ناله بلند کرده و عرض کردند: پروردگارا! آیا قاتلان بهترین بندگانت و اشرف برگزیدگانت را رها میکنی و خداوند فرمود: ای فرشتگان من ناراحت نباشید به عزت و جلالم سوگند از آنها انتقام خواهم گرفت. هر چند بعد از گذشت زمان ها باشد.
آن لحظه خداوند حجاب را از مقابل دیدگان فرشتگان برداشت و امامان از فرزندان امام حسین (ع) را یکی پس از دیگری به آنها نشان داد.
فرشتگان وقتی دیدند، جریان ولایت و امامت امام حسین (ع) بعد از شهادتشان ادامه دارد شاد شدند، دیدند یکی از فرزندان امام حسین(ع) ایستاده مشغول نماز است، خداوند فرمود با این قائم یعنی همین شخص ایستاده، از قاتلان امام حسین (ع) انتقام خواهیم گرفت، این روایت در بحارالانوار، دلائل الامامه، بسیار آمده است، لذا می بینیم در خود روایات آمده است که امام مهدی(عج) قائم و انتقام گیرنده خون سید الشهدا است.
حرکت سید الشهدا(ع)؛ پشتوانه فرهنگی ظهور
اگر عاشورا را بدون ظهور و قیام حضرت ولی عصر(عج) معنا کنیم یک حرکت ابتر است. یک حرکتی که سال ۶۱ اتفاق افتاده و همانجا متوقف شده است.
ثمره و نتیجه قیام عاشورا، ظهور امام عصر(عج) است، امام زمان (عج) زمانی که ظهور میکنند، شعارشان یالثارات الحسین است، پس مشخص است پشتوانه فرهنگی ظهور، حرکت سیدالشهدا است. این حرفها را ما نمیگوییم، دشمنان ما، یهودیهای صهیونیسم که سالها پیش در تلاویو جمع شدند گفتند شیعه دو بال حرکت دارد؛ قیام سیدالشهدا(ع)و ظهور امام مهدی(عج)، امام خمینی(ره) با یاد امام حسین (ع) مردم را به خیابان ها کشاند و گفت محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است.
پس از پیروزی انقلاب هم، امام خمینی (ره) فرمودند: این انقلاب اسلامی زمینه ساز حکومت امام زمان(عج) است. افقی را پیش روی مردم مسلمان ایران و جهان ترسیم کردند.
چگونگی انتقام گیری از ظالمان
امام حسین(ع) به خاطر روا شدن یک ظلم شدید کشته شد. امام زمان(عج) به تمام ظلم هایی که در طول تاریخ بر بشریت رفته است پایان می دهد و نه اینکه امام مهدی(عج) یزید را زنده کند و به او بگوید تو جد مرا کشتی.
اگر ما از کسی انتقام میگیریم برای این است که آرامش خاطر پیداکنیم، اما امام زمان(عج) برای تشفی و شفا گرفتن سینه اش قاتلان جدش را نمیکشد. امام مهدی(عج) ظهور میکنند و تمام ظلم هایی که بر پیکر تاریخ رفته است را انتقام می گیرد. ظلم به حضرت زهرا (سلام الله علیها) را انتقام می گیرد، ظلم بر امام سجاد(ع) را انتقام می گیرد.
هم اکنون مردم جهان زیر سلطه ظلم زندگی می کنند، امام مهدی(عج) عدالت را بر همه ارزانی میدارد و برای همیشه بنیانهای ظلم را ریشه کن میکند، یکی از ظلم های بزرگ تاریخ شهادت حضرت سیدالشهدا(ع) است، که امام مهدی (عج) سائر و خون خواه امام حسین(ع) است.
ظلمی که بر امام حسین (ع) رفته است و هنوز جبران نشده است امام زمان (عج) پاسخش را می گیرند.
سائر یعنی خون خواه، یکی از القاب امام زمان (عج) است.
و در قرآن آیه ۳۳ سوره اسرا می خوانیم : “وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِیِّهِ سُلْطاناً..،و هر کس مظلوم کشته شود، به سرپرست وى قدرتى دادهایم..” هرکسی مظلوم کشته شود خداوند برای خون مظلوم یک ولی قرار می دهد. یک سائر قرار می دهد یعنی خون خواه قرار می دهد که انتقام را می گیرد.
امام زمان (عج) خون خواه سید الشهدا است؛ ولی دم است. افرادی هم که به ظلم بنی امیه راضی هستند در همان صف قرار دارند.
به طور مثال وقتی صدام دشمن ایران، انقلاب و شیعه مٌرد، عدهای برای او مقبره ساختند و برایش مجلس گرفتند. به کارهایی که صدام انجام داده بود، راضی بودند. عدهای ازهمین دست عاشورا را در شبکه های ماهواره ای یک دعوای فامیلی عنوان می کنند یا توجیهات دیگری میآورند و هیچ توجهی ندارند به اینکه ولی خدا، بهترین بنده خدا، در برههای از زمان دچار ابتلائات فراوان و شدیدی شده است. یعنی اکنون نیز در جهان عده ای بی تفاوت و چه بسا راضی به فعل یزید و یزیدیان هستند، امام مهدی (عج) با این افراد برخورد می کنند.
همان علت هایی که منجر به شهادت امام حسین (ع) سبب شد که امام مهدی (عج) غیبت کنند، چرا امام حسین (ع) کشته شد؟ چون مردم نخواستند و معرفت نداشتند و امام حسین (ع) به گودال قتلگاه کشیده شد. چرا امام مهدی(عج) در پس پرده غیبت است؟ زیرا مردم نمی خواهند، مردم معرفت نسبت به حجت خدا ندارند. نسبت به سایر امامان هم این معرفت عمومی وجود نداشت و کار ائمه (علیهم السلام) ختم به شهادت شد، امام مهدی (عج) چون آخرین حجت الهی است خداوند او را در پس پرده غیبت گذاشته است.
دستاوردهای حسینی و زمینه سازی های فرج
با توجه به شباهتها و پیوندهایی که بین امام حسین(ع) و امام زمان(عج) است، عاشورا را باید پشتوانه فرهنگی عصر غیبت قرار دهیم و استراتژی انتظار بدانیم. تکلیف ما دراین دوران، بسیار حساس و خطیر است. ما می توانیم یاوران امام حسین (ع) را الگوی انسان امروزی معرفی کنیم. چطور آنها توانستند در آن فرصت امام زمانشان را به نحو احسن یاری کنند، امام مهدی(عج) احتیاج به یار دارد و این یارانش باید یاران عاشورایی باشد.
مجالس امام حسین(ع) باید منتظر پرور باشد. منتظران امام زمان(عج) باید عاشقان امام حسین(ع) باشند، امام زمان(عج) کسی است که هر روز صبح و شام به یاد جد غریبش عزادارای می کند. مسئله دیگر آن ریزشها و رویشهایی است که در دوران امام حسین(ع) اتفاق افتاد، امام حسین (ع) با یک تدبیر و مدیریت بحران از افتادن عده ای به ورطه سقوط جلوگیری کرد.
ما از مجالس عزاداری امام حسین (ع) باید تلاش برای یاری امام زمان (عج) را بیاموزیم، عاشورا باید شوق انتظار و ظهور امام زمان(عج) را افزایش دهد.
این کتاب شناس مهدوی با بیان اینکه هم اکنون در سالهای اخیر بیش از ۳۰کتاب در زمینه عاشوراوانتظار نوشته شده است اشاره کرد که در پایان این گفتگو به معرفی کتاب ها و موضوعات تعدادی از آنها می پردازیم.
- نینوا معبر انتظار، صادق سهرابی، تهران، مهر محبوب،۱۳۸۵، چاپ دوم ، ۳۲ صفحه رقعی .
این کتاب با بررسی و دقت در زیارت عاشوار و زیارات مربوط به امام زمان (عج) معتقد است برای رسیدن به ظهور باید از گذرگاه کربلا عبور کرد. درس ها و پیام های عاشورا، چراغ های فرا راه شیعیان است تا با دیدی روشن و بصیرتی افزون، منتظر ظهور باشند.
- عاشورا و انتظار، مسعود پورسید آقایی، چاپ چهارم، ۱۳۸۵،رقعی، ۷۲ صفحه، قم، انتشارات حضور
پیوند ها، تحلیلها، و رهیافتها سه بخش مهم این اثر است. بخش نخست به بیان ۲۶ شباهت بین امام حسین (ع) و امام مهدی (عج) می پردازد و در بخش بعدی ۱۸ تحلیل از این شباهت ها بیان می شود. در بخش پایانی ۱۱ رهیافت بیان شده که مهم ترین آنان عبارت است از تبیین فرهنگ عاشورا، الگو سازی فرهنگ بسیج، عزت، تنش زدایی، آمادگی و اخلاق.
- از عاشورا تا ظهور، دکتر نادر فاضلی، تهران، منیر، چاپ اول، ۱۳۸۴، رقعی ۱۴۴ صفحه
این کتاب حاوی پنج موضوع کلی است که عبارت است از ؛
۱- این سوی عاشورا؛ که بررسی اجمالی ریشه ها و عوامل بروز واقعه کربلاست.
۲- عاشورا؛ که بیان کوتاه ماجرا به روایت امام زمان (عج) است.
۳- آن سوی عاشورا؛ که پی گیری ادامه ماجرا با روشنگری های اهل بیت (علیهم السلام) است…
- عنایات حضرت بقیه الله(عج الله تعالی فرجه شریف) به آثار امام حسین (علیه السلام)،محمد رضا باقی اصفهانی، قم، انتشارات امام حق مجتبی، چاپ اول ۱۳۸۰، وزیری ۲۲۲صفحه.
این اثر مجموعه ای ازتشرفات در باب محرم و مهدویت است که پنج بخش تنظیم شده و مشتمل بر حکایات است.
- از حسین(علیه السلام) تامهدی (عج الله تعالی فرجه شریف)، محمدرضا فوادیان، تهران، بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج الله تعالی فرجه شریف)، چاپ پنجم،۱۳۷۸،پالتویی،۱۰۸٫
این اثر کوشیده است تا ارتباط و پیوند امام حسین (علیه اسلام) و امام مهدی (عج الله تعالی فرجه شریف) را از منظرهای مختلف و در ابعاد گوناگون برسی کند و رهیافتی بیان می دارد تا به عنوان دست مایه مبلغان و محققان برای کشف زوایای دیگر از حقایق نورانی حیات این دو امام همام باشد.
- از فرات تا فرات، در قالب دو جلد، جمعی از نویسندگان، چاپ اول ۱۳۸۶، قم، مرکز تخصصی امامت و مهدویت، ۲۱۱ صفحه رقعی.
این اثر براساس پیوند ناگسستنی عاشورا و انتظار در قالب مجموعه مقالات شکل گرفته است.
- کارکرد تربیتی اعتقاد به مهدویت در عصر ظهور، علیرضا انصاری ، چاپ اول، ۱۳۸۵، قم، دبیرخانه دائمی اجلاس حضرت مهدی (عج الله تعالی فرجه شریف) ، ۴۳ صفحه، پالتویی
این نوشتار می کوشد به نقطه مشترک یاران این دو امام بپردازد و با بیان این خصوصیات تلاش برای کسب آنها و زمینه سازی ظهور را به منتظران توصیه می نماید.
- از ظهر تا ظهور، حسین ایرانی، قم ، نور السجاد، چاپ اول، ۱۳۸۱،پالتویی، ۶۳صفحه
این اثر با تأمل و دقت در نهضت کربلا وروایات مطالب ارزشمندی از پیوند عاشورا و مهدویت بیان داشته است که عناوین آنها عبارت است از : فرزند امام حسین (علیه السلام)، قیام با سیف، شعار یاران، قیام از مکه، قیام در عاشورا، ویژگی اصحاب، اهداف در نگاه یکدیگر، رجعت، زیارت امام حسین در میلاد موعود، ملائکه و یاری آن دو، شب قدر و دیدگاه دشمن.
- فروغ حق، (مصاف حق و باطل از نهضت حسینی تا انقلاب مهدوی)، تألیف : رحیم کارگر، ناشر: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود(عج).
نویسنده این کتاب، تأثیر حماسه حسینی بر قیام مهدوی و مصاف نهایی حق و باطل را درقالب چهار رهیافت و تحلیل فلسفی – تاریخی، روایی، سیاسی و دینی و رهیافت عرفانی – اخلاقی ارائه نموده و نوشتار خود را با پنج فصل عنوان می کند.
فصل اول: در امتداد تاریخ تاریخ(چهره گروه باطلب در عاشوراو عصر ظهور)
فصل دوم: جوشش سرخ (مبارزه با دشمنان حق)
فصل سوم: راه روشن (بستر سازی و ایجاد آمادگی برای قیام جهانی )
فصل چهارم: عرفان و حماسه
فصل پنجم: مصاف نهایی حق و باطل
- از غروب عاشورای حسینی تا طلوع ظهور مهدی(عج الله تعالی فرجه شریف)، از حسین احمدی قمی ، توسط انتشارات مسجد جمکران منتشر شده است.
این کتاب شامل پنج فصل است که در فصل اول شجره طیبه ، مهدی (عج) فرزند حسین (ع)، که در این فصل به معرفی حضرت مهدی (عج) که از نسل امام حسین (ع) است و شباهت ها و فضایل ایشان بررسی می شود.
فصل دوم: توصیف نور از زبان نور ، ای فصل به بررسی منجی در کلا ثارالله ، سید الشهدا در کلام منتقم، تفسیر کهیص می پردازد.
فصل سوم: مهدی(عج) منتقم خون امام حسین (ع) است. فصل چهارم: تماشاگه راز. در این فصل در سگو سید الشهدا ، زیارت ناحیه مقدسه و ترجمه آن می پردازد. فصل پنجم: مسئله رجعت. یعنی بازگشت بهترین و بدترین انسان های روی زمین بعد از ظهور امام زمان (عج) است که به رجعت امام حسین(ع) اشاره دارد.
- وارثان عاشورا، نویسنده مرحوم علی صفایی حائری(عین صاد)، این کتاب توسط انتشارات لیلة القدر در سال ۸۰ منتشر شده است.
این کتاب دارای پنج فصل است که فصل اول پیرامون اضطرار به حجت است. در این فصل به تعریف اظطرار به دین، اظطرار یا انتظار و ضرورت اظطرار به حجت می پردازد.
در فصل دوم با عنوان حق و شبهه به حادثه عاشورا می پردازد. در این فصل، به موضوعات شبهات و فتنه ها، مفهوم و مبنای حق، اهداف امام حسین (ع) بررسی شده است.
فصل سوم احیای امر به خطبه حضرت فاطمه الزهرا (سلام الله علیها)و کلام ایشان در رابطه احیا تعلم و تعلیم می پردازد.
فصل چهارم: وارثان عاشورا که به بررسی صفات، علم و آگاهی، عبودیت، اطاعت و تقوا… می پردازد.
فصل پنجم: به بررسی ویژگی اصحاب اباعبدالله حسین (ع) می پردازد.