رصد، رحمان صادقی/ سرچشمه رود خروشان ۹دی را به راحتی می توان در صفحات تو در توی تاریخ ردیابی کرده و به چشمه سار عاشورا رسید. مگر نه این است که فرهنگ ۹دی همان مجموعه آگاهی ها، باورها، آداب و اعتقاداتی است که منجر به ایجاد چنین حادثه عظیمی شد؟ به سادگی و تنها با تماشای چند تصویر از آن راهپیمایی می توان دریافت که مهمترین عامل ایجاد حماسه ۹دی، عشق به اهل بیت(ع)، به ویژه حضرت سیدالشهدا(ع) بوده است.

مقام معظم رهبری چند روز قبل فرمودند: نباید با ۹ دی شعاری برخورد شود و باید حرف اصلی ملت و مبانی این حرکت عظیم و همچنین خالقان این حادثه برای مردم تبیین شود و ابعاد عمیق و آثار و پیامدهای آن مورد واکاوی قرار گیرد.

برای تحلیل پدیده های بزرگ، می توان از ابعاد گوناگونی به آن‌ها نگریست و از زوایای مختلفی آن‌ها را تحلیل کرد.

حماسه ۹دی را می توان از جنبه های سیاسی، مذهبی، فرهنگی، جامعه شناختی و… مورد تحلیل قرار داد. یکی از مهمترین ابعاد این حماسه، بعد فرهنگی آن است که به دلیل ماهیت وجودی فرهنگ که در لایه زیرین تحولات سیاسی و اجتماعی قرار دارد، کمتر در کانون توجهات قرار گرفته و به آن پرداخته شده است.

سرچشمه رود خروشان ۹دی را به راحتی می توان در صفحات تو در توی تاریخ ردیابی کرده و به چشمه سار عاشورا رسید. مگر نه این است که فرهنگ ۹دی همان مجموعه آگاهی ها، باورها، آداب و اعتقاداتی است که منجر به ایجاد چنین حادثه عظیمی شد؟ به سادگی و تنها با تماشای چند تصویر از آن راهپیمایی می توان دریافت که مهمترین عامل ایجاد حماسه ۹دی، عشق به اهل بیت(علیهم السلام) به ویژه حضرت سیدالشهدا(علیه السلام) بوده است.

حضور درمانگر مردم!

یک امتحان بود. برای امتحان روزها و بلکه ماه‌ها مطالعه می کنند و نتیجه آن را در یک جلسه دو سه ساعته می گیرند. اما همین نتیجه ممکن است مسیر زندگی فرد را عوض کرده و وضعیت زندگی او را تا پایان عمرش تثبیت کند. امتحان های اجتماعی نیز تاحدودی همین گونه اند. عاشوراییان فقط چند ساعت در نهم دی، به خیابان ها آمدند و همان چند ساعت چنان پربرکت شد که نام این روز را برای همیشه در کنار بیست و دوم بهمن و روزهایی از این دست قرار داد.

اولین نتیجه و شاید مهمترین نتیجه ای که از حماسه ۹دی حاصل شد، دفع یک بیماری بود که به تعبیر رهبر معظم انقلاب، با اقدامات سیاسی و امنیتی قابل دفع شدن نبود. از سخنرانی معظم له مشخص نشد که منظورشان از بیماری به صورت دقیق به کدامیک از عوارض و جوانب فتنه باز می‌گردد. اما می توان با استفاده از شواهد و قراینی راز این بیماری را کشف کرد. اینجاست که نقش فرهنگ برجسته می شود. در واقع فرهنگ می تواند قفل‌هایی را باز کند که سیاست و اقتصاد هرگز نمی توانند آن‌ها را بگشایند. اکنون سوال این است که چه ماجرایی باید پشت پرده بیماری فتنه ۸۸ باشد که درمان آن جز با حضور مردم امکان پذیر نباشد؟ برای یافتن پاسخ باید جریان فتنه را به صورت جزئی تری مورد تحلیل قرار داد. فتنه گران در حالت کلی به سه بخش تقسیم می شدند. اولین بخش فتنه، پیاده نظام آن است که عبارتند از عده ای فریب خورده و عده ای عوامل بیگانه. دومین بخش فتنه، رئوس و دست اندرکاران داخلی آن بود که برخی هایشان درون حاکمیت قرار داشتند و برخی دیگر نیز به باندهای قدرت و ثروت متصل بودند. سومین بخش فتنه نیز سر خارجی فتنه بود که این سر بدون وجود دو سر دیگر نمی توانست کاری از پیش ببرد. نظام اسلامی در برخورد با بخش اول فتنه مشکل چندانی نداشت. نیروهای امنیتی با کمک نیروهای متعهد مردمی با اقتدار توانستند طی مدت کوتاهی بساط فتنه و فتنه گران را از خیابان جمع کنند. برای برخورد با بخش سوم فتنه نیز اقدامات دیپلماتیک و سیاسی کفایت می کرد. اما در مورد بخش دوم فتنه، وضعیت تا حدود زیادی پیچیده بود. زیرا این عرصه عرصه ای نبود که بتوان در آن از نیروهای امنیتی بهره برد. از طرفی زمینه اقدامات دیپلماتیک نیز برای آن وجود نداشت و هرگونه برخورد سیاسی از طریق مسئولان دلبسته به نظام، منجر به ایجاد تفرقه و القای دوگانگی یا چندگانگی در حاکمیت و سپس جامعه می‌شد. لذا فرهنگ حسینی به ثمر نشست و با حضور بی نظیر مردم در خیابان، دست اندرکاران داخلی و رئوس فتنه متوجه شدند که با وجود این مردم نمی توانند نظرات شخصی و گروهی خود را به نظام تحمیل کنند.

حماسه ۹دی علاوه بر دفع بیماری خطرناک مذکور، دارای نتایج مهم دیگری نیز بود که در ادامه به برخی از آنها اشاره می شود:

ظهور پیوند اسلامیت و جمهوریت نظام: ۹دی از جمله روزهای تاریخ سازی بود که پیوند جمهوریت و اسلامیت نظام را به خوبی نمایان کرد. چرا که اگر انتخاباتی چون انتخابات ریاست جمهوری دهم یا هفتم و… را به عنوان نماد پیوند اسلامیت و جمهوریت مطرح کنیم، برخی ها ایراد می گیرند که همه شرکت کنندگان در انتخابات، معتقد به نظام نیستند و بین انتخاب “بد” و “بدتر” مجبور شده اند! در جواب این افراد باید به تبیین این حماسه پرداخت. همین که جمعیت کثیری در تهران(شاید بیش از آن تعدادی که در انتخابات ریاست جمهوری دهم شرکت کردند) به خیابان می آیند و غیر از شعارهای نظام اسلامی چیزی بر زبان نمی آورند، واضح ترین دلیل بر بطلان دیدگاه‌های این چنینی است.

الگوسازی برای مسئولان جهت اداره کشور: مردم نشان دادند که می توانند از پس کارهای بزرگی برآیند. به نظر می رسد نظام اسلامی بتواند از پتانسیل‌های مردمی استفاده بیشتری کرده و بخشی از بار سنگین مسئولیت‌هایش را به دوش مردم بگذارند. به عنوان مثال می توان مردم را در بخش قابل توجهی از فعالیت های سازمان تبلیغات اسلامی، فرهنگ و ارشاد اسلامی، ستاد اقامه نماز و… سهیم کرد. صرف حضور مردمی در چنین عرصه هایی، آثاری دارد که با استفاده از نیروهای سازمانی و دولتی نمی توان آن‌ها را کسب کرد.

حذف فتنه گران از صحنه: این حرکت عظیم مردمی قدرت مانور خیابانی و چانه زنی سیاسی را به ترتیب از پیاده نظام فتنه و دست اندرکاران و رئوس آن گرفت. لذا مشاهده شد که پس از حماسه ۹دی، فتنه گران به اغما رفتند و حتی شوک مصنوعی ۲۵ بهمن ۸۹ نیز نتوانست حیات مجدد را به آن‌ها بازگرداند. دست اندرکاران و رئوس فتنه نیز از حرکت های تهاجمی به دستگاه‌های قانونی نظام اسلامی و قانون اساسی دست برداشته و به مواضعی چون آزادی زندانیان و اجازه فعالیت سیاسی مجدد به آن‌ها اکتفا کردند.

بی رنگ شدن شعارهای ضد اسلامی: ماه‌های قبل از انتخابات ۸۸ عده ای دائم در جامعه القا می کردند که ما باید بودجه های ارسالی به مسلمانان خارج از کشور نظیر فلسطین، را صرف خود کرده و یا اینکه جمهوری ایرانی به جای جمهوری اسلامی داشته باشیم. تبلور این القائات در شعارهای فتنه گران ۸۸ و با عباراتی چون “نه غزه نه لبنان” و “جمهوری ایرانی” تحقق یافت. اما حماسه ۹دی نشان داد که اینگونه توهمات خلاف نظر اکثریت مردم است و پس از این حماسه، بازار این شعارها تعطیل شد به نحوی که حتی برخی فتنه گران خارج نشین نیز ابراز چنین شعارهایی را تکذیب کردند.

 باز شدن دست نظام برای برخورد با دست اندرکاران فتنه: شاید در ماه‌های ابتدایی فتنه، دستگاه قضایی برای محاکمه دست اندرکاران فتنه، مصالحی را در نظر می گرفت و با آنان مسامحه می کرد. اما حماسه ۹دی پیام مردم را به دستگاه قضایی رساند که بدانید، صاحبان انقلاب در صحنه هستند. به جرات می توان گفت شعارهای ” مرگ بر موسوی و مرگ بر کروبی” روز ۲۵ بهمن نمایندگان مجلس نیز با اتکا به همین حضور مردمی بوده است وگرنه کمتر مسئولی یافت می شود که بتواند بدون پشتوانه مردمی چنین مسائلی را بیان کند.

ارائه تصویری از دغدغه ها و مطالبات مردمی به مسئولان: وقتی از برخی مسئولان، به ویژه آن‌هایی که تصمیمات کلانی در خصوص جامعه اتخاذ می کنند، در مورد فعالیت‌هایشان سوال می شود که مثلا” چرا فلان اقدام ارزشی را انجام نداده اید؟ پاسخ می دهند که باید مطالبات مردم را در نظر گرفت و یا جملاتی از این دست که مردم نمی پسندند و… . لذا بدون هیچگونه تردیدی باید سیاست‌ها و برنامه ریزی های مرتبط با مردم را بدون مغفول قرار دادن عوامل اصلی حماسه ۹دی و فرهنگ عاشورایی تنظیم کرد.

احیای وجهه انقلابی مردم ایران: با توجه به اینکه اکثر رسانه ها و بوق های تبلیغاتی دنیا در اختیار دشمنان ملت ایران قرار دارد، نهایت تلاش‌شان را به کار می بندند تا صورت نامناسبی از مردم ایران در سطح جهان نمایش دهند. آن‌ها مردم ایران را عده ای معترض به نظام اسلامی، طرفداران سینه چاک دموکراسی و مطالبه کنندگان آزادی غربی وانمود می کردند. اما ملت ایران با حرکت عظیم ۹دی به همه رسانه های غربی پیام خود را رساند و به همه نشان داد که هنوز خون یاران حسین بن علی(ع) در رگ‌های این ملت جاریست.

علاوه بر نتایجی که ذکر آن رفت، می توان به ثمرات دیگری نظیر، افزایش بصیرت مردم، عبرت زایی برای مسئولان و اثبات روح دیانت بر حرکات و سکنات مردم اشاره کرد. در زیارت عاشورا خداوند را بابت حادثه عاشورا و شهادت امام حسین(علیه السلام) شکر می کنیم و می گوییم “الحمد لله علی عظیم رزیتی” می توان چنین جمله ای را در مورد ۹دی نیز به کار برد. زیرا اگر هتک حرمت‌های وقیحانه فتنه گران در روز عاشورا نبود، اگر توهین ها و آتش زدن ها و سوت و کف زدن‌های آنان نبود، مردم در ۹دی به خیابان نمی آمدند و یا اگر می آمدند، با این شور و عظمت نمی آمدند. خداوند را سپاس که با وقوع هتک حرمت‌های فتنه گران در روز عاشورا، زمینه برای بصیرت یافتن عاشوراییان ۹دی فراهم شد.

مطالب مرتبط

• کار برای ما ضد ارزش است
• آثار فراملی انتخابات 90
• دموکراسی خوب و دموکراسی بد!
• آیا مشارکت بالا در شاخص‌های اقتصادی تغییری ایجاد می‌کند؟
• فيلم/پيشكسوت انتخاباتي