رصد، محمدحسین صانعی/ عملکرد مدارس، نقش اصلی و تعیینکننده در افت تحصیلی دارد؛ و عوامل دیگر، بیشتر تقویتکننده این مشکل تحصیلی میباشند. این موضوع در قسمت پیشین بیان شد و همان طور که اشاره داشتیم، این نقایص در مناطق محروم و حاشیه شهرهای بزرگ، مشهود بوده و در مناطق برخوردار و مرفه، تا حدودی جبران شده و کمتر به چشم میآیند.
در این قسمت، به عوامل دانشآموزی، خانوادگی و اجتماعی، که در افت تحصیلی نقش دارند، اشاره میشود:
عوامل دانشآموزی:
۱- نداشتن انگیزه و میل و رغبت به آموختن و یادگیری.
۲- ترس از ناکامی در امتحانات و شکست در رقابت، سرزنش معلمان و اخراج از مدرسه.
۳- نداشتن اعتماد و روابط خوب با معلمان و مقاومت در مقابل معیارهای آنان.
۴- ناسازگاری با معیارها و ضوابط مدرسه، بیانضباطی، غیبتِ زیاد و تغییر متوالی مدرسه.
۵- آمادگی جسمی، عقلی و عاطفی نداشتن برای حضور فعال در مدرسه و کلاس.
۶- ضعف بنیه علمی و نداشتن پشتکار برای بهبودبخشیِ وضعیت تحصیلی خود.
۷- عادات منفی از قبیل کمخوابیِ شبانه، تغذیه نامناسب، تماشای تلویزیون و بازی با رایانه به مدت بیش از سه ساعت در روز، خیالبافی، کندخوانی یا بلندخوانی، گوش کردن به موسیقی در هنگام انجام تکالیف و…
۸- نداشتن الگوی مناسبِ مطالعاتی در خانه و انتخاب دوستان فاقد انگیزه تحصیلی.
۹- نداشتن مهارت و جسارت لازم برای طرح مشکلات درسی با خانواده و معلمان.
۱۰- ابهام و سردرگمی درباره آینده شغلی با توجه به بیکاری بخشی از تحصیلکردهها.
۱۱- گرایش به روابط پنهانی با جنس مخالف و یا فعالیتهای ورزشی، اجتماعی و…
عوامل خانوادگی:
۱- کمبود روابط عاطفیِ والدین با فرزندان و مشاجره و درگیری بین اعضای خانواده.
۲- تحت فشار و سرزنش بودنِ دانشآموزانی که والدینشان توقع و انتظاری بیش از توانشان را دارند.
۳- پدر و مادر سختگیر که همه رفتارهای فرزندان خود را کنترل کنند، و حتی رشته تحصیلی را بر آنان تحمیل نمایند.
۴- انتقاد والدین از معلمان در حضور فرزندان، که باعث ایجاد تردید و بدبینی در آنان نسبت به معلمان میگردد.
۵- والدینی که فاقد شغل و حرفه مناسباند و قادر به تأمین نیازهای ضروریِ زندگی نباشند.
۶- جابجایی زیادِ محل سکونت و تغییر مدرسه، معلمان و دانشآموزان.
۷- اشتغال زیادِ والدین به کارهای بیرونی و کمبود حضورشان در خانه.
۸- بیسواد و یا کمسوادیِ والدین و عدم نظارتشان بر روند تحصیلی فرزندان.
۹- عدم تمایل و رغبت والدین به مطالعه و کتابخوانی.
۱۰- والدینی که ارتباط خوب با آشنایان، فامیل و مدرسه ندارند، و بیش از حد به رفاه خانواده توجه دارند.
۱۱- بیماری، فوت، و یا جداییِ والدین و تحت تکفل پدر و یا مادرِ ناتنی قرار گرفتن.
عوامل اجتماعی:
۱- کمارزش شدنِ مدرک تحصیلی در کسب موقعیتهای شغلی و اجتماعی.
۲- تنزل و کاهش جایگاه اجتماعیِ تحصیلکردهها در قیاس با فعالان اقتصادی.
۳- رونق و گسترش روحیه رفاهطلبی و تجملگرایی در جامعه.
۴- درگیر شدن اغلب دانشآموزانِ مناطق محروم به کارهای اقتصادی برای تأمین معاش.
۵- غلبه گرایشات سیاسی بر مسائل آموزشی و پرورشی در جامعه.
۶- نگاه اقتصادی به جذب و تربیت نیروی انسانی و تنزل جایگاه معلم در افکار عمومی.
.
.
.