رصد، محمدحسین صانعی/ در نظام آموزشی ما برای امتحان، اهدافی مثل تشخیص آموخته‌های دانش‌آموزان، افزایش انگیزه یادگیری و ارتقای آنان به مراحل بالاترِ تحصیلی، تعریف شده است. لیکن به تدریج امتحان فقط به ملاک ارتقای تحصیلیِ دانش‌آموزان به مراحل بالاتر خلاصه می شود؛ به طوری که امروزه کسب نمره بالا به عنوان مهم‌ترین ملاک موفقیتِ دانش‌آموزان در جامعه شناخته می‌شود.

 

 

 این باور اجتماعی باعث شده که دانش‌آموزان از کاهش نمره به شدت نگران باشند، و آن را یک شکست تلقی کنند. از این رو، اکثر محصلان برای گرفتن نمره خوب، گرایش به روش حفظ طوطی‌وارِ مطالب درسی پیدا کرده‌اند، که به علت فراموشیِ زودهنگام، اکثراً هم نمره دلخواه را نمی‌گیرند؛ بدین جهت، همیشه از ضعف حافظه خود شکوه نموده و در جلسه امتحان نیز از ترسِ فراموشی، دچار دلهره و اضطراب می‌شوند! و به جای اینکه ذهن خود را متمرکز به سؤالات و پاسخ‌گویی به آن ها کنند، با فکری پریشان، درگیر پیامدهای بعد از امتحان مثل تجدیدی، مردودی و سرزنش‌های خانواده و اخراج از مدرسه می‌شوند.

 

با شروع امتحانات، خانواده‌ها نیز دچار دغدغه کاهش نمراتِ فرزندانِ خود شده و به دنبال راهکاری هستند تا فرزندان‌شان، کمتر دچار اضطراب گردند. لازم است بدانیم «اضطراب در حدّ متعادل»، نه تنها مُضر نبوده، بلکه مفید هم هست؛ اما آنچه در جلسه امتحان ایجاد مشکل می‌کند، «اضطرابِ شدید» است. برای کاهش آن، دو دسته راهکار وجود دارد که بخشی از آن را مدرسه باید انجام دهد، و بخش دیگر را خانواده؛ که به برخی از آنان اشاره می‌گردد:

 

 

 

مدرسه

مدرسه به عنوان اصلی‌ترین قلمرو تعلیم و تربیت می‌تواند در دو بخشِ قبل از شروع امتحانات، و در زمانِ برگزاری امتحانات، اضطراب دانش‌آموزان را کاهش دهد.

 

قبل از امتحان:

۱- اهداف درس برای دانش‌آموزان بیان شده و مهارت‌های مطالعه و یادگیری به آنان آموزش داده شود.

۲- گروه‌های درسی در کلاس، به منظور مشارکت در انجام تکالیف و طرح مباحث درسی تشکیل گردد.

۳- محصلان، به تنظیم برنامه درسی در منزل و خواندن مستمرِ دروس تشویق شوند؛ مدرسه و خانواده نیز بر آن نظارت کنند.

۴- در طول ترم، چند نوبت امتحان قبل از امتحاناتِ پایانی به عمل آید و شاگردان تشویق شوند که مطالب را با زبانِ خود بنویسند.

۵- نمونه سؤالاتی از تمام دروس به دانش‌آموزان داده شود، البته نه آن قدر که آنان را از مطالعه کتاب بی‌نیاز نماید.

۶- با ایجاد ارتباط دائم بین معلمان و اولیای دانش‌آموزان، از مشارکت والدین در پیشرفت تحصیلیِ دانش‌آموزان استفاده کند.

 

 

زمان برگزاری امتحان:

۱- مکان امتحان از حیث نور، گرما و سرما مناسب باشد.

۲- امتحان با آرامش روانی شروع گردد.

۳- با دانش‌آموزان به خصوص آن هایی که اضطراب دارند، برخورد پسندیده شود تا اضطراب آنان کاهش یابد.

۴- سؤالات امتحان خوش‌خط و خوانا تکثیر شوند، و معلمِ درس در جلسه حضور داشته باشد.

۵- مراقبان در مکان‌های مناسب استقرار داشته باشند و در کنار و یا بالای سرِ کسی نایستند.

۶- ضمن پاسخ‌گویی به ابهامات دانش‌آموزان، به آنان اجازه داده شود که از تمام زمانِ تعیین‌شده استفاده کنند.

۷- به دانش‌آموزان یادآوری شود که در پایان امتحان، سؤالات و پاسخ‌های خود را دوباره با دقت خوانده و بازبینی نمایند.

 

 

خانواده

والدین نیز به عنوان تکمیل‌کننده فعالیت‌های مدرسه، نقش مهمی در پیشرفت تحصیلی فرزندانِ خود داشته و با رعایت نکات ذیل در ایام امتحانات، می‌توانند به فرزندان خود کمک کنند تا امتحانات را با آرامش و کیفیت خوب بگذرانند.

 

۱- در تمام ایام ـ به خصوص در زمان امتحانات ـ فضای خانه آرام باشد. رفت و آمدها با برنامه بوده و بچه‌ها حداقل هشت ساعت در شبانه‌روز بخوابند.

۲- در شب امتحان، نباید فرزندان به خواندن بیش از حد وادار شوند.

۳- در روزهای امتحان، بچه‌ها زودتر از وقت عادی از خانه به طرف مدرسه حرکت کنند.

۴- والدین هرگز درباره پیامدهای منفیِ کاهش نمره به فرزندان خود هشدار ندهند و امتحان را در نظر آنان بیش از حد بزرگ ننمایند.

۵- هیچ‌گاه آنان را با دیگران مقایسه ننمایند.

۶- قبل از امتحان، به بچه‌ها وعده جایزه ارزشمند در قبال اخذ نمرات بالا داده نشود.

۷- در ایام امتحانات، با فرزندان طوری رفتار شود که آنان باور کنند والدین از آنان انتظارِ تلاش و یادگیری داشته‌اند؛ و صرفِ نمرات بالا، مد نظر نیست.

 .

 .

 .

 .

مطالب مرتبط

• افت تحصیلی، دغدغه خانواده‌ها و عوامل مؤثر در آن (2)
• فراموشی نقش آموزشی زنگ تفریح در مدارس ایران
• آموزش و پرورش را از چارچوب‌های منسوخ آزاد کنید
• تاثير شرايط مدرسه بر افت تحصيلي
• ریشه‌یابی افت تحصیلی دانش‌آموزان در سال‌های اخیر