رصد

کد خبر: ۱۲۰۵۳۹
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۵ - ۱۵:۲۸
در شرایطی که تولیدکنندگان و کارآفرینان داخلی برای تبلیغ در شبکه های ماهواره ای با منع و محدودیت بسیار مواجه اند شبکه «جم» استراتژی جدیدی در پیش گرفته است. تبلیغات ایرانی را رایگان پخش می کند! حسین امامی مدرس و پژوهشگر رسانه های نوین در سبب شناسی این رویکرد می گوید جم با برنامه ریزی و هوشمندانه این استراتژی را در پیش گرفته تا ضمن اعتباربخشی به مجموعه رسانه ای خود و کسب درآمد رقبایی مانند رسانه ملی و دیگر شبکه های ماهواره ای فارسی زبان را از دور خارج کند. وی معتقد است این اقدام جدید شبکه جم می تواند سبب شکسته شدن انحصار صدا و سیما شود چرا که هزینه گزاف پخش آگهی در رسانه ملی بسیاری از تولیدکنندگان کالای داخلی را از تبلیغ در این رسانه رویگردان کرده است. این مدرس حقوق ارتباطات بین امللل اعطای مجوز به شبکه های خصوصی برای پایان دادن به انحصار صدا و سیما را شرط لازم برای رقابتی شدن تبلیغات و کاهش تعرفه های پخش آگهی می داند و می گوید رفع موانع قانونی برای تبلیغ در شبکه های ماهواره ای می تواند در مایت از تولید ملی و رونق اقتصاد کشور موثر باشد.

با شدت گرفتن رقابت در بازار و لزوم همراهی صنعت تبلیغات به عنوان ابزار بازاریابی و ترویج کالا روز به روز بر اهمیت این صنعت در جهان افزوده می شود. به تناسب این اهمیت رسانه ها هم برای جذب درآمد تبلیغات با یکدیگر رقابت می کنند. رسانه ملی از این منظر تا چه اندازه موفق بوده است؟

رسانه ملی دوران سختی را می گذارند چرا که از یک طرف رسانه های اجتماعی رقیبی برای او شده اند و بخشی از مخاطبان رسانه ملی را از آن گرفته اند و از سوی دیگر شبکه های ماهواره ای فارسی زبان تعدادشان بیشتر شده حرفه ای تر از گذشته پا به عرصه رقابت رسانه ای گذاشته اند و در پی جذب مخاطبان بیشتر هستند. از این رو شاهد یک انتقال تدریجی مخاطب و همچنین انتقال آگهی های تلویزیونی به سایر رسانه های جدید هستیم. مخاطب امروز حق انتخاب بیشتری در بین رسانه ها دارد و به دنبال محتوای خبری فیلم و سریال جذاب و باب میل و ذائقه خودش است که این موارد باعث می شود سهم قابل توجهی از بازار تبلیغات بازرگانی را از آن خود کند. اما این که بگوییم در جذب آگهی و اثرگذاری پرمخاطب تا چه اندازه موفق بوده است. بستگی به عوامل متعددی مانند العتبار و مقبولیتش نزد مردم دارد. البته در سال های اتی شرایط برای رسانه ملی سخت تر از اکنون نیز خواهد شد.

پس به دلیل همین کاهش محبوبیت و اعتبار است که رغبت مخاطبان به تبلیغات شبکه های ماهواره ای بیش از تیزرهای داخلی است؟

واقعیت این است که رسانه ملی دیگر پاسخگوی نیازهای خبری و تفریحی همه بینندگان نیست و برای غالب آن ها جذابیت خاصی ندارد به جز چند برنامه خاص که خوب ساخته می شود وب رای مردم جذاب است مانند خندوانه. براساس آخرین آماراعلام شده از طرف مرکز آمار ایران یک چهارم ایرانیان ماهواره دارند. بنابراین زمانی که هموطنان وقت خود را بیشتر صرف تماشای برنامه های ماهواره ای می کنند بیشتر در معرض تبلیغات آن شبکه ها نیز قرار می گیرند. از طرفی برخی از کالاهای تبلیغ شده در ماهواره چیزهایی نیست که در تلویزیون ایران تبلیغ شود یا مجوز تبلیغ داشته باشد. ضمن این که تبلیغات در شبکه های ماهواره ای خارج از کشور با محدودیت های قانونی داخل کشور مثل رعایت حجاب و ... مواجه نیست. نمونه آن را در شبکه جم و در تبلیغ یک شامپوی ایرانی دیدیم.

بله این شبکه با وجود اذعان صاحبان کالا در ایران مبنی بر سفارش ندادن آگهی و پرداخت نکردن هزینه آن همچنان کالاهای ایرانی را تبلیغ می کند و حتی برای بالا بردن تاثیرگذاری از روش هایی مانند نظرسنجی و اهدای جایزه بهره می گیرد.

مدیریت رسانه های دولتی معمولا به فکر اثربخشی و کارایی نیستند و جز هزینه زا بودن نمی توان انتظار یک رسانه حرفه ای را از آن ها داشت. تا وقتی که مجوز رسانه رادیو و تلویزیون در ایران به بخش خصوصی داده نشود با این حال هزینه های گذاف رسانه ملی مجبور است تعرفه های آگهی های بازرگانی را بالا نگه دارد.
شبکه جم با یک برنامه ریزی هدفمند و هوشمندانه وارد میدان شده تا چند رقیب اصلی اش مانند صدا و سیمای ایران و همچنین سایر شبکه های ماهواره ای فارسی زبان مطرح خارج از کشور را کنار بزند. گروه جم تمام گروه های سنی با سلایق مختلف را مخاطب خودش قرار داده است. بالغ بر 20 کانال به زبان های فارسی ، عربی، کردی و آذری ایجاد کرده است. از دلایل اصلی که شبکه جم سراغ تبلیغ رایگان برخی از کالاهای ایرانی رفته است. «کسب درآمد و سودآوری» است تا به واسطه آن شرکت های دیگری نیز سراغ آن رسانه بروند. به هر حال دست اندرکاران این رسانه ملاک اولشان بیزینس است. دلایل دیگری هم می توان در این زمینه مطرح کرد و آن این که همواره اتهاماتی به رئیس این شبکه از سوی رسانه های داخلی و خارجی زده می شد که وی جزو گروهک منافقین بوده از عربستان برای راه اندازی این همه کانال پول گرفته بعد گفتند از ترکیه پول گرفته و نهایتا این که خائن به میهن و ملت ایران است. به نظرم این مسائل برای مخاطبان اهمیت تعیین کننده ای ندارد و مهم این است محتوای برنامه را بپسندند و اگر احساس کنند که آن شبکه می خواهد سوءاستفاده های داشته ای باشد اعتمادشان از آن رسانه سلب خواهد شد. این که شبکهن جم مردم را به خرید کالاهای ایرانی ترغیب و تشویق می کند و به حمایت جدی از تولید ملی برخاسته است. می تواند تصویر جدیدی از آن رسانه نزد مردم ایران ترسیم کند. بنابراین انگیزه دیگر دست اندرکاران گروه تلویزیونی جم می تواند ترمیم چهره و ایجاد هویت جدیدی باشد نزد کسانی که این اتهامات برایشان اهمیت داشته و دل خوشی از شبکه جم نداشتند.

اگر یادتان باشد زمانی بود شبکه جم مرتب سریال ترکی نشان می داد و در آن میان تبلیغ املاک در آنتالیا و آلانیای ترکیه را محور تبلیغاتش قرار داده بود. سریال ترکی و تبلیغات ملک در ترکیه را نباید جدا از اهم ببینیم. این استراتژی جم بود تا از طریق سرمایه گذاری که در شرکت های فروش املاک کرده بود کسب درآمد کند. با ناامنی هایی که در ترکیه به واسطه داعش به وجود آمد این استراتژی رو به افول گذاشت. البته محبوبیت سریال های ترکیه ای مختص ایران نبود. در حال حاضر 140 کشور در جهان خریدار سریال های ترکی شده اند. سال گذشته 250 میلیون دلار فروش این سریال ها در جهان بوده است. در حالی که 10 سال قبل این رقم تنها 10 هزار دلار ثبت شده است. حتی رئیس اتحادیه صادرکنندگان فیلم ترکیه به تازگی اعلام کرده که تا هفت سال دیگر صادرات سریال های ترکیه ای به یک میلیارد دلار خواهد رسید.

بعد از استراتژی رسانه ای سریال های ترکیه ای شبکه جم به جذب هنرمندان سینما و تلویزیون رو آورد.

دقیقا گروه رسانه ای جم کمی بعد سراغ ساخت سریال های ایرانی رفت با هدف اینکه بتواند با جذب هنرمندان مشهور ایرانی مخاطبان خود را افزایش دهد و حتی از آن طریق تبلیغات بیشتری را جذب کند و دوباره هم هدفش کسب درآمد بود. البته همین هم با موفقیت مواجه نشد و کارهای بسیار ضعیفی در سریال سازی این شبکه ماهواره ای دیدیم. البته این یک اقدام جدید از سوی شبکه های ماهواره ای بود که بعد از دوبله فیلم ها و سریال های خراجی سراغ ساخت سریال های متعدد فارسی زبان برود. نهایتا اینکه سناریوی جدیدی را دنبال کرد و آن هدف گذاری روی بازار ایران و جذب تولیدکنندگان کالاها و محصولات ایرانی داخل کشور بود.

استراتژی جدید رسانه ای جم در زمینه جذب تبلیغات محصولات ایرانی را چگونه تعطیل می کنید؟

سیر تحولات اخیر و افزایش و تخصصی شدن کانال های این شبکه نشان می دهد گروه رسانه ای جم قصد دارد رسانه اصلی ایرانیان شود. سناریوی جدید جم در زمینه جذب تبلیغات محصولات ایرانی جلب اعتماد، جذب حداکثری مخاطب و کسب درآمد سرشار است. پس لازم است هر طور 

در قوانین جزایی ایران هیچ ماده قانونی مبنی بر ممنوعیت ارائه تبلیغات بازرگانی در شبکه های ماهواره ای برون مرزی وجود ندارد.
شده رقبا را کنار بزند. توجه به کالا و تولیدات ایرانی و رونق اقتصاد کشور و در مقابل تقبیح کالاهای بی کیفیت چینی که به نوعی همدلی و همزبانی با مخاطب ایرانی است می تواند در این مسیر جم را موفق کند و از طرفی باعث جلب اعتماد مخاطبان ایرانی شود. دست اندرکاران جم این گونه می اندیشند تبلیغات رایگان پخش می کنیم و از این رو طریق مسیر را برای شرکت های دیگر فراهم می کنیم که بتوانند تبلیغاتشان را به ما بسپارند. احتمالا معتقدند اگر شرکت های ایرانی زیادی برای تبلیغات بازرگانی سراغ جم بروند مگر می شود با همه آن ها برخورد کرد یا محصولاتشان را در داخل کشور تحریم کرد. پس شعار حمایت از تولید داخلی چه می شود؟ بنابرانی جم در این میان ضرر نمی کند شاید راهکاری هم اندیشیده اند مثلا واسطه هایی در این میان هستند ک بین شرکت ها و جم هماهنگی های لازم را انجام می دهند تا با مشکل حقوقی و قانونی مواجه نشوند.

منع قانونی تبلیغ در شبکه های ماهواره ای که کالاهای تجاری و فرهنگی ایرانی را از یک فرصت بازاریابی محروم کرده تا چه اندازه زمینه ساز این اقدام شبکه جم بوده است؟

بهترین بازار برای شبکه جم ایران است که مخاطبانش هم مردمی هستند که از صدا و سیما تا حد قابل توجهی ناراضی هستند. ممکن است الان آگهی دهندگان با محدودیت هایی مواجه شونتد ولی بسیاری از تولیدکنندگان ایرانی به خاطر این که کالا و محصولاتشان دیده شود و کسب و کارشان رونق پیدا کند تمایل داشته باشند در شبکه های ماهواره ای خارج از کشور با هزینه بسیار کمتری نسبت به صدا و سیمای خودمان آن را تبلیغ کنند. در مورد منع قانونی هم باید عرض کنم در قوانین جزایی ایران هیچ ماده قانونی مبنی بر ممنوعیت ارائه تبلیغات بازرگانی در شبکه های ماهواره ای برون مرزی وجود ندارد.

مسئولان قضایی معتقدند همکاری با رسانه های معاند معاونت در جرم است. در چنین موردی که پخش آگهی بدون کسب اجازه از صاحب کالا صورت می گیرد جرم متوجه کیست؟ و آیا امکان پیگرد قانونی آن وجود دارد یا خیر؟

قانونگذار تعریفی از شبکه های معاند نکرده است و همکاری هم صورت نگرفته است. از سوی دیگر در قانون ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره هم به صراحت چیزی در این باره گفته نشده است. بنابراین هنوز قانونی برای منع تبلیغ به شبکه های ماهواره ای تدوین و تصویب نشده و مجازاتی هم برای آن اعلام نشده است.

اما برای تبلیغات بازرگانی در داخل کشور این گونه است که در آگهی های رادیویی و تلویزیونی نباید از تصاویر یا نام افراد بدون کسب اجازه قبلی استفاده شود. در مواردی که در یک آگهی از تصاویریا نام فرد یا افرادی بدون اجازه استفاده شده باشد رد صورت اعتراض پخش آگهی متوقف و جبران خسارات احتمالی بر عهده سفارش دهنده یا سازنده خواهد بود.

مسئول روابط عمومی یکی از برندهای مشهوری که در جم تبلیغ می شود می گوید این تبلیغات بر بازار تاثیر منفی هم داشته باشد.

آیا رسانه ملی با این تعرفه ملی پخش آگهی که 15 برابر تبلیغ در شبکه های ماهواره ای است و از آگهی دهنده دریافت می کند می تواند با شبکه ای مثل جم رقابت کند؟
این جمله که تبلیغات اخیر بر بازار تاثیر منفی هم داشته است بیشتر به طنز می ماند . به هر حال باید به گونه ای برخورد کنند تا اتهامی متوجه آن ها نشود. البته من نمی گویم این شرکت به آن ها آگهی داده است. بلکه شبکه جم می تواند با استفاده از شهرت و اعتبار نام این برند خاص شرکت های دیگر را جذب خود کند.

جدا از علت شناسی این رویکرد تاثیرگذاری تبلیغات این شبکه برای ترویج مصرف کالای ایرانی را چگونه ارزیابی می کنید؟

اقدام جدید شبکه تلویزیونی جم موجب می شود انحصار تبلیغات در صدا و سیما شکسته شود و کسی که از این ماجرا می تواند بیشترین ضرر را بکند رسانه ملی است. صدا و سیما با چالشی مواجه است و این که باید تاثیرگذاری تبلیغات بازرگانی در رسانه ملی را هم به آگهی دهندگان اثبات کند و این که می تواند باعث ترغیب و اقناع مخاطبان باشد. ولی آیا با این تعرفه فعلی که 15 برابر تبلیغ در شبکه ماهواره ای است و از آگهی دهنده دریافت می کند می تواند جنهبه رقابتی با شبکه ای مثل جم را داشته باشد.

شاید هنوز زود باشد که درباره تاثیرگذاری و اقناع این تبلیغات صحبت کرد چون یک ابتکار و روش جدیدی بوده است. ولی همین که همه در همه جا صحبت از این می کنند که شبکه جم محصولات تولید داخل کشور را تبلیغ می کند و با قرعه کشی به کسانی که در صفحه اینستاگرام این شبکه بروند که اکنون بالغ بر 183 هزار نفر فالوئر دارد جایزه می دهد نشان می دهد توانسته است تا این مرحله موفق عمل کند.

گفتید تعرفه های صدا و سیما بسیار بالاتر و گران تر از شبکه های ماهواره ای است آیا این اقدام شبکه جم می تواند موجب شود تا رسانه ملی نرخ تعرفه های تبلیغات بازرگانی را کاهش دهد؟

مدیریت رسانه های دولتی معمولا به فکر اثربخشی و کارایی نیستند و جز هزینه زا بودن نمی توان انتظار یک رسانه حرفه ای را از آنها داشت. تا قوتی که مجوز رسانه رادیو و تلویزیون در ایران به بخش خصوصی داده نشود با این هزینه های گزاف رسانه ملی مجبور است تعرفه های آگهی های بازرگانی را بالا نگه دارد. کدام کشوری را در جهان سراغ دارید که حاکمیت برای هر استان یک شبکه تلویزیونی راه اندازی کرده باشد و کانال های متعدد تخصصی سراسری داشته باشد. از این مدل تا زمانی که اصلاح نشود انتظار نداشته باشید بتواند با شبکه های ماهواره ای رقابت کند. شبکه هایی که روز به روز حرفه ای تر می شوند و از تکنولوژی های روز دنیا در برنامه سازی تلویزیونی بهره می برند. بعید می دانم که صدا و سیما نرخ هایش را هم کاهش دهد. راهکار برای کاهش این تعرفه ها ایجاد فضای رقابتی در داخل کشور است. باید تاسیس رادیو و تلویزیون برای بخش خصوصی در داخل کشور قانونی شود و از انحصار دربیاید. آنگوه است که نیازی به این همه بودجه سالانه دولت نخواهد بود و این که صدا و سیما مجبور نیست به خاطر هزینه های فراوانش تعرفه ها را بالا نگه دارد چون بخش گسترده ای از این شبکه ها را واگذار خواهد کرد. به هر حال رسانه ملی و حاکمیت باید به این فکر باشند که چگونه مردم از شبکه جم و سایر شبکه ها و برنامه های ماهواره ای می توانند رویگردان شوند.

به نظر می رسد تداوم سیاست ممنوعیت پخش آگهی در شبکه های ماهواره ای چشم انداز روشنی ندارد. راه حل را در چه می بینید؟

براساس موازین بین المللی خصوصا در موضوع حقوق بین الملل ارتباطات این حق هر انسانی است که دسترسی آزادانه به وسایل ارتباطی و اطلاعات و محتوای رسانه ها داشته باشد.این پایه ای ترین حقوق بشر است و از این حق ما کمتر گفته ایم. همچنین حقی را هم رسانه ها دارند که از ان به عنوان جریان آزاد اطلاعات یاد می کنند و آن این که هر رسانه ای در هر کشوری این حق را دارد مخاطبش را خودش انتخاب کند و برای مردم آن کشور برنامه تولید و پخش کند. البته این هم باید با رعایت اصولی باشد مثلا باعث توهین به مذهب نشود یا صلح و امنیت ملی و بین المللی به خطر نیفتد.

به نظر من رفع موانع قانونی برای تبلیغ در شبکه های ماهواره ای خارج از کشور در حمایت از تولید ملی و رونق اقتصاد کشور می تواند موثر باشد. موضوع را در این زمینه نباید امنیتی و سیاسی دید. بلکه باید شرایط تبلیغات و بازاریابی را برای کارآفرین و تولیدکننده ایرانی سهل کرد. این یک نوع حمایت از اقتصاد مقاومتی است که باید از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت صنعت معدن و تجارت دنبال شود و فضای رسانه ای را باید برای تولیدکنندگان داخلی مهیاتر کرد. البته همان طور که قبلا عرض کردم اعطای مجوز به بخش خصوصی برای راه اندازی ایستگاه های رادیویی و تلویزیونی در داخل کشور هم می تواند رقیب جدیدی برای شبکه های ماهواره ای خارج از کشور شود و از این طریق پول تبلیغات در شبکه های ماهواره هم به خارج از کشور منتقل نشود.

منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 202

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

کاپیتان کار، تعمیرات خودرو با روشی ‌‌‌‌‌‌جدید

آیا خودروسازان زیان‌ده هستند؟

آخرین قیمت ارز مسافرتی

وام ساخت مسکن برای زوجین ۱۶۰ میلیون تومان شد

محاسبه سود بانکی از مرکب به ساده تغییر می‌کند

بورس باز هم درجا زد

آیا طلا به روند صعودی ادامه خواهد داد؟

ارزانی دلار هم کمکی نکرد

مرغ ۱۵ هزار تومانی تخلف است

از دست رفتن رشد وال‌استریت با توقیف نفتکش انگلیسی

رئیسی رحلت حجت الاسلام حائری را تسلیت گفت

وکیلی: اصلاح‌طلبان تاوان ضعف دولت را پس می‌دهند

دست مریزاد هاشمی به بچه‌های سپاه

در فردو چه می‌گذرد؟

احمدی‌نژاد از ترامپ تعریف کرد

نشست مدیران ارشد بخش مسکن با رئیس‌جمهور

نفت‌کش بی بی سی هم به گِل نشست!

هم‌اندیشی فرمانده‌کل ارتش با مشاوران جوان

اعتراف امریکا به قدرت برتر پهپادی ایران

پاسخ 7 بندیِ شمخانی به ادعای بولتون

کاپیتان‌‌‌‌‌ کار، تعمیرات خودرو با روشی جدید

روایت رسانه غربی از مهمترین نقطه سیاسی این روزهای جهان

حضور "اون" در مراسم روز ملی فرانسه

اولین واکنش ملکه انگلیس بعد از توقیف نفتکش

نقشه دولت ترامپ برای "دلار"

بی اعتمادی عراق به نیروهای دموکراتیک سوریه

رژیم صهیونیستی دست به دامان رهبران دینی شد!

کسری بودجه جلوی مقامات بلغارستان برای خرید اف16 را نگرفت

نشت اطلاعات کار دست شرکت آمریکایی داد

ریخت و پاش آمریکا برای اطلاعاتی از یک رهبر حزب‌الله

کاپیتان کار، تعمیرات خودرو با روشی جدید

طرح قوه‌قضاییه برای جایگزینی زندان

بیمه بیکاری به کدام کارگران تعلق نمی‌گیرد؟

سرپرست وزارت آموزش و پرورش اولویت اولش را اعلام کرد

پایان نامه فوق لیسانس در باره خیار!

مردی همسرش را بخاطر پول خفه کرد

نظر معاون وزیر علوم درباره طرح حذف کنکور

ماجرای شهریه‌های 25 تا 35 میلیونی برخی مدارس لاکچری

آمار نهایی شرکت کنندگان در انتخاب رشته آزمون ارشد

بازار گرمی برخی پزشکان با رژیم تغییر جنسیت جنین