رصد

کد خبر: ۱۲۰۵۴۱
تاریخ انتشار: ۱۵ آذر ۱۳۹۵ - ۱۵:۳۲
در ماه جولای، نشریه اکونومیست پل رومر را یک «تناقض مشهور» معرفی و اعلام کرده ایده های چالش برانگیز و متفاوتی که وی ارائه می دهد ممکن است تنها چیزی باشد که بانک جهانی به آن نیاز دارد. او را می توان یک منتقد منصف دانست. منتقدی که همه نظریه ها را به چالش می کشد تا از دل آن ها حقیقت را بیرون بکشد و عمیقا به این مسئله اعتقاد دارد که تنها راه رسیدن به حقیقت سوال کردن در مورد مسائلی است که فکر می کنید می دانید و به آن اشراف دارید. پل رومر را اقتصاددان کارآفرین و پدر نظریه رشد برون زا می دانند که از روز اول اکتبر سال جاری کار خود را در بانک جهانی آغاز کرد. ورود او به بانک همزمان بود با دوره تازه ای از مطالعات و تحقیقات در مورد اصول اقتصادی تایید شده ای که در تمامی دنیا استفاده می شود ولی این مطالعات نشان داد که نظام بانکی هم ضعف هایی دارد. او خود را مرد مسئولیت های بلند مدت معرفی می کند و بر این باور است که برای رسیدن به نتیجه در یک مطالعه شاید باید دهه ها تلاش کرد ولی هیچ گاه نباید از این تلاش خسته بدش. برای آشنا شدن با دیدگاه های این اقتصاددان برجسته مصاحبه ای با وی انجام شده است که متن کامل این مصاحبه را در این جا می بینید.

شما سابقه کاری بسیار طولانی در رشته اقتصاد دارید و چهره ای سرشناس در میان مردم هستید. این اعتبار هم به دلیل کارهای علمی شما ایجاد شده است و هم انتقادهایی که در مورد نظریه های اقتصادی به خصوص نظریه های تازره ارائه می د هید باعث شده است تا رسانه ها و مردم به شما توجه کنند. ولی اگر ما یکدیگر را در سوپرمارکت ببینیم و هیچ شناختی از گذشته و کارهای شما وجود نداشته باشد شما خود را چگونه برای من معرفی می کنید. آیا خود را یک اقتصاددان می دانید یا منتقد نظریه های اقتصادی هستید؟

من اغلب از عنوان اقتصاددان برای معرفی خود استفاده می کنم زیرا کارهای مطالعاتی زیادی در این زمینه انجام داده و در این رشته تحصیل کرده ام. ولی در بانک جهانی به من دانشمند هم خطاب می کنند. عنوان دانشمند برای افرادی استفاده می شود که تعهدی طولانی به کارهای مطالعات و تحقیقاتی دارند و زندگی خود را صرف این کار کرده اند. من هم این عنوان را در محیط بانک می پذیرم زیرا خود را پایبند به این اصول می دانم و برای انجام هر چه بهتر کارم از هیچ تلاشی فروگذار نمی کنم.

شاید بتوانم بگویم من اقتصاددانی هستم که به مسائل عینی اقتصاد در زندگی بیش از اصول خشک اقتصادی توجه می کنم. مسائلی که همیشه ذهن من را درگیر کرده در مورد پیشرفت است. این که انسان ها چگونه پیشرفت می کنند چگونه می توان سرعت رسیدن به اهداف را تسریع کرد و از این مسیر بیشترین منفعت را به دست آورد. به تعبیر دقیق تر پیشرفت را چگونه می توان تعریف کرد و چه کسانی می توانند مدعی شوند که در زندگی خود پیشرفت کرده اند. بعضی مواقع در معرفی خودم به مردم می گویم که من مرد مسئولیت های بلند مدت هستم؛ اگر برای به نتیجه رسیدن یک پروژه نیاز به صرف دهه ها زمان باشد باز هم به نظر من مطالعه و کار در آن زمینه ارزشمند است و من این پروژه را به طور قطع می پذیرم.

من اقتصاددانی هستم که به مسائل عینی اقتصاد در زندگی بیش از اصول خشک اقتصادی توجه می کنم. مسائلی که همیشه ذهن من را درگیر کرده در مورد پیشرفت است. این که انسان ها چگونه پیشرفت می کنند چگونه می توان سرعت رسیدن به اهداف را تسریع کرد و از این مسیر بیشترین منفعت را به دست آورد. به تعبیر دقیق تر پیشرفت را چگونه می توان تعریف کرد و چه کسانی می توانند مدعی شوند که در زندگی خود پیشرفت کرده اند.
همچنین باید بر این نکته هم تاکید کنم که من یک انسان هستم. زیرا تاکید بر مسئله انسان بودن سبب می شود از ریسک بزرگی به دور باشم. ریسکی که باعث می شود مردم انتظار کامل بودن و بی نقص بودن از من داشته باشند. به نظر من سیگنال دادن به خودتان و به دیگران که شما تنها یک انسان هستید و انسان بودن با خطا کردن همراه است یک شکل سالم زندگی است. انسان نقاط ضعفی دارد و در بخشی از زمینه ها بسیار قدرتمند است و این انسان است که کارهایی را نمی تواند انجام دهد یا با نقص به اتمام می رساند. این حس که شما باید کامل باشید و اصلا خطا نکنید سخت ترین حسی است که می تواند به یک انسان داده شود. من با تاکید بر مسئله انسان بودن به خودم این قدرت را داده ام تا در برابر انتقادها و نظرات مخالف مردم در مورد نظریاتم صحبت کنم. این انتقادها را بپذیرم.

شما پیشرفت را چگونه می بینید؟

این سوال بسیار مهم و دقیقی است و ما باید این سوال را به طور متناوب و مستمر از خود بپرسیم و پاسخی متناسب با شرایط و موقعیت خود به آن بدهیم. اغلب ما از شاخص هایی مانند درآمد و فقر برای ارزیابی پیشرفت خود استفاده می کنیم ولی به نظر من معیار دقیق و درست پیشرفت رضایت انسان از زندگی است. ما می خواهیم مردم زندگی را به گونه ای ببینند که از موفقیت های خود بیشترین رضایت را به دست آورند و این احساس رضایت برای آن ها مطلوب باشد و همچنین برای احساس رضایت در سال های آتی هم برنامه داشته باشند. به نظر من رضایت واقعی از زندگی در بستری از امیدواری و دید مثبت به زندگی قرار دارد و این دید مثبت هم به احتمالاتی وابسته است که زندگی شما را هر لحظه تحت تاثیر قرار می دهد. شاید این احتمالات زیاد دست شما نباشد ولی این که شما دید مثبتی به حوادث داشته باشید و از دل این سمائل نکات مثبت را بیرون بکشید که باعث شود رضایت بیشتری از زندگی به دست آورید مسئله ای است که تنها و تنها به شما بستگی دارد. من پیشرفت را در زندگی تنها رسیدن به این احساس رضایت می دانم و اعتقاد دارم این رضایت فقط از بستر تلاش و تکاپو و خوش بینی حاصل می شود.

چه چیزی زمینه ساز توسعه در زندگی می شود؟

احتمالات. در سال های اولیه کارم روی روندهای بلند مدت تمرکز کرده بودم و به این مسئله توجه داشتم که چگونه می توان نرخ رشد اقتصادی را در کشورهای صنعتی بیشتر کرد. سپس من روی تحصیلات تمرکز کردم و سپس به کار روی مسائل مرتبط با توسعه اقتصادی پرداختم. در هیمن دوره بود که مفهوم رسیدن به نرخ رشد هدف را معرفی کردم و تاکید کردم در جریان توسعه اقتصادی باید کشورها به دنبال رسیدن ب نرخ رشدی باشند که آن ها را به آرامش و ثبات برساند. این مسئله ای است که در کشورهای غربی اثبات شده است و من می خواستم با مطالعاتم کاری کنم که دیگر کشورها به خصوص کشورهای در حال توسعه هم به این مفهوم برسند و با آن آشنا شوند. هنوز تعداد زیادی از کشورهای فقیر و در حال توسعه هم به این مفهوم برسند و با آن آشنا شوند. هنوز تعداد زیادی از کشورهای فقیر و در حال توسعه دنیا مفهومی قابل لمس از رشد اقتصادی ندارند و اثرات آن را نمی شناسند. در تعداد زیادی از این کشورها مردم اصول اولیه اقتصادی را نمی دانند و برای کسب درآمد بیشتر هیچ راهی پیش روی آن ها نیست. برخی از ایده ها از قبیل معیارهای مرتبط با سلامت عمومی جامعه در تمام دنیا عنوان می شود ولی ه نوز برای جهانی شدن همین ایده هایی که به نظر ما ایده ای اولیه و اصلی جامعه بشری هستند راه درازی در پیش است. از طرف دیگر برخی دیگر از مسائل از قبیل اینکه چگونه می توان اطمینان داشت تمامی افراد دارای توانایی متوسط می توانند آموزش های لازم را برای آماده شدن در به دست آوردن مشاغل مختلف دریافت کنند به کندی در جهان تسریع پیدا می کند. به تعبیر دقیق تر تمام افراد نمی توانند آموزش های لازم را دریافت کنند و تنها افرادی که از موقعیت های شغلی اطلاع دارند و نیازهای آن ها را می دانند در این مسیر حرکت می کنند. این یعنی افراد خاصی هدف قرار می گیرند و دیگر افراد جامعه از این رشد باز می مانند.

در واقع چالش اصلی توسعه اقتصادی همین اطلاعات نابرابر است و سوال مهم این است که چرا اجازه انتشار آزادانه اطلاعات و علم داده نمی شود تا مردم بتوانند بر مبنای توانایی های خود از آن برخوردار شوند. سوالی که هنوز پاسخ روشن و مشخصی برای آن وجود ندارد و نه تنها در کشورهای در حال توسعه بلکه در کشورهای توسعه یافته بهم این مسئله وجود دارد.

شما علاقه زیادی به ارتباط بین علم و حقیقت دارید. لطفا در مورد این ارتباط بیشتر توضیح دهید و بگویید که چرا این ارتباط برای شما این قدر مهم است؟

در علم اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد و اگر ما آشکارا با هم مخالفت کنیم و به طور آزادانه روی منطق و مدارکی که استفاده می کنیم تا نظر دیگران را رد کنیم تاکید کنیم پروسه تحولات علمی می تواند ما را به درک دقیق تر و درست تری از حقیقت برساند. در واقع حقیقت حاصل تمام مطالعاتی است که ما را به علم می رساند. البته نقطه مقابل وضعیتی است که هیچ حرفی در مورد ایرادهای نظریه ها مطرح نشود و انتقادهای سازنده ای انجام نشود که در این صورت مشکلات در جای خود باقی خواهد ماند و ما هر روز بیشتر از قبل از حقیقت دور می شویم.

من با این دیدگاه که هیچ حقیقتی وجود ندارد کاملا مخالفم ولی بر این باور هستم که هیچ یک از

در یک دانشگاه عادی شما بر مبنای تعداد مقالاتی که منتشر کرده اید و میزان اثرگذاری این مقالات ارزیابی می شوید. در هیچ دانشگاهی شما بر مبنای تعداد زندگی هایی که نجات دادی یا تعداد فرصت هایی که برای مطالعه و کار ایجاد کرده اید ارزیابی نمی شود.
انسان های روی کره زمین تاکنون نتوانسته اند به کل حقیقت پی ببرند. تعامل افراد در دنیا را هم می توان گوه ای از این تکاپو دانست. تکاپویی برای رسیدن به حقیقتی بزرگ و مهم. این پیشرفتی که ما مشاهده می کنیم و از آن لذت می بریم نشان می دهد حقیقت وجود دارد و ما هر روز بیشتر از قبل به این حقیقت نزدیک می شویم. وقتی فردی به من می گوید که به حقیقت اعتقادی ندارد و روند رسیدن به حقیقت را انکار می کند من از او می پرسم تا به حال بچه ای مریض در بخش آی سی یو بیمارستان داشته است یا هیچ گاه به این فکر کرده است که از زمانی که پزشکان برا یدرمان بیماری یا به تعبیر بهتر خارج کردن بیماری از بدن فرد زمینه خونریزی او را فراهم می کردند تا بیماری به طور کامل از بدن فرد خارج شود تاکنون چه تغییرات بزرگی در علم ایجاد شده است. همین تغییرات مثبت است کهمی تواند زمینه ساز رشد ما شود و حقیقت را به ما نشان دهد. حقیقت همین پیشرفت است که در علم ایجاد شده و هم اکنون زندگی ما را تحت تاثیر قرار داده است.

چه چیزی شما را تا این اندازه از بانک به عنوان یک ارگان اقتصادی دور کرد؟

همان طور که قبلا گفتم هر روز در حال یادیگری هستم. به عنوان مثال مدتی من تحت تاثیر داستان امکانات مالی ضروری و همگانی مطالعه می کردم. شرکت های این چنینی با مقیاس های بسیار بزرگ شامل افراد زیاد و میلیاردها دلار سرمایه می شود و سازمان های مالی بسیار پیچیده ای هستند. شاید شما بگویید کار این موسسات این بوده است که به شما پول بدهند و شما از آن ها استفاده کنید ولی بعد شما متوجه می شوید زمانی که میلیاردها دلار پول در اختیار دارید باید پروسه هایی در اختیار داشته باشید که مسائل مختلفی را بررسی کنید مثلا باید بدانید که آیا از قوانین خوب و مناسبی پیروی می کنید؟ آیا افراد مختلف با اصول تایید شده ای که به دیگران آسیبی وارد نمی کند رفتار می کنند؟ آیا ما ساختارهایی ایجاد کردیم که باید از ما حمایت کنند یا خیر؟ البته بخشی از این ساختارها وجود دارد ولی اغلب با دید منفی به آن ها نگاه می کنیم. ساختارهایی از قبیل بوروکراسی و قوانین و پروسه های اداری و مالی مختلف که در ظاهر دست و اپگیر هستند ولی در واقع برای کارایی درست سیستم مالی در مقیاس وسیع بسیار ضروری و مهم است.

آنچه در مورد سیستم مالی فراگیر وجود دارداین است که چگونه باید این پروسه را به درستی پیش برد تا این که در زمان بحران اقتصادی سیستم بتواند به درستی و صحیح عمل کند و مشکلات را از درون برطرف کند. در یک سیستم سالم مردم می دانند چگونه باید میلیاردها دلاری را که در اقتصاد تزریق می شود هزینه کنند و چگونه باید از فضای اقتصادی استفاده کنند. از طرف دیگر این پروسه ها گاهی بسیار زمان بر و طولانی خواهد بود به گونه ای که باعث می شود تا ما از هدف اصلی خود دور شویم. هدفی که سال ها برای رسیدن به آن برنامه ریزی کرده بودیم. به نظر من بانک جهانی یک سازمان بسیار بزرگ است که به طور مداوم میلیاردها دلار در فرآیندهای اقتصادی مختلف هزنیه می کنند و برای این هزینه ها باید پروسه های زیادی را هم طی کند. به این معنا که هر فرد باید محدودیت هایی را بپذیرد و پذیرش این محدودیت ها سبب می شود تا کار به درستی انجام شود. بنابراین من باید به اهمیت این پروسه ها واقف باشم و به آن ها احترام بگذارم و دیگران را هم تشویق کنم که به این پروسه ها احترام بگذارند و آن را اجرا کنند. البته به نظر من سیستم بانک ها نقص هایی هم دارد و با اجرای سیاست های کوچکی می توان کارایی این سیستم را بالا برد. بنابراین خود منتقد بودن و آگاهی در مورد کارایی و نقص داخلی سیستم یک مزیت بسیار مهم است و این که تنها به آن چه وجود دارد تکیه کنیم و از ارزیابی های مجدد خودداری کنیم تنها مشکلات را بیشتر می کند.

تفکر اولیه شما در مورد نقش معاونت توسعه اقتصادی در سازمان های مالی و اقتصادی و بانک ها چیست؟ به نظر شما فردی که در این سمت کار می کند می تواند تغییر بزرگی در اقتصاد ایجاد کند یا خیر؟

افرادی که تاریخ علم را با دقت بررسی می کنند به این نتیجه می رسند که پیشرفت های زیادی بر مبنای تلاش برای حل یک مشکل خاص در علم ایجاد می شود. تمرکز روی مشکلات یک گام بسیار مهم و سازنده است که می تواند زمینه ساز پیشرف های اساسی در علم و اقتصاد شود. بنابراین ارزیابی های مکرر یک فرآیند بسیار مهم است که شاید از فرآیند ایجاد اولیه علم اهمیت بیشتری داشته باشد زیرا باعث برطرف شدن ایرادها و ایجاد علمی ناب و صحیح می شود. زمانی که من شانس این را داشتم که به بانک بیایم فرصتی استثنایی به دست آوردم تا وارد مرکزی شوم که هم در مورد روندهای اجرایی در نظام بانکی آگاهی زیاد پیدا کنم و هم داده هایی را که می تواند منبع اصلی مطالعات یک پژوهشگر باشد در اختیار بگیرم. با وجود این که این دو جنهبه کاملا متضاد هستند و شاید اصلا ارتباطی به هم نداشته باشند ولی حضور در این فضا برای من بسیار مطلوب بود. البته محدودیته هایی هم داشتم که این محدودیت ها به دلیل اقتضای متفاوت کار مطالعاتی و کار اجرایی بود. ولی من که علاقمند چالش هستم این فضا را برای خودم مطلوب

استفاده درست از ریاضیت باعث می شود تا دقت بیشتری در نحوه استفاده از کلمات بکنیم که اثرگذاری کار را بیشتر می کند. استفاده از ریاضیات می تواند منافع زیادی برای افرادی که اطلاعات دقیقی در مورد ریاضیات ندارند و حتی این علم را به درستی نمی شناسند هم داشته باشد. مشکل اصلی با ریاضی در این است که با وجود این که می توان برای شفافیت و دقت بیشتر از آن استفاده کرد ولی برای ایجاد پیچیدگی هم می تواند استفاده شود.
دیدم و وارد دنیایی شدم که برایم تازگی داشت و درهای تازهی را به روی من گشود. در بانک من چالش مدیریتی هم داشتم زیرا می خواستم تمامی افرادی که با من کار کنند به جذابیت و منافع این فضا واقف شوند. در این دوره تجربیات زیادی کسب کردم و در مورد نحوه عملکرد بخش ها و سیاست های مختلف بسیار مطالعه و فکر کردم. از مسائلی که در این دوره ذهن من را مشغول کرده بود می توانم به ارزیابی کار افراد و ارائه پاداش بر مبنای کارکرد آن ها اشاره کنم. در یک دانشگاه عادی شما بر مبنای تعداد مقالاتی که منتشر کرده اید و میزان اثرگذاری این مقالات ارزیابی می شوید. در هیچ دانشگاهی شما بر مبنای تعداد زندگی هایی که نجات دادی یا تعداد فرصت هایی که برای مطالعه و کار ایجاد کرده اید ارزیابی نمی شود. اگر می توانستیم روند ارزیابی کاری افراد را در داخل بانک تغییر دهیم می توانستیم روی نحوه ارزیابی مطالعات اقتصادی از طریق دانشگاه ها هم اثر بگذاریم. زیرا دانشگاه ها هم به دنبال این هستند که مطالعاتشان اثرگذار باشد و این مسئله برای ان ها امتیاز بزرگی محسوب می شود.

چرا شفافیت و دقت در مطالعات برای شما این قدر اهمیت دارد؟ شما مقاله ای بسیار معروف با عنوان ریاضی شدن علم دارید و در اولین جلسه ای که با اعضای بانک داشتید در مورد این مقاله صحبت کردید. می توانید در این مورد کمی بیشتر صحبت کنید؟

در یک کار مطالعاتی استفاده درست از ریاضیت باعث می شود تا دقت بیشتری در نحوه استفاده از کلمات بکنیم که اثرگذاری کار را بیشتر می کند. استفاده از ریاضیات می تواند منافع زیادی برای افرادی که اطلاعات دقیقی در مورد ریاضیات ندارند و حتی این علم را به درستی نمی شناسند هم داشته باشد. مشکل اصلی با ریاضی در این است که با وجود این که می توان برای شفافیت و دقت بیشتر از آن استفاده کرد ولی برای ایجاد پیچیدگی هم می تواند استفاده شود. یعنی در یک مقاله می توان از مدل های ریاضی تنها با هدف پیچیده کردن متن استفاده کرد. ریاضی به افراد کمک می کند تا با کلمات مسائلی را مطرح کنند و سپس برای تایید این کلمات از پشتوانه ریاضی استفاده کنند. به نظر من استفاده از ریاضیات باعث می شود تا شفاف تر صحبت کنیم و به ارتقای استانداردهای علمی در خود کمک کنیم. در بانک هم استفاده از ابزار ریاضی بسیار مفید است زیرا به ما کمک می کند تا به راحتی با هم رابطه برقرار کنیم و روند توسعه را تسریع کنیم. ما باید در مورد بی ثباتی های اجتناب ناپذیر در نظام بانکی هم با هم شفاف باشیم. این کار باعث می شود تا شناخت بهتری از شرایط کنونی نظام بانکی داشته باشیم و برای یادگیری های آینده هم آماده شویم. همچنین این کار باعث می شود تا تجربیات بیشتری به دست آوریم و از تجربیات خود به بهترین شکل استفاده کنیم.

مهم تر این که از نظر من مشخص کردن مسائلی که از آن اطلاع نداریم هم اهمیت زیادی دارد زیرا نشان می دهد باید روی چه مسائلی بیشتر کار و پیشرفت کنیم. من بیشتر از افراد دیگر تمایل دارم در مورد سیگنال های کوتاه مدت در اقتصاد و نظام بانکی نگران نباشم ولی باید بدانیم این سیگنال ها در واقع دارد مناطق خطر اقتصادی در سال های آتی را نشان می دهد و شاید توجه به آن ها و برطرف کردنشان در حال حاضر ساده تر از حل کردن بحران در آینده باشد. با تکیه بر مسئله شفافیت انتقاد منصفانه و اهمیت به مسائل اقتصادی شما در یک پروسه یادگیری تجمعی قرار می گیرید که این پروسه بسیار مفید و سودمند است و تغییرات بزرگی را ایجاد می کند.

منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 202

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

کاپیتان کار، تعمیرات خودرو با روشی ‌‌‌‌‌‌جدید

طلا و سکه ارزان شد

طلای جهانی رکورد 6 ساله را شکست

ما ایرانی ها با پولمان چه می کنیم؟

گیر افتادن دلار در دوراهی صعود یا کاهش

ترکیه با چه اقداماتی بر بحران بانکی غلبه کرد؟

یک میلیارد یورو ارز دولتی گم شد

اصلاح ساختار بودجه برای حذف سرمایه‌داران یارانه‌بگیر

۱۵ درصد کل بدهی جهان مربوط به کدام کشور است؟

برنگشتن ۴ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات به کشور

کوربین برای کاهش تنش‌ها راهکار داد

پاسخ کدخدایی به برخی شبهات درباره انتخابات 88 و شورای نگهبان

معاون احمدی‌نژاد سکته مغزی کرد؟

درخواست 3 نماینده برای حضور در کمیسیون قضایی

۳ اپیزود از اقتدار سپاه در خلیج فارس

درخواست دادستان‌کل از نیجریه برای انتقال شیخ زکزاکی به ایران

بروجردی: اروپایی‌ها فقط حرف‌های قشنگ می‌زنند

پرونده تحصیلی "حسین فریدون" دوباره در مجلس به جریان افتاد

طول و عرض اعجاب‌آور نفتکش توقیف‌شده انگلیس

حضور نیروهای ایرانی در پایگاه الحشد الشعبی تکذیب شد

کاپیتان‌‌‌‌‌ کار، تعمیرات خودرو با روشی جدید

کسری بودجه جلوی مقامات بلغارستان برای خرید اف16 را نگرفت

نشت اطلاعات کار دست شرکت آمریکایی داد

ریخت و پاش آمریکا برای اطلاعاتی از یک رهبر حزب‌الله

ترامپ میانه خوبی با بانک ندارد

شکستی بزرگ برای عربستان

سنگ‌تمام ترامپ برای جانسون

واکنش مرکل به توهین های ترامپ علیه زنان

حکایت پدرخواندگی پوتین برای دختر 22 ساله

پرونده حمله به پایگاه حشدالشعبی روی میز نخست وزیر

کاپیتان کار، تعمیرات خودرو با روشی جدید

نظر معاون وزیر علوم درباره طرح حذف کنکور

ماجرای شهریه‌های 25 تا 35 میلیونی برخی مدارس لاکچری

آمار نهایی شرکت کنندگان در انتخاب رشته آزمون ارشد

بازار گرمی برخی پزشکان با رژیم تغییر جنسیت جنین

اجاره‌ بلای جان مدارس استیجاری

ماجرای عجیب مرد زن نمای فالگیر

پای ملخ‌ها به سواحل مازندران رسید

دروغ برای فرار از ازدواج اجباری

تهران رکورد ۳۰ ساله مصرف آب را شکست