رصد

کد خبر: ۱۲۰۹۸۲
تاریخ انتشار: ۰۵ دی ۱۳۹۵ - ۱۱:۰۸
پدیده های نوظهور در جامعه ایرانی گاه با عینک سلبی و گاه از زاویه ایجابی مورد قضاوت مردم مدیران و البته چهره های دانشگاهی قرار می گیرند و تصمیمات مختلفی درباره آن ها اتخاذ می شود. در چند سال اخیر موضوع وب سایت های شرط بندی که در زمینه ورزش و بازی های آنلاین مشغول فعالیت هستند رواج بیشتری یافته و این روزها بیش از گذشته خبرساز است. چنان که چندی پیش رئیس پلیس فتا اعلام کرد: 3323 سایت و کانال شرط بندی مسدود شده است.

در این میان این پرسش ایجاد می شود که آیا گسترش فضای مجازی به رشد پدیده شرط بندی در جامعه ایرانی دامن زده است؟ امان ا... قرائی مقدم جامعه شناس گسترش فضای مجازی را در این میان تاثیر گذار می داند و معتقد است «تعارضات رفتاری و عملکردی در همه جوامع وجود دارد اما اگر به سمت کلاهبرداری و تخلف حرکت کند حتما باید با شیوه های آموزشی، آگاهی بخشی و استفاده از قوانین لازم با آن مواجه شد.» این استاد دانشگاه در گفت و گو با «تجارت فردا» خواستار تمرکز دستگاه های مسئول و رسانه ها روی بحث آگاهی بخشی به آحاد جامعه درباره وب سایت های شرط بندی شد.

در هفته ها یاخیر مسئولان انتظامی در چند نوبت پیرامون موضوع وب سایت های شرط بندی نکاتی را بیان کردند. با توجه به علاقه ای که برخی گروه های فعال جامعه به شرط بندی در سایت های به ویژه ورزشی دارند، می توان نتیجه گرفت این پدیده در جامعه ایرانی رواج پیدا کرده است؟

بله به نظر می رسد این پدیده در حال رواج یافتن است و البته حدس زدن دلیل آن نیز اصلا دشوار نیست. دلیل مشخص این است که فضای شرط بندی در جامعه نسبت به قبل بازتر شده و افراد

کسانی که تحت عنوان شرط بندی کلاهبرداری می کنند و بنای سوءاستفاده از سادگی مردم و ناآگاهان به ویژه در نقاط دوردست و شهرهای کوچک را دارند تحت پیگرد قانونی قرار بگیرند.
مختلف با سطوح درآمدی و بازه های سنی مختلف به راحتی می توانند بدون خروج از خانه یا حتی بدون جابه جا شدن از روی مبل منزل یا صندلی محل کار و تحصیل خود، با یک گوشی هوشمند وارد این سایت ها شوند.

یعنی گسترش فضای مجازی به رواج این پدیده کمک کرده است؟

فضای مجازی فضای تسهیل گر است و از خدمات بانکی تا انواع خرید و مطالعات علمی و پژوهشی تا سایر مسائل را دربر می گیرد. بنابراین نحوه استفاده از آن است که در این حوزه تعیین کننده است. بله گسترش فضای مجازی و توسعه زیرساخت های آن باعث شده که هر کسی در حجوزه علاقه خود از امکانات آن بهره بگیرد. ورود هر فناوری در جامعه مستلزم بسترسازی فکری و فرهنگی در آن جامعه است درغیر این صورت عوارض و آسیب های ناشی از آن دامن گیر همه آحاد اجتماع خواهد شد. در موضوع پیش بینی نتایج مسابقات فوتبال یا سایر رقابت های ورشی نیز اینترنت توانسته افراد مختلف از سراسر کشور را در یک سایت در کنار هم قرار دهد. ضمنا این حوزه از محدوده یک گروه و طبقه خاص خارج شده و به نظر من رو به افزایش است. شرط بندی در ایران سابقه چند صد ساله دارد و همواره در جامعه بوده و خواهد بود. در گذشته انجام این کار محدود به گروه و قشر خاص ثروتمند بود یا افرادی که از فرط بیکاری به این کار روی می آوردند. معمولا اقشار متوسط به پایین توانایی وارد شدن به این نوع فعالیت ها را نداشتند. بیشتر بازی بزرگان بود و در مقیاس محدوده و تعداد مشخص انجام می شد. اما امروز به دلیل این که فضاهای دسترسی گسترش یافته و اینترنت پیامک موبایل پیام رسان های موبایلی و امکانات دیگر وسیع شده اند به طور طبیعی این پدیده نیز رو به گسترش است.

قانون برای انواع شرط بندی ممنوعیت هایی دارد. به نظر شما چقدر این قوانین در شرایط فعلی توانسته عامل بازدارنده باشد.

قانون مداری ویژگی یک جامعه مترقی است. اما شرط آن این است که قوانین به روز و بازدارنده باشند. اما ممکن است اگر بیش از اندازه روی این مسئله تاکید شود مردم احساس کنندکه برخی می خواهند قیم و آقابالا سر باشند و مدام به آنان تذکر دهنده یا توبیخ شان کنند. این مسئله گاهی نتیجه معکوس ایجاد می کند. قبلا در مورد شطرنج دیدگاه هایی وجود داشت که با فتوای مراجع، این مسئله حل شد. برخی فعالیت های سرگرمی نه جنبه سیاسی دارد و نه لزوما یک آسیب اجتماعی محسوب می شود.

اما نمی توان نادیده گرفت که خیلی افراد در جامعه با وجود این که درباره مضرات اموری مانند شرط بندی های غیرشفاف در سایت های بی شناسنامه به آن ها آگاهی داده می شود به سراغ آن می روند بی آن که بدانند برخی از این امور می تواند خانمان برانداز باشد. این دستگاه ها نباید به این مسائل ورود کنند؟

گسترش فضای مجازی و توسعه زیرساخت های آن باعث شده که هر کسی در حجوزه علاقه خود از امکانات آن بهره بگیرد و این موضوع در رواج شرط بندی هم تاثیرگذار بوده است. در موضوع پیش بینی نتایج مسابقات فوتبال یا سایر رقابت های ورشی نیز اینترنت توانسته افراد مختلف از سراسر کشور را در یک سایت در کنار هم قرار دهد. ضمنا این حوزه از محدوده یک گروه و طبقه خاص خارج شده و به نظر من رو به افزایش است.
البته در مورد آگاهی بخشی من با شما موافق نیستم. هنوز بسیاری از اقشار جامعه در این باره مطلع نیستند. کاری که شما در مجله خوب تان انجام می دهید یک نوع آگاهی بخشی است که به هر حال چند صد هزار نفر از آن مطلع می شوند. از شما بیش از این هم انتظاری نیست. کاری که از طریق تلفن های همراه و پیام رسان ها انجام می شود هم آگاهی رسانی است. به شرطی که به درستی و با انتقال درست پیام صورت گیرد. پلیس هم فضا را رصد می کند . حال اگر افرادی آگاهانه تصمیم بگیرند وارد این نوع فعالیت ها شوند قضیه فرق می کند در این صورت بسیار دشوار است که یک شهروند را از چنین کاری بازداشت. البته معتقدم رسانه های مختلف به ویژه فیلم هایی که در بستر آن به شکل غیرمستقیم به جامعه آموزش داده می شود تاثیر بسزایی دارند. این مشکل در تمام جهان وجود دارد. عده ای با این کار مالباخته می شوند و دلیل آن نآگاهانه بودن فعالیت های آنان است. اگر این آسیب یعنی کلاهبرداری سایت های غیرقانونی تحت عنوان شرط بندی اپیدمی می شود آنگاه آسیب زاست. چرا که در جامعه عده ای هستی ساقط می شوند. در این جا اگر با شکایت همین افراد موضوع در دستگاه ها دنبال شود خیلی بهتر است. در این میان وظیفه خانواده هاست که ماهیت شرط بندی را برای فرزندان خود روشن کنند و به آن ها یادآوری کنند که این کار چه از نظر شرعی و چه از نظر قانونی یک فعالیت خطا محسوب می شود از سوی دیگر نهادهای فرهنگی و متولیان فرهنگ در جامعه باید برای آگاه سازی جوانان و خانواده ها اقدام کنند و در کنار آگاه سازی امکانات تفریحی سالم و ارزان قیمت را در اختیار آن ها قرار دهند.

در مورد نوع برخورد با پدیده های اجتماعی نیز نظرات مختلفی وجود دارد. با توجه به توضیحاتی که دادید از چه راه هایی می توان اثرگذاری بیشتری روی جامعه داشت؟

حتما اولین راه آموزش در سنین مختلف با رویکردها و محتوای مناسب آن سن است. آگاهی بخشی عمومی و توضیح مواد قانونی به شکلی که مردم احساس نکنند دولت بنا دارد در همه کار آن ها ورود کند نیز اثرگذار است. باید به شکلی باشد که کسانی که تحت عنوان شرط بندی کلاهبرداری می کنند و بنای سوءاستفاده از سادگی مردم و ناآگاهان به ویژه در نقاط دوردست و شهرهای کوچک را دارند تحت پیگرد قانونی قرار بگیرند.

البته اگر قوانین جنبه بازدارندگی ندارند یا مجازات با جرم متناسب نیست، بازنگری در آن ها نیز ضروری است. در عین حال آموزش از طریق برنامه های پربیننده صدا و سیما نیز نباید فراموش شود. افرادی که علاقه مند به رفتارهای خارج از قاعده هستند باید احساس کنند که مردم نسبت به فعالیت های آن ها آگاه شده اند و جامعه آن ها را نمی پذیرد.

گرایش به شرط بندی را باید ناشی از روحیه ریسک پذیری دانست یا به دلیل کاستی های اقتصادی امروز جامعه و رسیدن به پول های آسان و رفتن راه صد ساله در یک شب این گرایش ها ایجاد شده است؟

هر دو مورد دخیل است این پدیده ها تک عاملی نیست. یکی از پدیده های عصر حاضر همین موضوع شرط بندی هاست که البته همان طور که گفتم موضوع جدیدی نیست. قمار به دلیل جذابیت های ویژه ای که دارد از دیرباز تا امروز عمواره طرفدار داشته و عده ای جذب هیجان و

قماربازی و شکل های مختلف آن در قالب شرط بندی های گوناگون در فضای جامعه نوعی ناهنجاری اجتماعی است که عامل آسیب هایی مانند بی اخلاقی، طلاق، خودکشی و نزاع های دسته جمعی می شود.
جذابیت های ظاهری آن می شوند. در گذشته از حیوانات برای قمار استفاده می کردند بعد روی موضوعات مختلف شرط بندی می کردند و امروز هم روش های شرط بندی جدیدتر شده. به نظر من این روند علاقه مندی روز به روز در حال افزایش است و هرچه می گذرد بیشتر شاهد رواج آن هستیم که آن هم با توجه به زمان قابل توضیح است. در عصر حاضر چون جذابیت های محیط مجازی و همچنین ارتباط افراد با یکدیگر هر روز گسترده تر می شود. بنابراین ازطریق ماهواره ها، شبکه های اینترنتی و از همه مهم تر وسعت دامنه ارتباطی افراد این مسائل مدام در حال تبلیغ شدن است که تمام این موارد به فراگیرتر شدن موضوع دامن می زند. باید بپذیریم جهان امروز جهان مادی است و مادیات در آن به اصل تبدیل شده و معنویات کمرنگ شده است. «پیتیریم الکساندروویچ سوروکین» جامعه شناسی که تا تدریس در هاروارد پیش رفت می گوید: «ذهنیت جامعه حسی و مادی است». یعنی شما بنده و دیگران هم به تدریج به این حس گرایش پیدا کرده ایم. آدمی به هر طریقی که هست می خواهد به پول برسد. افراد مصلحت گرا شده اند و بعضا می توانند همه چیز را زیر پا بگذارند تا به آن چه می خواهند برسند. کمرنگ شدن معنویت نیز در این زمینه بسیار موثر است. انسان اصولا ریسک پذیر است چون جامعه ریسک می کند و به سمت هزینه فایده می رود. «مرتون» معتقد است در یک جامعه با ثبات بین اهداف و ارزش های اجتماعی فرهنگی و راه های پذیرفته شده از سوی عامه مرد برای دستیابی به آن ها یک تعادل وجود دارد. وقتی این رابطه متعادل به هم بخورد نظم اجتماعی از بین می رود نارضایتی و رفتارهای آنومیک و مخالف انتظام موجود پدید می آید. وقتی ارزش ها و نیازهای جدید وارد جامعه شود مردم آن ارزش ها و نیازها را می پذیرند و مایل به دستیابی به آن ها می شوند اما اگر ابزار دستیابی به آن را نداشته باشند احساس نارضایتی می کنند و به هر اقدام مغایر با سیستم دست خواهند زد.

چقدر قیاس با ثروتمند شدن یک شبه نیز در گرایش مردم به این نوع پدیده ها موثر است؟

حتما دیدن این اتفاق در جامعه مردم را به سمت نوعی عطش به دست آوردند پول و نارضایتی از شغل و وضعیت خود سوق می دهد. عده ای هم به دنبال آن هستند که رفیق جمع کنند و همیشه دور هم باشند. اصولا وقتی اذهان من و شما مادی شده است باید بدانیم مادیات بی رحم است. در شرط بندی های هرمی عده ای بی خود و بی جهت با سوءاستفاده از افراد ساده در قشرهای مختلف و سنین مختلف یک شبه میلیون ها تومان سود کردند و به دیگران در باغ سبز نشان دادند و به ثروت رسیدند. مردم این اخبار را می شنوند و تاثیر می گیرند. این در حالی است که خیلی افراد ثروتمند نیز از این طریق به خاک سیاه نشسته اند. برخی آلوده این موضوع می شوند و به سختی می توانند از آن صرف نظر کنند. اگرچه ممکن است افراد گاهی برنده شرط بندی باشند اما باید آگاه باشند که همیشه واسطه ها و اداره کنندگان این سایت ها و محافل از نظر اقتصادی به سودهای آن چنانی می رسند و این محافل بساطی برای درآمد آن هاست نه افرادی که شرط بندی می کنند و به گمان خودشان اندکی هم از این موضوع کسب منفعت می کنند. همان طور که اشاره کردم گاهی آسیب های ناشی از قمار و شرط بندی به قدری گسترده می شود که به راحتی زندگی افراد را به نابودی می کشاند. زندگی هایی که به واسطه قمار به جدایی و متارکه کشیده شده اند کم نیست و این آسیب های ثانویه شرط بندی هاست که بعد از باخت مالی خودش را نشان می دهد. قماربازی و شکل های مختلف آن در قالب شرط بندی های گوناگون در فضای جامعه نوعی ناهنجاری اجتماعی است که عامل آسیب هایی مانند بی اخلاقی، طلاق، خودکشی و نزاع های دسته جمعی می شود.

بارها در اخبار رسمی از کلاهبرداری فلان سایت شرط بندی خبر داده شده اما افراد باز هم به سراغ آن می روند. حتی خود فرد مالباخته هم دوباره به سمت آن کشیده شده است. این یک نوع اعتیاد نیست؟

بله بسیار دیده شده است که فرد به بهانه سرگرمی و گذران وقت یا به طمع برد و جبران باخت قبلی اش پا به این ورطه خطرناک می گذارد اما این فرآیند نه تنها باعث سرگرمی نیست بلکه نوعی اعتیاد محسوب می شودکه آسیب های جدی برای فرد و جامعه به دنبال دارد. مردم همیشه فکر می کنند مرگ برای همسایه است. اگر به فردی بگویید فلان کار را نکن چون عاقبت اش مثل آن موردی است که همه روزنامه ها نوشتند در جواب شما می گوید من حواسم است و آن اتفاق برای افراد ساده لوح افتاد. ما آگاه ترین هستیم و کسی نمی تواند سرما کلاه بگذارد.در ازدواج، طلاق و تشکیل زندگی نیز همه زنان می گویند ما اشتباه فلان خانم فامیل را انجام نمی دهیم اما اتفاقا از آن بدتر را انجام می دهند! این خاصی بشر است و تنها راه مقابله با آن گسترش آموزش و آگاه بخشی است. خیلی ها هستند که به قدری افراطی وارد این حیطه می شوند که دار و ندارشان را می بازند. افراد بسیاری به علت بدهی های ناشی از قمار پشت میله های زندان هستند و بسیاری دیگر هم زیر بار قرض سنگین رفته اند. شاید قمار کردن و شرط بندی به ظاهر امر مهمی نباشد و یک تفریح محسوب شود اما وقتی موضوع به جایی می رسد که فرد تمام فکر و ذکرش درگیر این مسئله می شود اینجاست که آسیب های آن خودش را نشان می دهد. فرد قمار می کند و توانایی پرداخت بدهی خود را ندارد برای همین به قرض گرفتن روی می آورد قرض ها زیاد می شوند و مشکلات یکی پس از دیگری خود را نشان می دهد. از طرفی محافلی که در آن شرط بندی می شود یکی دیگر از مشکلات این فعالیت است. چون در وهله نخست محلی برای تفریح است و کم کم فرد را به سمت فساد سوق می دهند. اعتیاد به مواد و الکل یک نمونه از این آسیب هاست. خیلی ها خانه باغ و زمین هایشان را سر همین باخت ها از دست داده اند. در تمام دنیا قمارخانه های بزرگی وجود دارند و این موضوع محل درآمد بسیاری از سودجویان است. این مسئله ریشه اجتماعی قوی دارد و باید به صورت بنیادی به فردآگاهی داد که اسیر این مسئله نشود. فردی که وارد این حیطه می شود اگرچه ممکن است گاهی هم ببرد اما در نهایت آن قدر اسیر این موضوع می شود که زندگی اش به تباهی می کشد. بعضی ها ممکن است نگاهی به زندگی افراد پولدار بیندازند و بگویند که خیلی ها از این طریق یک شبه پولدار شده اند پس چرا من نتوانم؟

آیا می توان این پدیده را به چارچوب های رسمی هدایت کرد؟

چون پای پول و مادیات در میان است بسیار دشوار خواهد بود. افراد از این راه می خواهند به ثروت برسند. عشق مادی، ازدواج برای پول برادر و خواهری با حساب و کتاب، دوستی مادی و رفاقت های ظاهری یعنی غلبه مادیات و شرط بندی در این جا مخاطبان بسیاری پیدا می کند. بسیار دشوار است که به افراد گفته شود از سودهای بادآورده و یک شبه صرف نظر کنند با این که احتمال برنده شدن آنان کی در میلیون است. به نظر من با آموزش می توان این مشکل را حل کرد. اگرچه مسابقات پیش بینی نتایج ورزشی که در انتها به افرادی که امتیاز بیشتری دارند جایزه داده می شود مفید است اما جنبه های دیگری هم دارد. اول این که افراد خیلی حوصله منتظر ماندن ندارند که مثلا یک فصل تمام شود و در آخر برنده مشخص شود. آن ها پول فوری می خواهند. جنبه دیگر آن این است که نوعی عادت در جامعه ایجاد می شود که در هر برنامه و حرکت جمعی یک مسابقه با جایزه هم باشد. البته حسن آن هم این است که گروهی را که صرفا به خاطر هیجان یا حس رقابت وارد چنین حوزه هایی می شوند به خود جذب می کندو آن ها در یک محیط قانونی سالم و البته شناسنامه دار مثل فلان برنامه ورزشی پرطرفدار یا وب سایت مشخص به رقابت می پردازند و بخشی از علاقه مندان را از مجموعه های بی نام و نشان و غیرقانونی جدا می کند. به هر حال در جوامع رنگارنگ امروز راضی کردن همه کار محالی است.

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

تامین مالی ۳۰۰ میلیارد تومانی ایران خودرو از طریق بازار سرمایه

عدم واریز یارانه برخی افراد کار بانک‌ها بود

واگذاری ۴ هزار واحد مسکن مهر از فردا

پرداخت پاداش بازنشستگان با فروش اموال مازاد دولت

طلا و سکه ثابت ماند

بورس قله 250 هزار واحد را پس گرفت

"سوئیفت ارزهای دیجیتالی" تشکیل می‌شود

مرکز آمار ۳ سال از آمار قیمت مسکن و اجاره عقب است

مشمولان سهام عدالت شماره شبای بانکی را ثبت کنید

«هیچ»؛ سهم سیل‌زدگان کشور از خبر کمک نقدی ۵۰میلیارد تومانی اتاق بازرگانی

برای اولین بار در ایران شرکت داتیس موفق به تولید فرهای 78 لیتری شد

ختم رسیدگی به پرونده نجفی؛ حکم در مهلت قانونی صادر می‌شود

رایزنی بولتون با ژاپن درباره ایران

فرمانده نیروی دریایی سپاه با سردار سلیمانی دیدار کرد

لاریجانی به فتاح تبریک گفت

زمان صدور حکم نجفی اعلام شد

واکنش جالب پدر امام جمعه تبریز به حکم رهبرانقلاب برای پسرش

تسلیت عمیق عراقچی برای درگذشت آمانو

گزارش از روی عرشه نفتکش انگلیسی

بشارت رهبر انقلاب به مردم فلسطین و دنیای اسلام

برخورد وحشیانه پلیس هلند با زنان

تمام توهین‌های رئیس جمهور با ادب!

"آمانو" درگذشت

انگلیس مجبور به عذرخواهی از مصر شد

آدم‌ربایی صهیونیست‌ها در روز روشن

گلایه های ترامپ پایان ندارد

رویای آبه نقش بر آب شد

واکنش قطر در قبال تحولات اخیر خلیج‌فارس

دیپلمات‌های صهیونیست دست به اعتصاب می‌زنند

کشف تسلیحات غربی از مخفیگاه تروریست‌ها

حکم نجفی کی صادر می شود؟

آماری امیدوارکننده از بازگشت صدها نخبه به ایران

باقی مانده گلوله‌های شلیک شده به سمت میترا استاد

علی دایی به دادگاه رفت

واکنش حسینی به ادعای تشکیل کلاس‌درس در آشپزخانه و زیرزمین

آخرین وضعیت جوی در جاده‌های کشور

شروط عجیب مدارس دولتی برای ثبت‌نام؛ کولر یا دستگاه فتوکپی مدرسه را بخرید!

بزرگترین آرزوی میترا استاد پیش از قتل چه بود؟

شیوه‌های عجیب سرقت منازل در پایتخت

دلیل تیراندازی در میدان فردوسی اعلام شد