رصد

کد خبر: ۱۲۱۳۴۰
تاریخ انتشار: ۱۹ دی ۱۳۹۵ - ۱۳:۰۶
برنامه ریزی برای آینده یک جامعه بدون توجه به امروز کودکان و نوجوانان امکان پذیر نیست. با چنین پیش فرضی وقتی با آمار چند میلیونی کودکان بازمانده از تحصیل مواجه می شویم، بیشتر به عمق فاجعه ای که آینده جامعه را تهدید می کند، پی خواهیم برد.

بررسی و احصای آسیب های اجتماعی در سطح جامعه نشان می دهد کودکان بازمانده از تحصیل هرچند خود آسیب دیده اند اما یکی از سرحلقه های این آسیب ها هستند زیرا با دوری از فضای آموزش و تربیت، از رشد همگون با جامعه باز می مانند و موجب تکثیر و تکرار آسیب های اجتماعی می شوند. بر این اساس، بازگرداندن این کودکان به نظام آموزشی به معنی متوقف کردن حلقه آسیب های اجتماعی است، این درست همان نکته ای است که جهادگران گروه جهادی قرار گاه امام رضا(ع) طی بررسی های سه ساله خود در حوزه آسیب های اجتماعی به ان رسیده اند. به همین خاطر هم با پی ریز های کلان طرحی برای حل مسائل محرومان شهر تهران با عنوان «جهاد مهربانی» نخستین فاز این جهاد را حمایت از کودکان بازمانده از تحصیل قرار دادند. برای اطلاع بیشتر از جزئیات جهاد مهربانی به سراغ علی شریف زاده، معاون طرح و برنامه قرارگاه جهادی امام رضا(ع) رفتیم.

-- به عنوان نخستین سوال درباره طرح جهاد مهربانی توضیح دهید. این طرح چیست؟

جهاد مهربانی در بعد کلان طرحی برای حل مسائل محرومان شهر تهران در تمام ابعاد آن است. در این طرح مبنای کار بر شناسایی نیاز نیازمندان و برطرف کردن آن هاست. ما طی بررسی هایی که داشتیم به این نتیجه رسیدیم هر نیازی که برای این خانواده ها ایجاد شده است ناشی از مشکلی است که جمعی از این مسائل یک خانواده نیازمند را ایجاد کره است. بنابراین هر کدام از این مسائل که شناخته شود با بررسی جداگانه به صورت مرحله به مرحله قابل حل است.

-- بر این اساس شما باید در گام نخست خانواده های نیازمند تهران را شناسایی کرده باشید. تاکنون چند خانواده نیازمند در پایتخت شناسایی شده است؟

ما طی برنامه ای تلاش کردیم تا خانواده های نیازمند تهران را شناسایی کنیم که تابه امروز 71هزار خانواده شناسایی شده است. در فاز بعدی بحث شناسایی دقیق نیازهای این خانواده ها و ورود به حل مسئله است.

-- ظاهرا جهاد مهربانی بر کودکان بازمانده از تحصیل تمرکز دارد. چرا؟

در گام نخست جهاد مهربانی، کودکان بازمانده از تحصیل را مورد توجه قرار دادیم، کودکانی که به هر دلیلی اعم از مسائل اقتصادی، ناتوانی از تهیه لوازم مدرسه یا شهریه ای که مدارس در قالب کمک به مدرسه از بچه ها مطالبه می کنند یا هر چیز دیگری نتوانسته اند تحصیل کنند. بدین منظور با کمک مددکاران مشکلات این بچه ها احصا و دلایل آن بررسی می شود و با توجه به شرایط هر خانواده بحث ورود بچه ها به نظام تحصیل پیگیری می شود تا حلقه آسیب های اجتماعی که مأخذ آن در بسیاری از موارد بی سوادی و فقر فرهنگی در این بچه ها و خانواده هاست، با درست خواندن بچه ها و سوادآموزی آن ها تا حدودی بشکند.

بررسی ها نشان می دهد تحصیل نکردن بچه های این خانواده ها و بی سوادی آن ها خودش عاملی می شود برای آن که چرخه آسیب های اجتماعی در این قبیل خانواده ها تکرار شود. بر این اساس اگر این بچه ها بتوانند درس بخوانند و همزمان با سایر اعضای جامعه مسیر رشد اجتماعی را طی کنند می توان این چرخه باطل را شکست یا تا حدی تحت کنترل در آورد. به هر حال این بچه ها در فضای تربیتی و تحصیلی از جو آسیب های اجتماعی خارج می شوند و این امکان برایشان فراهم می شود تا به فضای سالم جامعه برگردند. این فاز اول جهاد مهربانی است و نیت ما برای شروع جهاد مهربانی، با تمرکز بر کودکان جامانده از تحصیل ورود به خانواده های نیازمند بوده است. در واقع، تلاش کردیم از طریق شناسایی بچه هایی که به دلایل مختلف از تحصیل جامانده اند، خانواده های آنان را هم شناسایی کنیم و با هدایت این بچه ها در مسیر مدرسه، راه ورود به این خانواده ها و حل مسائل و مشکلات متعددی که اغلب با آن دست و پنجه نرم می کنند، بیابیم. کودکان کار یکی از ابعاد کودکان بازمانده از تحصیل است.

-- جز فقر چه عواملی سبب می شود تا این بچه ها از تحصیل جا بمانند؟

فقر خودش از مهم ترین عوامل یاست که زیر مجموعه ای از عوامل گوناگون است. با یک بررسی متوجه می شوید عواملی همچون بحث های بهداشتی و درمانی خانواده، هزینه های زندگی و اعتیاد ریشه های شکل گیری فقر هستند و خیلی وقت ها هم فقر فرهنگی موجب می شود تا خانواده ای مانع از تحصیل فرزندش بشود. گاهی وقت ها هم این بچه ها هویت و شناسنامه ندارند و حتی پدر و مادرشان معلوم نیست.

-- پس کودکان خیابانی و بی هویت هم در طرح شما می گنجند.

بله، کودکان خیابانی هم یکی از ابعاد جامعه هدف ما در فاز نخست هستند.

-- به نظر می رسد کار برای بچه هایی که خانواده یا سرپرست دارند راحت تر باشد. این طور نیست؟

بله، قطعا همین طور است. بچه های بی هویت مطابق قانون تا هجده سالگی نمی توانند شناسنامه داشته باشند. این بچه ها تا هجده سالگی باید با حمایت بهزیستی ادامه تحصیل بدهند و بعد از آن می توانند هویت پیدا کند و شناسنامه بگیرند.

البته درباره کودکان خانواده دار هم با ابعاد مختلفی از ماجرا مواجهیم. هر کدام از این بچه ها مددکاری خاص خودشان را می طلبند. بچه ای خانواده اش بر اثر فقر و نیازمندی نمی توانند او را به مدسه بفرستند. خانواده بچه ای به چشم نیروی کار به او نگاه می کند و مانع تحصیلش می شود. بچه ای خودش در فضای کار قرار گرفته و درآمدی دارد که موجب شده است تحصیل برایش ارزش نباشد. هر کدام از این ها مددکاری خاص خودشان را می طلبند. با هر کدام از این گروه ها باید مستمر کار شود تا از چرخه آسیب خارج شوند.

-- ساز و کار جهاد مهربانی برای یاری دادن به نیازمندان و در فاز نخست بازگرداندن کودکان بازمانده از تحصیل به درس و مدرسه بر چه مبنایی استوار است؟

مبنای کار ما در جهاد مهربانی فعال کردن ظرفیت های مردمی برای حل مسائل نیازمندان است. این کار هم با جذب همیار آغاز شد و جذب همیار یکی از مهم ترین ابعاد جهاد مهربانی است که در پروسه های مختلفی شکل می گیرد. در حوزه آموزش کودکان جامانده از تحصیل هم بحث مددکاری و موضوع آموزشی مطرح می شود که این مباحث در قالب طرح هایی با کمک همیاران جلو می رود و مشکلات بچه ها و خانواده هایشان حل می شود.

-- چرا برای فاز نخست جهاد مهربانی به سراغ کودکان بازمانده از تحصیل و کودکان کار رفتید؟

با کمک یک تیم جامعه شناسی و پژوهشی که یک سال روی این موضوع کار کردند، الگوریتم و دیاگرام کامل آسیب های اجتماعی شهر تهران را شناسایی و ریشه یابی کرده ایم. کودکان بازمانده از تحصیل سرحلقه آسیب های اجتماعی است که با آن ها مواجهیم.

کودکان کار یکی از ابعاد کودکان بازمانده از تحصیل است اما الزاما کودک کار، بازمانده از تحصیل نیست. جایی که فقر و محرومیت خانواده ها موجب شود بچه ها تحصیل نکنند، این کودکان از همسالان خود عقب می مانند و این عقب ماندگی از همسالان موجب می شود زمانی که این بچه ها وارد جامعه می شوند با کمبودهایی مواجه باشند و این کمبودها آن ها را مستعد آسیب های اجتماعی می کند اما وقتی مسئله تحصیلی آن ها حل شود و بتوانند همگون با فضای جامعه رشد کنند از در معرض و مستعد آسیب های اجتماعی بودن آن ها جلوگیری و چرخه فقر و آسیب های اجتماعی قطع می شود و می توان این بچه ها را به جامعه سالم بازگرداند.

-- به نظر می رسد کودکان بی هویت بیشتر در باندهای تکدی گری گرفتار می شوند و این مسئله کار شما را سخت تر می کند.

بله، ما گاهی با موضوع باندهای تکدی گری مواجهیم اما گاهی اوقات هم یک خیّر از این بچه ها نگهداری می کند اما نمی تواند هزینه های تحصیل آن ها را تقبل کند. باید یک به یک به مشکلات این بچه ها ورود کرد.

-- آماری هم از بچه های بازمانده از تحصیل در دست دارید؟

هنوز آمار میدانی ما کامل نشده است. یک برآورد سه هزار تایی داریم اما آمار بسیار بزرگ است. با شناسایی میدانی گاهی اوقات متوجه شدیم که برخی از این بچه ها در خیریه های موجود مانند مراکز «پرتو» شهرداری آموزش می بینند. مراکز پرتو بخش زیادی از این کودکان را پوشش داده است اما باید مقداری تخصصی تر به موضوع ورود کنیم تا مطمئن شویم همه این بچه ها شناسایی شده اند. از سوی دیگر ما در جهاد مهربانی به دنبال این هستیم که با حل مسئله تحصیل بچه ها به خانواده ها ورود پیدا کنیم و تا حد امکان مشکلات دیگر خانواده را هم به صورت ریشه ای تر حل کنیم.

-- مراکز پرتو هم در حوزه آموزش کودکان بازمانده از تحصیل فعالیت می کنند؟

بله، مراکز پرتو بیشتر برای کودکان کار است که از سوی شهرداری در مناطقی با کمک خیران این ها را اداره می کند. در جهاد مهربانی اما هدف گذاری ما این است که همه کارهایی که به صورت گسسته در حال اجراست هماهنگ شود تا بتوانیم به صورت ریشه ای آسیب های اجتماعی را حل کنیم تا خانواده های آسیب دیده از حلقه فقر خارج شوند نه این که یک مسئله، حل و بعد کنار گذاشته شود. به طور کلی ماهیت آسیب ها به گونه ای نیست که سازمان ها به تنهایی از پس حل و مقابله با آن ها بربیایند. حل این مشکلات نیازمند مشارکت مردم است.

-- جهاد مهربانی قرار است چگونه ادامه یابد؟

در طرح های جهاد مهربانی ما بحث هبه را داریم و در تلاشیم تا چرخه هبه را فعال کنیم. در این چرخه شهروندان با اهدای وسایل یا کمک های مالی خود می توانند خانواده های نیازمند یا بیماران بی بضاعت را یاری کنند.

در فازهای بعدی طرح جهاد مهربانی بحث اشتغال را داریم. این بحث هم بر مبنای استفاده از ظرفیت های مردمی طراحی شده است. به طور نمونه در حوزه اشتغال ممکن است فردی در شرکت اش ظرفیت شغلی تازه ای نداشته باشد اما وقتی می بیند با ایجاد یک ظرفیت شغلی تازه می تواند خانواده ای را به زندگی بازگرداند می تواند با کاستن درصدی از سود شرکت اش این شغل را ایجاد کند. چنین کاری شاید در تئوری های بازرگانی و تجارت نگنجد اما در پارادایم و اکوسیستم های حل مسائل نیازمندان می گنجد. بنابراین می توان با استفاده از ظرفیت های مردمی مسئله اشتغال را هم حل کرد. جهاد مهربانی جامعه هدف های مختلفی دارد که هر کدام از این جامعه هدف ها مسائل و مشکلات خاص خودشان را دارند و حل این مشکلات هم راه حل های ویژه ای را می طلبد. ما در طرح جهاد مهربانی بنا داریم به ترتیب ورود کنیم تا با شناسایی خانواده های نیازمند و نیازهایشان بتوانیم مشکلاتشان را حل کنیم.

جهاد مهربانی برنامه دنباله داری است و با توجه به جامعه آماری ایجاد شده ادامه می یابد. ما برای اشتغال بچه های بی سرپرست بعد از 18سال هم برنامه داریم. البته همه این کارها نیازمند ورود مردم و هماهنگی خیریه هاست. اگر کارهایی که هم اکنون به صورت پراکنده انجام می شود به یک طرح جامع تبدیل شود، مسئله حل خواهد شد.

منبع: ماهنامه همشهری ماه، شماره 151

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

اگر قصد سفر هوایی به مشهد دارید، لازم است بدانید که ...

دولت به جنگ مرغ رفت!

سراتو دست دوم ۲۷۵ میلیون تومان شد

کشت ۳۰۰ ساله میوه بومی هند و اندونزی در نیکشهر

چرا گوشت‌ قربانی حجاج ایرانی به کشور نیامد؟

بازار خانه‌های میلیاردی تهران

تولید کننده‌های نوشت افزار داخلی ورشکست شدند؟

نائب رییس کمیسیون صنایع شرمنده شد

مدیرعامل صنایع شیر ایران برکنار شد

عصبانیت مجری تلویزیون از افزایش بی رویه نرخ تورم مسکن

اینگونه بازار را کف دست خود بگیرید!

مقام منطقه‌ای ایران در حوزه موشکی

انتقاد تاریخی امام خمینی از برنامه های رادیو و تلویزیون

ایران دست عراق را می گیرد

رمزگشایی آقای سخنگو از شیطنت جدید آمریکا

واکنش آیت الله علوی بروجردی به انتقاد آیت الله محمد یزدی؟

فرمانده کل سپاه: ایمان بر ابزار و امکانات پیروز است

نظر وزارت کشور برای کاهش یا افزایش استان‌ها

چرا سلبریتی‌ها از بازداشت نوشین جعفری به وحشت افتاده‌اند؟

اولین بار چه کسی سخنان جنجالی آیت‌الله یزدی را منتشر کرد؟

نیاز فوری مردم یمن به غذا، دارو و آب آشامیدنی

احتمال تحریم وزرای خارجه کشورهای نزدیک به حزب‌الله

اسرائیل در قدس دوربین‌ نصب می‌کند

جک داعشی سلب تابعیت شد

موج نگرانی در ایالات متحده از یک توافق "بد" با طالبان

رصد پهپاد جاسوسی آمریکا نزدیک مرز‌های روسیه

هشدار پاکستان به جهان درباره زرادخانه هسته‌ای هند

شهادت دست‌کم ۴ فلسطینی در غزه

حمله به الشیبه سرآغاز حملات بزرگ هوایی علیه عربستان

مسئول انفجار مرگبار کابل مشخص شد

عاقبت زرنگ بازی در ترافیک!

موتور لاکچری ۲ جوان را به کام مرگ کشاند

"هوو" رازی بود که روانی‌ام کرد!

توهین زشت به کودکان حاشیه‌ نشین در برنامه هفت

وزیر علوم: وزارت خارجه پیگیر وضعیت «دکتر مسعود سلیمانی» است

حال و روز یک مدرسه خشت و گلی در سیستان و بلوچستان

نسخ خطی «واقعه غدیر خم» در موزه آستان قدس رونمایی می‌شود

کنایه مجری تلویزیون به مدارس غیرانتفاعی مسئولین

بانک رفاه کارگران 59 ساله شد

سنگ تمام مردم برای بزرگداشت عیدغدیر