رصد

کد خبر: ۱۲۱۳۹۰
تاریخ انتشار: ۲۰ دی ۱۳۹۵ - ۱۴:۰۸
خیال باشد اگر گمان بریم با اتکا به آن‌ها که خوب علوم سیاسی خوانده‌اند یا خوب مذاکره می‌کنند می‌توان به نزاع با غرب رفت. علوم انسانی از غرب حق و حقیقت برگرفته و بالیده‌است.

پیمان فراهانی/ مواجهه‌ای تام و تمام در پیش است؛ نه‌تنها بین شرق و غرب، غربی‌ها و غرب‌زدگان نیز با هم مصاف خواهند کرد. آری، بین غرب‌زدگان نیز نزاعی خواهد بود چراکه جملگی طالب سیطره‌ی خویش‌اند. اصلا مگر دموکراسی -که فردید آن را سلطنه‌الدهماء خوانده است- غیر از تلاش برای جمع‌وجور کردن نزاعی است که هر آن می‌تواند صورتی خشن‌تر به خود بگیرد؟ دموکراسی صورت بی‌خون‌ریزی اسلحه‌کشیدن است. دموکراسی یعنی هیچ مفری و هیچ چشم‌انداز امیدبخشی پیش رو نیست. تعارض بین ابنای بشر از نوک موی تا بن استخوان برقرار است.

از خواست‌های اقتصادی تا هواداری سیاسی، از نیاز به شغل تا تمنیات نفسانی و شهوانی، چه چیز است که پیرامون آن از تحت‌الثری تا ثریا بین «غرب‌زدگان از ابنای بشر» اختلاف نباشد؟ دموکراسی کشمکشی است در میان ابنای بشر و خواسته‌هایشان و چگونه این اختلافات کنترل می‌شوند؟ دموکراسی به ابنای بشر می‌فهماند که توقعاتشان را پایین بیاورند و محض خاطر آنچه مهم‌تر می‌پندارند از باقی تمنیات خود صرف‌نظر کنند. اصلا مگر فلسفه برای کودکان -به آن نحو که متیو لیپمن طرح کرده‌است- بنا نیست از کودکی بیاموزاند که به‌جای آن‌که چاقو بکشند یا دست به سلاح گرم ببرند بهتر است با کلمات بر سر و چشم و پهلوی هم بکوبند؟ و خدا می‌داند که تا چه‌وقت خلایق، خود را مقید به این نحوه نزاع خواهند دانست.

نفس اماره‌ی خودکامه جز خویشتن، حق و حقیقتی نمی‌بیند لذا به‌دنبال گذشت یا ایثار یا فداکاری نیست؛ او خودبین و خودرأی است و با شعارهای دموکراتیک آرام و قرار نمی‌یابد و خدایی جز مطامع و مشتهیات و منافع نمی‌شناسد. دموکراسی دوای درد بی‌درمان اومانیسم و اندیویدوالیسم نیست، مسکنی است که جوامع غربی ناچار از استعمال آن‌اند.

انسان از مواجهه با غرب ناگزیر است. این مواجهه صورت‌هایی دارد و صرفا صورت انفسی، جنگ سیاسی، جنگ اقتصادی، جنگ نرم یا جنگ برّی و بحری نخواهد داشت. غرب به‌دنبال بسط خود، به‌دنبال منافع چون منهوم لایشبع، دهانی به گستره‌ی کهکشان‌ها دارد. در این میانه مواجهه‌ی اهل ادیان با غرب به چه نحو است؟ ادیان از خودبینی و خودرأیی انذار می‌دهند و برحذر می‌دارند که نفس خود را اله خود بگیریم و خدای خود را فراموش کنیم. خصوصا اسلام داعی به توحید کلمه و کلمه‌ی توحید است و با غرب که پذیرش تفرقه را شرط می‌داند سازگار نمی‌شود. چشم‌انداز اسلام سیر به‌سوی امت واحده است اما غرب از کثرت و تکثر و تکاثر بیرون نخواهد شد. این وضعی است که اهل ادیان و غرب‌زدگان در آن به تعامل نخواهند رسید. در این میانه باید دید که خود در کدام سوی میدان ایستاده‌ایم.

دام سخت است مگر راه شود لطف عمیم

ورنه انسان نبرد صرفه ز شیطان رجیم

نزاع بر سر منافع نیست

نزاع شرق و غرب، نزاعی بر سر منافع نیست. «منفعت من» آن زمان طرح می‌شود که «من» مبدا و معاد امور باشد و این یعنی غرب‌زدگی و غروب حق و حقیقت در جان آدمی. غرب استکبار است و کبریاطلبی. این کبریاطلبی انسان در شیطان هم هست و آدم از آن جهت که جامع اسماء است می‌تواند اضل از حیوان و هم‌رتبه با شیطان هم باشد. تعارض شرقی-غربی با سودای منافع حل نخواهد شد. استکبار، تمامیت‌طلب است. استکبار را نباید با خدای تواب و رحیم اشتباه گرفت و با استکبار نمی‌توان از در تسلیم و رضا درآمد.

با علوم انسانی نمی‌توان نزاع را چاره کرد

خیال باشد اگر گمان بریم با اتکا به آن‌ها که خوب علوم سیاسی خوانده‌اند یا خوب مذاکره می‌کنند می‌توان به نزاع با غرب رفت. علوم انسانی از غرب حق و حقیقت برگرفته و بالیده‌است. علوم انسانی غربی همچون موم در دستان ما نیست بلکه خود نیز اقتضائاتی دارد. تا آن‌جا که گمان برده‌ایم «فعال ما یرید» هستیم و صرفا با قدرت و عقل بشر و آزاد از وحی و هدایت الهی می‌توانیم به مدد علوم انسانی، آنچه می‌خواهیم را بر کرسی تحقق بنشانیم خود نیز غرب‌زده‌ایم و راهی که نشان می‌دهیم راه خروج از بحران نیست، ورطه‌ای هولناک است.

خواب خوش آسایش دوگیتی هرقدر هم شیرین، خوش‌تعبیر نیست. دلخواه ما شاید این است که یا در هر نزاعی از پیش برنده باشیم یا آن‌که در هیچ نزاعی وارد نشویم. البته جهان و کار جهان به دلخواه این و آن نمی‌گردد.

این جهان جنگ است چون کل بنگری

ذره با ذره چو دین با کافری

فردید و امکانات ما در این نزاع

احمد فردید وضع ما را در این نزاع شرح و بیان کرده‌ است. چه با او موافق باشیم چه نباشیم آنچه از او می‌توان آموخت وصف غرب و غرب‌زدگی است؛ شرح این مطلب است که ما در این نزاع، مطلق‌العنان نیستیم. فلسفه و گذر از فلسفه با فلسفه می‌تواند امکانات ما را به دید آورد و افق فراروی ما را بر ما آشکار کند و این جز با جهاد اکبر و اوسط و اصغر محقق نخواهد شد.

منبع: مهر

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
رصد چهره‌ها
حسین راغفر

رژه اشرافیت در کنار بیکاری فزاینده خطرناک است

رژه اشرافیت در کنار بیکاری فزاینده خطرناک است
رژه اشرافیت در شهر شکل گرفته، به گونه‌ای که تاکنون در کشور سابقه نداشته است. با این فاصله طبقاتی ایجاد شده، با نقض هنجارها، با ورود به دایره جرم و...
عبدالله ناصری:

به اصلاحات در صدا و سیما امیدی نیست

به اصلاحات در صدا و سیما امیدی نیست
صدا و سیما دقیقاً در نقطه‌ای ایستاده که هر چند انتظار اصلاح عملکردش می‌رود و مسئول اول این سازمان می‌داند که انتقادهای زیادی به آن وارد است اما امیدی...
رصد تحلیل‌ها
آخرین خبر

رقم قرارداد با بوئينگ و ايرباس براي 200 هواپيما اعلام شد

مجوز واردات دسته بيل از ترکيه صادر شد

ضرب الاجل فوري دولت به مديران درباره ارتقاي کارمندان

حقوق مديران پيش چشم مردم!

حذف يارانه 100 هزار نفر در دي ماه!

تناقض گويي مسئولان درباره تعرفه گاز کم مصرف ها

چرا بانک ها دنبال معوقه هاي ميلياردي نمي روند؟

نجيب ايراني صادر مي شود

بانک مرکزي افزايش سقف تسهيلات مسکن مهر را به بانک‌هاي عامل ابلاغ کرد

توضيح شرکت گاز درباره افزايش مبلغ قبض ها

کاخ سفيد: عملکرد دولت ترامپ را تضمين نمي کنيم

اتحاديه اروپا مزاياي برجام را براي تيم ترامپ توضيح داد

سفر هيأت پارلماني ايران به جمهوري آذربايجان

لفاظي جان کري: تحريم‌ها عليه ايران را به دليل حمايت از تروريسم تمديد کرديم

حضور رئيس جمهور براي افتتاح چند پروژه در خراسان شمالي

واکنش کاخ سفيد به سخنان برجامي روحاني

بازتاب نشست خبري روحاني در خبرگزاري فرانسه

کري: بدون برجام، جهان جاي امني نخواهد بود

کارگردان جديد ائتلاف اعتدال‌‌ و اصلاحات کيست؟

وزير دفاع: برجام يک مساله ملي است

ليتواني در مرز خود با روسيه حصار مي کشد

نماينده آمريکا در سازمان ملل: نبايد اسير بازي روسيه شويم

روايتي ناراحت کننده از وضعيت شيخ "زکزاکي"

رييس جديد پارلمان اروپا انتخاب شد

نگراني شوراي اروپا از تشديد قوانين دولت اسلووني براي ورود مهاجران

انفجار خودروي بمب گذاري شده در جنوب بغداد

شبيه‌سازي حمله چين به تايپه در رزمايش نظاميان تايواني

رئيس جمهور گامبيا وضع فوق العاده اعلام کرد

بدبيني جوانان آمريکايي به دولت جديد

پول قطر براي بي ثباتي در امارات، عربستان و کويت!

آخرين جزئيات واژگوني اتوبوس در رفسنجان/ هويت جانباختگان مشخص نيست

واژگوني يک دستگاه اتوبوس در استان کرمان

کازرون لرزيد

شرور معروف ورامين دستگير شد

نجات سرنشينان گرفتار شده در تله کابين ديزين

سرماي شديد در ايتاليا قرباني گرفت

کاهش ۳ تا ۱۲ درجه‌اي دماي هوا در ۱۹ استان کشور

کارگر جوان زير حجم زيادي از خاک مدفون شد

آتش سوزي شهرک شکوهيه قم اطفا شد

سطح آب درياچه اروميه 15 سانتي‌متر افزايش يافت