رصد

کد خبر: ۱۲۱۴۳۲
تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۵ - ۰۹:۵۰
داود هرمیداس باوند
آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.

داود هرمیداس باوند؛ کارشناس روابط بین الملل/ آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، عضو مجلس خبرگان رهبری و رئیس‌جمهور سابق ایران، در تاریخ پس از انقلاب اسلامی، خدمات ارزشمندی را برای کشور انجام دادند. نقش ایشان در ایجاد فضای باز اقتصادی یا ارتباط ایران با کشورهای اروپایی و عربی بسیار تاثیرگذار بود. برای بررسی سیاست‌های ایشان ابتدا باید نگاهی به فرازوفرودهای سیاست خارجی کشور بعد از انقلاب داشته باشیم.

در اوایل پیروزی انقلاب سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مشکل خاصی نداشت و از سوی بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته شده بود و سفارتخانه‌های کشورمان نیز در دیگر کشورها دایر بود. اما بحث تسخیر سفارت آمریکا بازتاب گسترده‌ای در سیاست خارجی ایران بعد از انقلاب برجای گذاشت و موجب شد که دولت آمریکا اقدام به مسدود کردن دارایی‌های ایران بکند و نوعی انزوای سیاسی را به ایران تحمیل کند. همچنین آمریکا این مساله را به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع داد. از سوی دیگر برخی سفارتخانه‌های کشورهای دیگر نیز برای اعتراض نسبی، روابط خود با ایران را تا سطح کاردار کاهش دادند.

بعد از این مساله نیز شاهد آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه کشورمان بودیم. در تمام این دوران نقش آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی برجسته بود. طی 8 سال جنگ تحمیلی تمام کشورهای عربی منهای سوریه و تاحدودی لیبی از تجاوز عراق به ایران حمایت کردند. قدرت‌های فرامنطقه‌ای چون فرانسه در همان ابتدا در زمان فرانسوا میتران از عراق حمایت همه‌جانبه‌ای کردند. شوروی و آمریکا ظاهرا نخست اعلام بی‌طرفی کردند، اما این بی‌طرفی تا زمانی بود که عراق در تجاوزات خود توانسته بود بخشی از ایران را اشغال کند، اما زمانی که ایران موفق شد نیروهای عراقی را از کشور بیرون کند به یکباره شوروی و آمریکا سیاست حمایت همه‌جانبه و دادن سلاح‌های پیشرفته به عراق را در پیش گرفتند.

در ابتدای جنگ بنی صدر در سمت ریاست‌جمهوری ایران قرار داشت ولی بعد از مدتی او از سمت خود برکنار شد و برای مدت کوتاهی شهید رجایی رئیس‌جمهور منتخب مردم بود. پس از رجایی نیز آیت‌الله خامنه‌ای به مدت 8 سال رئیس‌جمهور ایران شدند و پس از ایشان نیز آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. او از ۱۲ مرداد ۱۳۶۸ تا ۱۲ مرداد ۱۳۷۶ چهارمین رئیس‌جمهور ایران بود. در طول جنگ ایران و عراق رفسنجانی به‌عنوان نماینده رهبر در شورای عالی دفاع عملا فرماندهی نیروهای مسلح را برعهده داشت.

درواقع بعد از پایان جنگ، آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور تلاش کردند فضا را تغییر دهند و شرایط صلح و سازندگی را در کشور حاکم کنند. ایشان نوعی اقتصاد باز را تجویز کردند و در این راه کوشش بسیاری کردند تا آثار جنگ را از بین ببرند. در حوزه سیاست خارجی نیز ایشان مایل بودند با کشورهای خارجی گفت‌وگوهای سازنده‌ای انجام بگیرد و ایران در فضای جدید در عرصه اقتصادی و سیاست خارجی گام‌های تازه‌ای بردارد.

البته در سیاست خارجی، مرحوم هاشمی با کشورهای اروپایی گفت‌وگوهایی انتقادی و سازنده را دنبال کردند که موجب شد برخی تحریم‌های اروپا علیه ایران برداشته شود. پس از این ماجراها دو مساله باعث شد که بر روابط ایران و اروپا در زمان ریاست‌جمهوری آقای هاشمی خدشه وارد شود؛ نخست مساله سلمان رشدی بود که از سوی ایران مرتد و قتل او واجب اعلام شد. این مساله سبب شد برخی کشورهای اروپایی در مقام انتقاد از ایران برآیند و سطح ارتباطشان را به کاردار کاهش دهند. مساله دیگر واقعه میکونوس بود که در آلمان صورت گرفت.

باید توجه داشت که آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در مقاطع مختلف و در حوزه‌های مختلف سیاست ایران اثرگذار بودند. ایشان نقش ویژه‌ای در تصمیم‌گیری‌های ایران درباره جنگ و پایان جنگ داشت. سطح دیگری از سیاست‌های آقای هاشمی رفسنجانی به سیاست‌های ایشان در خصوص کشورهای منطقه‌ای بازمی‌گردد. ایشان بعد از پایان جنگ به کشورهای منطقه همچون عربستان سعودی، سفرهایی داشتند یا به شوروی رفتند و با گورباچف رهبر وقت شوروی دیدار کردند. این سفرها و دیدارها سبب شده بود که روابط سازنده‌ای در دوران ریاست‌جمهوری آقای هاشمی با کشورهای همسایه برقرار شود.

آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.در نهایت اینکه شخصیت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی ابعاد مختلفی دارد.

ایشان را باید از اصلی‌ترین و کلیدی‌ترین چهره‌های سیاسی نظام انقلاب اسلامی دانست. هاشمی از آغاز پیروزی انقلاب تا این اواخر در جایگاه‌های مهمی از ارکان نظام چون فرماندهی جنگ تحمیلی، ریاست مجلس شورای اسلامی و ریاست‌جمهوری، ریاست مجلس خبرگان و ریاست مجمع تشخیص مصلحت حضور داشت و در هر مقطع خدمات ارزنده‌ای را برای انقلاب اسلامی به جا گذاشت. همانطور که اشاره شد در دوران بعد از جنگ که کشور به‌خاطر خسارت‌های ناشی از آثار جنگ در وضعیت نه چندان مطلوبی به‌سر می‌برد ایشان با تغییر و تحولات اساسی با اتخاذ سیاست‌های اثر بخش توانست فضای جدیدی را برای کشور رقم بزند.

منبع: دنیای اقتصاد

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

چکار کنیم که شامل جریمه بیمه‌ ‌ثالث نشیم‌

صندوق‌های با درآمد ثابت و اوراق بدهی: جایگزینی برای سپرده گذاری در بانک

خرید هواپیما به صورت آنلاین در چین امکان پذیر شد

مدیرکل تعزیرات تهران: قیمت نان را ۳۲ درصد افزایش دادند نه ۱۵ درصد!

آسوشیتدپرس: عراق با جنرال الکتریک قرارداد ۴۰۰ میلیون دلاری امضاء کرد

وجود 70 هزار پروژه عمرانی ناتمام در کشور

تولید نفت خام آمریکا به رکورد 2ساله نزدیک شد

افزایش دوباره نرخ دلار

قیمت‌های رسمی جدید نان در کشور اعلام شد

مقام بانک مرکزی: فعلا برنامه‌ای برای حراج سکه نداریم

چکار کنیم که شامل جریمه بیمه ‌ثالث نشیم‌

دانشجوی ایرانی مقیم آمریکا: به دلیل نام «محمد»، از اتوبوس پیاده‌ام کردند

سردار غیب‌پرور؛ سخنران پیش از خطبه‌های نماز جمعه تهران

سفیر ایران در اردن: حضور ایران در عراق و سوریه به درخواست بغداد و دمشق است

تقدیر سیدحسن خمینی از عوامل پایان حضور سرزمینی داعش

لاریجانی: طراحی مجمع مجالس آسیایی در راستای صلح و توسعه بود

واشنگتن: آژانس باید هر نگرانی معتبری در مورد برنامه هسته‌ای ایران را بررسی کند

واشنگتن‌پست: آمریکا با هدف مقابله با نفوذ ایران، به دنبال حضور بلندمدت در سوریه است

سردار اشتری: رمز پیروزی جبهه مقاومت تبعیت از ولی فقیه است

ممدوحی: مذاکره اصلاح‌طلبان با مراجع و علما اصلا معنا ندارد

بمب افکن‌های روسیه مراکز داعش را در دیرالزور بمباران کردند

علمای یمن عادی‌سازی روابط کشورهای عربی با تل‌آویو را محکوم کردند

بازداشت اعضای یک گروه تروریستی در مصر

روسیه نیروهایش در سوریه را کاهش می‌دهد

موافقت معارضان سوری با پیش‌نویس بیانیه پایانی نشست «ریاض 2»

چه کسی کندی را کشت؟

اعطای تابعیت قزاقستان به یک میلیون نفر طی 25 سال استقلال

ویدئو/ وقتی پوتین صندلی اردوغان را می‌کشد!

ساخت اولین فضاپیمای رژیم‌صهیونیستی در معرض لغو شدن قرار گرفت

بازداشت‌ها در ترکیه همچنان ادامه دارد

بهتر‌ین هدیه برای ر‌هایی از درد زانو

ارسال کمکهای مردم عراق برای زلزله زدگان قصرشیرین و سرپل ذهاب

ریزش سنگ و ترافیک سنگین در جاده هراز

ناکامی قاچاقچیان درجابجایی موادمخدر باآلات موسیقی

تصادف خونین در مشهد

ویدئو/ نگاهی به وضعیت زلزله زده های سرپل ذهاب در روز بارانی

خانواده زائر مجهول الهویه در ایلام پیدا شد

ویدئو/ سارق خودرو: به خدا توکل کنید که ماشین شما را ندزدیم!

خوشگذرانی باپول دزدی درشمال کشور

۷۹۰ پس لرزه در کرمانشاه؛ بزرگترین پس لرزه ۴.۷ ریشتر