رصد

کد خبر: ۱۲۱۴۳۲
تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۵ - ۰۹:۵۰
داود هرمیداس باوند
آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.

داود هرمیداس باوند؛ کارشناس روابط بین الملل/ آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، عضو مجلس خبرگان رهبری و رئیس‌جمهور سابق ایران، در تاریخ پس از انقلاب اسلامی، خدمات ارزشمندی را برای کشور انجام دادند. نقش ایشان در ایجاد فضای باز اقتصادی یا ارتباط ایران با کشورهای اروپایی و عربی بسیار تاثیرگذار بود. برای بررسی سیاست‌های ایشان ابتدا باید نگاهی به فرازوفرودهای سیاست خارجی کشور بعد از انقلاب داشته باشیم.

در اوایل پیروزی انقلاب سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مشکل خاصی نداشت و از سوی بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته شده بود و سفارتخانه‌های کشورمان نیز در دیگر کشورها دایر بود. اما بحث تسخیر سفارت آمریکا بازتاب گسترده‌ای در سیاست خارجی ایران بعد از انقلاب برجای گذاشت و موجب شد که دولت آمریکا اقدام به مسدود کردن دارایی‌های ایران بکند و نوعی انزوای سیاسی را به ایران تحمیل کند. همچنین آمریکا این مساله را به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع داد. از سوی دیگر برخی سفارتخانه‌های کشورهای دیگر نیز برای اعتراض نسبی، روابط خود با ایران را تا سطح کاردار کاهش دادند.

بعد از این مساله نیز شاهد آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه کشورمان بودیم. در تمام این دوران نقش آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی برجسته بود. طی 8 سال جنگ تحمیلی تمام کشورهای عربی منهای سوریه و تاحدودی لیبی از تجاوز عراق به ایران حمایت کردند. قدرت‌های فرامنطقه‌ای چون فرانسه در همان ابتدا در زمان فرانسوا میتران از عراق حمایت همه‌جانبه‌ای کردند. شوروی و آمریکا ظاهرا نخست اعلام بی‌طرفی کردند، اما این بی‌طرفی تا زمانی بود که عراق در تجاوزات خود توانسته بود بخشی از ایران را اشغال کند، اما زمانی که ایران موفق شد نیروهای عراقی را از کشور بیرون کند به یکباره شوروی و آمریکا سیاست حمایت همه‌جانبه و دادن سلاح‌های پیشرفته به عراق را در پیش گرفتند.

در ابتدای جنگ بنی صدر در سمت ریاست‌جمهوری ایران قرار داشت ولی بعد از مدتی او از سمت خود برکنار شد و برای مدت کوتاهی شهید رجایی رئیس‌جمهور منتخب مردم بود. پس از رجایی نیز آیت‌الله خامنه‌ای به مدت 8 سال رئیس‌جمهور ایران شدند و پس از ایشان نیز آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. او از ۱۲ مرداد ۱۳۶۸ تا ۱۲ مرداد ۱۳۷۶ چهارمین رئیس‌جمهور ایران بود. در طول جنگ ایران و عراق رفسنجانی به‌عنوان نماینده رهبر در شورای عالی دفاع عملا فرماندهی نیروهای مسلح را برعهده داشت.

درواقع بعد از پایان جنگ، آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور تلاش کردند فضا را تغییر دهند و شرایط صلح و سازندگی را در کشور حاکم کنند. ایشان نوعی اقتصاد باز را تجویز کردند و در این راه کوشش بسیاری کردند تا آثار جنگ را از بین ببرند. در حوزه سیاست خارجی نیز ایشان مایل بودند با کشورهای خارجی گفت‌وگوهای سازنده‌ای انجام بگیرد و ایران در فضای جدید در عرصه اقتصادی و سیاست خارجی گام‌های تازه‌ای بردارد.

البته در سیاست خارجی، مرحوم هاشمی با کشورهای اروپایی گفت‌وگوهایی انتقادی و سازنده را دنبال کردند که موجب شد برخی تحریم‌های اروپا علیه ایران برداشته شود. پس از این ماجراها دو مساله باعث شد که بر روابط ایران و اروپا در زمان ریاست‌جمهوری آقای هاشمی خدشه وارد شود؛ نخست مساله سلمان رشدی بود که از سوی ایران مرتد و قتل او واجب اعلام شد. این مساله سبب شد برخی کشورهای اروپایی در مقام انتقاد از ایران برآیند و سطح ارتباطشان را به کاردار کاهش دهند. مساله دیگر واقعه میکونوس بود که در آلمان صورت گرفت.

باید توجه داشت که آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در مقاطع مختلف و در حوزه‌های مختلف سیاست ایران اثرگذار بودند. ایشان نقش ویژه‌ای در تصمیم‌گیری‌های ایران درباره جنگ و پایان جنگ داشت. سطح دیگری از سیاست‌های آقای هاشمی رفسنجانی به سیاست‌های ایشان در خصوص کشورهای منطقه‌ای بازمی‌گردد. ایشان بعد از پایان جنگ به کشورهای منطقه همچون عربستان سعودی، سفرهایی داشتند یا به شوروی رفتند و با گورباچف رهبر وقت شوروی دیدار کردند. این سفرها و دیدارها سبب شده بود که روابط سازنده‌ای در دوران ریاست‌جمهوری آقای هاشمی با کشورهای همسایه برقرار شود.

آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.در نهایت اینکه شخصیت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی ابعاد مختلفی دارد.

ایشان را باید از اصلی‌ترین و کلیدی‌ترین چهره‌های سیاسی نظام انقلاب اسلامی دانست. هاشمی از آغاز پیروزی انقلاب تا این اواخر در جایگاه‌های مهمی از ارکان نظام چون فرماندهی جنگ تحمیلی، ریاست مجلس شورای اسلامی و ریاست‌جمهوری، ریاست مجلس خبرگان و ریاست مجمع تشخیص مصلحت حضور داشت و در هر مقطع خدمات ارزنده‌ای را برای انقلاب اسلامی به جا گذاشت. همانطور که اشاره شد در دوران بعد از جنگ که کشور به‌خاطر خسارت‌های ناشی از آثار جنگ در وضعیت نه چندان مطلوبی به‌سر می‌برد ایشان با تغییر و تحولات اساسی با اتخاذ سیاست‌های اثر بخش توانست فضای جدیدی را برای کشور رقم بزند.

منبع: دنیای اقتصاد

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
رصد چهره‌ها
محمدباقر قالیباف:

هدف‌مشترک‌من‌و رئیسی‌تکرار نشدن‌دولت‌فعلی‌است

هدف‌مشترک‌من‌و رئیسی‌تکرار نشدن‌دولت‌فعلی‌است
در مقطع انتخابات همه ما یک هدف مشترک داریم و آن است که همه ما مصمم هستیم که این دولت تکرار نشود، چرا که ادامه این دولت به معنای آن است...
حسن روحانی:

برخی شرایط ۴ سال قبل را فراموش کرده‌اند

برخی شرایط ۴ سال قبل را فراموش کرده‌اند
بعضی‌ها شرایط ۴ سال قبل را فراموش کردند. برخی فکر می‌کنند این دولت از قدرت نظامی خود غافل شده است ولی به وزیر دفاع گفته‌ام این مساله را با وضوح به...
رصد تحلیل‌ها
آخرین خبر

همه روش‌هاي خانه‌دار شدن

رانندگان عراقي اعتصاب کردند؛ مرز خسروي مسدود شد

ويدئو/ با اهميت "توليد داخلي" بيشتر آشنا شويم

ويدئو/ تاکسي هوايي تمام برقي

قيمت نبشي در بازار

آخرين قيمت‌ها از بازار سکه

رشد 35 واحدي شاخص کل بورس

نحوه محاسبه ماليات اجاره

بهبود نفت جهاني از ريزش سنگين هفته گذشته

توليدکنندگان کاغذ همچنان به دنبال افزايش تعرفه‌ها

پرداخت معوقات ۶۰۰ ميلياردي ايثارگران

وزارت نفت: اموال زنجاني روي دست دولت باد کرده

اداره حقوقي و امور مجلس ارتش ايجاد مي‌شود

سعيدي: تقويت عمق استراتژيک نظام از افتخارات سپاه است

تصميمات جلسه اخير هيئت دولت

خانم نماينده رئيس فراکسيون معلولان شد

ادعاي رسانه مصري مبني بر درخواست ايران از ميلياردر اماراتي

واکنش محمود رضوي به يک شايعه درباره مستندهاي تبليغاتي قاليباف

آيت الله مصباح يزدي: اگر اصلح را انتخاب نکنيم، مخالف مقتضاي عقل عمل کرده ايم

ميرسليم: کوچکترين حرکتي که حتي بوي رقابت با قاليباف و رئيسي دهد انجام نمي‌دهيم

واکنش کوربين به فيلم جنجالي "ترامپ" و "ترزا مي"

تبريک چهره جنجالي هلند به "لوپن"

حمله افراد مسلح به سربازان عراقي

شرط چين براي اعزام کارگر به اراضي اشغالي

واکنش توييتري ترامپ به انتخابات رياست جمهوري فرانسه

انفجار در نزديکي پايگاه نيروهاي آمريکايي در شرق افغانستان

کره شمالي: اگر آمريکا به ما حمله کند، از نقشه محوش مي‌کنيم

وقتي "ايوانکا" الهه چيني ها مي شود

ويدئو/ نجات دختر ايزدي از چنگال داعش

ويدئو/ ناآرامي‌ها در پاريس پس از اعلام نتايج انتخابات رياست جمهوري

آدم ربايي در پارک جمشيديه تهران

پليس راهور: 11 محور مواصلاتي کشور مسدود است

افزايش ٣٥ درصدي سهميه زائران ايراني در حج

راه‌اندازي ۲ بيمارستان هوايي در کشور

خبر خوش براي بيماران پيوندي

مرگ جنين چهارماهه در تصادف زن باردار با تاکسي

پيش‌بيني بارش شديد باران در 7 استان

واکنش فتا به انتشار فيلمي در فضاي مجازي

ديدار اينترنتي مادر و دختر روي خط ايران ـ امريکا پس از 25سال

ارجاع پرونده قطار مسافربري تبريز-مشهد به دادسراي تهران