رصد

کد خبر: ۱۲۱۴۳۲
تاریخ انتشار: ۲۳ دی ۱۳۹۵ - ۰۹:۵۰
داود هرمیداس باوند
آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.

داود هرمیداس باوند؛ کارشناس روابط بین الملل/ آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، عضو مجلس خبرگان رهبری و رئیس‌جمهور سابق ایران، در تاریخ پس از انقلاب اسلامی، خدمات ارزشمندی را برای کشور انجام دادند. نقش ایشان در ایجاد فضای باز اقتصادی یا ارتباط ایران با کشورهای اروپایی و عربی بسیار تاثیرگذار بود. برای بررسی سیاست‌های ایشان ابتدا باید نگاهی به فرازوفرودهای سیاست خارجی کشور بعد از انقلاب داشته باشیم.

در اوایل پیروزی انقلاب سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مشکل خاصی نداشت و از سوی بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته شده بود و سفارتخانه‌های کشورمان نیز در دیگر کشورها دایر بود. اما بحث تسخیر سفارت آمریکا بازتاب گسترده‌ای در سیاست خارجی ایران بعد از انقلاب برجای گذاشت و موجب شد که دولت آمریکا اقدام به مسدود کردن دارایی‌های ایران بکند و نوعی انزوای سیاسی را به ایران تحمیل کند. همچنین آمریکا این مساله را به دیوان بین‌المللی دادگستری ارجاع داد. از سوی دیگر برخی سفارتخانه‌های کشورهای دیگر نیز برای اعتراض نسبی، روابط خود با ایران را تا سطح کاردار کاهش دادند.

بعد از این مساله نیز شاهد آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه کشورمان بودیم. در تمام این دوران نقش آیت‌الله اکبر هاشمی رفسنجانی برجسته بود. طی 8 سال جنگ تحمیلی تمام کشورهای عربی منهای سوریه و تاحدودی لیبی از تجاوز عراق به ایران حمایت کردند. قدرت‌های فرامنطقه‌ای چون فرانسه در همان ابتدا در زمان فرانسوا میتران از عراق حمایت همه‌جانبه‌ای کردند. شوروی و آمریکا ظاهرا نخست اعلام بی‌طرفی کردند، اما این بی‌طرفی تا زمانی بود که عراق در تجاوزات خود توانسته بود بخشی از ایران را اشغال کند، اما زمانی که ایران موفق شد نیروهای عراقی را از کشور بیرون کند به یکباره شوروی و آمریکا سیاست حمایت همه‌جانبه و دادن سلاح‌های پیشرفته به عراق را در پیش گرفتند.

در ابتدای جنگ بنی صدر در سمت ریاست‌جمهوری ایران قرار داشت ولی بعد از مدتی او از سمت خود برکنار شد و برای مدت کوتاهی شهید رجایی رئیس‌جمهور منتخب مردم بود. پس از رجایی نیز آیت‌الله خامنه‌ای به مدت 8 سال رئیس‌جمهور ایران شدند و پس از ایشان نیز آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد. او از ۱۲ مرداد ۱۳۶۸ تا ۱۲ مرداد ۱۳۷۶ چهارمین رئیس‌جمهور ایران بود. در طول جنگ ایران و عراق رفسنجانی به‌عنوان نماینده رهبر در شورای عالی دفاع عملا فرماندهی نیروهای مسلح را برعهده داشت.

درواقع بعد از پایان جنگ، آیت‌الله هاشمی به‌عنوان رئیس‌جمهور تلاش کردند فضا را تغییر دهند و شرایط صلح و سازندگی را در کشور حاکم کنند. ایشان نوعی اقتصاد باز را تجویز کردند و در این راه کوشش بسیاری کردند تا آثار جنگ را از بین ببرند. در حوزه سیاست خارجی نیز ایشان مایل بودند با کشورهای خارجی گفت‌وگوهای سازنده‌ای انجام بگیرد و ایران در فضای جدید در عرصه اقتصادی و سیاست خارجی گام‌های تازه‌ای بردارد.

البته در سیاست خارجی، مرحوم هاشمی با کشورهای اروپایی گفت‌وگوهایی انتقادی و سازنده را دنبال کردند که موجب شد برخی تحریم‌های اروپا علیه ایران برداشته شود. پس از این ماجراها دو مساله باعث شد که بر روابط ایران و اروپا در زمان ریاست‌جمهوری آقای هاشمی خدشه وارد شود؛ نخست مساله سلمان رشدی بود که از سوی ایران مرتد و قتل او واجب اعلام شد. این مساله سبب شد برخی کشورهای اروپایی در مقام انتقاد از ایران برآیند و سطح ارتباطشان را به کاردار کاهش دهند. مساله دیگر واقعه میکونوس بود که در آلمان صورت گرفت.

باید توجه داشت که آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در مقاطع مختلف و در حوزه‌های مختلف سیاست ایران اثرگذار بودند. ایشان نقش ویژه‌ای در تصمیم‌گیری‌های ایران درباره جنگ و پایان جنگ داشت. سطح دیگری از سیاست‌های آقای هاشمی رفسنجانی به سیاست‌های ایشان در خصوص کشورهای منطقه‌ای بازمی‌گردد. ایشان بعد از پایان جنگ به کشورهای منطقه همچون عربستان سعودی، سفرهایی داشتند یا به شوروی رفتند و با گورباچف رهبر وقت شوروی دیدار کردند. این سفرها و دیدارها سبب شده بود که روابط سازنده‌ای در دوران ریاست‌جمهوری آقای هاشمی با کشورهای همسایه برقرار شود.

آقای هاشمی مایل بودند نقشی مانند نقش امیرکبیر ایفا کنند و حتی به او لقب سردار سازندگی داده بودند. به هر حال در دوره ریاست‌جمهوری آقای هاشمی، شاهد نوعی تشنج زدایی در سیاست خارجی ایران بودیم و همچنین نوعی توسعه اقتصادی و اقتصاد باز نیز دنبال می‌شد.در نهایت اینکه شخصیت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی ابعاد مختلفی دارد.

ایشان را باید از اصلی‌ترین و کلیدی‌ترین چهره‌های سیاسی نظام انقلاب اسلامی دانست. هاشمی از آغاز پیروزی انقلاب تا این اواخر در جایگاه‌های مهمی از ارکان نظام چون فرماندهی جنگ تحمیلی، ریاست مجلس شورای اسلامی و ریاست‌جمهوری، ریاست مجلس خبرگان و ریاست مجمع تشخیص مصلحت حضور داشت و در هر مقطع خدمات ارزنده‌ای را برای انقلاب اسلامی به جا گذاشت. همانطور که اشاره شد در دوران بعد از جنگ که کشور به‌خاطر خسارت‌های ناشی از آثار جنگ در وضعیت نه چندان مطلوبی به‌سر می‌برد ایشان با تغییر و تحولات اساسی با اتخاذ سیاست‌های اثر بخش توانست فضای جدیدی را برای کشور رقم بزند.

منبع: دنیای اقتصاد

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
رصد چهره‌ها
لطف الله فروزنده:

جریان‌اصلاحات‌یک‌جریان‌بدلی و رحم‌اجاره ای‌است

جریان‌اصلاحات‌یک‌جریان‌بدلی و رحم‌اجاره ای‌است
جریان اصلاحات یک جریان بدلی و رحم اجاره ای است. مبانی ندارند و چون مبانی ندارند دچار تشتت هستند این امر البته مربوط به امروز نیست ...
محمد جواد حجتی کرمانی:

به هاشمی گفتم احمدی نژاد انتقام خدا از شماست

به هاشمی گفتم احمدی نژاد انتقام خدا از شماست
دو سه ماه بعد از انتخاب آقای احمدی‌نژاد که خیلی ما را ناراحت کرد، به منزل آقای هاشمی رفتم. وقتی وارد شدم بی‌اختیار شروع به گریه کردم...
رصد تحلیل‌ها
آخرین خبر

تصاوير ورود دومين ايرباس 330 به فرودگاه مهرآباد

پرورش: سومين ايرباس جديد تا 17 فروردين 150پرواز دارد

ويدئو/ ورود سومين هواپيماي پسابرجامي در فرودگاه مهرآباد

ايجاد ۱۳۰ هزار شغل در حوزه "آي. سي. تي" کشور

حجتي: ظرفيت سردخانه‌هاي کشور 1.5 ميليون تُن افزايش يافت

سومين هواپيماي برجامي به زمين نشست

تورم ديرپا از پا درآمد

سکه گران شد

گواهينامه ثبت و اجازه پرواز مخصوص هواپيماي ايرباس 243-330 صادر شد

مستمري مددجويان 20 درصد افزايش يافت

آيا ظرفيت پروازها و قطارهاي نوروزي تکميل شده است؟

قدرداني رئيس جمهور از رسانه ملي

وزارت ارتباطات: خريد شبکه جديد براي حذف تلگرام صحت ندارد

نشريه خط حزب‌الله در معراج شهداي اهواز توزيع شد

محسن رضايي شهداي شلمچه را زيارت کرد

طلايي : افراد در ليست «خدمت» بايد ويژگي پاکدستي، کارآمدي و انقلابي‌گري داشته باشند

برگزاري روز بين‌المللي نوروز در دفتر سازمان ملل در وين

ديدارنوروزي معاون اول رئيس جمهوري با برخي مسوولان اجرايي

آيت‌الله ابن الرضا به ملکوت اعلي پيوست؛ تسليت مراجع تقليد و رئيس قوه مقننه

پازوکي: دولت قبل ربع قرن اقتصاد ايران را به عقب برگرداند

حزب الله لبنان ترور «مازن فقهاء» را محکوم کرد

نگراني آمريکا از حضور روس‌ها در ليبي

لهستان: جنگنده‌هاي اف-16 «دست دوم» آمريکا را نمي‌خواهيم

دادگاهي در يمن حکم اعدام «منصور هادي» را صادر کرد

آمريکا: کره‌شمالي آماده انجام آزمايش اتمي جديد است

کشف گور جمعي کودکان اعدام شده به دست داعش در موصل

6 مامور مخفي امنيت کاخ سفيد مجازات مي‌شوند

اولين رزمايش تاريخ نيروي هوايي هند و اسرائيل

۳۰ هزار کشته و مجروح حاصل ۲ سال تجاوز عربستان به يمن

ويدئو/ لحظه انفجار خودروي در حال فرار داعشي‌ها

تصادف خطرناک تريلي حامل سوخت با گاردريل در نزديکي شيراز

آيت‌الله صافي گلپايگاني: تلاش کنيد تا اسباب آسايش مردم در شهر قم فراهم شود

سه استان پرحادثه تعطيلات نوروزي را بشناسيد

ته سيگار راننده باعث واژگوني خودرو شد

ويدئو/ سوختن 10 خودرو در پارکينگي در حاشيه شهر مشهد

بارش برف و باران در ۸ استان

سقوط مرگبار پرايد به داخل کانال آب در مشهد

آماري نگران کننده از تلفات سفرهاي نوروزي امسال

وضعيت ترافيکي و جوي راه‌هاي کشور در عصر شنبه

حل مشکل ترافيک با تاکسي‌هاي پرنده در سنگاپور!