رصد

کد خبر: ۱۲۱۵۰۴
تاریخ انتشار: ۲۶ دی ۱۳۹۵ - ۱۵:۰۶

-- در آغاز لطفا بفرمایید در دوره ای که جنابعالی شهردار تهران بودید، طرح جامع در چه مرحله ای بود؟ آیا در دست تهیه بود یا با یک طرح جامع تهیه شده رو به رو بودید؟ ملاک عمل شما در آن دوره کدام طرح بود؟

من از خرداد 1378 کار در شهرداری را شروع کردم و دو سال و نیم در شهرداری بودم. زمانی که وارد شهرداری شدم تهران شهردار نداشت. آقای کرباسچی دستگیر شده بود و بسیاری از معاونان هم در حال محاکمه بودند و برخی از شهرداران مناطق هم در زندان بودند. به دلیل خلاء مدیریتی که در شهرداری تهران به وجود آمده بود شهر رها شده بود. یکی از موارد جدی که ما با آن مواجه شدیم مسئله ساخت و ساز شهری بود. در خلاء مدیریت در برخی از مناطق تهران بر مبنای سلیقه های شهرداران مناطق و همچنین بر مبنای نیازهای اقتصادی که پروژه های عمرانی شهر داشت اقداماتی صورت می گرفت.

اولین طرح جامع شهر تهران در اردیبهشت سال 1349 تصویب شده بود. در سال 1375 این طرح جامع با طرح دیگری با عنوان طرح سامان دهی شهر تهران جایگزین شد. وزارت مسکن و شهرسازی یا شوری عالی شهرسازی طرح سامان دهی شهر تهران را تصویب کرد. این طرج سامان دهی جمعیت پذیری جدیدی را برای شهر تهران تعریف کرد و همچنین ضوابط جدیدی برای ساخت و ساز شهری معین کرد. به دنبال این مصوبه شهرداری ملزم شد طرح تفصیلی شهر تهران را هم تهیه کند و به تصویب کمیسیون ماده 5 برساند. این کار را شهردار وقت انجام نداد. به دلیل این که جمعیت پذیری تهران جمعیتی که زندگی می کنند، منهای مرگ و میر 675هزار نفر تعیین شده بود. آقای کرباسچی می گفتند اگر بخواهم شهر را اداره کنم درآمد لازم دارم. باید از طریق ساخت و ساز و جمعیت پذیری شهر تهران درآمد کسب کنم؛ بنابراین تمایلی به تصویب طرح تفصیلی نشان نمی داد و مجوزهایی برای ساخت و سازها و فروش تراکم داده می شد که مورد اعتراض وزیر مسکن وقت، مهندس آخوندی بود. این کار دعوای بین شهرداری و وزیر مسکن را به دادگاه کشاند، منتهی جریانات اعتراضی برخورد قوه قضاییه با آقای کرباسچی وری پرونده های دیگر و همچنین پایان یافتن دوره آقای هاشمی به عنوان رویس جمهور بحث این پرونده را منتفی کرد.

زمانی که من آمدم کمیسیون ماده 5 مصوباتی گذرانده بود که این مصوبات باید بر مبنای طرح سامان دهی راهبردی بازنگری می شد. ما برای بازنگری مجوزهای داده شده و اصلاحاتی در طرح های تفصیلی گذشته و انطباق دادن آن با طرح سامان دهی کار پرحجمی را شروع کردیم. صدور مجوزهای ساختمانی تحت سامان دهی جدیدی قرار گرفت. مواردی داشتیم که اجازه بلندمرتبه سازی داده شده بود ولی به دلیل محدودیت عرض گذر و منطبق نبودن با این مصوبه دستور قلع و قمع یا کاهش طبقات دادیم. بناهایی بود که بیست طبقه در نظر گرفته بودند ما پنج طبقه ر اکم می کردیم. به تناسب این مصوبه جدید ارتفاع ساختمان ها را کم می کردیم یا به مالک مبلغ نقدی پول پرداخت می کردیم یا مجوز تراکم مجاز در جای دیگر می دادیم.

این کارها در سال 78 تا اواخر 79 انجام شد. در سال 80 با 21مشاور برای 21منطقه شهر تهران قرارداد بستیم. به موجب این قرارداد فرصتی شش ماهه به این مشاوران دادیم که وضع موجود را رصد و ارزیابی کنند و متناسب با وضع موجود طرح راهبردی تهیه کنند. برای این طرح جامع راهبردی ساختاری افقی دوساله تعیین کردیم. محتوای این طرح جامع راهبردی ساختاری همان طرح جامع بود. به اضافه دو سه مقوله دیگری که درونش دیده شده مانند توسعه اقتصادی، توسعه اجتماعی و کاهش محرومیت و تأمین منابع درآمدی پایدار برای شهر تهران.

در طرح جامع چیزی که در نگاه اول دیده می شد مسئله کاربری زمین ها و جمعیت پذیری بود، ولی در این طرح جامع راهبردی ساختاری ملاحظات محیط زیستی، تأمین منابع درآمدی پایداری، توسعه اجتماعی و کاهش محرومیت اضافه شد. پس از آن من از شهرداری رفتم، ولی این در دستور کار مشاور قرار گرفت و در تعاملی که بین شورای شهر و شهرداری و وزارت مسکن به وجود آمد روی طرح جامع راهبردی ساختاری کار کردند و کامل شد و اگر اشتباه نکنم در سال 85 آماده شد و بالاخره در سال 86 در شورای عالی شهرسازی تصویب شد.

سال 87 هم به شهرداری ابلاغ شد و پس از مدت ها مجددا شهر تهران دارای طرح جامعی با عنوان طرح جامع راهبردی ساختاری شد. بر این مبنا قرار بر این شد شهرداری طرح تفصیلی تهیه کند. طرح های تفصیلی هم ظاهرا برای مناطق مختلف تهیه شد.

اما همه این حرف هایی که زدم جواب پرسش های شما نمی شود. چرا شهر ما آلوده است؟ چرا آلودگی پساب، آلودگی هوا، آلودگی صوتی داریم؟ چرا شهر ما با یک بارش برف به هم می ریزد؟ چرا در مقابل زلزله ناامن است؟ چرا شهر ما ترافیک روانی ندارد؟ چرا شهر ما از نظر معماری بی هویت است؟ چرا بافت فرسوده سر جای خودش است و تغییری نکرده است؟ مگر نه این است که طرح جامع باید این مسائل را حل کند و فضای مناسب برای زندگی به وجود بیاورد؟ این بر می گردد به این که آیا قانونی که تصویب می شود اجرا می شود یا نه؟ متأسفانه قانون گریزی در تمام امور کشوری اعم از دولتی و شهرداری ها وجود دارد و برای جلوگیری از از تخلف نیز اراده کافی وجود ندارد. در خیلی از موارد منافع زودگذر افراد و حتی شهرداری موجب می شود که از ضوابط قانونی عدول کنند.

-- آیا هنگام بازنگری تراکم ها قصد داشتید به آن جمعیت پذیری 675هزار برگردید یا نه در واقع الزامات کاربردی بود؟

هر دو وزارت نیرو گزارش داده بود با توجه به منابع آب موجود امکان تأمین آب برای جمعیت بیشتر از 675هزار نفر در این شهر وجود ندارد، مگر این که هزینه های خیلی زیادی برای آوردن آب از دوردست ها صورت بگیرد که به هیچ وجه توجیه ندارد؛ بنابراین محدودیت سقف 675هزار نفر برای ما جدی بود. به خاطر همین برای سرریز کردن جمعیت تأسیس شهرک های اقماری را پیشنهاد دادیم. غیر از بحث جمعیت بحث سامان دهی ساخت و سازها هم بود. دو گسل بزرگ شهر تهران را تهدید می کند که در بعضی از مناطق این دو گسل روی هم می افتد. این موضوع ایجاب می کرد که در ساخت و سازهای شهری هم بازنگری هایی صورت گیرد که طبیعا هم این هم خودش را در طرح سامان دهی می توانست نشان دهد.

-- در دوره مسئولیت شما شهر تهران چقدر بافت فرسوده داشته؟ آیا برآوردی از این موضوع داشته اید شما یا نه؟ فکر جدیدی شده؟

از محدوده انقلاب به طرف جنوب درصد چشمگیری از بافت فرسوده اند. در بعضی مناطق میزان متوط واحدهای مسکونی در حد حدود 30 تا 35متر مربع است. ساخت و سازها در این املاک به هیچ وجه توجیه ندارد و باید تجمیع شوند.

-- یکی از اشکالات آن دوره بحث قطبی شدن شهر است و ساخت و ساز در مناطق متوسط و مرتفع صورت گرفته است؛ در حالی که اگر قرار باشد تعادل فضایی اتفاق بیفتد فقط بحث تراکم دادن و خیابان کشیدن نیست. باید توزیع عادلانه ای از خدمات شهری صورت بگیرد. این جور نباشد که مثلا بهترین بیمارستان ها به نوعی در بالای شهر در مناطق مرفه ساخته شوند و در پایین شهر بیمارستان های قدیمی و دولتی باشد آن هم با کیفیت پایین. آیا این نگاه به شهر وجود داشت یا نه؟

جواب من به این پرسش شما مثبت است. ما بیشتر درآمدها را از مناق 1 تا 4 شهرداری داشتیم، ولی حجم قابل توجهی از این درآمدها برای این پروژه های کلان و عمومی سرریز می شد که به سطح شهر تهران به ویژه در مناطق فرودست اختصاص پیدا می کرد. بسیاری از بزرگراه ها و بوستان های بزرگ در جنوب تهران شکل گرفت و فرهنگسراها عمدتا در مناطق پرجمعیت جنوب تهران تأسیس شد.

-- یک نوع انحراف از طرح سامان دهی یا طرح تفصیلی دیده می شود؛ مشکلاتی در ضوابط اجرایی هست ولی ضعف هایی که در طرح های جامع و تفصیلی وجود دارد این زمینه را فراهم می کند.

معمولا قانون گریزی به دو دلیل وجود دارد: یکی نارسایی در قانون و دوم اجرایی نبودن آن است. برای نمونه قانونی وجود دارد که مردم نباید آنتن ماهواره داشته باشند. این قانون به خاطر این که اصلش ایراد دارد و مورد اعتراض است اجرایی هم نیست. حتی در برخی مواقع که نیروی انتظامی اقدام به جمع آوری می کند اولا در خود آن فسادی به وجود آمده و برخی از همین عناصر فاسد از همان اجناس جمع آوری شده می آورند و می فروشند. از طرفی فناوری آن قدر پیشرفت کرده که قابل استتار است. می شود گفت مردم حتی در شهرهای مذهبی به صورت فراگیر از ماهواره استفاده می کنند. پس این خود نقض قانون است؛ دلیل دیگر این است که نظارت بر اجرای قانون درست وجود ندارد و مجری توجیهاتی برای تخلفات می تراشد. توجیهی که در دل برخی از افراد می نشیند. مثلا در یک استان مرزی می پرسیم چرا به کشور مجاور سوخت قاچاق می کنید، می گوید ریالی به جیب من نمی رود. این مبالغ را صرف هزینه های استان می کنم. در شهر هم به شهردار می گوییم چرا خلاف طرح جامع و تفضیلی مجوز ساخت و ساز یا تغییر کاربری می دهی؟ می گوید با این تغییر کاربری درآمدی کسب می کنم و می توانم خدماتی به مردم ارائه بدهم.

-- شما در دوره مسئولیت خودتان چگونه با موضوع درآمدزایی از طریق فورش تراکم برخورد کردید؟

اولا، فروش تراکم را قانونمند و منطبق بر آخرین مصوبه شورای عالی شهرسازی در این زمینه کردیم. توضیح این که شورای عالی شهرسازی و معماری ایران پیش از مسئولیتم در شهرداری تهران ضوابطی برای ساخت و ساز تصویب کرد و اختیاراتی را نیز به کمیسیون ماده 5 برای تعیین تکلیف مجوزهای صادره قبلی داد.

ما در کمیسیون ماده 5، دو مصوبه 239 و 269 را داشتیم که تکلیف فروش تراکم با توجه به مساحت زمین و عرض گذر مشخص شد.

ثانیا، به بحث تمرکز وجوه به صورت جدی بها دادیم و اجازه ندادیم که در مناطق مختلف شهرداری تهران درآمدهای حاصله به وسیله خود کسب کننده درآمد هزینه شود. اگرچه این کار ما انگیزه کسب درآمد را کاهش می داد، ولی در مقابلش می توانستیم جلوی تخلفات و کارهای غیرقانونی را بگیریم. چون وقتی شهرداری یک منطقه می دید حتی اگر کار غیرقانونی انجام دهد، درآمدش به جیب خود منطقه یا کارکنان نمی رود، طبیعتا انگیزه اش کاهش پیدا می کرد.

-- یکی از مجاری تخلف در مرحله تدوین طرح سامان دهی یا جامع یا طرح تفصیلی است که بالفرض یک اداره قطعه زمین دارد می خواهد آن را با فشار سیاسی وارد محدوده شهر بکند. در آن دوره چه وضعیتی وجود داشت؟

تهیه طرح جامع یا طرح سامان دهی و یا طرح تفصیلی لغزشگاه جدی نبود. بیشتر دله دزدی ها و فعالیت های زیرمیزی در قالب کمیسیون ماده 5 شکل می گرفت به این ترتیب برخی از افراد زیرنفوذ سعی می کردند از طریق نمایندگان وزارتخانه ها در کمیسیو ماده 5 اعمال نفوذ کنند. تلاش می کردیم از طریق تماس با وزرا از ایشان بخواهیم افراد امین و سالم و کاردانی را به عنوان نماینده وزارتخانه به این مجموعه بفرستیم که تحت تأثیر قرار نگیرند. خود من هم سعی می کردم حتما در جلسات کمیسیون ماده 5 حضور داشته باشم تا بر این فرایند نظارت داشته باشم.

-- آیا چارچوب قانونی شورای شهر چارچوب درستی است که بتواند مناسبات درستی با مدیریت شهر برقرار کند و وظیفه نظارتش را به درستی انجام دهد؟

به نظر من شورای شهر نوزادی است که ناقص متولد شده، اما گریزی از این ولادت نداریم. نگرش شورای نگهبان درباره آنچه در قانون اساسی آمده با انجمن شهر یا شورای شهری که در دنیا متداول است فرق دارد. شورای نگهبان بر این باور است که شورای شهر فقط نقش نظارتی دارد و هیچ کار دیگری ندارد؛ در حالی که شورای شهر در دنیا نقش تقنینی و قانون گذاری و نظارتی دارد. شورای شهر پارلمانی محلی است و تمام مسائل درون شهر مثل آب و برق و گاز و تلفن و مخابرات و مدرسه و تعامل قضایی را پوشش می دهد؛ یعنی مردم تصمیم می گیرند و نظارت می کنند.

این مشکلی است که ما از ابتدای تصویب قانون شورای شهر با شورای نگهبان داشتیم و این اختلاف نظر به جای این که حل شود، تشدید شده است وقتی من شهردار بودم به دنبال این بودم که قانون شوراها را در مجلس بازنگری کنیم. از کانالی در ارتباط با شورای شهر متوجه شدم که اگر اصلاحیه قانون را به مجلس ببریم حتی این قانون نیم بند را هم از دست می دهیم. برای نمونه شورای نگهبان بر مبنای نظر جدیدش می گفت شورای شهر نمی تواند بودجه شهرداری را تصویب کند. شورای شهر فقط یک نقش نظارتی دارد و حتی نمی تواند شهردار را انتخاب کند؛ بنابراین عطای آن را به لقایش بخشیدیم.

دومین مشکل شورای شهر این است که در انتخابات شورای شهر وظایف را با عینک سیاسی نگاه کنیم نه با عینک تخصصی مدیریت شهری. حالا که داریم به انتخابات نزدیک می شویم هر حزب و سازمان گروهی دنبال این است که آدم های سیاسی خودش را که یک اطلاعاتش شهری هم دارند بفرستند به شورا، در حالی که ما باید افراد کارکشته در امور شهری را پیدا کنیم. افرادی که هم سلامت نفس دارند و در عین حال متخصص اند، حال ممکن است سلیقه سیاسی خاصی را هم بپذیریم، ولی نباید این سلیقه سیاسی را بر جنبه های تخصصی اولویت بدهیم. مشکل ما این است که دومی را اصل قرار می دهیم. هر فرد در شورای شهر به دنبال حل و فصل مسائل سیاسی خودش یا جناح سیاسی اش است.

سومین معضل، شکل گیری بده بستان نامیمون بین برخی از اعضای شورای شهر به عنوان ناظر و مدیران شهرداری به عنوان مجری است که عملا آنان را از وظیفه نظارتی باز می دارد که این موضوع به نبود شفافیت در فرایندهای اقتصادی و مالی و جایگاه بی فرواغ رسانه ها در این امر بر می گردد.

ما برای تقویت جایگاه نظارتی شوراها سه مسیر را باید طی کنیم: یکی این که اگر روزی بازنگری در قانون اساسی صورت گیرد، جایگاه شورا دقیقا تدوین شود؛ دوم ای که بتوانیم در نظام مردم سالاری دینی احزابی فراگیر و پرقدرت داشته باشیم ک این احزاب به عنوان خرد جمعی بتوانند به مردم در گزینش افراد متخصص در امور شهری مشورت بدهند؛ و سوم بحث مقابله با فساد و مقابله با روابط نامشروع مالی بین ناظر و مجری است که بحث جداگانه ای را می طلبد. اگر این سه کار انجام شود می توانیم بگوییم که حرکت شوارها در مسیر و راستای درستی قرار گرفته است.

-- شورای شهر با شما در رابطه با طرح تفضیلی مسئله عمده ای داشت یا نه؟ این که هم بخواهد نظارت کند یا مثلا بخواهد راهبردی بدهد؟

در این زمینه متأسفانه یا خوشبختانه شورای شهر هیچ ورودی نداشتند. همان طور که گفتم ما به ابتکار خودمان در سال 1380 تعداد 21 مشاور را انتخاب کردیم کارهایی هم که در کمیسیون ماده 5 انجام دادیم به ابتکار خودمان بود. مصر بودم طرح سامان دهی و طرح تفضیلی که بعد از آن تهیه شده بود اجرا شود و به آن توجه شود. تا جایی که به یاد دارم اعضای شورای شهر نه دخالتی در این زمینه داشتند نه تذکری به من دادند.

یاد خاطره ای افتادم. آقای داوری نژاد، معاون برنامه ریزی، یک گزارش بودجه ای و برنامه ای را به شورای شهر ارائه می داد. خانم دکتروسمقی که من ارادت خاصی به ایشان دارم رو به رئیس شورا، آقای عطریانفر، گفت ما از گزارش آقای داوری نژاد چیزی نفهمیدم. آقای عطریانفر گفت خانم دکتروسمقی وقتی هم شما شعر می سرایید آقای داوری نژاد چیزی متوجه نمی شود.

-- طرح تفصیلی فقط در کمسیون ماده 5 مصوب شد یا در شورای عالی شهرسازی هم مصوب شد؟

طرح تفصیلی نیازی به مصوبه شورای عالی شهرسازی ندارد، منتهی اگر شورای عالی شهرسازی ببیند طرح تفصیلی که تصویب شد مغایر طرح جامع است می تواند به دیوان عدالت اداری شکایت کند، همان طور که این کار در زمان آقای کرباسچی انجام شد و دیوان عدالت اداری مصوبه کمیسیون ماده 5 را ابطال کرد.

-- برای انتخاب 21مشاور چه پروسه ای طی کردید؟

متولی این موضوع آقای دکترماجدی بود که سال های درازی در وزارت کشور در امور شهری فعالیت می کرد. بعد در وزارت مسکن و شهرسازی بودند و بسیاری از مشاوران را می شناختند. ایشان یک گروه قوی را تعیین کردند و با مشورت آن گروه 21مشاور انتخاب شد. این که نتیجه کار در نهایت به تدوین طرح جامع راهبردی ساختاری منتج شد نشان دهنده این است که عملکرد 21 مشاور خوب بود.

-- حالا که مدتی است از فضای شهرداری فاصله گرفته اید، به عنوان یک کارشناس وضعیت شهرداری را چگونه می بینید؟

سوال سختی کردید. تا جایی که گزارش های متفرقه دریافت می کنم مقدار بسیاری از منابع درآمدی شهرداری به دلیل مطالبات فراوانی که الان پیمانکاران و مشاوران دارند پیش خور شده است. این پیش خور شدن منابع درآمدی قدرت مانور هر شهرداری که در آینده بخواهد بیاید را کم می کند به هر حال کاری که شهردار بخواهد انجام بدهد پروژه های بزرگی است که به منابع درآمدی نیاز دارد. نکته دوم اصلاح رابطه بین شورای شهر و شهرداری و برقراری ارتباطی است که سازنده و مفید باشد در عین این که شورای شهر بتواند کارهای نظارتی خودش را انجام بدهد و مدیریت شهرداری هم تضعیف نشود. این ها به بازنگری در قانون نیاز دارد.

هرکسی شهردار شود و هر مجموعه ای شورای شهر بشوند تهران با مشکلات زیادی مواجه است. ما جز حل کردن این مسائل گریز و راهی نداریم. تا جایی که اطلاع دارم شورای عالی اصلاحات در مجموعه ای که برای این کار تعیین کرده است، دارند برنامه مناسبی را تنظیم می کنند. این مجموعه مسائل شهر تهران را اولیت بندی کرده اند و برنامه ای ارائه داده می شود و متناسب با آن برنامه افرادی به عنوان نامزدهای شورای شهر تهران معرفی می شوند.

-- شهرداری در زمان شما چقدر نیرو داشت و به نظر شما این تعداد نیرو برای مدیریت شهر کم یا زیاد بوده؟

من به دلیل این که برنامه و بودجه ای هستم با دید توسعه ای نگاه می کنم، عمیقا بر این باورم باید به طرف برون سپاری پیش برویم؛ یعنی سعی کنیم نیروی انسانی شاغل رسمی شهرداری و ارگان های دولتی را حداقل کنیم و تا جایی که می شود این ها را به بخش خصوصی واگذار کنیم. این کار باعث می شود سیستم اجرایی سریع تر و چابک تر حرکت کند و فساد هم در آن خیلی کمتر خواهد بود. وقتی شما کارها را با یک ضابطه ای به بیرون واگذار می کنید، دیگر رانتی وجود نخواهد داشت که افراد به دلیل ارتباطات خاص بخواهند کاری را انجام بدهند. اتفاقاتی که افتاده متأسفانه عکس این بوده است. طبق اطلاعاتی که من دارم تعداد کارکنان شهرداری از زمانی که بودم خیلی بیشتر شده است.

منبع: ماهنامه چشم انداز، شماره 101

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

پرونده بازارِ اردیبهشت صعودی بسته شد

وام خرید فرش دستباف

اقدامات قوه قضائیه برای ساماندهی بازار کاغذ

برنج های تقلبی در بازار جمع آوری شدند

راه کارهایی برای ساماندهی اجاره بها

شوخی تلخ برخی خودرو‌سازان با مردم

بازگشت دلار به کانال ۱۴هزار تومان

خط و نشان برای خودروسازان

کم فروشان چه میزان از جیب ایرانیان بر می‌دارند؟

جزئیات جدید از شاهکار نظام بانکی!

استعلام ‌‌‌‌‌خلافی خودرو در چند دقیقه!

مطهری: دولت در موضوع برجام عقب‌نشینی نکرده است

این فیلم را مسئولان دولتی هر روز ببینند!

پرونده جنجالی حسین هدایتی در یک نگاه

تحرکات دشمن در عمق مرزها زیر ذره‌بین پدافند

جهانگیری: جنگی اتفاق نخواهد افتاد

تلاش وکیل داماد وزیر برای به هم زدن دادگاه

پاسخ وزارت خارجه به بیانیه ضد ایرانی کانادا

دریادار فدوی: دشمن می خواهد ما را تحت فشار قرار دهد

روایت روحانی از دیدارش با یکی از رهبران معروف آمریکا

زورآزمایی جدید مکرون و لوپن بر سر انتخابات پارلمان اروپا

دستگیری 14 نفر در ترکیه به ظن همکاری با داعش

کشته شدن ۴۰ غیرنظامی بر اثر حملات نیروهای آمریکایی در افغانستان

واکنش بحرین به انتقاد فلسطینی‌ها از برگزاری نشست منامه

نگرانی پناهجویان و روی آوردن آن‌ها به خودکشی در استرالیا

جنگ تجاری آمریکا با چین گریبان «بازی تاج و تخت» را گرفت

کشته شدن 30 تروریست و انهدام 12 خودرو در ریف شمالی حماه

درخواست غرامت ۲۷۶ میلیون دلاری یک زن فرانسوی از شرکت بوئینگ

درخواست پادشاه سعودی از ترامپ برای حمله به یمن

زنان فلسطینی در زندانهای رژیم صهیونیستی شرایط دشواری دارند

بررسی چالش های صنعت دارو

هواشناسی، از احتمال تا واقعیت

افزایش گرمای هوا از ابتدای هفته آینده

برادرکشی به سرِ یک ملک

فرهنگیان می‌توانند 35 سال خدمت کنند

خودسوزی مرد جوان به عشق همسر صیغه‌ای

۹ کشته و مجروح بر اثر انفجار گاز فاضلاب در بیمارستان محک

عملیات ضربتی رعد 23 پلیس در تهران

بازگشایی گردنه تته پس از ۶ ماه

دانش‌آموزان مراقب کلاهبرداران مجازی باشند