رصد

کد خبر: ۱۲۱۶۲۷
تاریخ انتشار: ۰۴ بهمن ۱۳۹۵ - ۰۹:۴۵
بعد از رحلت هاشمی رفسنجانی که جامعه را شوکه کرد بسیاری این سوال را مطرح کردند که قرار است بعد از آقای هاشمی چه اتفاقی رخ بدهد. به هر حال هاشمی در چهار دهه گذشته نقش بسیار مهمی را ایفا کرده بود واپسین نقش آفرینی او را می توان در سال 92 به یاد آورد، زمانی که از مردم خواستند تا به حسن روحانی رای بدهند.

آینده سیاست در ایران بدون هاشمی رفسنجانی به محور گفت و گو با صادق زیباکلام استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران تبدیل شد. وی برخلاف بسیاری بر این باور است که جای نگرانی وجود ندارد...

بعد از فوت هاشمی نگرانی گسترده ای در بین عموم مردم و به ویژه فعالان سیاسی به وجود آمده است که آیا امکان دارد شرایط موجود در کشور یک عقبگرد را تجربه کند و تمام زحمات کشیده شده از بین برود؟

این ابراز نگرانی به صورت گسترده از سوی عده زیادی مطرح می شود. بسیاری به اشکال مختلف تحت این عنوان که اصلاحات پدر خود را از دست داد اعتدال و میانه روی عمود وسط خیمه خود را از ست داد دغدغه خود را مطرح می کنند. حتی برخی ابراز نگرانی می کنند که امکان دارد بر روی رای آقای روحانی هم تاثیرگذار شود و بدتر این که ایشان نتوانند در انتخابات ریاست جمهوری سال 96 رای بیاورند. در کنار این اظهارات دغدغه هایی همچون این که چه کسی قرار است جایگزین ایشان شود هم شنیده می شود. حقیقتش این است که من برخلاف بسیاری از افراد به چنین تحلیلی اعتقاد ندارم. امکان دارد که این برداشت از سوی خوش بینی و سادگی باشد اما من اعتقاد دارم که نباید نگران بود.

چرا این قدر خوش بین هستید؟

جمعیتی که در تشییع جنازه ایشان حضور داشتند مهم ترین عاملی است که مانع نگرانی من شده است. در روز سه شنبه 21 دی ماه در مراسم تشییع ایشان جمعیت بسیار زیادی حضور داشت که بخش اعظم آن ها دهه شصتی ها و دهه هفتادی ها بودند. در این جمعیت تعداد زیادی از دانشجویان خودم را مشاهده کردم به دنبال مشاهده این جمعیت من متوجه شدم درختی که آقای هاشمی رفسنجانی تحت عنوان درخت اصلاحات درخت اعتدال و میانه روی درخت احترام به حقوق شهروندی و آرزوی مرگ و نیستی برای هیچ کشوری نکردن کاشته است. خیلی خوب بارور شده است. به هر حال خیل عظیم جمعیت در مراسم تشییع آقای هاشمی خیلی خوب من را مجاب کرده است که جای هیچ گونه نگرانی وجود ندارد. این جریان به راه افتاده و رو به جلو خواهد رفت و هر گونه ترسی بابت این که اصلاحات پدر خود را از دست داده است جایگاهی ندارد.

فوت آقای هاشمی بر انتخابات پیش رو چه تاثیری خواهد گذاشت؟

من لازم می دانم که یک قدم پیش بگذارم و تحلیل خود را اصلاح کنم. چندی پیش من در مصاحبه ای اعلام کردم که به دلیل وجود برخی از سرخوردگی های ناشی از عملکرد دولت امکان دارد که آقای روحانی در اردیبهشت ماه نتواند 19 میلیون رای آورده و در نهایت تنها 15 میلیون رای بیاورد. اما بعد از واکنش جامعه نسبت به فوت آقای هاشمی لازم می دانم که به این اشتباه خود اعتراف کرده و بگویم که تاثیر فوت ایشان همچون تاثیر رد صلاحیتشان است. حتما به خاطر دارید که بعد از رد صلاحیت ایشان میلیون ها نری که مردد بودند که آیا باید در انتخابات شرکت کنند یا خیر؟ با تمام وجود در انتخابات شرکت کرده و بنابر توصیه آقایان هاشمی و رئیس دولت اصلاحات به آقای روحانی رای دادند. مردم می دانند که اگر آقای هاشمی زنده می ماندند حتما از مردم درخواست می کردند که بار دیگر به آقای روحانی رای بدهند. به همین دلیل در شرایطی که ایشان در میان ما نیست افراد مردد دیگری در انتخابات شرکت خواهند کرد. این افراد مصمم خواهند شد که به فردی رای بدهند که مورد تایید ایشان بوده است.

شما در خلال صحبت های خود اشاره کردید که افراد مردد هم به آقای روحانی رای خواهند داد و در نهایت استنادتان به جمعیت عظیمی بود که در مراسم تشییع آقای هاشمی حضور پیدا کرده بود. اما لازم است به این نکتهاشاره شود که احتمال دارداین جمعیت عظیم دچار سرگردانی شود و در نتیجه اهداف مورد نظر شما محقق نخواهد شد؟

من این ارزیابی را قبول ندارم. باور من این است که با توجه به شعارهای مطرح شده و تجلیل صورت گرفته از آقای هاشمی به راحتی می توانید درک و فهم سیاسی افراد را متوجه شوید. من در جریان مراسم تشییع که از حدود ساعت هشت آغاز شد و تا اذان ظهر ادامه یافت حضور داشتم. برخلاف نظر شما من به هیچ عنوان سرگردانی را در بین این جمعیت ندیدم. به همین دلیل من نگرانی ندارم و بر این باور که اتفاقی که بعد از ردصلاحیت ایشان رخ داد و موجب شد که سیل عظیمی به راه بیفتد بار دیگر تکرار خواهد شد و شما نتایج آن را در انتخابات 96 مشاهده خواهید کرد. همچنان که این سیل عظیم موجب شد که رای آقای روحانی از دو تا سه میلیون به 19 میلیون برسد. این پدیده بار دیگر رخ خواهد داد و روسای جبهه اصلاحات از مردم خواهند خواست که به احترام بزرگداشت آقای هاشمی بار دیگر به آقای روحانی رای بدهد. این اتفاق حتما رخ خواهد داد با توجه به این که تنها سه ماه تا برگزاری انتخابات ریاست جمهوری باقی مانده است حتما این شور و حال در مردم تداوم خواهد داشت و این گونه نیست که مردم خواست قلبی آقای هاشمی را به فراموشی بسپارند. ما شاهد این هستیم که تمام شهرها در حال برگزاری مراسم یادبود برای آقای هاشمی هستند همچنان که برای من کلی درخواست سخنرانی داده اند. شورای هماهنگی اصلاح طلبان جمعیت اصلاح طلبان و ... از من دعوت کردند تا ضمن حضور در مراسم یادبود سخنرانی کنم. چندی پیش من در دانشگاه تربیت مدرس به دعوت انجمن اسلامی دانشجویان پیشرو در نشستی حضور پیدا کردم که تمام سخنرانی من به نقش آقای هاشمی اختصاص پیدا کرد. این روند همچنان ادامه خواهد یافت و مردم هم در مسیر ایشان حرکت خواهند کرد.

بعد از فوت آقای هاشمی این سوال به صورت جدی مطرح است که آیا آقای ناطق نوری جای خالی ایشان را به عنوان یک سیاستمدار محبوب و معقول پر خواهد کرد؟

گزینه های مختلفی را می توان مطرح کرد. نمی توان جای خالی شخصیت ایشان را به طور کامل پر کرد اما می توان چهره ها و شخصیت های زیادی را مطرح کرد که در مجموع قادر خواهند بود تا نقش آقای هاشمی رفسنجانی را برعهده بگیرند. آقایانی همچون رئیس دولت اصلاحات ناطق نوری و عبدا... نوری می توانند این کار را انجام دهند. حتی آقایانی که روحانی نیستند همچون آقای حسین مرعشی، غلامحسین کرباسچی و محمدرضا خاتمی و مصطفی تاج زاده و سعید حجاریان می توانند خلا آقای هاشمی را پر کنند. این ها افرادی هستند که قدرت راهبردی جریان اصلاحات را دارا هستند.

البته منظور من افرادی بود که حرفشان بین مردم خریدار داشته باشد. با توجه به واکنش جامعه می توان دریافت که کمتر کسی می تواند از این جایگاه برخوردار باشد.

در حال حاضر رئیس دولت اصلاحات از جایگاه وزینی برخوردار هستند و اگر ایشان از مردم بخواهند که مردم بیایید و به آقای روحانی رای بدهید اطمینان داشته باشید که مردم این کار را خواهند داد همچنان که پیشتر هم این کار را انجام داده بوند. آقای علی مطهری از این جایگاه برخوردار بوده و آقای ناطق نوری چنین جایگاهی را دارند. آقای عبدا... نوری و مصطفی تاج زاده چنین موقعیتی را بین اصلاح طلبان دارند. از این بابت نباید نگرانی داشته باشید چون چهره های متعددی وجود دارند که می توانند این کار را انجام دهند و برنامه بهتر را برای جامعه اصلاح طلبان تدوین کنند. این رویکرد را در واقع می توان رهبری دسته جمعی اصلاح طلبان نام نهاد. امکان دارد که در فرودرین ماه یک اطلاعیه صادر شود. این اطلاعیه نام شورای هماهنگی اصلاح طلبان یا جبهه اصلاحات را در سربرگ خود دارد. شاید این نامه توسط آقای عارف امضا شده باشد یا این که توسط آقایان عبدا... نوری یا ناطق نوری امضا شده باشد. امکان دارد که توسط آقای علی مطهری یا محمدرضا خاتمی یا حسین مرعشی امضا شده باشد این گزینه هم محتمل است که برخی از اصولگرایان واقع بین با درک شرایط حساس کشور چنین نامه ای را امضا کنند و از مردم درخواست کنند که به آقای روحانی رای بدهند. به همین دلیل بعید نیست که آقای لاریجانی یا کاظم جلالی یا احمد توکلی این درخواست را مطرح کنند. البته نباید انتظار داشته باشید که این افراد نام خودشان را کنار اصلاح طلبان قرار بدهند بلکه می توانند به صورت فردی این درخواست را مطرح کنند. من براین باورم که موج گسترده حمایت از آقای روحانی بین چهره های اصلاح طلب و اعتدال گرا بعد از عید به راه خواهد افتاد.

در این میان جریان ضد دولت چه راهکاری را در پیش خواهد گرفت؟

جریان دلواپس در این بین با بغض و کینه همچنان به دولت آقای روحانی حمله خواهد کرد و مشاهده خواهید کرد که مرتب یک خط حمله جدید را شروع می کنند. شما مشاهده کردید که به دنبال ورود ایرباس به ایران جریان دلواپس که هیچ انتقادی نمی توانست به عملکرد دولت وارد کند باز هم رویکرد حمله به دولت را در پیش گرفت و گفت که چرا شما این قدر استقبال کرده و ابراز خوشحالی می کنید! این در حالی است که در صورت بایکوت کشور و عدم موفقیت برای خرید هواپیمای ایرباس این رویکرد را در پیش می گرفتند که دولت در خرید هواپیما ناکام بوده و نتوانسته به وعده خود برای خرید هواپیمای ایرباس عمل کند. این دسته از اصول گرایان مخالف دولت در سرمقاله روزنامه های خود نوشتند که مگر چه اتفاقی افتاده که تا این حد ذوق زده شدید؟ اگر آقای روحانی بگوید ماست سفید و زغال سیاه است این دوستان با هزار ادله تلاش می کنند تا نقض این سخنان را ثابت کنند و می گویند زغال هایی وجود دارد که سیاه نیست و ماست هایی مشاهده شده که سیاه است. به هر حال این افراد از هر رویکردی بهره می گیرند تا به دولت روحانی حمله کنند. اما مردم نسبت به این رویکرد آگاهی کامل داشته و تحت تاثیر قرار نمی گیرند به همین دلیل با تمام قوا در انتخابات شرکت کرده و به آقای روحانی رای خواهند داد.

به نظر شما با توجه به فوت آقای هاشمی و ضرورت انتخاب رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام فردی که باید جایگزین آقای هاشمی شود باید واحد چه ویژگی هایی باشد؟

همه می دانند که مجمع تشخیص مصلحت نظام تنها یک نام و عنوان بوده است. در طول سال های گذشته هر دولتی سیاست های خود را اجرا کرده است. حتی مجلس و سایر نهادها هم سیاست های خود را اجرایی کرده است. در این مسان شما نمی توانید سیاست جدی را در سطح جامعه مشاهده کنید که از سوی مجمع تشخیص مصلحت نظام اجرایی شده باشد و در این مسان دولت و مجلس و سایر نهادها دخالتی نداشته باشند. واقع مطلب این است که مجمع تشخیص مصلحت نظام نقش برنامه ریزی و مطالعاتی نداشته است. به همین دلیل اهمیتی ندارد که هاشمی رفسنجانی در راس این نهاد باشد یا فرد دیگری. ریاست این مجمع بیشتر یک نقش تشریفاتی است که اولویت ما نیست.

برخلاف تصور شما انتخاب رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در واقع می تواند پیام مهمی را به سطح جامعه مخابره کند؟

انتخاب رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در واقع می تواند یک پیام سمبلیک را مخابره کند. با این حال چنین سیاستی تداوم نداشته و از سوی جامعه چندان مورد توجه قرار نخواهد گرفت.

با این حال در این مورد گزینه های زیادی مطرح شدند. به نظر شما چه کسی می تواندجای هاشمی رفسنجانی را در آن مجموعه بگیرد؟

من به جز آقای ناطق نوری فرد دیگری را نمی شناسم که صفاتی همانند آقای هاشمی داشته باشد. به هر حال ایشان خواهد توانست واقع بینی، اعتدال و دوری از رویکرد سیاسی را در مجموعه مجمع تشخیص مصلحت نظام ساری و جاری کند. اگر هر فدری به جز آقای ناطق نوری به عنوان رئیس انتخاب شود شما اطمینان داشته باشید که سیاست زده خواهد شد و بیشتر رفتار سیاسی و حزبی را در پیش خواهد گرفت. ب این ترتیب از رویکردی که آقای هاشمی همواره تلاش داشت تا در مجمع تشخیص مصلحت نظام اجرا کند فاصله می گیرد.

حال که آقای هاشمی از میان ما رفته است این سوال مطرح می شود که فرد سیاستمداری که قرار است نقشی همچون هاشمی را ایفا کند باید واجد چه ویژگی باشد؟

چنین فردی باید میانه روی و اعتدال را در گفتار و کردار خود رعایت کرده و به آن اعتقاد داشته باشد. از سویی باید صبر زیادی داشته باشد تا ناملایمات وارد شده را بتواند تحمل کند. آقای هاشمی رفسنجانی ظرف هفت سال گذشته آماج بدترین تهمت ها قرار گرفت. ایشان بدترین دشنام ها را از سوی مخالفان خود تحمل کرد. بدترین جسارت ها به آقای هاشمی و خانواده اش وارد شد. با این حال شما مشاهده کردید که ایشان چگونه در برابر ناملایمات صبوری کرده و اعتراضی نکردند. این صبر و تحمل چیزی نیست که از دید تیزبین مردم پنهان مانده باشد. به همین دلیل میلیون ها نفر در مراسم تشییع آقای هاشمی حضور پیدا کردند چون به خوبی می دانستند که ایشان چطور در برابر تیغ و تیشه ای که مخالفانشان بر سرش کوبیدند صبر کرد و حتی حاضر نشد تا یک بار پاسخ بدهد. در این مسیر متانت به خرج دادند. این رفتار و صبر به گونه ای بود که انسان تصور می کرد که این تیغ و تیشه بر سر فرددیگری وارد شده است. تحمل این ناملایمات موجب شده مردم در مراسم تشییع آقای هاشمی سنگ تمام بگذارند. بخشی از تاسف و تاثر مردم به این خاطر بود که متوجه شدند آقای هاشمی تا چه حد مظلوم واقع شده بود. به همین دلیل فردی که قرار است تا جای ایشان را پر کند باید بداند که اگر قرار است تا پای اعتدال و میانه روی ایستادگی کند در این مسیر باید صبر و تحمل زیادی داشته باشد زیرا تندروها وی را آماج حملات خود قرار خواهند داد.

شما آقای هاشمی را مرد اعتدال و میانه روی می دانید با این حال برخی انتقاداتی را نسبت به رویکرد ایشان مطرح کردند که چرا در مورد برخی تندروی های ابتدای انقلاب یا حوادث تلخ دهه 70 اعتراضی را مطرح نکردند. شما در این مرود چه ارزیابی دارید؟

برخلاف ارزیابی شما من هیچ گاه نگفتم که آقای هاشمی رفسنجانی سمبل و الگوی آزادیخواهی و توسعه سیاسی بودند. من همواره گفتم که آقای هاشمی الگوی اعتدال و میانه روی بودند. شما این نکته را باید همواره مدنظر قرار دهید. در مورد توسعه سیاسی، آزادیخواهی و دموکراسی ایشان پیش قراول نبودند. من هیچ گاه این ارزیابی را در مورد ایشان نداشتم. نکته دوم این است که ما این نکته را می پذیریم که آقای هاشمی رفسنجانی در برابر بسیاری از اقدامات سکوت کردند. برای من یک سوال بسیار مهم پیش می آید که چه کسی در آن دوران سکوت نکرد و حرکت های انقلابی اوایل انقلاب را تایید نکرد که آقای هاشمی رفسنجانی دومی آن باشد؟ به جز مرحوم مهندس مهدی بازرگان نخست وزیر دولت موقت هیچ کس با آن اقدامات مخالفت نکرد. حتی انتقاد می کنند که چرا آقای هاشمی بعد از فتح خرمشهر جنگ را ادامه دادند. واقعیت این است که چه فردی بعد از فتح خرمشهر تاکید داشت که باید جنگ متوقف شود. در این مقطع تاریخی به جز مهندس بازرگان که ادامه جنگ و ورود به خاک عراق را اشتباه دانستند، هیچ فرد دیگری با این موضوع مخالفت نکرد. همه مردم موافق ادامه جنگ و سقوط صدام بودند. به همین دلیل این انقادی را که در این حوزه به آقای هاشمی وارد می شود میتوان به همه وارد کرد. همه اصلاح طلبان امروزی در دهه 60 نسبت به برخی اتفاقات و ... اعتراضی نکردند. حتی در جریان تحقیق در مورد قتل های زنجیره ای، هیچ مدرکی پیدا نشد که این کار با علم و اطلاع آقای هاشمی صورت گرفته است. به نظر من لازم است تا در مورد عملکرد افراد منصفانه مسائل را دید و در مورد آن قضاوت کرد.

************

آقایانی همچون رئیس دولت اصلاحات ناطق نوری و عبدا... نوری می توانند این کار را انجام دهند. حتی آقایانی که روحانی نیستند همچون آقای حسین مرعشی، غلامحسین کرباسچی و محمدرضا خاتمی و مصطفی تاج زاده و سعید حجاریان می توانند خلا آقای هاشمی را پر کنند. این ها افرادی هستند که قدرت راهبردی جریان اصلاحات را دارا هستند.

جریان دلواپس در این بین با بغض و کینه همچنان به دولت آقای روحانی حمله خواهد کرد و مشاهده خواهید کرد که مرتب یک خط حمله جدید را شروع می کنند. شما مشاهده کردید که به دنبال ورود ایرباس به ایران جریان دلواپس که هیچ انتقادی نمی توانست به عملکرد دولت وارد کند باز هم رویکرد حمله به دولت را در پیش گرفت و گفت که چرا شما این قدر استقبال کرده و ابراز خوشحالی می کنید!

در روز سه شنبه 21 دی ماه در مراسم تشییع ایشان جمعیت بسیار زیادی حضور داشت که بخش اعظم آن ها دهه شصتی ها و دهه هفتادی ها بودند. در این جمعیت تعداد زیادی از دانشجویان خودم را مشاهده کردم به دنبال مشاهده این جمعیت، من متوجه شدم درختی که اقای هاشمی رفسنجانی تحت عنوان درخت اصلاحات، درخت اعتدال و میانه روی، درخت احترام به حقوق شهروندی و آرزوی مرگ و نیستی برای هیچ کشوری نکردن کاشته است؛ خیلی خوب بارور شده است.

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

حذف یارانه پولدارها به کجا رسید؟

شیوه حذف پردرآمدها از دریافت یارانه لو رفت!

نسخه نیلی برای پایان عدم تعادل‌های اقتصاد در ایران

پیش بینی عضو اتاق تهران از اوضاع دلار

کدام خانواده‌ها «فرصت پس‌انداز» بیشتری دارند؟

ارز اربعین را چه قیمتی و کجا تهیه کنیم؟

کاهش قیمت گوشت در بازار

نزدیک شدن "جهاد نصر" به بورس

سوپاپ اطمینان بازار نفت از دست رفت

پور ابراهیمی: سود مرکب ترمز بازپرداخت وام‌ها شده است

مطمئن‌ترین راه فروش خودرو در ایران

قیمت جدید موبایل در بازار

مبارزه با حذف نام شهدا

تحقیر سعودی ها روی آنتن الجزیره

امیرسیاری: مقابل دشمن باید محکم ایستاد

ظریف تا ساعاتی دیگر عازم نیویورک می‌شود

ادامه اتهامات بی اساس علیه ایران

چرا نمایندگان به طرح شفافیت آرای نمایندگان رای ندادند

پنتاگون از عربستان درباره آرامکو درخواست کرد

قیام علیه رییس صداوسیما؟!

عربستان سعودی عضو شورای حکام آژانس انرژی اتمی شد

اعتراض پدر عصبانی به جانسون در بیمارستان

فرمانده سعودی در یمن کشته شد

حمله انتحاری به کاروان نظامیان آمریکایی در افغانستان

اعتراف بی‌بی‌سی به وضعیت اسفناک بی‌خانمان‌ها در انگلیس

آشوب در آرژانتین

روسیه و چین قطعنامه ضد سوری شورای امنیت را وتو کردند

مکرون: بحران "جلیقه زردها" برای من خیلی خوب بوده است

ادعای ترامپ درباره افزایش قدرت نظامی آمریکا

آمریکا 100 میلیون دلار اعطا‌شده به افغانستان را پس می‌گیرد

نحوه پرداخت خلافی خودرو به صورت اقساط!

معجزه ای در وسط یک انفجار مهیب!

موج سرما به‌ ‌کشور وارد می‌شود؛ کاهش دما تا 15 درجه

تماشاچیان دربی حتما ببینند

اظهارات متناقض مسئولین شهری تهران برسر ماجرای حذف نام شهدا

بلبرینگ قلابی هم رسید!

قاتل به ارتباط کثیف اعتراف کرد!

وضعیت اتوبوس در ایام اربعین حسینی چگونه است؟

کتاب های کمک درسی قانونی است و یا غیر قانونی؟

طلاق برای سگ