رصد

کد خبر: ۱۲۱۶۳۴
تاریخ انتشار: ۰۴ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۲:۴۳
جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفت وگو با مثلث به بررسی مباحث مطرح شده درباره میانجیگری عراق و کویت در روابط ایران و عربستان پرداخت و گفت که با وجود برخی از اظهارات تند مقامات عربستان به ویژه سخنان اخیر عادل الجبیر وزیر امور خارجه این کشور، اکنون شاهد ارسال برخی پالس ها و سیگنال های مثبت از سوی ریاض به سمت تهران هستیم و عربستان از برخی از مواضع قبلی اش عقب نشینی کرده است.
به گفته قنادباشی، تعدیل مواضع ریاض در مواردی چون تعدیل مواضع در مسائل داخلی لبنان، تعدیل غیرعلنی مواضع در موضوعات مربوط به سوریه و همچنین در سیاست گذاری های مرتبط با برگزاری مناسک حجم قابل مشاهده است.

-- اخیرا اخباری منتشر شده مبنی بر این که کویت و عراق به عنوان میانجیگر بهبود روابط تهران و ریاض اقداماتی انجام داده اند. این اخبار تا چه حد صحت دارد و چرا عراق و کویت واسطه و میانجیگر بهبود روابط ایران و عربستان شده اند؟

ابتدا باید به این نکته اشاره کرد که اگرچه برخی از مطبوعات کویتی یا دیگر رسانه های منطقه ای از موضوع میانجیگری عراق، کویت و همچنین برخی دیگر از کشورها جهت بهبودی روابط دو کشور ایران و عربستان، سخن گفته اند، ولیکن هنوز در سطوح رسمی، چنین موضوعی به صورت جدی مطرح نشده و همچنان در ردیف احتمالات رسانه ای این موضوع که به چه علت برای میانجیگری احتمالی بین تهران و ریاض، نام کویت و عراق به میان آمده، مطالبی وجود دارد که می توان به آن اشاره کرد: اول آن که عراق و کویت از جمله همسایگان دو کشور ایران و عربستان محسوب می شوند و صرف نظر از تفاوت های متعددی که دارند، از ادامه تنش در روابط ریاض و تهران خشنود نیستند. زیرا مسائل پیرامونی این تنش و مقتضیات ناشی از آن، مقامات کویتی و عراقی را ناگزیر می سازد تا پیوسته ملاحظات ویژه ای را در روابط ایران و عربستان رعایت کنند، به ویژه آن که، این روابط به سوی تنش و تشنج بیشتر سوق پیدا کند. البته مقامات عراقی به علت حمایت عربستان از گروه های تکفیری، کاهش تنش بین ریاض و تهران را زمینه ای برای توقف این نوع حمایت ها می دانند. مقامات کویتی هم در چارچوب روابط بین کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و همانند برخی دیگر از اعضا، علاقه مند نیستند که به طور کامل در صف عربستان قرار گیرند. البته علاوه بر همسایگی، الزامات مربوط به عضویت در اتحادیه عرب و عضویت در اوپک نیز زمینه های دیگری را برای میانجیگری های احتمالی کویت و عراق محسوب می شوند.

-- آیا این دو کشور ظرفیت های لازم برای میانجیگری را دارند؟

ظرفیت های لازم برای میانجیگری زمانی به وجود می آید که کویت یا عراق با هر دو کشور ایران و عربستان، مناسبات دوستانه و صادقانهی داشته باشند و هیچ تنش تعیین کننده ای در روابط دوجانبه شان با دولت های ریاضی و تهران وجود نداشته باشد. این موضوعی است که نه تنها هنوز به طور کامل تحقق نیافته، بلکه در مسیر دستیابی به آن موانعی وجود دارد. چنانکه می توان به بی اعتمادی های موجود در روابط عراق و عربستان اشاره کرد یا برخی از همسویی های کویت با عربستان را نیز مانعی در راه تحقق ظرفیت های لازم برای این میانجیگری دانست. البته این در حالی است که مقامات کویتی در عرصه عمل دل خوشی از مقامات سعودی ندارند و اختلافاتشان بر سر نحوه عملیات جنگی در یمن و برخی رقابت های موجود در شورای همکاری خلیج فارس، مانع از آن است که آن ها خواستار قرار گرفتن عربستان در وضعیتی عادی باشند.

-- می توان گفت عربستان در برهه فعلی پالس مثبت برای ایران فرستاده و به نوعی مواضعش را در قبال تهران تعدیل کرده است؟

در این خصوص می توان گفت که با وجود برخی از اظهارات تند مقامات عربستان به ویژه سخنان اخیر عادل الجبیر، وزیر امور خارجه این کشور (که در واقع تکراری از مواضع گساخانه گذشته اش محسوب می شد)، جواب این سوال مثبت است و این به معنای آن است که عربستان با پالس ها و سیگنال های مختلفی، عقب نشینی از برخی از مواضع قبلی اش را اعلام کرده است. این در حالی است که این نوع تعدیل مواضع جنبه کلی تری دارد؛ چنان که نشانه های آن را می توان در تعدیل مواضع ریاض در مسائل داخلی لبنان، تعدیل غیرعلنی مواضع در موضوعات مربوط به سوریه و همچنین در سیاست گذاری های مرتبط با برگزاری مناسک حج مشاهده کرد. البته چنین تعدیل مواضعی از چندین عامل مهم و راهبردی سرچشمه می گیرد که در مجموع می توان از آن به عنوان شکست ها و ناکامی های سیاسی، نظامی و اقتصادی حکومت سودی یاد کرد. این عوامل بخشی در شکست های مداخله جویانه در سه کشور عراق، سوریه و لبنان دسته بندی می شود. دسته دیگر از این عوامل راهبردی، مربوط به سیاست های جنگی عربستان در یمن و شکست تلاش های سیاسی برای برپایی ائتلاف ضد یمنی و افتضاحات نظامی به بار آمده در این کشور است و دسته سوم هم کاهش درآمدها و انواع مشکلات پردامنه نشأت گرفته از آن است که به افزایش بسیار شدید نارضایتی در داخل عربستان انجامیده و فضای شکننده ای را در داخل این کشور ایجاد کرده است. البته عامل مهم دیگری که مقامات سعودی را واداشته تا از تندروی هایشان در سیاست خارجی دست بردارند، مربوط به فضای نامطئنی است که با انتخاب ترامپ در روابطشان با واشنگتن پدید آمده است و آن ها را واداشته تا برخی از پل هایی که در روابطشان با برخی از کشورها تخریب کرده اند، مجددا ترمیم نمایند. و بالاخره نشانه دیگری که بیانگر روشن تر عقب نشینی مقامات سعودی از مواضع شان است، از خبرهای غیررسمی در خصوص برکناری احتمالی عادل الجبیر و به ویژه محدود شدن تحرکات قبلی وی، فهمیده می شود.

-- آینده روابط دو کشور با این بحث میانجیگری به چه سمتی خواهد رفت؟

آینده روابط ایران و عربستان به چگونگی مواضع مقامات ریاض بستگی دارد که تا چه اندازه حاضر باشند از خصومت ورزی های قبلی خود که فهرستی طولانی را تشکیل می دهد، دست بردارند. مروری بر فهرست زیر که کارنامه عربستان در ع رصه مناسباتش با ایران محسوب می شود، کافی است تا مسیری که مقامات ریاضی برای عادی سازی روابطشان با تهران باید از آن بازگردند، مشخص کند:

  1. اتهام زنی های مکرر علیه ایران و معرفی ایران به عنوان عامل اصلی ناامنی های منطقه
  2. خط و نشان کشیدن جنگی برای ایران
  3. ترغیب، تطمیع و وادار کردن کشورهای عضو سازمان همکایی های اسلامی به قطع رابطه با ایران
  4. ترغیب، تطمیع و وادار کردن کشورهای عضو اتحادیه عرث به قطع رابطه با ایران
  5. تلاش های بی ثمر برای تشکیل ائتلافی نظامی مرکب از 37کشور اسلامی علیه ایران
  6. اتخاذ مواضع خصمانه سفرای عربستان در کشورهای اسلامی علیه ایران
  7. قرار دادن نام حزب الله لبنان به عنوان یکی از متحدین منطقه ای ایران در فهرست گروه های تروریستی
  8. کوشش های محرمانه و سری برای تحریکات قومی و مذهبی در برخی از استان های مرزی
  9. تلاش های متعدد برای وقوع حرکت های خرابکارانه و ایجاد ناامنی در ایران
  10. حمایت علنی از گروهک تروریستی و معاند منافقین

-- در نهایت این که چه بحران ها و مشکلات مهمی اکنون بین تهران و ریاض وجود دارد؟

همان گونه که در فهرست مورد اشاره در سوال قبلی گفته شد، مهم ترین مشکل در روابط تهران و ریاض، سیاست ها و همچنین اقدامات خصمانه رژیم این کشور علیه ایران است که بخشی از آن، جنبه مداخله جویانه دارد. علاوه بر این شاهدیم که حکومت سعودی کوشیده تا با اعطای کمک های بلاعوض دلاری به برخی از کشورها در جهان اسلام، ائتلافی را علیه کشورمان به وجود بیاورد که با وجود شکست این نوع تلاش ها، اقداماتش را همچنان در این باره ادامه می دهد. همسویی با سیاست های اشغالگرانه رژیم صهیونیستی و کوشش برای ترغیب قدرت های غربی جهت خصونت ورزی علیه ایران، از جمله دیگر مشکل آفرینی هایی است که حکومت ریاض در مسیر عادی سازی روابط دو کشور، بدان مبادرت می کند. البته برخی ماهیت کنونی حکومت ریاض را مشکل اصلی می دانند که سخن گفتن از آن، فرصت بیشتری را طلب می کند.

منبع: هفته نامه مثلث، شماره 343

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

بندر شهید رجایی و بندر نینگبو چین خواهرخوانده شدند

سه دلیل وجود پتانسیل افزایشی قیمت طلا

پیش بینی آینده فروش نفت در بورس

حذف یارانه پولدارها به کجا رسید؟

شیوه حذف پردرآمدها از دریافت یارانه لو رفت!

نسخه نیلی برای پایان عدم تعادل‌های اقتصاد در ایران

پیش بینی عضو اتاق تهران از اوضاع دلار

کدام خانواده‌ها «فرصت پس‌انداز» بیشتری دارند؟

ارز اربعین را چه قیمتی و کجا تهیه کنیم؟

کاهش قیمت گوشت در بازار

مطمئن‌ترین راه فروش خودرو در ایران

روایت مدیر شبکه عراقی از دیدار موکب‌داران با رهبر انقلاب

سهیلا جلودارزاده: ندیدم نماینده‌ای رای خود را مخفی کند

کنایه‌های سنگین ظریف به آمریکایی‌ها؛ از «خون عرب در مقابل نفت عرب» تا «ائتلاف راهکار مسالمت‌آمیز»

ظریف با وزیر خارجه کویت گفت‌وگو کرد

واکنش کدخدایی به اتهامات بدون سند سعودی‌ها

فلاحت‌پیشه: آمریکا در مقابل ایران دست به عصا حرکت می‌کند

پایان کارشکنی‌ها؛ «ظریف» عازم نیویورک شد

قیمت جدید موبایل در بازار

مبارزه با حذف نام شهدا

پنتاگون به عربستان نیرو می فرستد؟

تیراندازی در نزدیکی کاخ سفید؛ یک نفر کشته شد

رفیق ناباب ترامپ از زبان تیلرسون

شرایط نامطلوب اقتصادی کارگران خارجی را از عربستان فراری داد

عربستان سعودی عضو شورای حکام آژانس انرژی اتمی شد

اعتراض پدر عصبانی به جانسون در بیمارستان

فرمانده سعودی در یمن کشته شد

حمله انتحاری به کاروان نظامیان آمریکایی در افغانستان

اعتراف بی‌بی‌سی به وضعیت اسفناک بی‌خانمان‌ها در انگلیس

آشوب در آرژانتین

نحوه پرداخت خلافی خودرو به صورت اقساط!

وزیر به مافیای کنکور اعلان جنگ داد

معجزه ای در وسط یک انفجار مهیب!

موج سرما به‌ ‌کشور وارد می‌شود؛ کاهش دما تا 15 درجه

تماشاچیان دربی حتما ببینند

اظهارات متناقض مسئولین شهری تهران برسر ماجرای حذف نام شهدا

بلبرینگ قلابی هم رسید!

قاتل به ارتباط کثیف اعتراف کرد!

وضعیت اتوبوس در ایام اربعین حسینی چگونه است؟

کتاب های کمک درسی قانونی است و یا غیر قانونی؟