رصد

کد خبر: ۱۲۱۷۶۷
تاریخ انتشار: ۱۰ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۳:۳۴
برای کشوری که می خواهد زیر بار شش سال جنگ داخلی کمر راست کند و اقتصاد خود را بسازد، طبیعی است که به دنبال سرمایه گذاری و منابع مالی جدید باشد و از همکاری با هر شریک بالقوه ای استقبال کند. بنابراین درک منافعی که سوریه از امضای پنج سند همکاری اقتصادی با ایران خواهد برد، چندان دشوار نیست. اما فعالیت اقتصادی در این کشور نیمه ویرانه (فارغ از اهمیت استراتژیک سیاسی – امنیتی) برای ایران چه منافعی خواهد داشت؟ برای یافتن پاسخ این سوال، با فرزاد پیلتنف مدیرکل دفتر بازرگانی کشورهای عربی و آفریقایی سازمان توسعه تجارت ایران گفت وگو کرده و درباره فصت های اقتصادی موجود در سوریه پرسیده ایم.

او که می گوید «وضعیت سوریه هنوز به ثبات لازم نرسیده» در عین حال اعتقاد دارد: شرایط سوریه در حال حرکت به سمتی است که زمینه انجام مذاکرات و تهیه مقدمات فعالی اقتصادی در حال فراهم شدن است. پیلتن که در پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه نیز به عنوان پژوهشگر مهمان فعالیت می کند، حقوق بین الملل، روابط بین الملل و مسائل سیاسی اقتصادی خاورمیانه را به عنوان حوزه مطالعاتی خود انتخاب کرده است، با این حال در این گفت و گو ترجیح داد با حفظ جایگاه رسمی خود، از پاسخ دادن به سوالات ما درباره آثار و پیام های سیاسی عقد تفاهم نامه های جدید برای گسترش حضور اقتصادی ایران در سوریه خودداری کند.

-- سابقه همکاری های اقتصادی ایران و سوریه چگونه است؟ این همکاری ها پیش از آغاز جنگ داخلی چگونه بوده، در دوران جنگ داخلی چقدر تغییر کرده و در آینده چه چشم اندازی دارد؟

سابقه همکاری های اقتصادی و تجاری جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عربی سوریه در سال های قبل از بحران این کشور خوب و صادرات کالایی ما به سوریه حدود 500میلیون دلار در سال 1389 بوده و اگرچه متناسب با سطح علاقه و اراده مقامات سیاسی دو طرف نبود، ولی در حال رشد بود. در آن دوره جمهوری اسلامی ایران هم در زمینه صادرات کالاهای مختلف موردنیاز سوریه و هم در زمینه خدمات فنی و مهندسی به ویژه در بخش های خودرو، آب، برق، سیمان، انتقال آب، مخازن و پالایشگاه نفت فعال بوده ودر حال تبدیل شدن به یک شریک عمده برای این کشور بود.

از سوی دیگر، حجم قراردادهای نفتی و مهندسی دوطرف طی هشت سال گذشته 1.5میلیارد دلار بوده است. با وجود این به دلیل وقوع بحران در این کشور سطح مناسبات تجاری میان دو کشور تنزل پیدا کرد و از سال 1390 از حدود 370میلیون دلار به 150میلیون دلار کاهش پیدا کرده است. ضمنا روند اجرای پروژه ها نیز جز در موارد معدودی به دلیل بحران و مشکلات امنیتی متوقف شد. با وجود این، و با توجه به وجود شواهدی مبنی بر روند کاهش بحران در سوریه طی 9ماهه سال 94 حدود 9هیئت تجاری سرمایه گذاری از کشور سوریه همزمان با رویدادهای بین المللی از جمله نمایشگاه ها به ایران سفر کرده و درخواست تأمین نیازهای خود در زمینه های مختلف را کرده اند.

بنابراین، پیش بنی می شود با توجه به ایجاد زیرساخت های مناسب روابط اقتصادی و تجاری از قبل از وقوع بحران و حضور شرکت های ایرانی در بازار این کشور، این شرکت ها بتوانند در زمینه نهایی کردن پروژه های قبلی و همچنین مشارکت در بازسازی این کشور نقش داشته باشند. البته با توجه به عدم توانایی مالی کافی این کشور سعی شده است با توافق دولت های دوطرف از طریق اختصاص خط اعتباری، زمینه برای ورود شرکت های ایرانی و مشارکت در بازسازی این کشور فراهم شود.

-- آیا امروز وضعیت در سوریه آن قدر آرام و باثبات شده که بتوان به فکر کار اقتصادی در این کشور افتاد؟

وضعیت سوریه هنوز به ثبات لازم دست پیدا نکرده، ولی انجام فعالیت های اقتصادی مستلزم انجام مذاکرات و فراهم کردن مقدماتی است. به نظر می رسد شرایط سوریه در حال حرکت به سمتی است که می توان گفت زمینه آن شکل گرفته است.

-- بخش خصوصی ایران چقدر حاضر است در این کار مشارکت کند؟ آیا ریسک های موجود تنها برای بخش های دولتی (یا شبه دولتی) قابل تحمل است، یا برای بخش خصوصی هم می صرفد که وارد فعالیت اقتصادی در سوریه شود؟

طی دهه گذشته (پیش از بحران) شرکت های ایرانی مختلفی درسوریه فعالیت داشته اند. هم اکنون نیز برخی از این شرکت ها علاقه مند به حضور در بازار سوریه هستند. با این حال، در حال بررسی زمینه ها و راهکارها و ارزیابی مشکلات و موانع موجود هستند.

شرکت ها خود مراقب همه شرایط هستند و معمولا حساب شده عمل می کنند. با این حال راهکارهایی هم برای کاهش یا پوشش های ریسک آن ها وجود دارد. البته در زمینه کارایی و با توجه به وجود موافقت نامه تجارت آزاد میان دو کشور و نیازهای طرف سوری و توانمندی تولیدی شرکت های ایرانی شرکت ها و تجار علاقه بیشتری به حضور در بازار این کشور دارند.

-- گفته شده که بخش خصوصی (از جمله اتاق بازرگانی ایران) در جریان توافق نامه های اخیر نبوده و حتی نمایندگان آن ها به مراسم امضای قراردادها هم دعوت نشده اند. آیا این مسئله نشان دهنده آن است که دولت قصد ندارد بخش خصوصی را در این پروژه ها وارد کند یا صرفا ترجیح داده گام اول را خودش بردارد؟

هماهنگی های مربوط به سفر در سطح نخست وزیر به عهده نهاد ریاست جمهوری است و قبل از انجام سفر هر هیئت معمولا جلسات هماهنگی داخلی میان دستگاه های ذی ربط اعم از دولتی و خصوصی صورت می گیرد. در مورد سوریه نیز علاوه بر نهاد ریاست جمهوری، وزارت راه و شهرسازی نیز به عنوان دبیرخانه اجلاس کمیسیون مشترک، مسئولیت جمع آوری نظرات و پیشنهادهای بخش های مختل فدولتی و خصوصی را بر عهده داشت که این کار هم صورت گرفت.

از سوی دیگر، توافق نامه هایی که امضا می شود معمولا از مدت ها قبل در دستورکار نهادهای تخصی ذی ربط قرار گرفته و معمولا هر نهاد نظرات بخش خصوصی را در مورد هر سندی که قرار است امضا شود، اخذ می کند. معمولا هنگام سفرها فقط اسناد به امضای طرفین می رسد. مراسم امضا هم ممکن است در موقعیت های متفاوتی برگزار شود که گاهی با برخی محدودیت های زمانی، مکانی یا عدم امکان هماهنگی به موقع مواجه می شود که عملا امکان حضور همه بخش ها را میسر نکند. با وجود این، تا آن جا که بنده اطلاع دارم، دعوت صورت گرفته بود، ولی به دلیل زمان کوتاه هماهنگ شده، امکان حضور برخی به دلیل موضوعاتی مانند ترافیک و فاصله محل برگزاری مراسم میسر نشد. کما این که این اتفاق برای خود بنده نیز افتاد و به همین دلیل امکان حضور در جلسه امضای یکی از اسناد میان وزرای دوکشور فراهم نشد.

البته این ها هیچ کدام به معنای اهمیت کم بخش خصوصی در روابط اقتصادی و تجاری خارجی نیست. خوشبختانه امروزه دولت به طور مستقیم در امور اجرایی و عملیاتی فرایندهای اقتصادی و تجاری دارای کمترین نقش است و نقش محوری با بخش خصوصی است. همان طور که اشاره هم شد، دولت زمینه سازی را به عهده دارد و بخش خصوصی اجرا کننده اصلی خواهد بود.

-- کدام بخش های اقتصاد سوریه برای کار مشترک با ایران آماده است؟ به طور تاریخی ایرانیان بیشتر در کدام بخش های اقتصاد سوریه کار کرده اند و آیا امروز فرصت های جدیدی پیش روی آن ها قرار دارد؟

بخش دولتی سوریه آمادگی و علاقه مندی بالایی برای همکاری با ایران در همه زمینه ها دارد. چنان که گفته شد، در گذشته همکاری ایران در زمینه های تولید خودرو، احداث کارخانه سیمان، نیروگاه، پست، برق، آب رسانی به مزارع، سد و تونل، ساخت راه آهن، احداث سیلو برای ذخیره غلات و ... بوده است.

در حوزه صادرات کالا نیز عمده صادرات ما در زمینه های روغن های سبک، آرد و گندمف ترانسفورماتور، مکمل های دارویی، هادی های برقی، شیرخشک، اوره، بوتان، شیرآلات بهداشتی و ... بوده است. در آینده نیز فرصت های زیادی از جمله تأمین نیازهای غذایی و دارویی و صنعتی و همچنین مشارکت در بازسازی سوریه برای ایران وجود خواهد داشت.

-- قراردادهای امضا شده کدام بخش ها را پوشش می دهند؟ آیا مشخص است که چه شرکت هایی در این زمینه وارد عمل شده اند؟ حجم مالی این قراردادها چقدر است و سهم طرف ایران و سوری از آن ها چقدر است؟

در این سفر توافقاتی میان دستگاه های دولتی دو طرف در زمینه های صنعتی، اقتصادی و تجاری، مخازن نفت، معدن و کشاورزی و دامپروری و مخابرات صورت گر فته که زمینه را برای ورود بخش های خصوصی ایران فراهم می کند تا با استفاده از این تفاهمات و همچنین بررسی دقیق تر نیازهای سوریه و معرفی کالاهای تولیدی صادراتی خود و توانایی های فنی و مهندسی خود بتوانند اقدام به عقد قراردادهای عملیاتی با طرف های سوری کنند.

با توجه به تخریب کارخانه های تولیدی و زیرساخت های سوریه در بحران اخیر، نیازهای سوریه بسیار زیاد است و میزان آن بستگی به قراردادهایی خواهد داشت که در آینده به ویژه میان بخش های خصوصی ایران و طرف های سوری صورت می گیرد.

-- رقیب شرکت های ایرانی در پروژه بازسازی سوریه چه کسانی خواهند بود؟ روس ها، ترک ها یا شرکت ها و دولت هایی از دیگر مناطق جهان؟

طبیعتا همه شرکت های بین المللی از سراسر دنیا برای مشارکت در بازسازی سوریه و تأمین نیازهای این کشور تلاش خواهند کرد. میزان و سهم مشارکت این شرکت ها براساس سیاستها و رویکردهای دولت سوریه از یک طرف و پارامترهایی مانند نیاز این کشور و کیفیت و قیمت هایی که از طرف شرکت ها ارائه می شود، خواهد بود. البته نقش دولت ها هم در برنامه ریزی و ایجاد تسهیلات مناسب و انجام حمایت های لازم برای حضور شرکت های خود در این بازار مهم است.

به نظر می رسد روسیه و چین از رقبای اصلی در پروژه بازسازی سوریه هستند. براساس برخی اخبار واصله، روسیه اقداماتی رادر زمینه اکتشاف نفت و گاز و همچنین پروژه آبیاری در این کشور آغاز کرده و چین نیز در بخش نیرو و برق سهم قابل توجهی را برای خود قائل است.

منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 110

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

حذف یارانه پولدارها به کجا رسید؟

شیوه حذف پردرآمدها از دریافت یارانه لو رفت!

نسخه نیلی برای پایان عدم تعادل‌های اقتصاد در ایران

پیش بینی عضو اتاق تهران از اوضاع دلار

کدام خانواده‌ها «فرصت پس‌انداز» بیشتری دارند؟

ارز اربعین را چه قیمتی و کجا تهیه کنیم؟

کاهش قیمت گوشت در بازار

نزدیک شدن "جهاد نصر" به بورس

سوپاپ اطمینان بازار نفت از دست رفت

پور ابراهیمی: سود مرکب ترمز بازپرداخت وام‌ها شده است

مطمئن‌ترین راه فروش خودرو در ایران

قیمت جدید موبایل در بازار

مبارزه با حذف نام شهدا

تحقیر سعودی ها روی آنتن الجزیره

امیرسیاری: مقابل دشمن باید محکم ایستاد

ظریف تا ساعاتی دیگر عازم نیویورک می‌شود

ادامه اتهامات بی اساس علیه ایران

چرا نمایندگان به طرح شفافیت آرای نمایندگان رای ندادند

پنتاگون از عربستان درباره آرامکو درخواست کرد

قیام علیه رییس صداوسیما؟!

عربستان سعودی عضو شورای حکام آژانس انرژی اتمی شد

اعتراض پدر عصبانی به جانسون در بیمارستان

فرمانده سعودی در یمن کشته شد

حمله انتحاری به کاروان نظامیان آمریکایی در افغانستان

اعتراف بی‌بی‌سی به وضعیت اسفناک بی‌خانمان‌ها در انگلیس

آشوب در آرژانتین

روسیه و چین قطعنامه ضد سوری شورای امنیت را وتو کردند

مکرون: بحران "جلیقه زردها" برای من خیلی خوب بوده است

ادعای ترامپ درباره افزایش قدرت نظامی آمریکا

آمریکا 100 میلیون دلار اعطا‌شده به افغانستان را پس می‌گیرد

نحوه پرداخت خلافی خودرو به صورت اقساط!

معجزه ای در وسط یک انفجار مهیب!

موج سرما به‌ ‌کشور وارد می‌شود؛ کاهش دما تا 15 درجه

تماشاچیان دربی حتما ببینند

اظهارات متناقض مسئولین شهری تهران برسر ماجرای حذف نام شهدا

بلبرینگ قلابی هم رسید!

قاتل به ارتباط کثیف اعتراف کرد!

وضعیت اتوبوس در ایام اربعین حسینی چگونه است؟

کتاب های کمک درسی قانونی است و یا غیر قانونی؟

طلاق برای سگ