رصد

کد خبر: ۱۲۱۷۹۷
تاریخ انتشار: ۱۱ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۱:۴۳
عصر نوزدهم دی ماه 1395، خبری شوک آور و باور نکردنی در رسانه های مجازی منتشر شد که گویای درگذشت ناگهانی آیت ا... اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام بود. هاشمی رفسنجانی که از مهم ترین چهره های سیاسی کشور به شمار می رفت از انقلابیون قدیمی و با سابقه ای بود که پس از پیروزی انقلاب و استقرار نظام جمهوری اسلامی همواره در مقام فرد دوم حاکمیت، نقش متفاوتی را عهده دار شده بود.

در زمان حیات امام خمینی(ره) علاوه بر قرابت و نزدیکی ویژه و منحصر به فردی که با بنیانگذار انقلاب داشت، رئیس سه دوره مجلس شورای اسلامی بود و از سوی امام به عنوان جانشین فرمانده کل قوا منصوب شد و فرماندهی جنگ را پذیرفت.

پس از رحلت امام و مقارن با رهبری آیت ا... خامنه ای، از سوی مردم به عنوان چهارمین رئیس جمهور کشور برگزیده شد و با تغییر قانون اساسی و حذف پست نخست وزیری، عملاً قدرتمندترین مقام اجرایی کشور شد. در دوره هشت ساله ریاست دولت، با برنامه ریزی برای سازندگی کشور و رفع آثار هشت سال جنگ و ویرانی و خرابی در بازسازی ایران اسلامی نقش ممتاز و ارزنده ای ایفا نمود و پس از دوم خرداد سال 76 تا روز رحلت ناگهانی خود در مقام ریاست مجمع تشخص مصلحت نظام، مشاوری امین و بازویی قدرتمند برای رهبری و نظام بود. هاشمی رفسنجانی در طول دوران پس از انقلاب اسلامی، چه در مقام نایب رئیسی از سال 61 الی 86، ریاست از سال 86 الی 89 و عضویت عادی از سال 89 الی 95 همواره نقشی موثر و کلیدی در مجلس خبرگان رهبری داشت و نحوه اداره و مدیریت وی در نخستین جلسه خبرگان رهبری پس از رحلت امام خمینی نقش انکارناپذیری در جانشینی رهبری پس از بنیانگذار انقلاب اسلامی داشت.

هاشمی در دو نوبت دیگر شانس خود را برای اداره اجرایی کشور آزمود، یکی در سال 84 که در مرحله اول انتخابات، نفر اول شد، اما در دور دوم در دو قطبی سهمگین ایجاد شده، میدان را به رقیب گمنام و ناآزموده خود، محمود احمدی نژاد واگذار کرد و دومی در سال 92 که ناباورانه توسط شورای نگهبان رد صلاحیت شد. اما در هر دو وهله، دست از سیاست ورزی بر نداشت و در طی هشت سال مسئولیت محمود احمدی نژاد نقش موثری در اجماع نخبگان علیه دولت مسقر داشت و در سال 92 نیز پس از منع حضور در عرصه رقابت توسط شورای نگهبان، موج آفرینی عظیم سیاسی وی منجر به رأی آوری حسن روحانی در کارزار انتخابات و تصدی پست ریاست جمهوری توسط وی شد. وزن ویژه هاشمی رفسنجانی در انتخابت اسفند 94 نیز خصوصاً در مورد مجلس خبرگان رهبری آرایش جدیدی را ترسیم نمود. چنانچه با وجود محدودیت فراوان برای نزدیکان فکری آیت ا... در این انتخابات، راه یافتگان به مجلس خبرگان رهبری با اکثریت قابل توجهی، لیست مورد حمایت وی بودند که با نام خبرگات ملت تبلیغ می شدند و از سوی مخالفان هاشمیف لیست انگلیسی لقب گرفته بود.

فقدان هاشمی رفسنجانی آن هم چنین ناگهانی و سریع، یقیناً در نقشه سیاسی کشور، تأثیر چشمگیر و بسزایی خواهد داشت و آثار ناشی از این واقعه، در کوتاه مدت و میان مدت به وضوح محسوس و ملموس خواهد بود که به برخی از این آثار چنین می توان پرداخت:

1

خالی شدن سپهر سیاسی کشور از رجال با سابقه و اثرگذار

هاشمی رفسنجانی از مهم ترین بازماندگان چهره های اصلی صدل انقلاب بود که در طی دوران پس از انقلاب همواره نقش کلیدی و اساسی داشت. در سالیان اخیر که بسیاری از چهره های باسابقه انقلابی به دلایل متنوعی منزوی و یا محدود شده اند، هاشمی رفسنجانی به عنوان جدی ترین چهره قدیمی انقلابی با سابقه تأسیس حزب جمهوری اسلامی، جامعه روحانیت مبارز و مشاغل کلیدی و مهمی که در طول سالیان پس از انقلاب عهده دار بوده است، در کنار مقام معظم رهبری، از بهترین مفسرین انقلاب و آرمان های متجلی در نظام جمهوری اسلامی قلمداد می شد. وجود چنین وزنه قدرتمندی خصوصاً در مقاطع حساس و سرنوشت ساز، ارزش و اهمیت متفاوتی می یافت. پیچیدگی های ویژه و شرایط فعلی کشور و مشکلات و مسائل داخلی و خارجی در ایام اخیر، نیاز به رجال استخواندار و باتجربه و دوراندیشی چون هاشمی رفسنجانی را بیشتر و افزون تر می سازد. موفقیتی که هاشمی خصوصاً در سال های اخیر در برقراری ارتباط با نسل جدید و نخبگان بعضاً ناراضی از شرایط جاری کشور به دست آمده بود، ظرفیت ارزشمندی برای نظام اسلامی بود که به مثابه مهم ترین سوپاپ اطمینان قابل اتکا و سرمایه گذاری به شمار می رفت. گر چه شاید از این ظرفیت در دوران حیات آیت ا... آشمی رفسنجانی به شکل شایسته و بایسته ای استفاده نشد، پیش بینی می شود خلاء این مهم در دوران فقدان وی به شکل جدی و چشمگیری احساس شود.

2

عصر افول گفتمان اعتدال

هاشمی رفسنجانی به رغم انتقادات عدیده ای که در دوران مسئولیت های مختلف می توان به وی وارد دانست، نماد و شاقول اعتدال رد سپهر سیاسی ایران به شمار می رفت. چنین بود که در دوره های مختلف بیشترین حملات و نقدها از ناحیه جریان های افراطی آن دوره، متوجه این پیر سیاسی می شد. در دوره ای هدف تیر مستقیم ترور منافقین خلق قرار گرفت و در زمانی دیگر با پوشش و لباس اصلاح طلبی تندروانه بر وی تاختند و عالیجناب سرخپوش و کاردینال ریشیلیو لقب گرفت و ام الفساد و باب المصائب قلمداد شد. چنان که در دوره اخیر تند روانی در لباس انقلابی گری و اصول گرایی بی رحمانه بر وی تاختند و باعث توطئه و صاحب فتنه اش خواندند. با این همه هاشمی علی رغم دوری و نزدیکی سیاست ورزانه اش در دوره های مختلف با جریان های سیاسی متفاوت، هیچ گاه فاصله معناداری با میانه روی و اعتدال نیافت و به مثابه آخرین مسئولیت خود، نمادی از حاکمیت مصلحت در عرصه سیاسی به شمار می آمد. روزگار ما بیش از هر چیز محتاج اعتدال و میانه روی است. حاکمیت عقلانیت و تدبیر که البته عاری و تهی از ارزش و آرمان هم نباشد. پیر انقلابی دوران دیده ای چون هاشمی رفسنجانی هم تا حد زیادی معتقد و مقید به اصول انقلاب و ارزش های مورد تأکید بنیانگذار و رهبر آن بود و هم توجه عمیقی به اهمیت اعتدال و عقلانی در روزگار معاصر معطوف می نمود. ریشه و جایگاه ممتاز و ویژه ای در حوزه های دینی و طبقه سنتی جامعه داشت و توأمان رابطه منطقی و مداراطلبانه ای با روشنفکران و دانشگاهیان برقرار ساخته بود. وزن سنگین هاشمی رفسنجانی به عنوان چهره انقلابی با سابقه و ممتازف کفه اعتدال گرایی را در کشور سنگینی جالب توجهی می بخشد که از خلاء ان به عنوان عصر افول گفتمان اعتدال و اعتدال در اغماء می توان یاد کرد.

3

روزهای دشوار پیش رو و خلاء حضور هاشمی رفسنجانی

به رغم تدابیر دوراندیشانه مقام معظم رهبری که سعی بر عدم ایجاد قطب بندی های شدید سیاسی در کشور دارند، اختلافات و رقابت های نگران کننده سیاسی میان جریان ها و جناح های مختلف شکل حاد و نگران کننده ای به خود گرفته است تا آن جا که بسیاری از مواقع دیالوگ های مشاجره گونه به سطح روسای قوا کشیده شده و زمزمه های اختلاف و دودستگی در محافل گوناگون بیان و مطرح و در رسانه ها انتشار می یابند. با نزدیک شدن به ایام انتخابات ریاست جمهوری به طور طبیعی بر تنور اختلافات و مشاجرات این چنینی دمیده خواهد شد. در شرایطی که کشور بیش از پیش با تهدیدها و آسیب های احتمالی از ناحیه معارضین خارجی و دشمنان بین المللی خصوصاً با حضور دولت تندرو جدید آمریکا مواجه است و از سوی دیگر حجم گسترده مشکلات و مسائل اجتماعی و اقتصادی، زمینه ایجاد نارضایتی در میان قاطبه شهروندان را فراهم آورده است، تداوم چنین منازعاتی جز ایجاد بی اعتمادی ملی و یأس اجتماعی، نتیجه و عقوبتی نخوهد داشت. حضور وزنه قدرتمندی چون آیت ا... هاشمی رفسنجانی به عنوان بازوی رهبری نظام در ایجاد آَشتی بیش از پیش میان جریان های مختلف سیاسی و اقشار گوناگون اجتماعی، نقش آفرینی منحصر به فردی داشت. نبود هامشی در این ایام و چنین روزگاری بیش از پیش احساس خواهد شد و پر شدن در جای خالی آیت ا... نیاز به زمان مقتضی و تدابیر دوراندیشانه ای دارد.

در باب نقد و بررسی عملکرد و کارنامه مرحوم هاشمی رفسنجانی پیش و پس از انقلاب اسلامی به عنوان یکی از مهمترین شخصیت های سیاسی معاصر ایران در شماره آتی نسیم بیداری به تفصیل خواهیم نوشت.

منبع: ماهنامه نسیم بیداری، شماره 75

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

چرا صادرات سوخت ایران به افغانستان ممنوع شد؟

بسته جدید تسهیلات گره گشای بازار مسکن

همتی: قیمت ارز ۲ هفته‌ای ۲ هزار تومان ارزان شد

کاهش حاشیه بازار راهی برای مقابله با دلالی

آمار قیمتی کالا‌های اساسی با ارز ۴۲۰۰ تومانی

خوانساری: اقتصاد، سال سختی را پیش رو دارد

روند برگشت ارز برای صادرکنندگان کانالیزه شد

افتتاح بیش از 20 طرح عمرانی در خراسان جنوبی

افزایش ۳۱ درصدی هزینه ساخت مسکن در تهران

بازار سهام آمریکا رقیب طلا

گزینه احتمالی فراکسیون امید برای ریاست مجلس

دستور کار جلسه علنی مجلس

واکنش سخنگوی موگرینی به تنش‌های میان واشنگتن و تهران

وزیر دفاع انگلیس ایران را تهدید کرد

پاسخ موسوی به تهدید توئیتری ترامپ

تحلیل فلاحت‌پیشه از پشت پرده شلیک به سفارت آمریکا

شعری که چشمان‌ رهبر انقلاب را تَر کرد

توضیحات سفارت ایران درباره حادثه تروریستی مسیر راه آهن خواف - هرات

اظهارنظر جدید ترامپ درباره مذاکره با ایران

"وزیر اخراجی" راز خیمه شب بازی‌های "ترامپ" علیه ایران را افشا کرد

گاندی در آستانه شکست

ترامپ، بایدن را به باد انتقاد گرفت

مراسم تحلیف رئیس جمهور جدید اوکراین؛ از بازیگری سریال تا سوگند ریاست جمهوری

دلیل مخالفت آمریکا با خرید "اس400" توسط ترکیه

رمزگشایی اسد از یک واقعیت

رسوایی سیاست‌مداران اتریشی

راز عصبی شدن آقای اون در دیدار با ترامپ

افزایش سرطان درمیان زنان ایتالیایی

دست و پازدن اروپا در برابر چین و آمریکا

حمله پهپادی ارتش یمن به فرودگاه نجران عربستان

آزمایشگاه جنایی، قـاتل را معرفی کرد

توضیحات رئیس مرکز سنجش و پایش کیفیت آموزشی درباره سؤالات امتحان نهایی

امدادگری که به امداد نیاز پیدا کرد!

ماجرای عجیب کارگر آجیل فروشی که در روز خواستگاری به دروغ گفت کارگردانم

آخرین جزئیات طوفان غافلگیر کننده اهواز

رود سرباز زنده شد

تندباد برای خرمشهر مشکل درست کرد

نماینده مجلس: راننده پورشه در اصفهان مرتکب قتل عمد شده است

درامتدادتاریکی؛ ازدواج با جهیزیه سرقتی!

مددکاری که جلوی دوربین نیامد