رصد

کد خبر: ۱۲۲۲۳۶
تاریخ انتشار: ۰۱ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۵:۵۳
پس از یک دوره غیبت اجباری از حضور در شورای نگهبان به عنوان حقوقدان (به دلیل عدم کسب رأی اعتماد از مجلس اصولگرای نهم) تعاملش با رسانه ها نه تنها بهتر شده است بلکه در فضای مجازی هم حضور نسبتا پررنگی دارد. هر چند مانند اصولگرایانی چون غلامعلی حدادعادل و محسن رضایی عضو توئیتر نشده اما در تلگرام فعال است و می گوید از مرجع رسمی سوال کرده و چون تلگرام قانونی بوده، کانالش را راه اندازی کرده است.

نام کاملش عباسعلی کدخدایی الیادرانی و در اصفهان متولد شده است. از دوره چهارم شورای نگهبان به عنوان حقوقدان وارد این نهاد شد و تا سه سال اول دوره ششم به صورت مستمر در این شورا حضور داشت. اما عدم رأی اعتماد از مجلس اصولگرای نهم از ادامه همکاری با شورای نگهبان باز ماند. با این حال علاقه ویژه احمد جنتی به کدخدایی باعث شد با انتخاب او به عنوان مشاور عالی حقوقی سیاسی دبیر شورای نگهبان، ارتباطش با این نهاد قطع نشود.

آغاز به کار مجلس دهم، شروعی دوباره برای حضور کدخدایی در شورای نگهبان به عنوان حقوقدان بود. حمایت فراکسیون امید (فراکسیون اصلاح طلبان در مجلس دهم) از او بازگشت کدخدایی به شورای نگهبانرا رقم زد و به دنبال آن پست سخنگویی این شورا را از نجات ا... ابراهیمیان که بعد از انتخابات مجلس دهم از سمت خود استعفااده بود، تحویل گرفت. پستی که قبل از ابراهیمیان در اختیار کدخدایی بود.

-- بعد از یک دوره غیبت با رأی نمایندگان مجلس دهم بار دیگر وارد شورای نگهبان شدید؛ این دور از حضورتان در شورای نگهبان با دوره های قبلی چه تفاوتی دارد؟

تفاوت را باید شما و از بیرون احساس کنید؛ بنده انجام وظیفه می کنم و تلاشم بر این است آنچه قانون بر عهده ام نهاده است بر اساس آن عمل کنم. البته در زمانی که برای رأی گرفتن به مجلس رفتم مطالبی را مطرح کردم، از جمله بحث تعامل بیشتر با نمایندگان مجلس و رسانه ها در دستورکار است اما وظایف شورای نگهبان مشخص است و ما براساس آن پیش می رویم.

-- اما آن چه ما از بیرون از شما می بینیم تعامل تان با رسانه ها بهتر شده است، در فضای مجازی هم فعال شدید.

قبلا هم دسترسی به بنده ساده بود. دوستان زیاد تماس می گرفتند اما بله؛ در این دوره که فضای مجازی فعال تر شده است ما هم طبیعتا در این حوزه فعال شدیم چون ضرورت دارد که از فضاها و ابزارهای جدید استفاده کنیم.

-- عضو توئیتر نیستید؟

درباره توئیتر و فیسبوک سوال کردم؛ چون مرجع رسمی اعلام کردند غیرقانونی است بنابراین من وارد نشدم.

-- اما خیلی از مسئولان در این فضا هستند.

بله، آن ها خودشان می دانند. من درباره تلگرام هم سوال کردم که گفتند ممنوع نیست؛ به همین دلیل وارد شدم. تلاش ما این است که خلاف قانون، کاری انجام نشود.

-- قبل از این که به سوالات اصلی بپردازیم دوست دارم بدانم شما که خودتان در فضای مجازی فعال هستید، نظرتان راجع به ایجاد محدودیت در این فضا چ یست؟ برخی به ویژه زمانی که به انتخابات نزدیک می شویم بر ایجاد محدودیت در این فضا اصرار و تأکید می کنند.

تحولات زندگی، رشد و پیشرفت جامعه نیازمند استفاده از ابزارهای جدید است و این ابزارها در هر دوره ای نو و جدید می شوند و تغییر می کنند. طبیعی است انسان که پوینده و بالنده است و حرکت رو به جلو دارد، نمی تواند از وسایل و امکانات به روز استفاده نکند. نفس استفاده از ابزارهای جدید نه تنها ناپسند نیست بلکه پسندیده هم هست و حتی گاهی ضرورت دارد. اما اختلافی که هست این است که از این فضا چگونه استفاده می شود. همان طور که بسیاری از وسایل می تواند به عنوان وسیله جرم تلقی شود و به وسیل آن حقی تضییع شود، از طرف دیگر می تواند در احقاق حق، رشد و تعالی جامعه کمک کند، بنابراین فضای مجازی باید هم استفاده شود و هم مورد حمایت قرار گیرد ولی باید تدابیری اندیشیده شود که از نواقص و معایب آن جلوگیری شود. به هر حال همه دنیا و کشورهای پیشرفته هم اذعان دارند و هر روز هم مقررات اصطلاحا انتظامی برای این کار وضع می کنند و اصطلاحا فضای مجازی را مدیریت می کنند و این طور نیست که در همه دنیا هم این فضاها به صورت مطلق آزاد باشد. هر جایی بنا بر مبانی خود، این کار را انجام می دهند. به نظر من هم اصل استفاده از فضای مجازی، اصل پسندیده است اما باید مراقبت کرد که از این طریق آسیبی به جامعه و منافع کشور هم وارد نشود.

-- وارد بحث انتخاباتی شویم. درباره احتمال رد صلاحیت آقای روحانی چندین بار از شما پرسش شده است و شما پاسخ دادید؛ اما من نه مشخصا درباره آقای روحانی بلکه می خواهم بدانم اساسا طبق قانون امکان ردصلاحیت رئیس جمهوری مستقر وجود دارد؟

ما نمی دانیم صل دامن زدن به این خبر چیست. در یک نشست خبری این سوال را فکر می کنم خبرنگار روزنامه شرق پرسید و من پاسخ حقوقی به آن دادم که برداشت های سیاسی از آن شد. پاسخ حقوقی ما همچنان همان پاسخ هست. قانون گذار برای شورای نگهبان تکلیف کرده است در هر انتخابات صلاحیت ها را بررسی کند حالا نتیجه چه خواهد شد زمانی که بررسی صلاحیت انجام شود، اعلام می شود. این که حالا برخی از صحبت های من ردصلاحیت تعبیر کردند یا برخی آن را ناتوانی در ردصلاحیت تعبیر کردند هیچ کدام صحیح نیست. آن چه قانون مقرر کرده این است که شورای نگهبان در هر دوره صلاحیت کلیه افرادی که در انتخابات شرکت می کنند را باید برای همان دوره بررسی کند.

-- با این تفاسیر احتمال ردصلاحیت رئیس جمهوری مستقر وجود دارد.

این دیگر برداشت است. من عرض می کنم قانون حکم می کند که باید بررسی کنیم؛ حالا نتیجه چه می شود منوط به بررسی است. الان کسی نمی تواند چیزی پیش بینی کند و هر حرف، حدف و گمانی ناصواب است.

-- این سوال را از این جهت می پرسم که اگر چنین اتفاقی بیفتد و رئیس جمهوری مستقر ردصلاحیت شود، از فاصله ردصلاحیت رئیس جمهوری تا تحویل دادن دولت به رئیس جمهوری بعدی چند ماهی طول می کشد.

اصلا نباید در این فروض غیرمحتمل کار کنیم.

-- می خواهم بدانم براساس قانون چه اتفاقی می افتد؟ در قانون برای به وجود آمدن چنین وضعیتی پیش بینی ای صورت گرفته است؟

قانون این وضعیت را پیش بینی کرده است.

-- یعنی قانون چنین وضعی را پیش بینی کرده است؟

بله، بر اساس همین پیش بینی هم به شورای نگهبان تکلیف شده است که در هر دوره صلاحیت هر نامزد را بررسی کند.

-- خوب از نظر حقوقی چه اتفاقی می افتد؟

جواب حقوقی من همین است که اعلام کردم. ولی شما چون بحث تان تحلیل سیاسی است من نمی توانم به این حوزه ورود کنم.

-- نه، من تحلیل سیاسی از شما نمی خواهم، می خواهم بدانم از نظر حقوقی وقتی رئیس جمهوری مستقر ردصلاحیت می شود تا زمانی که دولت را تحویل دهد، مدیریت کابینه، دولت و کشور از سوی رئیس جمهوری که برای دور بعد ردصلاحیت شده است، چگونه خواهد بود.

هیچ اشکالی به وجود نمی آید. مثلا یک نماینده مجلس از امروز که صلاحیتش تأیید می شود تا پایان چهار سال ایشان هیچ گونه مشکلی ندارد، در انتخابات مجلس بعدی، شش ماه قبل شورای نگهبان ممکن است صلاحیت یک نماینده را برای دور بعد تأیید نکند، حال آیا این به مفهوم این است که آن نماینده صلاحیت ندارد در مجلس حضور داشته باشد؟ خیر. از نظر حقوقی هیچ مشکلی برای همان دور وجود ندارد. اظهارنظر شورای نگهبان برای دور بعد است نه برای این دور. پس از نظر حقوقی اشکالی به وجود نمی آید.

-- اما از جهت عرفی طبیعی و قابل قبول به نظر نمی آید.

امیدواریم این گمانه زنی ها هیچ کدامش درست نباشد.

-- درست است که شما بارها اعلام کردید بررسی صلاحیت افراد فقط زمانی که موعد قانونی فرا برسد در دستور کار شورای نگهبان قرار می گیرد اما با توجه به تأکید رهبری مبنی بر جلوگیری از به وجود آمدن دوقطبی در انتخابات آیا احتمال این که قبل از فرا رسیدن موعد قانونی درباره ردصلاحیت فردی بحث شود وجود دارد؟

قانون این اجازه را به شورای نگهبان نمی دهد که قبل از زمان قانونی وارد بررسی صلاحیت ها شود. تا الان هم چنین چیزی سابقه نداشته است. الان هم اگر کسی بیاید از ما درباره صلاحیتش سوال کند ما آن را به زمان ثبت نام ها موکول می کنیم.

-- تا الان پیش آمده که کسی قبل از شروع موعد قانونی به شورای نگهبان مراجعه کند و درباره صلاحیتش سوال کند؟

بله، به هر حال می آیند و سوال می کنند اما پاسخ ما فقط همین است که در صورت ثبت نام در هنگام بررسی صلاحیت ها پاسخ می دهیم. هیچ کار دیگری نمی توانیم انجام دهیم چون اگر الان شورا بخواهد جلسه بگذارد و اظهارنظر بکند اظهارنظرش خلاف قانون خواهد بود.

-- درباره آقای احمدی نژاد این اتفاق نیفتاد؟ چون به هر حال رهبری در نهایت مجبور شدند خودشان علنی و رسمی ایشان را از حضور در انتخابات نهی کنند. می خواهم بدانم آیا موضوع بررسی صلاحیت ایشان در شورای نگهبان مطرح شده بود؟

نه، در شورای نگبان بحثی نشده بود چون مهلت قانونی بررسی صلاحیت ها نیست ما عملا وارد بحث های انتخاباتی نشده ایم.

-- آقای تابش چند روز پیش خبری با این مضمون دادند که موضوع ردصلاحیت احتمالی آقای روحانی با رایزنی مقامات عالی نظام مرتفع شد.

من از این خبر اطلاعی ندارم. حداقل ما در شورای نگهبان چنین خبری نداریم.

-- خب از بحث موضوع ردصلاحیت رئیس جمهوری بگذریم. فقهای شورای نگهبان که مستقیما منصوب رهبری هستند، به جز دیدارهای رسمی مسئولان نظام که خدمت ایشان می رسند، دیدارهای دیگری هم با ایشان دارند؟

ممکن است به مناسبت های مختلف مسئولان دیدارهایی داشته باشند اما دیدارهای منظم یا خاصی وجود ندارد. دیدار کاری که مربوط به شورای نگهبان باشد خیر، چنین دیدارهایی وجود ندارد.

-- در روند بررسی صلاحیت ها آیا موردی بوده است که شورای نگهبان درباره آن با رهبری مشورت کند؟

اگر رهبری مصلحت بدانند خودشان می فرمایند اما این که از این طرف (اعضای شورای نگهبان) از ایشان سوالی بکنند معمولا خیر.

-- درباره ردصلاحیت آیت ا... هاشمی چطور؟ خب، عدم احراز صلاحیت ایشان که منصوب رهبری و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام بودند به تبع اقدام سنگینی برای شورای نگهبان می توانست باشد؛ آیا قبل از آن مشورتی با رهبری شده بود؟

قسمت دوم سوال شما را جواب می دهم که خیر.

-- اصلا به نظر شما ردصلاحیت آیت ا... هاشمی برای شورای نگهبان هزینه داشت؟

شما بفرمایید. شورای نگهبان فقط به انجام وظیفه قانونی اش فکر می کند و اگر قرار است هزینه ای بدهد، آن را می پردازد. ما وقتی اجرای قانون مدنظرمان هست هیچ گاه به صورت هزینه فایده به موضوع نگاه نمی کنیم. اجرای قانون مدنظر هست و قانون باید اجرا شود. ما تکلیف مان بر اجرای قانون است.

-- پس معتقدید این ردصلاحیت برای شورای نگهبان هزینه داشته است؟

این را شما می فرمایید. ما چون حقوقی هستیم این واژه ها را به کار نمی بریم.

-- آیت ا... هاشمی که در قید حیات بودند بارها اعلام کرده بودند صحبت های آقای مصلحی در تغییر نظر اعضای شورای نگهبان موثر بوده است؛ می خواهم بدانم شورای نگهبان برای حضور در جلسه از ایشان دعوت کرده بود؟

در هنگام بررسی صلاحیت ها مراجع چهارگانه به شورای نگهبان رفت و آمد می کنند، آن زمان هم ایشان آمده بودند و توضیحاتی دادند اما توضیحات ایشان تأثیری در رأی اعضای شورای نگهبان نداشت.

-- اما همان زمان اعلام شد که ایشان بدون دعوت به شورای نگهبان آمدند.

تردد مسئولان چهارگانه به شورای نگهبان زیاد است و معمولا این مراجع، رفت و آمد و نظرات شان را اعلام می کنند، حالا فرقی نمی کند ما آن ها را دعوت کنیم یا خودشان بیایند. این موضوع مهمی نیست.

-- در آن جلسه درباره آقای هاشمی صحبت کردند؟

در رابطه با شرایط کلی بین المللی و بحث های مربوط به انتخابات و وضعیت انتخابات در آن جلسه صحبت کردند.

-- قبول دارید که شفاف نبودن ساز و کار تعیین صلاحیت ها برای شورای نگهبان هزینه ساز بوده است؟

شورای نگهبان چون نهاد قانونی و حقوقی است نگاهش هزینه فایده نیست؛ نگاهش اجرای قانون است. اگر قانون به شما تکلیف کند که کاری را انجام دهید شما هزینه فایده آن را نگاه می کنید؟ هزینه فایده آن را خود قانون نگاه کرده است و حتما آن را سنجیده است. وقتی به شورای نگهبان گفته است بر انتخابات نظارت کند، بررسی صلاحیت ها را داشته باشد یا بر مصوبات نظارت کند یا اصول قانون اساسی را تفسیر کند، اگر شورای نگهبان این کارها را انجام ندهد آن زمان است که هزینه داده است. ما در مقابل قانون و قانون گذار و مردم مسئولیت داریم. از ما تکلیفی خواسته شده است که طبیعتا شورای نگهبان آن ها را انجام می دهد. اما ممکن است قوانینی که وضع شده است مخصوصا قوانین عادی کافی نباشد یا مجمل باشد یا ابهام داشته باشد.

-- منظورم همین بود؟

بله. از جهت حقوقی بارها این نکته را اشاره کردیم که قوانین ناقص یا قوانین مجمل و مبهم منجر به بروز مشکلات، سوءتفاهم ها و انتظارات برخی افراد از شورای نگهبان می شود. شورای نگهبان هم ناچار است در چارچوب قانونی حرکت کند. من بارها اعلام کردم که قانون انتخابات باید اصلاح شود. قانون انتخابات ما قانون حداقلی است و مربوط به شرایط فعلی ما نیست و باید اصلاح شود. خوشبختانه مقام معظم رهبری هم سیاست های کلی انتخابات را ابلاغ فرمودند که ان شاءا... مشکل ما در این زمینه حل شود. بنابراین این که قانون ناقص است یا قانون نداریم بله، برای ما مشکل زاست. مثل تبلیغات انتخاباتی. قانونی که ما برای تبلیغات انتخاباتی داریم بسیار حداقلی، ناکافی، مجمل و بدون ارائه تعریف مشخص است. این برای ما دردسرهایی ایجاد می کند اما ما چه کاری می توانیم انجام دهیم؟ اگر قانون را اجرا نکنیم که متمرد از قانون شناخته می شوم، اگر اجرا کنیم ممکن است در بین مردم شبهاتی ایجاد شود نگرانی هایی ایجاد شود. مجبوریم قانون را اجرا کنیم هرچند اشکالاتی وجود داشته باشد. از آن طرف باید تلاش کنیم که ان شاءا... قانون خوبی تصویب شود.

-- انتقادهایی که اخیرا از سوی اعضای شورای نگهبان به شفاف نبودن قوانین انتخاباتی و ساز و کارهای بررسی صلاحیت ها وارد می شود قبل از سوی منتقدان بیان می شد؛ چه اتفاقی افتاده که امروز شورای نگهبان هم به این موضوع اذعان دارد؟

من در دوره ای که قبلا هم سخگو بودم این مطالب را گفته بودم؛ اگر سوابق را مرور کنید می بینید در تمام دوره ها من بارها نسبت به نقص قوانین و ناکافی بودن قوانین انتخابات صحبت کردم. منتها مشکل اینجا بود که اصلاح قانون انتخابات باید از طرف دولت و مجلس انجام بگیرد و ما نمی توانستیم رأسا اقدام کنیم. این خیلی زمان برد که دولت و مجلس به این نقطه مشترک برسند که قوانین را اصلاح کنند. زمانی هم که به این جا رسیدند به اشکالات مهم تری برخوردند از جمله این که مجلس قوانینش را که وضع می کند بلافاصله ظرف شش ماه، یک سال تغییر می دهد چون در بحث انتخابات خود مجلس ذی نفع هست. بنابراین قرار شد که این ها در قالب سیاست های کلی نظام تدوین بشود؛ به خاطر همین به مجمع تشیخص مصلحت نظام مأموریت داده شد و در آن جا چند سالی کار شد تا اخیرا متن نهایی برای رهبری ارسال شد و ایشان بعد از بررسی متن سیاست ها را ابلاغ کردند. اکنون در این مرحله نیازمند کار مشترک دولت و مجلس هستیم که البته وزیر کشور به تازگی اعلام کردند فرصت نمی کنند برای این دور قانون جامع انتخابات را تقدیم مجلس کنند. بنابراین بعید می دانم بتوانند برای انتخابات آینده تغییراتی ایجاد کنند. اکنون که مقام معظم رهبری بار مهم را از دوش مجلس و دولت برداشتند آن ها هم باید هرچه سریع تر نسبت به تدوین قانون جامع انتخابات اقدام کنند که این مشکلات وجود نداشته باشد.

-- بخشی از کار در سیاست های ابلاغی مشخصا بر عهده شورای نگهبان گذاشته شده است، مثل تعریف رجل سیاسی و مذهبی. این در چه مرحله ای است؟

ما این وظیفه را به دوستانمان در مرکز تحقیقات و پژوهشکده شورای نگهبان محول کردیم. کارهای خوبی شده است. البته آن ها هم درگیر برنامه ششم و هم مصوبات دیگر مجلس بودند. اما همزمان کار را جلو بردیم. اکنون متن اولیه تهیه شده است که بر اساس آن متن اولیه بتوانیم آن وظیفه ای که بر اساس سیاست های کلی بر دوش ما گذاشته شده است، را انجام دهیم.

-- یعنی فکر می کنید ارائه این تعریف به انتخاب سال 96 برسد؟

امیدواریم و تلاش می کنیم که این طور شود.

-- در همین زمینه سوالی از شما درباره تعریف رجل سیاسی و تأیید صلاحیت زنان برای انتخابات ریاست جمهوری شده بود. ما در آن پاسخ اعلام کرده بودید که زنان می توانند ثبت نام کنند که برخی از شما خرده گرفتند که این حرف جدیدی نبود و شورای نگهبان تکلیف رجل سیاسی را مشخص کند؟

خب من آن پاسخ را دادم چون نظر دیگری هنوز وجود ندارد. قبلا هم به همین صورت بود. خانم ها می آمدند و ثبت نام می کردند و شورا بررسی می کرد.

-- اما مسئله پذیرفتن زنان به عنوان رجل سیاسی است.

در این قضیه هنوز شورا ورود نکرده است مگر این که در چارچوب سیاست هایی که بالغ شده در هنگام بررسی صلاحیت ها به نتیجه ای برسند، که اگر برسند، قطعا آن را اعلام می کنند. ولی اکنون رویه همان رویه گذشته است.

-- فقهای شورای نگهبان چه نظری درباره رجل سیاسی دارند؟

چیز خاصی را نمی توانم اعلام کنم چون بحث رسمی در شورای نگهبان نشده است. این ها نیازمند این است که بررسی شود و بعد اعلام نظر شود.

-- فارغ از این مباحث، تعریف شما به عنوان استاد حقوق از رجل سیاسی چیست؟

من هر چیزی بگویم شما به نقل از سخنگوی شورای نگهبان می زنید.

-- نه، من سوالم مشخص است. از شما به عنوان یک حقوقدان می پرسم که تعریف رجل سیاسی شامل چه می شود؟ شورای نگهبان برای تعریف این واژه فراخوان داد که تعاریف ارائه شود پس حتما خودتان به عنوان یک حقوقدان می توانید این تعریف راارائه دهید.

بله، ولی من نظر من چون می تواند این ابهام را ایجاد کند که نظر شورای نگهبان باشد اجازه دهید هر وقت نظر شورای نگهبان در این باره آماده شد، آن زمان نظر شورای نگهبان را بدهم.

-- درست است که هنگام بررسی صلاحیت ها در جلسات شورای نگهبان هر 12نفر (فقها و حقوقدانان) رأی خود را دارند اما آیا رأی فقها بر حقوقدانان تأثیر دارد؟

جدای از شخصیت حقیقی افراد که هرکس یک شخصی حقیقی دارد و همه قابل تکریم و احترام هستند، در هنگام رأی همه آرای برابر است. ما تنها تمییزی که در آرا داریم و در قانون اساسی هم ذکر شده این است که فقها در خصوص مسائل شرع نظر می دهند اما درباره مسائل قانون اساسی همه اعضا رأی می دهند و هیچ تفاوتی نیست. پس تنها تفکیک و تمییز همان مسائل شرعی است و در سایر موارد اصل برابری مطلق برقرار است.

-- من درباره اثرگذاری سوال کردم؛ یعنی حقوقدانان در برابر نظر فقها مخالفت می کنند؟

ان شاءا... زمانی بخش هایی از جلسات را پخش می کنیم. شاید در آینده بتوانیم مستندهایی را تهیه کنیم. دنبال این هستیم که مباحثات داخل شورا را منعکس کنیم تا شما مباحثی که در شورای نگهبان می شود را ببینید. در جلسات مباحثات علمی با سر و صدای کافی صورت می گیرد.

-- یکی از گزینه هایی که در ردصلاحیت ها عنوان می شود عدم التزام به اسلام است؛ خب این واژه معنی گسترده ای دارد؛ بررسی این گزینه درباره افراد چگونه صورت می گیرد؟

عدم التزام به اسلام در بحث کلانش یعنی کسی که التزام به احکام اسلامی نداشته باشد. این حکام اسلامی شامل همه چیز است یعنی ممکن است کسی دروغ بگوید، کسی غیبت کند، کسی مرتکب جرایم بزرگ تری شود که به عنوان جرم تلقی می شود. عدم التزام به اسلام یعنی تخلفات یا جرایمی که نشان دهنده عدم التزام فرد به احکام اسلامی است. طبیعتا این ها ملاک قرار می گیرد. البته دامنه ان بسیار گسترده است ما هم قبول داریم مثلا شامل ارتکاب حرام هست، عدم انجام واجلبات هست و همه این ها می تواند در این دایره بگنجد. البته باید مستندات کافی و دلایل روشن برای اثبات آن وجود داشته باشیم. پس دامنه این واژه وسیع است اما به هر حلا مصادیق آن روشن و معلوم است. ممکن است شما در روش های اثبات این مسئله نظری داشته باشید که چگونه اثبات می شود که ما هم قبول داریم و با شما همراه هستیم که باید دلایل متقن و روشن باشد و باید دلایل قوی داشته باشیم که این کار صورت گرفته است. در این جا ما هم دشواری هایی داریم. چون ما سیستم اطلاعاتی پنهانی نداریم که از پنهان افراد اطلاع داشته باشد پس این موضوع منوط به مواردی که آشکار است، می شود. اگر کسی مرتکب حرامی می شود، واجباتش را انجام ندهد و مرتکب گناهی شود فقط افرادی می توانند گزارش بدهند که مستند داشته باشند. ولی آن چه مشخص است این است که دامنه نامعلومی ندارد که ما نتوانیم از آن استنباطی هم نداشته باشیم.

-- اتفاقا با توجه به گستردگی، این دامنه نامعلوم به نظر می رسد؟

نه، گسترده هست اما نامعلوم نیست.

-- اما سلیقه شخصی می تواند در تشخیص این موضوع اثرگذار باشد؛ مثلا ممکن است من به عنوان شورای نگهبان خواندن نماز سروقت را التزام به اسلام بدانم و دیگری فقط خواندنش را.

نه، خواندن نماز سر وقت جزو واجبات نیست، جزو مستحبات است، اما نماز خواندن واجب است. اگر کسی نماز نمی خواند طبیعتا التزام ندارد. این سلیقه شخصی نیست. این که شما در مسجد نماز بخوانید یا سر وقت بخوانید می شود مستحبات. شورای نگهبان به مستحبات ورود نمی کند ولی اگر ثابت شود کسی نماز نمی خواند خب، عدم التزام به اسلام است. کسی که ثابت شده مرتکب حرام شده، این عدم التزام به اسلام است.

-- یعنی شما با قاطعیت می گویید سلیقه شخصی اعضای شورای نگهبان در تشخیص این مورد دخالتی ندارد؟

ما سعی می کنیم مستندهایی برای مردم پخش کنیم تا این موضوع روشن شود. واقعیتش این است که آقایان خیلی حساس هستند و این را بگویم حتی جایی که محکمه ای حکم محکومیت صادر می کند یا یکی از مراجع رسمی گزارش رسمی به ما می دهند که اقدامی صورت گرفته و از یک نفر فلان مطلب هست، شورای نگهبان فرد را می خواهند و با خودش صحبت می کنند و می روند از افراد دیگر تحقیق می کنند؛ یعنی به گزارش های رسمی صرف اکتفا نمی کنند. بنابراین دقت هایی که مدنظر شماست بسیار بالاست. این طور نیست که من گزارش کنم که شما واجبات را انجام نمی دهید و بعد هم شورا بپذیرد و بر اساس آن شما را رد کند. نه، این طور نیست.

-- این که اعضای شورای نگهبان خارج از این نهاد گرایش سیاسی خودشان را دارند قابل کتمان نیست...

نه، ما درباره این حرف داریم.

-- یعنی معتقدید گرایش سیاسی ندارند؟

مگر چیزی دیدید؟ شورای نگهبان یعنی 12نفر، وقتی این حرف را می زنید یعنی 12نفر را متهم می کنید. ممکن است بگویید کدخدایی نظریش این است ولی واقعیت این است که شهادت می دهم شورای نگهبان این طور نیست. حالا ممکن است یک نفری میلی به کسی داشته باشد، در قوه مجریه مگر این طور نیست؟ در مجلس و قوه قضاییه این طور نیست؟ ممکن است افراد گرایش هایی داشته باشند ولی این که شورای نگهبان گرایش داشته باشد و بعد نتیجه گیری کند که شورای نگهبان بر اساس گرایش خاص تصممی گیری می کند، نه، این را اصلا قبول ندارم.

-- نمی خواستم این نتیجه گیری را کنم ولی این که یک عضو به یک نفر علاقه داشته باشد با این که دبیر شورای نگهبان به کسی علاقه داشته باشد فرق می کند. سوالم مشخصا این است شما جزو آن دسته افراد هستید که معتقدید داشتن گرایش سیاسی و بیان آن در خارج از شورای نگهبان طبیعی است یا معتقدید نباید این اتفاق بیفتد؟

من خودم را مثال می زنم؛ من عضو شورای نگهبان هستم، هیئت علمی دانشگاه هم هستم. وقتی به دانشگاه می روم خیلی از مباحثی که شما مطرح کردید با دانشجویانم نیز درباره آن ها بحث می کنم چون اقتضای کار علمی من است. ممکن است من بیشتر از شما به این موضوع انتقاد داشته باشم اما این انتقادها را در چارچوب مطرح می کنم دوستان هم مطرح می کنند پاسخی اگر هست و اگر راهکاری هست بعد جمع بندی علمی می کنیم. ولی وقتی به شورای نگهبان می آیم به عنوان استاد دانشگاه نیستم. آن جا بر اساس تکلیف قانونی نظر می دهم. ممکن است یک نفر خطیب جمعه باشد، خب نماز جمعه اقتضائاتی دارد، خطیب باید به مسائل سیاسی و فرهنگی و اقتصادی بپردازد. این که شما بگویید خطیب نمازجمعه که درباره مسائل سیاسی اقتصادی اظهارنظر می کند پس معلوم است که نظر شخصی اش را در شورای نگهبان پیش می برد، نه این طور نیست چون در شورای نگهبان «مثقال ذره» مطرح است. یعنی چه کسی بر اساس چه اساسی رأی می دهد. آیا این رأی، رأی شرعی و واقعی هست یا نه. شورای نگهبان را گروهی تصور نکنید که آن جا نشستند شمشیر دست گرفتند که گردن همه را بزنند و ردصلاحیت کنند. شورای نگهبان بررسی می کند اگر احیانا کسانی متخلف باشند و صلاحیت نداشته باشند به آن ها اعلام کند که قانون به شما اجازه ورود نمی دهد. نه پدرکشتگی با کسی دارد نه اختلاف خانوادگی داریم و نه طلب و بدهی داریم. ما هم خودمان را مسئول می دانیم و معتقدیم اگر خدایی ناکرده خطایی شود هم در این دنیا و هم در آخرت باید پاسخگو باشیم. آقایان خیلی بیشتر از ما این دقت را دارند که بر اساس نیت های شخصی و مباحث شخصی نظر ندهند.

-- اما این قضاوتی است که افکار عمومی دارد.

نفرمایید افکار عمومی، بفرمایید بخشی از مردم.

-- خب به هر حال بخشی از مردم هم افکار عمومی به حساب می آیند.

اگر شما هدایت شان کنید و اگر حرف های ما را خوب منعکس کنید کمک به اصلاح این دیدگاه خواهید کرد.

-- مردم بر اساس چیزهایی که می بینند قضاوت می کنند. می خواهم بدانم به نرظ شما نیاز و ضرورتی وجود ندارد که کسانی که عضو شوار هستند گرایش سیاسی علنی نداشته باشند.

چرا. این بهتر است؛ این را ما رد نمی کنیم. این بهتر است که این طور نباشد. بهتر است افرادی که در شورای نگهبان هستند در سایر موارد اظهارنظر نکنند یا اظهارنظری که بیانگر موضع شوار نیست، نکنند. همه این ها پسندیده است، کسی در این جهت مخالف نیست اما می گوییم اگر کسی عضو شورا بود و در جایی هم نماز جمعه ای را خواند و در خطبه های نماز جمعه که مسائل سیاسی اقتصادی مطرح می شود، نباید بگوییم ایشان در شورا بر اساس این نگاه تصمیم می گیرد.

-- دبیر شورای نگهبان به چه صورت انتخاب می شوند؟

با رأی اعضا. هر سال انتخابات برگزار می شود.

-- یعنی افراد کاندیدا می شوند و رأی گیری می شود؟

بله.

-- شده است به جز آقای جنتی افراد دیگری نیز کاندیدا شوند؟

بله، در چند سال گذشته یادم هست یکی دو نوبت افرادی برای دبیری کاندیدا شدند.

-- می توانید بگویید چه کسانی بودند؟

نه، ضرورتی ندارد.

-- یعنی همیشه آقای جنتی با رأی اکثریت رأی آوردند.

بله.

-- وقتی شما از مجلس قبلی برای حضور در شورای نگهبان رأی نیاوردید مراسمی در تجلیل از شما برگزار شد که آقای جنتی در آن مراسم گفتند رأی نیاوردند شما طبیعی نبود و برای آن مقدمه چینی شده بود؛ قبول دارید؟

ما همیشه عرض کردیم که رأی مجلس قابل احترام است، چه رأی مثبت باشد چه رأی منفی. مجلس قبل که آن رأی را داد، رأی شان محترم بود و این مجلس هم که این رأی را داده است برای ما محترم است و فرقی ندارد.

-- مقدمه چینی ای که آقای جنتی از از آن صحبت کردند درست بود؟

نمایندگان بر اساس تشخیص خود رأی دادند. ما از هر دو مجلس متشکریم.

-- مثل این که نمی خواهید به این سوال جواب بدهید. آقای عارف برای رأی آوردن شما در این مجلس خیلی تلاش کرد، درست است؟

نمی دانم، چون ارتباط ما قبل از مجلس بود و همه آقایان را می شناسیم و فرقی برایمان ندارد در چه گروه و جناحی باشند. این رابطه و رفاقت از ما بود. مااز هم گروه ها دوستانی را داریم و داشتیم و همچنان هم این رفاقت هست.

-- هرچند فراکسیون امیدی ها به شما رأی دادند اما بعد از گذشت مدتی از شما گلایه کردند؟

به ما که چیزی نگفته اند. همی امروز با یکی از فعالان آن ها صحبت تلفنی داشتم. خیلی خوب بود و هیچ مطلبی نداشتند.

-- عنوان می کنند صحبت هایی که شما در فراکسیون داشتید با اقداماتی که بعد از رأی آوردن کردید تفاوت داشته است؟

صحبت های من در فراکسیون و در صحن با هم فرقی نداشت و همه اش یک یبود.

-- پس این سوءبرداشت خود اعضای فراکسیون امید بوده است؟

من کسی را متهم نمی کنم.

-- این گلایه ها از شما بعد از رد طرح استفساریه مجلس از سوی شورای نگهبان به وجود آمد.

اولا من در شورای نگهبان یک رأی دارم، ثانیا رأی خلاف نظر آقایان به این معنا نیست که من با آن ها مخالفم. من بر اساس تشخص حقوقی خودم نظر و رأی می دهم. بر اساس تشخص قانونی نماینده مجلس یک تکلیفی داشتند که به یک نفر رأی دهند. من هم بر اساس تکلیف قانونی و تشخیص حقوقی خودم رأی می دهم. نه اعضای شورای نگهبان روی آن اثر می گذارند و نه اعضای مجلس. اگر غیر از این باشد خطاست. ما به عنوان حقوقدان وارد شورای نگهبان شدیم، به عنوان همگروه سیاسی و بر این اساس نظر و رأی می دهیم و فرقی نمی کند دولت پایش در میان باشد یا مجلس باشد یا قوه قضاییه باشد.

-- اما نمایندگان مجلس معتقد بودند طرح استفساریه ای که ارائه دادند اولین گام در جهت شفاف شدن روند بررسی صلاحیت ها بود که شما هم بر آن تأکید داشتید؟

امیدواریم مجلس به جای این مصوبات پیوندی، قانون جامع انتخابات را زودتر تدوین کنند و تلاش کنند و همه این ابهام ها را در آن قانون پیش بینی کنند.

-- رأی شما به این استفساریه چه بود؟

نمی توانم بگویم.

-- آقای مطهری چند روز پیش اعلام کردند که استفساریه باید به مجمع برود.

بستگی دارد که شورای نگهبان چه نظری بدهد. الان برای ما آمده است اما هنوز در دستور کار نگذاشتیم. این که چه زمانی به مجمع تشیخص مصلحت نظام برود به عهده مجلس است و به تعداد رفت و برگشت ربط ندارد. مثلا ما زمانی داشتیم مصوبه ای 9بار بین مجلس و شورای نگهبان رفت و برگشت.

-- نه، می خوام بدانم الان قبل از ارائه نظر شورای نگهبان، مجلس می تواند آن را به مجمع بفرستد.

نه، چون برای ما فرستادند قاعدتا باید نظر ما اعلام شود و بعد در مجلس رأی گیری شود که روی نظرشان اصرار دارند یا خیر که در صورت اصرار می توانند به مجمع بفرستند. اما الان که آن را برای ما فرستادند یعنی پس قصدشان این نبوده است که به مجمع بفرستند.

-- برای این دور از انتخابات ریاست جمهوری دو عضو (آقای رئیسی و ره پیک) خارج از شورای نگهبان عضو هیئت نظارت بر انتخابات شدند؛ روند انتخاب اعضای هیئت نظارت به چه شکل است؟

در قانون آمده است که در هیئت های نظارت مخصوصا در هیئت مرکزی حداقل یک نفر از افراد از اعضای شورای نگهبان در آن عضو باشند بنابراین چهار نفر دیگر می تواند خارج از شورا باشد. اما به دلیل آشنا نبودن و مسائلی از این قبیل معمولا بین دو تا سه نفر از بیرون هستند، بقیه از اعضای شورای نگهبان هستند.

-- اعضایی که از بیرون معرفی می شوند به چه صورت انتخاب می شوند؟

خود آقایان شورای نگهبان افراد را معرفی می کنند و چون سیستم خاصی ندارد هرکسی می تواند کسی را مطرح کند. بعد باید با آن فرد صحبت شود که اگر قبول کرد رأی گیری می کنیم.

-- برای این دور قبل از آقایان ره پیک و رئیسی کسی مطرح نشده بود؟

نه، غیر از این ها کسی مطرح نشدند.

-- دوره های قبل هم بودند؟

آقای رئیسی یکی دو دوره بودند، آقای ره پیک هم قبلا عضو شورای نگهبان بودند.

-- آخرین سوالم درباره خبری است که آقای صادقی درباره دریافت پول برای تأیید صلاحیت مطرح کرده بودند، من با ایشان که صحبت کردم گفتند واسطه هایی هستند که خود را از طرف شورای نگهبان معرفی می کنند؛ شما این موضوع را پیگیری کردید؟

این سوال را ایشان در فراکسیون هم مطرح کردند؛ من گفتم اگر آقایان اعضا را می فرمایید بگویید چه کسی است که گفتند نه اعضا نیستند. اما این که از بیرون بگویید کسانی، حالت های مختلفی دارد. مثلا کسی با چند واسطه بگوید من شمارا می شناسم، ایشان در مجمع می تواند این مصوبه را رایزنی کند اما شما روح تان هم خبر ندارد. در این سیر که نه شما خبر دارید و نه اعضای مجمع خبر دارند آیا من می توانم بگویم پس در مجمع کسانی هستند که پول می گیرند تا کار را راه بیندازند؟ من به آقای صادقی گفتم شما همین نمونه ها را که می گویید مستنداتش را بدهید و ما استقبال می کنیم. اگر کسی یا کسانی وجود داشته باشند که به نام شورای نگهبان سوءاستفاده کنند ما هم کمک می کنیم که جلوی این سوءاستفاده گرفته شود اما تا الان هیچ گزارشی به ما داده نشده است.

-- ایشان بحث امنیت این افراد را مطرح کردند.

نه، چه امنیتی! ما حمایت شان می کنیم.

-- خود شورای نگهبان نمی خواهد پیشقدم شود؟

ما که افراد را نمی شناسیم. موقع انتخابات وزارت اطلاعات، دادگستری، نیروی انتظامی و ... هست، اگر چیزی دست ما برسد ما پیگیری می کنیم که برخورد کنند. ولی وقتی اطلاعاتی نداریم و مدارک نداریم نمی توانیم کاری کنیم. مدارک را به ما بدهند ما قول می دهیم با رعایت امانت و حفظ امنیت آن ها پیگیری کنیم و اگر به نتیجه برسیم نتیجه را علنی اعلام خواهیم کرد.

منبع: هفته نامه صدا، شماره 206

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

کاپیتان کار، تعمیرات خودرو با روشی ‌‌‌‌‌‌جدید

ارزانی دلار هم کمکی نکرد

مرغ ۱۵ هزار تومانی تخلف است

از دست رفتن رشد وال‌استریت با توقیف نفتکش انگلیسی

طلا و سکه ارزان شد

طلای جهانی رکورد 6 ساله را شکست

ما ایرانی ها با پولمان چه می کنیم؟

گیر افتادن دلار در دوراهی صعود یا کاهش

ترکیه با چه اقداماتی بر بحران بانکی غلبه کرد؟

یک میلیارد یورو ارز دولتی گم شد

نشست مدیران ارشد بخش مسکن با رئیس‌جمهور

نفت‌کش بی بی سی هم به گِل نشست!

هم‌اندیشی فرمانده‌کل ارتش با مشاوران جوان

اعتراف امریکا به قدرت برتر پهپادی ایران

پاسخ 7 بندیِ شمخانی به ادعای بولتون

ظریف: با ایران بازی نکنید

وزیر خارجه بحرین از ایران خشمگین شد!

رضایی: ما به‌دنبال جنگ نیستیم ولی...

توصیه میرسلیم برای شناسایی نامزدهای انتخابات

کوربین برای کاهش تنش‌ها راهکار داد

کاپیتان‌‌‌‌‌ کار، تعمیرات خودرو با روشی جدید

پایان نامه فوق لیسانس در باره خیار!

بی اعتمادی عراق به نیروهای دموکراتیک سوریه

رژیم صهیونیستی دست به دامان رهبران دینی شد!

کسری بودجه جلوی مقامات بلغارستان برای خرید اف16 را نگرفت

نشت اطلاعات کار دست شرکت آمریکایی داد

ریخت و پاش آمریکا برای اطلاعاتی از یک رهبر حزب‌الله

ترامپ میانه خوبی با بانک ندارد

شکستی بزرگ برای عربستان

سنگ‌تمام ترامپ برای جانسون

کاپیتان کار، تعمیرات خودرو با روشی جدید

سرپرست وزارت آموزش و پرورش اولویت اولش را اعلام کرد

مردی همسرش را بخاطر پول خفه کرد

نظر معاون وزیر علوم درباره طرح حذف کنکور

ماجرای شهریه‌های 25 تا 35 میلیونی برخی مدارس لاکچری

آمار نهایی شرکت کنندگان در انتخاب رشته آزمون ارشد

بازار گرمی برخی پزشکان با رژیم تغییر جنسیت جنین

اجاره‌ بلای جان مدارس استیجاری

ماجرای عجیب مرد زن نمای فالگیر

پای ملخ‌ها به سواحل مازندران رسید