رصد

کد خبر: ۱۲۲۳۱۰
تاریخ انتشار: ۰۴ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۰:۲۸
در حال حاضر انتشار اوراق دولتی با نرخ سود بالا باعث شده جذابیت این سرمایه گذاری کم ریسک افزایش یابد و برخی این اوراق را رقیب بازار سهام می دانند. در این خصوص مدیرعامل پیشین شرکت بورس اوراق بهادار تهران با بیان این که عرض اوراق در بازار باید به شکل متمرکز و یکپارچه باشد وظیفه اصلی انتشار این اوراق را از طریق خزانه داری و وزارت اقتصاد دانست.

از نظر علی رحمانی عرضه این اوراق باید در طول زمان و به شکل مشخص صورت گیرد. از نظر او خروج نقدینگی از بازار و نرخ سود بالای اسناد خزانه برای بازار سهام مشکلاتی به وجود آورده است. او با تایید اصل توسعه اوراق بهادار در بازار چالش های انتشار این اوراق را بررسی کرده است.

اکنون برخی مدعی هستند که رکود حال حاضر بازار بورس به دلیل انتشار قابل توجه اسناد خزانه دولتی است. این در حالی است که بررسی ها نشان می دهد این رقم در حقیقت یک درصد از حجم کل بازار بورس را تشکیل می دهد تحلیل شما در این خصوص چیست؟

مهم نیست حجم عرضه اوراق به چه میزان باشد این موضوع اساس ارزش گذاری در بازار را تغییر می دهد. این اوراق در واقع تعیین کننده نرخ سود بدون ریسک است. متاسفانه به دلیل شرایطی که وجود دارد و حجم عرضه هایی که وجود دارد نرخ موثر این اوراق به شدت افزایش پیدا کرده است. در هفته های اخیر اسناد خزانه با نرخ سود تا 27 درصد هم معامله شده است. هنگامی که می خواهیم نرخ بازده مورد انتظار را تعیین کنیم و وقتی بهره بدون ریسک اوراق دولتی 27 درصد باشد از سوی دیگ برای پنج درصد به این نرخ افزوده شود در نهایت نرخ

دولت نباید بگذارد همه اوراق آخر سال عرضه شود چون در آخر سال به صورت اتوماتیک کمبود نقدینگی وجود دارد. بنابراین باید دولت این انتشار را در طول زمان توزیع کند و یک برنامه مشخص برای عرضه داشته باشد.
بازدهی مورد انتظار معادل 32 درصد خواهد شد. این موضوع به این معنی است که باید نسبت p/e کمتر از سه باشد تا سهام یک شرکت خریداری شود. بنابراین یک موضوع این است که این عامل چه اثری روی هزینه سرمایه گذاری در بازار می گذارد؟ بحث دیگر بحث نقدینگی است. این موضوع را به خاطر داشته باشید که هنگام عرضه اولیه پول از بازار سرمایه خارج می شود. زمانی که این اوراق فروخته می شود. پیمانکار پول را دریافت و از بازار خارج می کند و این پول دیگر به بازار برنمی گردد. در نتیجه نقدینگی بازار سرمایه تحت فشار قرار می گیرد. البته اعتقادم این است که بخشی از خریداران اوراق بدهی، دولت ، خریدار سهم و معامله گر نیستند و ذائقه سرمایه گذاری شان چیز دیگری است.

ذائقه سرمایه گذاری این افراد چیست؟

این ها در حقیقت ریسک گریز هستند و در نتیجه بخشی از منابع به سمت این گروه حرکت می کند. بخشی از این ها از طریق صندوق های سرمایه گذاری و بخش دیگر سرمایه گذاران حقیقی هستند که نقدینگی بازار سرمایه را کاهش می دهد یعنی پدیده خشک شدگی نقدینگی بازار سرمایه اتفاق می افتد. اگر بالاخره نتوانیم این مشکل را حل کنیم این موضوع بازار را تحت تاثیر قرار می دهد.

سوالی که این جا مطرح است این موضوع است که چرا در حالی که نرخ تورم تک رقمی شده است. این اوراق با نرخ سود بالا در بازار بدهی معامله می شود؟

برای پاسخ به این سوال باید مشخص شود که اصولا چرا این موضوع در اقتصاد کشور مطرح شد. همان طور که اطلاع دارید در سیستم بانکی، بانک ها چون کمبود نقدینگی دارند و برای این که حسابشان با بانک مرکزی قرمز نشود و نخواهند 34 درصد جریمه اضافه برداشت ها را بپردازند نرخ سود خود را افزایش داده اند. خود این نرخ سود بالا اساسی شده است باری رشد نرخ های بازار سرمایه چون به هر حال گاهی این طور استدلال می شود که بازار سرمایه ربطی به بازار پول ندارد. ولی این درست نیست. بازارها به هم وابسته هستند یعنی تا وقتی یک بانک دولتی با نرخ 25 درصد به سپرده ها سود می دهد یا یک بانک خصوصی این سطح از نرخ را به مشتریان خود اعطا می کند بنابراین انتظار سود 27 درصد از اوراق بدهی دولتی زیاد نیست. به دلیل این که در بازار پول هم مضیقه نقدینگی وجود دارد تمام بازارها را تحت تاثیر قرار داده و به طور کل این خشکی منابع به سایر بازارها سرایت کرده است.

با توجه به ایرادی که به نرخ سود گرفته می شود این که در دنیا می بینیم چون اوراق بدهی با کمترین ریسک است کمترین سود را هم دارد اما در کشور ما این موضوع برعکس شده است راهکار این موضوع چیست؟

در همه جای دنیا حجم انتشار و معملات اوراق بدهی بیش از سهام است و تامین مالی از طریق سهام یک روش گران قیمت است. وقتی نرخ اوراق دولتی بالاتر از سود بانکی باشد افراد سپرده بانکی 15 درصدی خود را باطل می کنند و از اوراق دولتی 21 درصدی می خرند. از نگاه من دولت باید سازوکار اوراق بدهی را تغییر بدهد. به نظرم به لحاظ عملیاتی مشکلایت وجود دارد. اولا دولت نباید بگذارد همه اوراق آخر سال عرضه شود چون در آخر سال به صورت اتوماتیک کمبود نقدینگی وجود دارد. بنابراین باید دولت این انتشار را در طول زمان توزیع کند و یک برنامه مشخص برای عرضه داشته باشد. انتظار این است که باز هم اوراق بیشتری منتشر شود. بنابراین باز هم پیش بینی می شود که قیمت اوراق کمتر شود و نرخ بازدهی اوراق افزایش یابد یعنی انتظار این است که در اسفند اوراق اسناد خزانه را بتوان با نرخ سود 30 درصد خریداری کرد و باید به شدت کاهش ارزش داشته باشد. استراتژی گروهی نیز این است که معاملات خود را در اسفندماه انجام دهند.

بازار اوراق بدهی دولتی، بازار سهام و سرمایه و بازار پول تمام این بازارها به هم وابستگی دارند اثرپذیر و اثرگذارند. بنابراین نمی توان در سیاستگذاری تنها یک بخش را در نظر گرفت
بنابراین این موضوع حاکی از انتشار نامناسب در بازار است. به نظر من عرضه اوراق یک کار تخصصی است. نباید بهاین صورت باشد که هر وقت خواستید اراده کنید و ارواق منتشر کنید یعنی این که دولت نیاز داشته باشد و بنا بر حسب نیاز بازار و بدون توجه به مختصات بازار دست به انتشار اوراق بزند . نمی توان این مسائل را به پیمانکاران یا سایر گروه ها محول کرد که برحسب نیاز به بازار عرضه کنند. بنابراین باید تاکید کرد که زمان بندی در انتشار مسئله مهمی است.

در کنار این فرایند انتشار نیز مسئله مهمی است که باید سازوکار مناسب برای آن در نظر گرفته شود. متاسفانه به این مسائل کمتر توجه شده است. حتی برخی اوراق در خارج از بورس در حال معامله است که حتی نرخ آن به 31 درصد نیز می رسد. در مورد این قضیه نیز درست عمل نشده است.

مشکلی که وجود دارد این است که هر بخش به شکل جزیره ای عمل می کند. این که آموزش و پرورش اوراق خود را منتشر می کند وزارت بهداشت اوراق خود را عرضه می کند و هماهنگی وجود ندارد این سیاست درستی نیست. همه این اوراق باید به صورت متمرکز و یکپارچه و از طریق خزانه داری یا از طریق وزارت اقتصاد منتشر شود. زمان بندی باید مشخص شود عرضه اوراق باید در طول زمان باشد و تمام این موارد باید رعایت شود.

با توجه به توضیحاتی که به آن اشاره کردید پس در حقیقت دولت نتوانسته بدهی های خود را به یک ابزار تامین مالی تبدیل کند.

در مجموع کار دولت خوب است. تردید نکنید انتشار اوراق بهتر از استقراض از بانک مرکزی است ولی باید به پرداخت سود اوراق فکر شود. مدل ها باید اصلاح شود. به نظر من نرخ های سود فعلی مهم ترین آسیب برای اقتصاد و آینده مملکت است. همان طور که بسیاری از صنایع

انتظار این است که باز هم اوراق بیشتری منتشر شود. بنابراین باز هم پیش بینی می شود که قیمت اوراق کمتر شود و نرخ بازدهی اوراق افزایش یابد یعنی انتظار این است که در اسفند اوراق اسناد خزانه را بتوان با نرخ سود 30 درصد خریداری کرد و باید به شدت کاهش ارزش داشته باشد
تا به حال زمین گیر شده اند در آینده هم دولت با این نرخ های سود دچار مشکل بازپرداخت خواهد شد و باید بهروزی که بحران بدهی های دولتی پیش می آید فکر کنیم چیزی که در دهه 70 در آمریکای لاتین و اخیرا در یونان اتفاق افتاد. انتشار اوراق ابزار خوبی است اما ما در زمینه مالیه دولت یا PUBLIC FINANCE با دنیا فاصله داریم باید در این حوزه ها کار شود. بنابراین اصل کار که به جای این که سراغ بانک مرکزی برود و از آن برداشت کند قصد دارد اوراق منتشر کند پسندیده است. اما باید توجه کرد که این کار الزامات دیگری هم دارد باید توجه داشت انتشار اوراق یک کار تخصصی است. اما این که هر نهادی با توجه به شرایط خود و به دلخواه اوراق را به بازار عرضه کند این نظم بازار را به هم می ریزد.

همان طور که عنوان کردم انتشار اوراق باید به صورت تخصصی از طریق خزانه داری باشد یا از طریق وزارت اقتصاد انجام شود. این اوراق براساس نیازهای مالی و جریان ورود نقد به خزانه باید منتشر شود و سود آن را پرداخت کنند. کاری که انجام می شود در حال حاضر این است که مسئولیت فروش به خود پیمانکاران واگذار شده واز نگاه من این یک کار تخصصی است. وقتی این کار به درستی انجام نشودبازار را خراب می کند. انتشار اوراق خزانه به این شکل که بخشی از منابع را از بازار خارج می کند و نرخ سود موثر آن نیز 27 درصد است یعنی بازار سرمایه را خراب کردن. تداوم این موضوع باعث می شود در نظام پولی هم اخلال ایجاد شود.

بحثی که در این خصوص مطرح است تفاوت نرخ در بازار پول و بازار سرمایه رخ می دهد آیا اثرگذاری باعث برگشت نرخ سود در بازار پول می شود.

بله در این جا بحث آربیتراژ مطرح می شود. دولت ارواق با نرخ 21 درصد منتشر می کند. در این صورت سپرده با نرخ 15 درصد برای بانک و مشتریان از جذابیتی برخوردار نیست. نتیجه این می شود که برای این که رقابت کند نرخ سود خود را افزایش می دهد. بازار اوراق بدهی دولتی، بازار سهام و سرمایه و بازار پول تمام این بازارها به هم وابستگی دارند اثرپذیر و اثرگذارند. بنابراین نمی توان در سیاستگذاری تنها یک بخش را در نظر گرفت. اگر یک اتفاق در یک بازار بیفتد روی بازارهای دیگر هم اثر می گذارد. با کلیت سیاست های صورت گرفته برا یتوسعه بازار بدهی موافق هستیم اما در مکانیسم به کار گرفته شده برای رسیدن به این هدف مشکلاتی وجود دارد. حتی در صورتی که ظرفیت فروش اوراق بیشتر شود امر مثبتی است. اما در بازار سرمایه باید ابزارسازی کرد. به عنوان مثال می توان از صندوق های سرمایه گذاری صندوق های با در آمد ثابت تشکیل داد و به سراغ گروه یرفت که لزوما کارشان سرمایه گذاری در سهام نیست. بالاخره برخی صندوق ها به این شکل هستند که در بانک تامین مالی می شوند و واحد توزیع سرمایه گذاری اش بانک است، طبیعتا آن پولی که جمع می شود پول سهام نیست. اما این فرصتی است که ما از طریق این ابزارها بتوانیم بازار بدهی را توسعه دهیم.

اما در این خصوص نیز همه موافق توسعه صندوق ها نیستند به عنوان نمونه رئیس کل بانک مرکزی در مورد صندوق ها معتقد است این واحدها باعث به هم زدن تعادل نرخ سود در بازار پول هستند.

به هر حال سوالم این است که صندوق ها کجا سرمایه گذاری می کنند؟ بازارهای سرمایه گذاری آن ها چیست؟ یا اوراق بدهی دولت است یا در حوزه های بانکی. از نظر من این ها بر هم زننده بازار نیستند بلکه سیاست های در نظر گرفته شده باعث می شود نقش این ها به درستی در اقتصاد شکل نگیرد.

باید مضیقه نقدینگی جدی گرفته شود که از نظر من خطر بزرگی برای نظام بانکی است که این موضوع را جدی نگرفتیم و بانک ها ناچار شدند برای تامین نقدینگی سود اوراق را بالا نگه دارند. با این که تورم کاهش داشته است ما از طریق بالا بردن نرخ سود داریم خلق نقدینگی می کنیم البته خلق نقدینگی بی اثر که این به نظام بانکی ما لطمه خواهد زد. بنابراین باید چالش های نقدینگی و نرخ سود بانکی در وهله اول حل شود. دولت اگر خود عرضه کننده باشد قدرت کافی دارد. نظام بانکی می تواند با استفاده از ابزار دیگر مثلا از طریق نرخ سود بین بانکی نرخ سود را کنترل کند. اگر این اتفاق رخ دهد در قسمت های دیگر هم مشکلی ایجاد نخواهد شد. در این صورت در بازار بدهی هم نگرانی نخواهیم داشت.

به هر حال این که بازدهی بازار سهام ما پایین است باعث شده نگرانی ها زیاد شود و انتقادها به بازار بدهی بالا رود. آیا به طور مشخص می توان وضعیت بازار سهام را با بازار بدهی مرتبط دانست یا این که سایر عوامل نیز اثرگذارند؟

در حال حاضر شرایط اقتصادی کشور در وضعیت مطلوب نبوده و سودآوری شرکت ها نیز خوب نیست. در این وضعیت دولت آن طور که باید با بازار سرمایه تعامل ندارد. در وضعیت کنونی شرکت های پالایشگاهی نمی توانند گزارش دهند. به خاطر این که شرکت پالایش و پخش قیمت فرآورده و قیمت نفت خام را نمی دهد و صورتحساب را برای آن ها نمی فرستد. در کجای دنیا وضعیتی به این شکل مشاهده می شود؟ بنابراین این موضوع باعث می شود شرکت های پالایشگاهی با مشکل مواجه شوند. سهام پالایشگاه مدام دچار یسک اطلاعات است به دلیل این که شفافیت اطلاعاتی نیست. در واقع ناکارایی از عدم افشای اطلاعات ناشی می شود. وزارت نفت حقوق مردم را به رسمیت نمی شناسد چون این غیرممکن است که وزارت نفت قیمت فرآورده ها را نداشته باشد. این مشکل ناشی از عدم شفافیت های سیاست های اقتصادی نیز هست.

بحث دیگری که در بازار مطرح است بحث صورت مالی بانک ها و در واقع بحث شفاف سیاستگذاری است. قابلیت پیش بینی شفافیت و قابلیت پیشگیری قانوگذار است. این که مجلس چگونه رفتار می کند سازمان بورس چگونه رفتار می کند و ... تمام این موارد بر شفافیت بازار اثرگذار است. یکی دیگر از موضوعات هم بحث واقعیت های اقتصادی و بخش واقعی اقتصاد است. دربخش واقعی اقتصاد رکود حاکم است. این موضوع قابل انکار نیست. در نتیجه شرکت ها در شرایطی نیستند که به سود آوری رسیده باشند. وضع اقتصاد خرا است سودآوری شرکت ها پایین است در نتیجه بازدهی بازار سهام نیز پایین است. اما این که نرخ سود با چه نرخی تنزیل شود بازار اوراق بدهی می آیند آن را خراب می کنند. این که این سهم با چه پولی باید جا به جا شود باعث می شود نقدینگی باز هم کاهش یابد یعنی در واقع رکود در بخش واقعی اقتصاد سیاست های ناشفاف توسط وزارت نفت در مورد پالایشگاهی ها و پتروشیمی ها و عدم شفافیت از سوی سیاستگذار باعث وضعیت نامطلوب در بازار می شود.

یکی از مسائلی که در بازار بدهی مدنظر است این موضوع است که عمق این بازار بزرگ نیست علت آن چیست؟ عده ای معتقدند تنها نقش دولت نیست بلکه باید بخش خصوصی هم وارد عمل شود اما به خاطر سختگیری هایی که سازمان بورس دارد نمی تواند کارایی لازم را داشته باشد.

بله زیرا نرخ سود 27 درصد بسیار بالاست و کمتر شرکتی می تواند با این نرخ تامین مالی کند. بازار بدهی الزاماتی دارد که باید تعریف شود. یک بحث آن بخش عرضه است که خوشبختانه دولت وارد میدان شده و انتظار این است که بخش خصوصی نیز وارد عمل شود.

ولی بحث اساسی این است که هزینه تامین مالی در این بازار بدهی چقدر است و آیا توجیه اقتصادی وجود دارد. الان وضعیت این است که با این نرخ ها برای بخش خصوصی توجیه اقتصادی وجود ندارد. الان شرکت های خصوصی این کار را تا اردیبهشت به تاخیر بیندازند چون حداقل در ابتدای سال آینده مشکل نقدینگی کمتری وجود دارد. در حال حاضر مشکل نقدینگی نرخ انتشار اوراق را بالا برده است. در نتیجه برای بخش خصوصی جذابیتی ندارد که وارد این عرصه شوند.

در این وضعیت به نظر می رسد یکی از راهکارها سرمایه گذار خارجی باشد اما از طرفی ما نوسان نرخ ارز را داریم که باید حل شود. در این خصوص چه مشکلی وجود دارد؟

دولت باید ابزار بدهی در این مورد یعنی اوراق ارزی را هم عرضه کند. باز هم تاکید می کنم که خزانه داری و وزارت اقتصاد باید این کار را انجام دهد نه سایر نهادها که به شکل غیرکارشناسانه این کار را انجام می دهند. برای جذب سرمایه گذار خارجی ابزار نداریم. باید اوراق ارزی در این زمینه منتشر کنیم.

در حالی که موسسات رتبه بندی وجود ندارند این موضوع مانع نمی شود؟

این موضوع زیاد در این مقوله مهم نیست. بالاخره یک عده ریسک پذیر هستند و این اوراق را تهیه می کنند. ما موسسات رتبه بندی نداریم اما رتبه دولت مشخص است. در OECD رتبه ما 6 است. وضعیت ما در این مقوله مشخص است. حالا باید دولت اوراق ارزی منتشر کند. حتی در یک حجم کم می تواند این کار صورت گیرد. ضمن این که در حال حاضر پیشنهاداتی برای سرمایه گذاری خارجی وجود دارد. حتی باید حجمی از اوراق ارزی دولت نیز در خارج از کشور و در بازارهای بین المللی و اروپایی منتشر شود. این هم بحثی است که دولت باید پیگیری کند.


مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

کاپیتان کار، تعمیرات خودرو با روشی ‌‌‌‌‌‌جدید

آیا خودروسازان زیان‌ده هستند؟

آخرین قیمت ارز مسافرتی

وام ساخت مسکن برای زوجین ۱۶۰ میلیون تومان شد

محاسبه سود بانکی از مرکب به ساده تغییر می‌کند

بورس باز هم درجا زد

آیا طلا به روند صعودی ادامه خواهد داد؟

ارزانی دلار هم کمکی نکرد

مرغ ۱۵ هزار تومانی تخلف است

از دست رفتن رشد وال‌استریت با توقیف نفتکش انگلیسی

رئیسی رحلت حجت الاسلام حائری را تسلیت گفت

وکیلی: اصلاح‌طلبان تاوان ضعف دولت را پس می‌دهند

دست مریزاد هاشمی به بچه‌های سپاه

در فردو چه می‌گذرد؟

احمدی‌نژاد از ترامپ تعریف کرد

نشست مدیران ارشد بخش مسکن با رئیس‌جمهور

نفت‌کش بی بی سی هم به گِل نشست!

هم‌اندیشی فرمانده‌کل ارتش با مشاوران جوان

اعتراف امریکا به قدرت برتر پهپادی ایران

پاسخ 7 بندیِ شمخانی به ادعای بولتون

کاپیتان‌‌‌‌‌ کار، تعمیرات خودرو با روشی جدید

البشیر به لاهه نمی‌رود

روایت رسانه غربی از مهمترین نقطه سیاسی این روزهای جهان

شگرد سربازان سعودی برای فرار از جنگ یمن

حضور "اون" در مراسم روز ملی فرانسه

اولین واکنش ملکه انگلیس بعد از توقیف نفتکش

نقشه دولت ترامپ برای "دلار"

بی اعتمادی عراق به نیروهای دموکراتیک سوریه

رژیم صهیونیستی دست به دامان رهبران دینی شد!

کسری بودجه جلوی مقامات بلغارستان برای خرید اف16 را نگرفت

کاپیتان کار، تعمیرات خودرو با روشی جدید

طرح قوه‌قضاییه برای جایگزینی زندان

بیمه بیکاری به کدام کارگران تعلق نمی‌گیرد؟

سرپرست وزارت آموزش و پرورش اولویت اولش را اعلام کرد

پایان نامه فوق لیسانس در باره خیار!

مردی همسرش را بخاطر پول خفه کرد

نظر معاون وزیر علوم درباره طرح حذف کنکور

ماجرای شهریه‌های 25 تا 35 میلیونی برخی مدارس لاکچری

آمار نهایی شرکت کنندگان در انتخاب رشته آزمون ارشد

بازار گرمی برخی پزشکان با رژیم تغییر جنسیت جنین