رصد

کد خبر: ۱۲۲۴۹۴
تاریخ انتشار: ۱۱ اسفند ۱۳۹۵ - ۰۸:۵۳
انتصاب یک زن به سرپرستی دادسرای اطفال و نوجوانان حاوی چه پیام های قضایی و اجتماعی است و آیا می توان این انتصاب را شروع دوره ای جدید در زمینه حضور زنان در عرصه قضاوت دانست؟

عبدالصمد خرمشاهی، وکیل پایه یک دادگستری و حقوقدان می گوید: «زنان به لحاظ صبر و حوصله بیشتری که دارند و توان خویشتنداری بیشتری که انتظار می رود داشته باشند، با صبر و حوصله بهتری می توانند در این رابطه انجام وظیفه کنند. زنان معمولا کمتر پرخاشگر هستند و دیرتر عصبانی می شوند و اهل مدارا به نظر می رسند و به نوعی به هر حال پاسخگوی ارباب رجوع هستند و می شود روی این زمینه کار کرد. تا جایی که مقررات اسلامی اجازه می دهد و تا جایی که مخالفت با شرع وجود نداشته باشد، قوه قضاییه می تواند حداکثر استفاده بهینه را از حضور زنان در تشیکلات قوه قضاییه داشته باشد و از این ظرفیت استفاده کند و از آن بهره ببرد

وی با اشاره به ویژگی های زنان در رسیدگی به جرایم کودکان یادآور می شود: «در زمینه جرایم کودکان، برخوردها باید طوری باشد که جلوی رشد جرایم کودکان گرفته شود نه این که زمینه ساز مجرم شدن این کودکان باشد

خرمشاهی تصریح می کند: «تمام این تمهیداتی که اندیشیده می شود به این دلیل است که آینده کودک به خطر نیفتد، کودکی که ولو عامدانه مرتکب جرمی شده اما از نتیجه قضیه شاید مطلع نبوده و شاید آگاهی لازم را نداشته است

-- دادستان تهران اخیرا از انتصب یک زن به سرپرستی دادسرای اطفال و نوجوانان خبر داده است. انتصاب یک زن به سرپرستی دادسرای اطفال و نوجوانان چه پیام های قضایی و اجتماعی دارد؟ به نظر شما فایده این حضور چیست؟

دنیای امروز، دنیایی است که به سمت تخصص می رود، به هر حال در همه زمینه ها مانند ورزش، فرهنگ، اقتصاد و زمینه های دیگر ابزار جدید، فنون تازه و تغییراتی لازم است که رخ دهد تا این عرصه ها بتوانند خودشان را با نیازهای زمان فعلی تطبیق دهند. ما نمی توانیم از زمان و نیازهای مقاطع زمانی مختلف عقب بیفتیم. در زمینه سیستم دادرسی هم وضعیت به همین شکل است و خارج از این قاعده نیست. همان طور که حقوق افراد به رسمیت شناخته می شود یا حقوق زنان مورد توجه قرار می گیرد یا سایر حقوقی که هر کدام از آحاد جامعه از آن برخوردار هستند و برای دفاع از آن، کمپین یا سازمانی راه اندازی می کنند، اطفال و کودکان نیز حقوقی دارند. در واقع همان طور که اقشار مختلف در حال حضار به نوعی راهکارهایی برای استیفای حقوق خود ارائه می دهند و پیگیری می کنند، زمینه اطفال و کودکان نیز مستثنا از این قاعده نیست. نمی توانیم آن کودک 15، 16ساله را که مرتکب جرمی به عمد یا غیرعمد می شود، با سیستم های قدیمی و روش های پیشین محاکمه کنیم. مثلا روان شناسی اطفال یک علم است که می طلبد کسانی که در این زمینه کار کرده اند، به مسائل جرایم کودکان ورود پیدا کنند. در مسئله مجازات کودکان یا جرامی که اطفال مرتکب می شوند دنیا به دستاورهای جدیدی رسیده است. کودکی که به عمد یا غیرعمد مرتکب جرمی می شود احتمالا از درک نتایج این جرم خود باخبر نیست و شاید اصلا توان درک این عواقب را نداشته باشد. اگر قرار باشد با این کودک هم مانند افراد بزدگسال برخورد شود از مرحله تحقیقات مطالعاتی ابزار کار ما همان ابزاری باشد که برای بزرگسالان و تبهکاران و مجرمان به عادت یا حرفه ای استفاده می کنیم، قطعا این مجازات یا رسیدگی یا دادرسی مشکل خواهد داشت. یعنی با این روش کار ما منتج به فایده نخواهد شد. در وهله اول باید دید اصلا فلسفه مجازات چیست و چرا ما باید برای یک کودک 15ساله مجازات سنگین در نظر بگیریم. قبل از ان باید روان شناسی جنایی اطفال مدنظر قرار بگیرد و این موضوع از این نظر بررسی شود که چرا کودکی مرتکب چنین جرمی می شود و چگونه باید با او برخورد شود که این جرایم از جانب آن کودک تداوم پیدا نکند. همچنین باید به نوعی برخورد شود که آینده این کودک تباه نشود و او بتواند خود را اصلاح کند . در واقع آن کودک باید درستی و نادرستی عملی را که انجام می دهد تشخیص دهد و از سوی دیگر به گونه ای با او رفتار شود که قابلیت بازگشت به جامعه را داشته باشد. اگر قرار باشد با همان ابزار برخورد با بزرگسالان با او برخورد و به همان شکل کودک را محاکمه کنند و او را به زندان بفرستند، آن وقت تبعات دیگری را شاهد خواهیم بود. توجه کنید اگر برخورد لازم و متناسب با سن کودکان صورت نگیرد، قاعدتا این مجازات نتیجه معکوس خواهد داشت.

-- آقای عباس جعفری دولت آبادی، دادستان تهران، اظهار کرده است: «امیدواریم با حضور یک قاضی زن در سمت سرپرستی دادسرای اطفال و نوجوانان، اهداف دادستانی در حوزه نوجوانان بیشتر اجرایی شود» انتصاب یک زن به سرپرستی دادسرای اطفال و نوجوانان چقدر می تواند به تحقق اهداف دادستانی در حوزه نوجوانان کمک کند و به جز این اقدام برای مقطع فعلی چه تغییرات دیگری نیاز است؟

قبل از انتصاب اخیر و فعل و انفعالاتی که رخ داده، نشانه هایی وجود داشت که نشان می داد به هر حال در قانون آیین دادرسی کیفری قانون گذار متوجه اهمیت این موضوع شده که سیستم دادسری با ساختار رسیدگی به جرایم کودکان باید با ساختار و سیستم رسیدگی به جرایم بزرگسالان تفاوت داشته باشد. از همان بدو وقوع جرم و دستگیری کودک، حتی مأمورانی که از سوی نیروی انتظامی مسئول پیگیری یا کشف جرم یا برخورد با مجرمان هستند باید افرادی باشند که حوصله بیشتری دارند و روان شناسی کودک خوانده باشند. یا این که حداقل این افراد آشنایی با این زمینه ها داشته باشند. حتی قضاتی که قرار است از این کودکان مجرم تحقیق یا به جرایم آن ها رسدیگی کنند باید افراد با حوصله ای باشند و به نوعی زبان کودک را بفهمند و بدانند که او چه می گوید. این قضات باید اهل مدارا و مسامحه باشند و تا حدودی روان شناسی کودک را بدانند و با این عرصه هم آشنا باشند. خانم خاکی که به سرپرستی دادسرای اطفال و نوجوانان منتصب شده قبلا هم در اجرای احکام حضور داشتند. ایشان سال ها فعالیت می کردند و نقش مفیدی در ایجاد مصالحه و سازش دارند و نگاه ایشان و تفکراتشان روی بحث مدارا و ایجاد صلح و سازش میان خانواده هایی بود که اختلافی داشتند یا درباره اولیای دمی بود که تقاضای قصاص داشتند. من فکر می کنم انتخاب ایشان در این سمت یک اتفاق خوب است و به لحاظ این که ایشان روحیه مدارا و مثبت در جهت صلح و سازش دارد و با برخورد ملایمت آمیز با متهمان و اطفال رو به رو می شود، هم از لحاظ شکلی و هم از لحاظ ماهوی می تواند به شدت موثر باشد. خب وقتی که سیستم دادرسی ما به این قضایای مورد اشاره از جمله اهل مدارا و مسامحه بودن افراد توجه دارد، جا دارد قضات یا مسئولان اجرایی این دادسرای کودکان نیز از افرادی انتخاب شوند که با روحیات و خلق و خوی کودکان آشنایی بیشتری داشته و اهل مدارای بیشتری باشند. با در نظر داشتن این موارد است که می توان توصیه کرد آن تشکیلاتی که قرار است کودک مجرم را مجازات کند، توجه کند این مجازات طوری نباشد که آینده آن کودک تباه شود. چرا که هدف از مجازات، نابود کردن شخص مجرم نیست، بلکه بازسازی آن فرد است و بازسازی زمینه ای است که آن کودک بتواند به جامعه برگردد و قابلیت تطبیق با افراد جامعه در او پیدا شود. اگر قرار باشد یک کودک 16ساله مرتکب جرمی شود و از همان ابتدا برخورد سختی با او صورت بگیرد و با زبان غیرمناسب حال کودک با او برخورد شود، طبیعتا آینده او روال دیگری پیدا خواهد کرد. این نوع برخوردها از آن کودکی که مرتکب جرمی شده، در آینده یک فرد سرکش و نافرمان می سازد و هر نوع مجازات، توهین، سرزنش، سرکوفت و سرکوب این کودکان در ارتباط با جرایمی که مرتکب می شوند قطعا بازدهی نامطلوبی برای آن ها خواهد داشت.

-- به نظر شم آیا واقعا برای دادگاه اطفال و نوجوانان یک قاضی زن می تواند بسیار موثرتر از قاضی مرد باشد؟ چرا این طور است؟ قضاوت زنان با مردان چه تفاوت هایی می تواند داشته باشد؟

بله، به نظرم می تواند موثرتر باشد. البته عده ای ممکن است ایراد بگیرند که شاید زنان اصلا قضاوتشان دچار اشکال باشد که این جای سوال دارد. از طرف دیگر حالا قرار نیست که خانم خاکی پرونده های کودکان را هم بررسی کنند، مگر در مرحله تحقیقات. البته در این مراحل زنان می توانند حضور داشته باشند اما در مورد انشای رأی شاید هنوز وقت آن نرسیده که زنان بتوانند انشای رأی کنند. با این حال، اتفاق اخیرا را باید به فال نیک گرفت. باید توجه کرد که در همان تحقیقات مقدماتی یا در همان سیستم دادرسی باید افرادی باشند که صبر و حوصله بیشتری دارند و روحیات کودکان را بیشتر می شناسند و روان شناسی کودک تا حدودی خوانده باشند و نگذارند شخصیت کودکان در همان دوران کم سن و سالی مخدوش شود و از او یک مجرم حرفه ای ساخته شود. تمام این تمهیداتی که اندیشیده می شود به این دلیل است که آینده کودک به خطر نیفتد، کودکی که ولو عامدانه مرتکب جرمی شده اما از نتیجه قضیه شاید مطلع نبوده و شاید آگاهی لازم را نداشته است. همه این موارد است که ایجاب می کند مجموعه نهاد یا سازمان یا دادسرا یا هر تشکیلات دیگری که قرار است با مجرمان کودک برخورد قانونی داشته باشد، باید توجه کند این برخورد به نوعی خشونت آمیز نباشد که او از همان ابتدا نسبت به محاکم موضع منفی بگیرد و عقده ای در دلش به وجود بیاید که بعدها همین قضیه زمینه ساز جرایم دیگر از سوی او شود. بنابراین من فکر می کنم در این رابطه چه از لحاظ شکل و چه از لحاظ ماهیتی هر چقدر که قوه قضاییه ابتکارات این چنینی به خرج بدهد و نیروهایی را به کار گیرد که با روان شناسی کودک آشنایی بیشتری دارند و زبان کودک را بهتر می فهمند و برخورد خشونت آمیزی ندارند، باعث می شود که به هر حال شخصیت کودک کمتر دچار ضربه روحی شود. به هر حال هدف از مجازات نابود کردن شخص مجرم نیست، البته به غیر از پاره ای از جرایم که آن هم مجازاتشان مشخص است. از آن جا که هدف مجازات، اصلاح است و در کنار تنبیه، آموزش دادن مجرم نیز مدنظر است، به نظر من هرچقدر در این رابطه کار شود بیهوده نخواهد بود.

-- با این حکم انتصاب اخیر، چه انتظاراتی از خانم خاکی وجود دارد؟ خیلی ها خانم خاکی را از عملگراترین فعالان حوزه زنان زندانی می شناسند. به نوشته یکی از روزنامه ها، وی قاضی ناظر بر زندان قرچک است و در سال های مسئولیت ارتباط زیادی با زندانیان برقرار کرد و با حضور در جلسات صلح و سازش و تأمین دیه زندانیان با کمک خیران از اعدام زنان زیادی جلوگیری کرد. اما وی در ادامه چه باید کند؟ آیا سابقه و تجربه او به انجام بهتر وظیفه جدیدش می تواند کمک کند؟

ببینید ما انتظار نداریم که خانم خاکی، اختیاراتی خارج از آن چه قانون به او داده یا قوه قضاییه در چارچوب وظایف برای افراد تعریف کرده، کاری انجام دهد. ما انتظار نداریم ایشان بیشتر از آن اختیارت مورد اشاره کاری انجام دهد. اما در همین حدوده اختیارات، ایشان می تواند مجموعه پرسنلی را در همان دادسرا انتخاب کند که با روان شناسی کودک و روحیات کودکانه آشنایی بیشتری داشته باشند و این مجموعه به نحوی عمل کند که بازدهی مثبتی را از آن شاهد باشیم. در زمینه جرایم کودکان، برخوردها باید طوری باشد که به اصطلاح به نوعی جلوی رشد جرایم کودکان گرفته شود نه این که زمینه ساز مجرم شدن این کودکان باشد. نباید طوری رفتار شود که کودکانی که در مقطع فعلی به این دادسرا معرفی می شوند، در آینده مجرمان حرفه ای شوند. این مهم ترین و فکر می کنم اولین خواسته ای است که نه بنده بلکه بقیه افرادی که در این زمینه کار کرده اند (اعم از حقوقدانان، وکلا و قضات) از ایشان می توانند انتظار داشته باشند.

-- در مجموع تاکنون حضور زنان در دادسراها را چطور ارزیابی می کنید؟ پیش از این، در دادسراها زنان به عنوان دادیار ناظر فعالیت می کردند اما آیا تجربه خوبی داشته اند؟

بله، ببینید ما اگر بررسی مختصری در این رابطه انجام دهیم می بینیم که زنان به لحاظ صبر و حوصله بیشتری که دارند و توان خوشتنداری بیشتری که انتظار می رود داشته باشند، با صبر و حوصله بهتری می توانند در این رابطه، انجام وظیفه کنند. زنان معمولا کمتر پرخاشگر هستند و دیرتر عصبانی می شوند و اهل مدارا به نظر می رسند و به نوعی به هر حال پاسخگوی ارباب رجوع هستند و می شود روی این زمینه کار کرد. تا جایی که مقررات اسلامی اجازه می دهد و تا جایی که مخالفت با شرع وجود نداشته باشد، قوه قضاییه می تواند می تواند حداکثر استفاده بهینه را از حضور زنان در تشکیلات قوه قضاییه داشته باشد و از این ظرفیت استفاده کند و از آن بهره ببرد.

-- آیا این حکم می تواند شروع دوره ای جدید در زمینه حضور زنان در عرصه قضاوت باشد؟ آیا با این حکم می توان امیدوار بود که بعدها زنان بتوانند به عنوان قاضی صادر کننده رأی نیز در مسند قضاوت بنشینند؟

ببینید این گام رو به جلویی بوده است. پاره ای از احکام اسلام که غیرقابل تغییر نیستند، بلکه قابلیت تغییر دارند و در این مورد هم من فکر می کنم در بخش هایی که زنان می توانند کار کنند و به نوعی تصمیم گیری قضایی داشته باشند می توان استفاده بهینه از آن ها به عمل آورد.

-- پس شما امیدوار به این قضیه هستید؟

ان شاءا... .

-- به نظر شما چگونه می توان تابوهای حضور زنان رادر دستگاه قضا از بین برد؟

ببینید در ارتباط با به کارگیری زنان در تشکیلات قوه قضاییه یک محدودیت های فقهی و شرعی وجود دارد که به هر حال مقرر می دارد حاکمی که می خواهد حکم دهد، مرد باشد. این را می توان در پاره ای از مواقع تعدیل کرد، مخالفتی هم با شرع ندارد که در بخش هایی از حضور زنان بتوان استفاده کرد. می توان در بخش ها و فعالیت هایی که در مرحله تحقیقات صورت می گیرد و روز به روز هم امکان گسترش دارد، به زنان اختیارات بیشتری داد. به نظرم در این شرایط می توان تا جایی که مقررات اسلام اجازه می دهد این اختیارات را افزایش داد و این به نفع قوه قضاییه، مردم و طرفین دعواست.

-- جعفری دولت آبادی، دادستان تهران همچنین هدف عمده دادستانی تهران را اهمیت به حوزه زنان و خانواده و اطفال عنوان کرده است. به نظر شما برای توجه بیشتر به این حوزه، دادستانی چه اقدامات دیگری می تواند انجام دهد؟ مثلا دادستان تهران از جمله اقدامات مفید دیگر دادسرای تهران در رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان را انتصاب دو بازپرس زن در این دادسرا اعلام کرده است.

ببینید تا آن جا که مقررات شرعی بگذارند قوه قضاییه می تواند این کار را انجام دهد و به استفاده از این ظرفیت بیشتر توجه کند، کما این که همان طور که اشاره کردید در دادسرای جنایی، ما زنانی را داریم که دارند نقش بازپرس را ایفا می کنند. یعنی نهایتا وظیفه تحقیقات مقدماتی را انجام می دهند و نظری بیان می کنند و قضاوت نهایی نمی کنند. حالا خوشبختانه در همین حد هم قوه قضاییه می تواند از خدمات بیشتر بانوان استفاده کند و همکاران قضایی بیشتری را به کار بگیرد. من فکر می کنم این روش و رویه می تواند مثمرثمر باشد.

-- این مثمرثمر بودن در کاهش جرایم منظورتان است یا در رأی دادن ها؟

به هر حال آرایی که ناصحیح صادر می شود یا تحقیقاتی که ناقص صادر شوند، منجر به صدور احکام ناعادلانه خواهند شد. خود این موارد در روند رشد جرایم بی تأثیر نیست. برخورد مناسب با مجرمان و صدور آرای عادلانه می تواند تا حدودی از روند فزاینده جرایم جلوگیری به عمل بیاورد، مخصوصا در زمینه اقدامات تربیتی که زنان می توانند در این زمینه جایگاه خوبی داشته باشند و همکاری زیادی با قوه قضاییه انجام دهند.

منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 214

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

آغاز ثبت‌نام طرح ملی مسکن از شهریور امسال

مناطق پیشتاز تورم ملکی در شهر تهران

حدود 90 درصد پزشکان کمتر از 5 میلیون تومان مالیات داده‌اند

نماینده مجلس: قیمت واقعی ارز زیر 10 هزار تومان است

جایگاه ایران در میان تولیدکنندگان چای جهان

نرخ تورم انگلیس از محدوده هدف خارج شد

تولید کنسانتره سنگ آهن از مرز ۱۵.۹ میلیون تن گذشت

ستاد فرمان امام ۲ هزار مسکن ارزان‌ در پاکدشت می‌سازد

کمبود مرغ در بازارهای بوشهر برطرف شد

ویژگی‌های مسکن در ۳ کشور پیشرفته آسیایی

جهت استعلام خلافی خودرو اینجا کلیک کنید‎‌

یادداشت خواندنیِ عضو انصارالله پس از بازگشت از تهران

مدیرعامل ایران خودرو برکنار شد

سخنگوی دولت: مدیرعامل ایران خودرو امروز برکنار می‌شود

نجفی به حکم دادگاه اعتراض کرد

نسخه جدید Khamenei.ir رونمایی شد

نجفی چه زمانی از زندان آزاد می‌شود؟

واکنش آیت‌الله مکارم به مشاجره لفظی دو آیت‌الله

ادعای عجیب وکیل برکنار شده نجفی؛ او مرتکب قتل نشده بلکه قتل را برعهده گرفته

«اژه‌ای» از تخلف یک شرکت خودروساز پرده برداشت

اپل درباره احتمال زیان این شرکت به ترامپ هشدار داد

تاکید دوباره جانسون بر خروج انگلیس از اتحادیه اروپا در تاریخ مقرر

دولت آمریکا مدعی پیشرفت در مذاکرات با طالبان شد

اشرف غنی: هیولای تروریسم را ریشه کن می کنیم

رئیس جمهور عراق: کشور ما دیگر صحنه درگیری دیگران نخواهد بود

هیل: آمریکا به فکر محاصره دریایی ونزوئلاست

ترامپ خرید گرینلند را با معامله املاک و مستغلات مقایسه کرد

تلفات سنگین مزدوران عربستان در جیزان

طالبان: آمریکا را پس از ۱۸ سال جنگ به خروج وادار کردیم

دولت ترکیه سه شهردار را به دلیل «پشتیبانی از پ‌ک‌ک» برکنار کرد

تصادف مرگبار تانکر در اوگاندا با بیش از ۲۰ کشته

اورژانس کشور: ۹۷۶ نفر در ۱۵۰ روز گذشته غرق شدند

حکم پرونده واژگونی اتوبوس دانشگاه آزاد صادر شد

توضیحات شهرداری تهران در مورد کشتار سگ‌ها با آمپول اسید

بارش های سیل آسا در شمال هند 30 کشته برجای گذاشت

آتش‌‌سوزی بامدادی در برج ۲۲ طبقه در تهران

حناچی: ذرات معلق در تهران 3 برابر استاندارد جهانی است

سوال نماینده مشهد از وزیر ارشاد درباره حادثه "منا"

پیش بینی جوی آرام و آسمانی آفتابی برای اغلب مناطق کشور

ترافیک سنگین در جاده‌های منتهی به شمال کشور