رصد

کد خبر: ۱۲۲۸۶۶
تاریخ انتشار: ۲۵ اسفند ۱۳۹۵ - ۱۵:۲۰

در شرایطی که توافق هسته ای و برجام فرصت مناسبی را برای رشد و توسعه قطعه سازی ایران فراهم آورده، رئیس انجمن قطعه سازان ایران، این صنعت را پلاسکوی صنایع ایران می داند. رضا رضایی در گفت وگو با تجارت فردا ضمن تشریح اوضاع صنعت قطعه قبل و بعد از برجام، تاکید می کند که اگر به قطعه سازی توجه مالی و معنوی نشود. فروخواهد ریخت و زحمات چندین و چند ساله ای که برای آن کشیده شده، از بین می رود. به گفته او، یکی از مشکلات اصلی در قطعه سازی ا یران، قدیمی بودن ماشین آلات است. بنابراین اگر تسهیلات با بهره کم پرداخت شود می توان نسبت به نوسازی خطوط تولید اقدام کرد. رضایی همچنین تاکید می کند که جدای از این موضوع، به تحقیق و توسعه نیز احتیاج داریم که در سایه دریافت تسهیلات ارزان، این اتفاق رخ خواهد داد.

تا پیش از توافق هسته ای و اجرایی شدن برجام، شرایط صنعت قطعه به چه شکل بود؟ اینکه می گویند قطعه سازی تا مرز نابودی رفته، صحت دارد؟

به نظرم بهتر است ابتدا ببینیم شرایط قطعه سازی کشور در دوران قبل از تحریم به چه شکل بود و با تشدید تحریم ها به کجا رسید. صنعت قطعه ایران به خصوص در اواسط دهه 80، روی ریل رشد و توسعه قرار گرفت، به نحوی که علاوه بر افزایش داخلی سازی و تامین نیاز خودروسازی کشور، صادرات هم داشت. اگر اشتباه نکنم تا قبل از تحریم ها، قطعه سازان کشور حدود 90 میلیون دلار صادرات داشتند که به نوبه خود رقم مناسبی به حساب می آمد. جدای از بحث مالی و ارزآوری ، صادرات این حجم از قطعه نشان می دهد قطعه سازی کشور توانسته در آن دوران به لحاظ کیفی در شرایط خوبی قرار گیرد، چه آن که اگر این گونه نبود، اصلا امکان صادرات چندانی نداشتیم.

درست است که صادرات قطعه در آن زمان به صورت غیرمستقیم انجام می شد، با این حال نشان از توان کمی و کیفی قطعه سازان داخلی داشت. به عبارت بهتر قطعه سازان از نظر فنی و تکنولوژی در وضع مناسبی قرار داشتند و این موضوع نشان می داد سرمایه گذاری های قبلی جواب داده است. طبعا اگر این وضع ادامه پیدا می کرد، می توانستیم به اهداف بلندمدت خود در حوزه صادرات قطعه و لبته تامین کمی و کیفی نیاز داخل برسیم.

این درحالی بود که از اوایل سال 91 و با تشدید تحریم ها و بروز مشکلات داخلی، صنعت قطعه رو به افول رفت و نتوانستیم روند رو به رشد خود را ادامه دهیم.

در آن دوران علاوه بر تحریم شدن بانک های داخلی، ورود دانش فنی و ماشین آلات به کشور نیز محدود و حتی ممنوع شد. شرکتی را سراغ دارم که نزدیک به هشت میلیون یورو از پژو طلب داشت اما خودروساز فرانسوی اعلام کرد به دلیل تحریم ها امکان انتقال پول و تسویه حساب را ندارد.

وقتی تحریم کنندگان به طور مستقیم از خودروسازی به عنوان صنعت بزرگ ایران نام برده و از لزوم تحریم آن گفتند، مشخص بود قصد از بین بردنش را دارند. هرچند به لطف توافق هسته ای و برجام، این اتفاق رخ نداد اما تحریم ها سبب شد هرچه زحمت در قطعه سازی کشیده شده و بنایی که ساخته بودیم، رو به تضعیف رود.

آزمایشگاه هایی داشتیم که امکان تست قطعات با استانداردهای بین المللی را داشتند اما در دوران تحریم، آنها نیز افول کردند و ضعیف شدند.

البته مشکلات صنعت قطعه فقط به تحریم ها مربوط نمی شد و در داخل نیز با موانع و دشواری هایی مواجه شدیم. در واقع در سال های 91 و تا حدی 92، کل کشور و اقتصاد و صنعت با مشکل روبه رو شدند و قطعه سازی هم بخشی از آنها به حساب می آمد. یکی از دشواری های آن زمان، به مسئله یارانه ها نیز مربوط می شد،چه آن که از قبل، هزینه ها به خصوص در حوزه انرژی بالا رفته و یارانه ای هم که دولت وعده اش را به تولیدکنندگان داده بود، حداقل به صنعت قطعه تعلق نگرفت.

بنابراین ما علاوه بر محدودیت های خارجی، با مشکلات داخلی نیز مواجه شدیم و در نتیجه همه این اتفاقات، هزینه تولید چند برابر شد. اوضاع به شکلی پیش رفت که قطعه سازان روز به روز ضعیف و ضعیف تر شده و در نهایت ده ها واحد قطعه سازی تعطیل و برخی دیگر نیز مجبور به تغییر کاربری شدند. اتفاق ناگوار دیگر این بود که قطعه سازان به دلیل مشکلات مالی، کم کم برخی آزمایشگاه ها و فعالیت مهندسی و تحقیق و توسعه خود را متوقف کردند و تعدادی از نیروهای متخصص و آموزش دیده شان را از دست دادند.

با همه این ها اما قطعه سازی ایران سرپا ماند تا به نوعی اقتصاد مقاومتی را به واسطه مدیریت منابع و هزینه های انرژی و همچنین افزایش بهره وری، اجرا کرده باشد.

با این حال البته چون خودروسازان داخلی، سروقت با قطعه سازها تسویه نمی کردند، صنعت قطعه بخش قابل توجهی از بهینه و توان خود را از دست داد.

با توصیفات شما، مشخص می شود صنعت قطعه روزگار بسیار سختی را در دوران تحریم پشت سر گذاشته است. می خواهم بدانم با روی کار آمدن دولت یازدهم ، قطعه سازی کشور چه شرایطی پیدا کرد؟

اگر منظورتان قبل از اجرایی شدن برجام است، در ماه های اولیه دولت یازدهم شرایط بسیار سختی همچنان در اقتصاد و صنعت کشور به خصوص در حوزه قطعه سازی وجود داشت. این را در نظر بگیرید که آقای روحانی و کابینه اش، کشور را با تورم بالای 40 درصد و تحریم های بین المللی وکلی بدهی به بانک ها و شرکت ها و پیمانکاران تحویل گرفت و علاوه بر اینها، اوضاع سیاسی و روابط بین المللی مناسبی هم نداشتیم.

در این شرایط طبیعی بود که حداقل تا چند ماهی شرایط نامناسب اقتصادی ادامه داشته باشد و ما نیز به عنوان قطعه سازان کشور از این قاعده مستثنی نبودیم. با این حال آقای روحانی به واسطه تشکیل کابینه ای هوشمند و متخصص و با تجربه، توانست ابتدا تورم را پایین آورده و همچنین به لطف توافق هسته ای، شرایط مملکت را رو به بهبود سوق دهد. شرایط به شکلی پیش رفت که کم کم ترمز تحریم ها علیه ایران کشیده شد و همه به آینده کشور امیدوار شدند و صنعت قطعه نیز امید داشت تا دوران بهتر و با ثبات تری را در سایه توافق هسته ای تجربه کند. در واقع قطعه سازان به نوعی احساس امنیت و امیدواری رسیده و در نتیجه توانستند خود را با وجود زخم های تحریم جمع و جور کنند. امیدواری قطعه سازان به آینده به حدی بود که آنها از هر جایی شده، پول تهیه کردند تا دوباره در مسیر رشد و توسعه قرار گیرند.

با جان گرفتن نسبی قطعه سازان، تیراژ خودروهای داخلی نیز پس از دوره ای رکود سنگین، بالا رفت تا جایی که در حال حاضر با رشد قابل توجهی در تولید روبه رو هستیم. در نهایت نیز با توجه به اجرایی شدن برجام، خودروسازان و قطعه سازان خارجی روانه ایران شدند تا بخشی از بازار بزرگ داخل را به واسطه همکاری مشترک با شرکت های خودروساز داخلی به دست گیرند.

به خوبی یادم هست که در دوران تحریم وقتی به شرکت های خارجی ای میل می زدیم و مکاتبه می کردیم، جوابمان را نمی دادند، اما بعد از برجام، خودشان خواستار همکاری با قطعه سازان داخلی شدند. در اواخر سال 93 ، مذاکرات با قطعه سازان خارجی به اوج خود رسید و این موضوع در نتیجه اتفاق مبارکی به نام برجام بود.

در پسابرجام ، آنچه بیش از تحولات صنعت قطعه به چشم آمد، عقد قرارداد و تفاهنامه میان خودروسازان داخلی و خارجی بود. آیا قطعه سازان نیز توانستند در سایه برجام، همکاری های مشترک خارجی برای خود تعریف کنند؟

بله؛ اتفاقا همین چند ماه پیش مشارکتی مهم میان برخی قطعه سازان داخلی و یکی از شرکت های قطعه ساز معروف (فروشیا فرانسه) شکل گرفت. این شرکت گردش مالی حدودا 20 میلیارد دلاری داشته و با خودروسازانی مانند رنو و پژو و فولکس واگن همکاری دارد و طبق قرارداد منعقد شده، قرار است اگزوز برخی محصولات جدید خوردوسازی کشور را تامین کند. البته تامین صندلی برخی خودروهای حال و آینده داخلی نیز با این شرکت است. چنین اتفاقی نشان می دهد برجام توانسته تا حدی اثر خود را بر قطعه سازی کشور بگذارد، هرچند هنوز جا برای ورود شرکت های جدید و مشارکت هایی دیگر، بسیار زیاد است. بعد از برجام شرکت های فرانسوی ، چینی، کره ای و حتی آلمانی مانند فولکس واگن هم جهت همکاری مشترک با خودروسازان داخلی راهی کشور شدند تا در صورت فراهم بودن بستر مناسب، کار را آغاز کنند . همین حالا فولکس واگن خواستار تامین برخی قطعات محصولات خود (آنها که قرار است در ایران تولیدکند)، از سوی قطعه سازان داخلی است. بنابراین مطمئن باشید قطعه سازی ایران با وجود مشارکت های بین المللی ودر صورت حل مشکلات و رفع موانع، می تواند ضمن جذب تکنولوژی های جدید و تولید محصولات با کیفیت تر، به جایگاه مناسبی در صادرات دست پیدا کند.

این موانع و مشکلات که می گویید، دقیقا چیست؟

بله بخش از آنها به قوانین موجود در حوزه هایی مانند کار، بیمه و همچنین سیستم بانکی برمی گردد. الان قانون کار کشور ایراد دارد و به نظرم باید اصلاحاتی روی آن صورت گیرد، هرچند البته معتقدم با وجود این قانون، هنوز هم کارگران در رفاه نیستند.

این اصلاح قوانین، در جذب شرکت های خارجی بسیار موثر است زیرا آنها حاضر نیستند برای یک دلار از پولشان نیز ریسک کنند. خودروسازان و قطعه سازان خارجی برای حضور در ایران، ابتدا آدیت های لازم را انجام می دهند و اگر پاسخی مثبت دریافت کنند، اقدام به ورود و سرمایه گذاری در کشور خواهند کرد. بنابراین اگر می خواهیم در پسابرجام، سرمایه خارجی جذب صنعت کشور به خصوص قطعه سازی کنیم، ابتدا نیاز به اصلاح قوانین داریم. علاوه بر این، مشارکت های خارجی نیاز به سرمایه دارد و انتظار می رود دولت به قطعه سازان برای تقویت بنیه مالی آنها که در دوران تحریم ضعیف شد، کمک کند.

یعنی انتظار دریافت کمک مالی از دولت را دارید؟

نه اصلا، نمی گویم دولت به قطعه سازان پول مجانی داده یا رانتی را برای صنعت قطعه در نظر بگیرد، حرفم این است که مثل همه جای دنیا، تسهیلات ارزان تر (کم بهره) در اختیار فعالان این صنعت قرار دهد. مطمئن باشید اگر چنین اقدامی انجام شود، 20 تا 25 درصد از قطعه سازان داخلی می توانند با توجه به سطح بالای توانمندی شان، ظرف دو سال در جمع تامین کنندگان جهانی خودرو قرار گیرند.

این تسهیلات را دقیقا برای چه کاری می خواهید؟

یکی از مشکلات اصلی در قطعه سازی ایران، قدیمی بودن ماشین آلات است بنابراین اگر تسهیلات با بهره کم پرداخت شود، می توان نسبت به نوسازی خطوط تولید اقدام کرد. جدای از این موضوع، به تحقیق و توسعه نیز احتیاج داریم که در سایه دریافت تسهیلات کم بهره ، این اتفاق رخ خواهد داد.

اما بیشتر قطعه سازان کشور خصوصی هستند و طبعا مسائلی مانند نوسازی ماشین آلات و تحقیق و توسعه باید از محل درآمد و فروش خود آنها انجام شود.

صنعت قطعه ایران در حال حاضر با مشکلات زیادی دست و پنجه نرم می کند که یکی از آنها عدم پرداخت سروقت مطالباتشان از سوی خودروسازان است.

این اتفاق فقط در کشور ما رخ می دهد، در حالی که مثلا اگر در فرانسه، پژو یا رنو پول قطعه سازان را ندهند، به طور خودکار از حساب آنها برداشت خواهد شد. از طرفی اگر قرار است در سایه برجام به اهداف صنایع خودرو و قطعه در سال 1404 برسیم، راهی جز تقویت قطعه سازی نداریم و این «تقویت»، از ناحیه حمایت های دولتی و همچنین پشتیبانی خودروسازان انجام پذیر است. به نظر من، خودروسازان حتی باید رشد و توسعه صنعت قطعه را در اولویت قرار دهند زیرا با وجود قطعه سازی توسعه یافته و پیشرفته است که صنعت خودرو نیز بالا خواهد رفت.

خودروسازان هم مانند خیلی های دیگر معتقدند قطعه سازها از وضع مالی خوبی برخوردارند اما نمی خواهند از سرمایه خود هزینه کنند.

این موضوع را در مورد تمام قطعه سازان قبول ندارم؛ بله شاید باشند قطعه سازانی که پولدارند و آن طور که باید، سرمایه گذاری های جدید انجام نمی دهند اما باور کنید بیشتر شرکت های قطعه ساز ایرانی از سرمایه لازم برای توسعه برخوردار نیستند. حاضرم با تمام آنهایی که می گویند قطعه سازان پول دارند وخرج نمی کنند، مناظره و ثابت کنم بسیاری از آنها به دلیل مشکلات مالی در روزمرگی مانده اند. مگر می شود قطعه سازانی که این همه خون دل خورده و به اینجا رسیده اند، حالا که برجام فرصت توسعه را برای آنها فراهم آورده، به عمد درجا بزنند.

خود قطعه سازان بهتر از هرکسی می دانند که اگر به روز نشوند، مشارکت های خارجی نداشته باشند و سرمایه گذاری نکنند، نابود خواهند شد بنابراین امکان ندارد پول داشته باشند و نخواهند در این راه هزینه کنند.

از طرفی خودروسازان و قطعه سازان سوار بر یک کشتی هستند و منافعشان با یکدیگر پیوند خورده است، بنابراین اگر یک طرف این کشتی سوراخ شود، همه غرق خواهند شد نه فقط قطعه سازان.

اتفاقا یکی از ایرادات بزرگی که به قطعه سازان داخلی وارد می شود، همین وابستگی زیاد به خودروسازان است. این درحالی است که اگر قطعه سازان مستقل عمل می کردند، دیگر تا این حد درگیر مسائل مالی و ضعف سرمایه گذاری نبوده و می توانستند گلیم خود را به واسطه صادرات بیرون بکشند.

قبول دارم که قطعه سازان بیش از حد به شرکت های خودروساز وابسته اند اما باید این را هم در نظر گرفت که فضا و محیط کسب و کار، آنها را به اینجا رسانده است. صنعت قطعه تا قبل از تحریم ها در حال رفتن به سمت توسعه بود، اما الان پایه هایش ضعیف شده و به نوعی حکم پلاسکوی صنعت کشور را پیدا کرده است.

پلاسکو؟ این واژه همه را یاد فروریختن و نابودی می اندازد...

بله، همین طور است. این که می گویم قطعه سازی، پلاسکوی صنعت شده، منظورم این است که اگر به داد آن نرسیم، ممکن است فرو ریزد. الان ماشین آلات قطعه سازان قدیمی شده و امکان سرمایه گذاری و تحقیق و توسعه برای بسیاری از آنها وجود ندارد. این در حالی است که اگر می خواهیم صنعت قطعه در پسابرجام به جایی برسد، باید ضمن انجام سرمایه گذاری، یکسری برنامه ریزی های استراتژیک و دانش بنیان نیز انجام داد. همچنین نیاز به اصلاح ساختارها چه در قطعه سازی و چه در خودروسازی داریم و در کنار همه اینها، تقویت هرچه بیشتر مشارکت های بین المللی و همچنین خروج صنعت خودرو از زیر سایه دولت نیز یک الزام است.

تنها در صورت اجرای این پکیج است که می توانیم پلاسکوی صنعت را نجام دهیم در غیر این صورت باید منتظر فروریختن آن باشیم.

فکر می کنید با اجرای این برنامه ها، می توان خودروهای قدیمی را نیز از رده خارج و محصولات جدید جایگزینشان کرد؟

حذف و جایگزینی خودروهایی مانند پراید و پژو 405 به صورت ناگهانی و یکباره امکان ندارد و ممکن است دردسرهای خروج پیکان در شرایطی بدتر، تکرار شود. به شخصه معتقدم خودروهای قدیمی باید با محصولات جدید جایگزین شوند اما در کنار این اعتقاد، نگران بازار هم هستم به اعتقاد بنده، حذف امثال پراید و 405 نیاز به یک برنامه سه ساله دارد، به نحوی که باید ابتدا محصولات جایگزین را مشخص و همزمان با کاهش تیراژ قدیمی ها ، به تولید خوردوهای جدید اضافه کرد.

با جان گرفتن نسبی قطعه سازان، تیراژ خودروهای داخلی نیز پس از دوره ای رکود سنگین، بالا رفت، تا حایی که در حال حاضر با رشد قابل توجهی در تولید روبه رو هستیم.

اینکه می گویم قطعه سازی، پلاسکوی صنعت شده، منظورم این است که اگر به داد آن نرسیم، ممکن است فرو بریزد. الان ماشین آلات قطعه سازان قدیمی شده و امکان سرمایه گذاری و تحقیق و توسعه برای بسیاری از انها وجود ندارد.

25درصد قطعه سازان

20 تا 25 درصد از قطعه سازان داخلی می توانند با توجه به سطح بالای توانمندی شان، ظرف دو سال در جمع تامین کنندگان جهانی خودرو قرار گیرند.

منبع: هفته نامه تجارت فردا، ویژه نامه 95.12.18

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

قبل از خرید بلیط برای سفرهای‌‌‌ تابستانی این مطلب را بخوانید

بازار داغ ارز دیجیتال در کشورهای مخالف ترامپ

الاکلنگ طلا و سکه در روز آرام دلار

نوسان بازار نفت در پی توقیف کشتی ‌خارجی حامل سوخت قاچاق در خلیج فارس

صندوق بین‌المللی پول: ارزش گذاری دلار واقعی نیست

وزیر اقتصاد رئیس صندوق توسعه اوپک شد

فشار روسیه به اقتصاد آمریکا با اوراق قرضه

گره کورنقدینگی کِی باز می‌شود؟

گران‌ترین کشورهای اروپایی برای زندگی

گزارشی از نمایشگاه ساخت داخل و رونق تولید

قبل از خرید بلیط برای سفرهای تابستانی این مطلب را بخوانید

روایت مصری از ازدواج فوزیه و محمدرضا شاه

قاتل کلاهی در هلند به حبس ابد محکوم شد

روحانی به مکرون: ایران مصمم به حفظ برجام است

تلاش انگلیسی ها برای فرار از مسئولیت راهزنی دریایی

واکنش ظریف به محدودیت تردد در آمریکا

آمریکا باز هم همکاران اقتصادی ایران را تهدید کرد

هشدار راهبردی فرمانده سپاه از خلیج‌فارس

تأکید روسیه و فرانسه بر ضرورت حمایت از برجام

پیغام ترامپ به FIFA علیه ایران

عربستان، کویتی ها را دوباره عصبانی کرد

نماینده زن پارلمان لیبی ربوده شد

انفجارهای پیاپی در افغانستان

آرژانتین، حزب‌الله لبنان را گروه تروریستی اعلام کرد

انفجار مهیب در مرکز افغانستان

لحظات نفس‌گیر از رزم نظامی سوری با تروریست ها

بن زاید و بن سلمان در میان دختران نیمه برهنه!

مقام اروپایی دیپلمات های انگلیسی را احمق خطاب کرد

واکنش فوری صهیونیست ها به هشدارهای سیدحسن نصرالله

بیانیه الحشد الشعبی درباره اظهارات حیدرالعبادی

حسینیه باصفای شیعیان در مدینه

بی‌احتیاطی پرخون در جاده‌های گلستان

آمار وحشتناک تجاوز !!!

پشت پرده‌ای از مدارس غیرانتفاعی!

دیگر نباید نگران دریاچه ارومیه بود؟

نسخه موبایلی پرونده الکترونیک سلامت؛ همه چیز کاملا محرمانه است

خبر خوب برای زلزله‌ زده‌های مسجد سلیمان

دعوای خانوادگی در رستوران

واژگونی مینی بوس در شرق ترکیه 14 کشته برجای گذاشت

اتفاقی تکان دهنده کنار قبرستان بقیع