رصد

کد خبر: ۱۲۴۱۳۱
تاریخ انتشار: ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۱۴:۵۳
واردات چی ها،دلالان واسطه ای وبخش خصوصی که در مناظرات انتخابات ریاست جمهوری به آنها تاخته شد، به گفته پدرام سلطانی همان بخشی هستند که 90 درصد اشتغال این کشور را تامین می کنند. نایب رئیس اتاق بازرگانی ایران می گوید آنها که از یک سو مدام وعده اشتغال می دهند و از سوی دیگر به بخش خصوصی تهمت می زنند باید جواب بدهند که آیا قرار است این شغل را خودشان در دولتشان ایجاد کنند یا آن که قرار است این اشتغال از سوی بخش خصوصی ایجاد شود؟

او تاکید می کند اگر باید کارآفرین اشتغال ایجاد کند چرا او را متهم می کنید؟ چرا به کارآفرین و فعال بخش خصوصی خود تهمت می زنید؟ او می گوید مثال اینها مانند افرادی است که شعار می دهند موتور اقتصاد را خاموش می کنند اما انتظار دارند ماشین اشتغال در کشور روشن بماند. این فعال بخش خصوصی می گوید این ادبیات هیجانی دهه 60 شاید در این دوره رای بیاورد و شاید شعاردهندگان پیروز شوند، اما باید بدانند که بخش مهمی از جامعه از آنها به واسطه این تهمت ها عصبانی اند و این عصبانیت و شکاف ایجاد شده سرمایه اجتماعی را از بین می برد. مشروح این گفت وگو را در ادامه می خوانید.

در مناظره های ریاست جمهوری یکی از محورهای بحث های اقتصادی چرایی واردات کالا به کشور بود و حتی یکی از کاندیداها برای خطاب قرار دادن فعالان این بخش، از لفظ واردات چی و دلال چی ها استفاده کرد و حتی یکی دیگر از کاندیداها گفته سپردن امور به بخش خصوصی مانند امضای طلایی است. اصولا نگاه مطلوبی در کشور ما به فعالیت بخش خصوصی وجود ندارد و نگاه به سرمایه دار یک نگاه تقبیحی است. ریشه این نگاه چیست؟

چنین نگاهی موضوع تازه ای نیست و به ریشه دار بودن تفکر سوسیالیستی باز می گردد که دهه های طولانی یعنی از قبل انقلاب تاکنون بر اقتصاد کشور و تفکر مدیران ما حاکم بوده است. حتی در ابتدای انقلاب هم تصمیماتی در مورد مصادره کردن اموال بخش خصوصی یا دولتی کردن تجارت خارجی و نحوه تقریر اصل 44 قانون اساسی گرفته شد که همه نشات گرفته از همان تفکر سوسیالیستی است. قبل از انقلاب و در سال های آغازین یکی از دلایل ستیز با طبقه سرمایه دار و فعالان بخش خصوصی این بود که این افراد را وابسته به رژیم قبل می دانستند. تصوری که در اکثر موارد اشتباه بود. چون در همه کشورهای دنیا فعالان اقتصادی بزرگ مورد مشورت و اقبال مقامات آن کشور هستند و فعالان اقتصادی در همه کشورها با وزرا و رئیس جمهور و مقامات نشست و برخاست دارند. پس نباید این مراودات را نشانه وابستگی تلقی کرد. در آن زمان چنین نگاهی به بخش خصوصی وجود داشت و ضروری بود که چنین نگاهی اصلاح شود. چون هرچه رفتار ما عقلانی تر شود و هرچه قدر کشورداری مبتنی بر حکمرانی حرفه ای تری باشد طبیعتا باید این ایرادات و آسیب ها که ناشی از هیجانات است، اصلاح شود. اما نه تنها چنین نگاهی در کشور ما اصلاح نشد، بلکه در سال های بعد به واسطه کاهش درآمد سرانه کشور تفکری که به فاصله میان این قشر و مردم دامن می زد بیشتر هم شد. رویکرد اقتصادی ما طی این سال ها به نوعی بوده که درآمد سرانه در کشور ما طی چند دهه گذشته، در مقایسه با قبل از آن کاهش یافته است. نرخ رشد اقتصادی ما در چهار دهه اخیر به طور متوسط حدود 2 تا 2.5 درصد بوده که این نرخ هم از نرخ رشد اقتصادی 3.5 الی 4 درصدی جهان کمتر بوده و هم از نرخ رشد حدود پنج درصدی کشورهای منطقه. یعنی سیاست های اقتصادی ما به گونه ای بوده که ما هر سال بین یک تا یک و نیم درصد از رشد اقتصادی دنیا و حدود سه درصد هم از رشد اقتصادی کشورهای منطقه عقب تر بوده ایم. در شرایطی که رشد اقتصادی کم بوده، جمعیت ما بیش از دو برابر شده و از 35 میلیون به حدود 80 میلیون نفر رسیده است. طبیعی است در چنین شرایطی که عموم جامعه فقیرتر شده، شعار جنگ فقر و غنا می تواند بسیار مورد توجه قرار بگیرد.

در شرایطی که رشد اقتصادی کم بوده، جمعیت ما بیش از دو برابر شده و از 35 میلیون به حدود 80 میلیون نفر رسیده، طبیعی است در چنین شرایطی که عموم جامعه فقیرتر شده، شعار جنگ فقر و غنا می تواند بسیار مورد توجه قرار بگیرد.

اما من معتقدم بخشی از این شعارها و گفته های انتخاباتی فرافکنی است. چون همه کسانی که امروز نامزد انتخابات ریاست جمهوری شده اند، از ابتدای انقلاب تاکنون متصدی پست های مهم بوده اند. این که این افراد به شکاف طبقاتی یا مشکلات اقتصادی انتقاد دارند، در حقیقت دارند از کارنامه خود انتقاد می کنند و من معتقدم چنین سیاستی نوعی فرار به جلوست که فردی خود را از همه اتفاقاتی که در کشور رخ داده مستثنی کند و همه مشکلات را به کارنامه کوتاه مدت یک دولت وصل کند. شرایط کنونی ما حاصل جمع فعالیت همه این افراد و رخدادهای بعد از انقلاب است. اما در فضای انتخابات رفتار انتخاباتی به سمت شعارهای تند و تیزی حرکت می کند که بتواند رای آور باشد. شاید هر فرد دیگری هم نامزد انتخابات ریاست جمهوری می شد با همین شیوه کار می کرد و چنین ادبیاتی را در پیش می گرفت. ادبیات این افراد از منظر عقلانی کاملا قابل نقد کردن است، اما از منظر رفتار انتخاباتی قابل فهم است. در کشورهای دیگر هم ما می بینیم که چنین رفتارهای انتخاباتی رخ می دهد. اما یک نکته را نباید فراموش کرد و آن این که شعارها و نظرات رای آور و عامه پسند شاید در زمان انتخابات رواج بیشتری داشته باشد اما اگر این رفتار بخواهد عملا به این سمت برود که به گروهی توهین و بی حرمتی شود و گروهی را تخریب کند، چنین اقدامی نه اخلاقی است و نه به جامعه کمک می کند. این حرف ها شاید رای کوتاه مدت بیاورد اما یک شکاف بلندمدت ایجاد می کند.

درست است که در زمان انتخابات سخنان احساسی گفته می شود و شعارهایی داده می شود اما این شعارها تبعاتی دارد. یعنی زمانی که ما جامعه را به دو گروه 4 و 96 درصدی تقسیم می کنیم تا رای بیاوریم یا وقتی فعال اقتصادی را واردات چی و دلال واسطه ای می خوانیم یا سرمایه دار را زالوصفت خطاب می کنیم، اینها تبعاتی دارد و جامعه را دو دسته می کند. شاید چنین ادبیاتی در سال های احساسی دهه 50 و 60 کاربرد داشت، اما انتظار می رود بعد چهار دهه مجددا شاهد احیای این ادبیات نباشیم. به خصوص که دولت یازدهم حداقل شعار باز شدن فضا برای بخش خصوصی را بسیار تکرار کرده بود.

من فکر می کنم بخش زیادی ا زانرژی دولت یازدهم برای تثبیت وضعیت اقتصاد گذاشته شد. دولت در آستانه به دست گرفتن قوه مجریه با تورم بالا، نوسانات ارزی مدام، تاثیر بسیار تحریم بر اقتصاد ایران و موارد این چنینی مواجه بود. دولت با پیگیری برجام عملا سعی کرد از تنگنای اقتصادی خارج شود و همزمان انرژی خود را روی تثبیت اقتصاد ایران گذاشت. اما تغییر مسیر دولت به سمت توسعه به دو دلیل اتفاق نیفتاد؛ اول این که انعقاد برجام بیش از مدت مورد انتظار دولت طول کشید و دلیل دوم این که نه دولت و نه بخش خصوصی هیچ کدام برای حرکت در مسیر توسعه آماده نبودند. از طرف دیگر فشارها و کارشکنی مخالفان داخلی و خارجی را هم نباید فراموش کرد. کارشکنی افرادی که یا در داخل منافعشان با رفع تحریم ها به خطر می افتاد یا کشورهایی که حضور ایران در بازار جهانی با منافع آنها در تضاد بود.

واردات همیشه در ایران امر مذمومی بوده است. یعنی گویا دولت ها همیشه از ارائه آمار واردات خود شرم داشته اند. شاید همین دلیل است که با آمار واردات دولت ها را می زنند و می گویند چرا با واردات کالا، اشتغال را با مشکل مواجه کرده است. اما آیا واقعا اقتصاد ما به واردات نیاز ندارد و آیا واردات ما بیش از حد است؟

این سخنان نوعی فرافکنی است. یکی از استراتژی ها اصولا این است که برخی از سیاستمداران یک کیسه بوکس پیدا می کنند و به جای پذیرش قصور خود، مدام به آن کیسه بوکس ضربه می زنند. واردات در کشور ما کیسه بوکس سیاسی خوبی است تا ما هرجا که در ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی ضعیف عمل کردیم، مشتی به کیسه بوکس واردات بزنیم و بگوییم همه اینها به دلیل واردات بی رویه است. اما من با استناد به آمار خواهم گفت که نه تنها واردات ما زیاد نیست بلکه ما در تراز جهانی جزو آخرین کشورها در این زمینه هستیم.

ببینید در ارزیابی، ما باید میزان واردات را با اندازه اقتصاد یک کشور بسنجیم و ببینیم واردات چه نسبتی با تولید نا خالص داخلی کشور دارد. براساس آمار بانک جهانی و مجمع جهانی اقتصاد ایران از حیث نسبت واردات «قانونی» به تولید ناخالص داخلی جزو 10 کشور آخر است، یعنی کمترین میزان واردات به تولید ناخالص داخلی را دارد. افرادی که مسئله واردات بی رویه را عنوان می کنند، برای حرف خود چه سنجه ای دارند؟ ما موقعی که در میان 160 کشور جهان از نظر واردات بین 10 کشور آخریم، پس معنای واردات بی رویه چیست؟

نکته دوم این است که کمتر کشوری در دنیا وجود دارد که به اندازه ایران قاچاق داشته باشد. عملا خلط مبحثی در اینجا اتفاق می افتد و این که به جای این که صراحتا به قاچاق تاخته شود و برای آن راهکاری در نظر بگیرند، توپ را مجددا در زمین واردات می اندازند. در حال یکه به گواه آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران، 85 درصد واردات قانونی ما یا ماشین آلات تولید است یا مواد اولیه تولید یا مواد واسطه ای تولید. یعنی ما تنها 15 درصد کالای مصرفی وارد کشور می کنیم. اما در مقابل ، به گواه کشفیات ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، قریب به اتفاق قاچاق وارد شده، کالاهای مصرفی است. پس آن چه دارد به تولید و اشتغال کشور ضربه می زند قاچاق است. افرادی که از واردات بی رویه سخن می گویند نشانی اشتباه می دهند. متاسفانه قاچاق د رکشور ما به قدری سازمان یافته است که من گمان می کنم آمار اشتباه دادن بازی قاچاقچی های بزرگ است که ماجرای «کی بود کی بود من نبودم» در عرصه اقتصاد را راه انداخته اند. عملا قاچاقچی ها دارند به اقتصاد کشور لطمه می زنند. حجم 25 میلیارد دلار قاچاقچی که گفته می شود طی دو سه سال گذشته کاهش پیدا کرده، وحشتناک و تکان دهنده است و نشان می دهد که ما چه اقتصاد زیرزمینی بزرگی داریم.

پس این به آن معناست که آن واردات بی رویه ای که بر آن تاکید می شود، وجود ندارد؟

بله، امروز صادرات غیرنفتی ما بیش از واردات ماست. واردات بی رویه در کشوری اتفاق می افتد که واردات آن چند برابر صادرات آن باشد. در همه کشورهای دنیا سنجه محاسبه میزان واردات، کل میزان صادرات است. یعنی هم صادرات نفتی و هم غیرنفتی. یعنی اگر میزان صادرات نفتی را به میزان صادرات غیرنفتی اضافه کنیم، آمار واردات رقم بسیار اندکی می شود. صادرات ما دو برابر واردات ماست. شما در دنیا کمتر کشوری را پیدا می کنید که صادرات کل آن کشور دو برابر واردات باشد. شاید 10 کشور در دنیا چنین حالتی داشته باشند. معمولا این دو در یک تعادل نسبی با هم هستند یا نهایتا یکی 20 تا 30 درصد کمتر است. در بازی و نقشه جهانی صادرات و واردات، سنجه های رقابت با اقتصاد جهانی ، نوع تغییرات نرخ ارز و فشارهایی که دولت ها به واسطه سیاست های تجاری خود می گذارند اجازه نمی دهد که صادرات یک کشور دو برابر وارداتش باشد. اگر کارشناسانه به مقوله تجارت خارجی نگاه کنیم، می بینیم چقدر اظهارنظرهای برخی کاندیداها در این حوزه خطاست و به جای نگاه حرفه ای و اصولی به موضوعات، همه این اظهارنظرها برای دلخوش کردن و جذب عامه مردم است.

واردات در کشور ما کیسه بوکس سیاسی خوبی است تا ما هرجا که در ایجاد اشتغال و رونق اقتصادی ضعیف عمل کردیم، مشتی به کیسه بوکس واردات بزنیم و بگوییم همه اینها به دلیل واردات بی رویه است. اما من با استناد به آمار خواهم گفت که نه تنها واردات ما زیاد نیست بلکه ما در تراز جهانی جزو آخرین کشورها در این زمینه هستیم.

90 درصد اشتغال زایی بخش غیردولتی

از 25 میلیون نفر شاغل کمتر از 2.5 میلیون نفر در دولت کار می کنند و 90 درصد دیگر اشتغال کشور را بنگاه ها، بخش خصوصی، بخش غیردولتی و کارآفرینان برعهده دارند. حال چطور ممکن است شما موتور را خاموش کنید یا بخواهید این موتور محرکه را از کار بیندازید اما انتظار داشته باشید ماشین اشتغال روشن شود و حرکت کند؟

اصولا ادبیات نامزدها در آستانه انتخابات احساسی و هیجانی است و کمتر موضوعات کارشناسی عنوان می شود. اما نمی توان از تبعات چنین نگاهی در بلندمدت چشم پوشی کرد. این که یک عده را در مقابل عده دیگری قرار داد. یا ان که فعالان اقتصادی کشور را با القاب نامناسب خطاب کرد. کشورهای دیگر چه نگاهی به بخش خصوصی و فعالان اقتصادی خود دارند؟

این نگاه به این واسطه وجود دارد که د رکشور ما اولویت ها مشخص نیست. تقریبا هیچ موضوعی در سیاست های ما وجود ندارد که همه جناح ها روی آن اجماع داشته باشند و همدیگر را در مورد آن موضوعات تخریب نکنند. منظور من از اجماع صرفا حرف مشابه زدن نیست. چون برای مثال وقتی می گویند تورم باید کنترل شود، همه سر کنترل آن اجماع دارند اما وقتی دولت تورم را کنترل می کند جناح های دیگر ایراد می گیرند که اقتصاد دچار رکود شده است.

انتقاد البته خوب است اما اینها به روش های مختلف سعی می کنند کارشکنی کنند. فرهنگ توده گرایانه در کشور ما اصولا دستاویز سیاستمدارانی می شود می خواهند سیاست های پوپولیستی را انتخاب کنند. طبیعی است که آنها با متهم کردن سرمایه گذار می خواهند دل طبقه کارگر را خوش کنند، غافل از آن که دارند به طبقه کارگر ظلم می کنند. به گواه آمار و اعداد، ما 25 میلیون نفر شاغل داریم از این میزان کمتر از دو میلیون و 500 هزار نفر آن در دولت و دستگاه های دولتی کار می کنند و 90 درصد دیگر اشتغال کشور را بنگاه ها ، بخش خصوصی، بخش غیردولتی و کارآفرینان برعهده دارند. یعنی موتور محرکه اشتغالی که مدام بر آن تاکید می شود و همه کاندیداها وعده آن را می دهند، سرمایه گذار و کارآفرین است. حال چطور ممکن است شما موتور را خاموش کنید یا بخواهید این موتور محرکه را از کار بیندازید اما انتظار داشته باشید که ماشین اشتغال روشن شود و حرکت کند؟ آن کسی که شعار می دهد یا عدد می دهد که چند میلیون شغل ایجاد می کنیم باید جوابد دهد که آیا قرار است این شغل را شما ایجاد کنید یا شما باید بستر فراهم کنید که کارآفرین و فعال اقتصادی اشتغال ایجاد کند؟ اگر باید کارآفرین اشتغال ایجاد کند چرا او را متهم می کنید؟ چرا به کارآفرین و فعال بخش خصوصی خود تهمت می زنید؟ این فعال اقتصادی با چه امید و اعتمادی به شما و اعتمادی به شما و سیاست های شما باید کارآفرینیکند که منجر به ایجاد شغل شود و کم کند که بحران بیکاری کشور حل شود؟ در حالی که شما او را با بدترین عناوین خطاب می کنید؟ من یادآوری می کنم که آن جملات و عباراتی که موجب شود شکاف در جامعه ما ایجاد شود، قطعا به ضرر کشور است چون سرمایه اجتماعی ما را کاهش می دهد.

یک دولت یا یک کشور برای آن که در مسیر حل مشکلاتش گام بردارد بیش از همه به سرمایه اجتماعی نیاز دارد. یعنی باید انرژی و خواست و حمایت مردم پشت سرش باشد. اگر شما جامعه را چند بخشی کنید سرمایه اجتماعی را به عنوان مهم ترین ثروتی که باید در پشت سر خود داشته باشید، از دست داده اید. مهم ترین ابزار یک دولت قدرت نیست، سرمایه اجتماعی است. چنین شعارهایی چنین ابزاری را از دولت سلب می کند. چنین افرادی باید بدانند حتی اگر انتخاب هم شوند، بخش بزرگی از جامعه از شما عصبانی هستند نه از منظر این که از دیگران انتقاد کردها ید بلکه از این منظر که به آنها توهین کرده اید. بخش بزرگی از جامعه آمریکا از ترامپ عصبانی هستند در همین 100 روز دیده اید که چقدر محبوبیت ترامپ افت کرده و این افت محبوبیت سیاست های دولت او را در سال های بعد با چالش مواجه می کند. جمعیت جمهوری خواه آمریکا هم موافق اوباما نبودند اما او کینه و نفرت در طرفداران حزب رقیب خود ایجاد نکرد و سرمایه اجتماعی آن کشور را حفظ کرد. اینها مفاهیمی است که در ادبیات کشورداری باید مورد توجه قرار گیرد. چون تولید ادبیات و نهادینه کردن ادبیات کشورداری هنوز در کشور ما آغاز نشده، از این مسائل غافل می شویم اینها به رشد ما ضربه می زند و حاصل این می شود که ما با تلاش چند دهه ای همچنان از متوسط رشد اقتصادی منطقه و جهان عقبیم.

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

میزان، اقساط و سقف تسهیلات مسکن ملی اعلام شد

افزایش باورنکردنی قیمت وانت در بازار

بزرگ‌ترین اقتصاد اروپا چه وضعیتی دارد؟

علت گرانی گوجه فرنگی

سرانجام سه پرونده مهم خصوصی‌سازی

هزینه کمک‌های بنزینی چقدر است؟

اشکال بزرگ و ادامه‌دار تصمیم بنزینی اخیر

اقدام تازه وزارت اقتصاد برای تسهیل کسب و کارها

چرا پراید گران شد؟

بیت کوین در ایران بالاخره قانونی شد!

اینترنت ثابت در ۱۰ استان کشور وصل شد

واقعیت ماجرای اغتشاشات اخیر

شهادت یک پاسدار در اغتشاشات اخیر ماهشهر

رمز گشایی از اظهارات فرمانده قرارگاه مرکزی خاتم الانبیاء(ص)

مقصد سفر بعدی رئیس جمهور مشخص شد

واکنش عارف به ناآرامی‌های اخیر

اختصاص بازپرسان ویژه برای بازجویی از متهمان خاص اغتشاشات اخیر

پمپئو از تحریم وزیر ارتباطات ایران استقبال کرد

واکنش پناهیان به گرانی بنزین

قدردانی رئیس‌جمهور پاکستان از مواضع رهبر انقلاب

دلیل عجیب عصبانیت ترامپ ز خانم سفیر

بولتون: کاخ سفید دسترسی مرا به توییتر را مسدود کرد

پادشاه اردن: روابط با اسرائیل در بدترین وضعیت قرار دارد

سازمان ملل از کاهش ۸۰ درصدی حملات عربستان به یمن خبر داد

وقوع تیراندازی مشکوک در نزدیکی کاخ "ملک سلمان"

ترکیه نام این فرد را در لیست تروریستی قرار می‌دهد

سرکنسول قطر در لندن به رسوایی اخلاقی متهم شد

دستگیری شهروند ایرلندی در انگلیس

آتش سوزی گسترده یک هتل کلارمونت انگلیس

اقدام تازه جمهوری خواهان علیه بایدن

خروج اضطراری مسافران یک هواپیما پس از فرود ناموفق!

برخورد پژو و سمند در ورزقان با 6 کشته

ترامپ: من نبودم هنگ‌کنگ در 14 دقیقه توسط چین ویران می‌شد

حمله جدید ترکیه به حومه راس العین

توزیع شیر رایگان از فردا در مدارس کشور

استرداد ۱۰ زندانی ایرانی از جمهوری آذربایجان

کشف بیش از ۲۲۰ کیلوگرم مخدر شیشه در بندرعباس

سقوط خودرو به داخل گودال پس از نشست ناگهانی خیابان

سقوط در چاله آب جوش جان دو نفر را گرفت

هشدار هواشناسی درباره احتمال آبگرفتگی در ۶ استان