رصد

کد خبر: ۱۲۴۵۴۵
تاریخ انتشار: ۱۳ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۴:۰۳
عصر روز سی ام اردیبهشت 1396، حسن روحانی مقابل دوربین های تلویزیونی نشست و نطق پیروزی خود در انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم را ایراد کرد. نطقی متقدرانه و با اعتماد به نفسی بیشتر از همیشه که این گونه به پایان رسید: «خود را متعهد به برنامه اعلام شده ام و همه آن چه با شما مطرح کردم، می دانم و با عزمی راسخ و با اطمینان به حمایت مستمر شما مردم عزیز در این مسیر گام برخواهم داشت.» و این آغاز دوره دوم ریاست جمهوری شیخ دیپلمات – حتی پیش از پایان دوره اول او در مردادماه 1396 – بود.

رئیس جمهوری اسلامی ایران در چهار سال آینده برای عمل به وعده های انتخاباتی اش پشتوانه ای از 23.5 میلیون رأی را پشت سر خود می بیند، با این حال مروری بر شعارهای اقتصادی او که در بازه یک ماهه تبلیغات انتخاباتی مطرح شد، حکایت از آن دارد که عملی شدن همه این شعارها و وعده ها آن قدرها که به نظر می رسد، آسان نیست.

از اولین ساعات یکم اردیبهشت 1396 (که اسامی نامزدهای تأیید صلاحیت شده انتخابات ریاست جمهوری از سوی شورای نگهبان اعلام شد) تا ساعات پایانی شامگاه 27اردیبهشت (دو روز مانده به انتخابات) حسن روحانی بیشتر از 30نطق، مصاحبه، مناظره، میتینگ و سخنرانی تبلیغاتی داشت و در اغلب قریب به اتفاق آن ها هم وعده هایی برای چهار سال آینده مطرح کرد. در گزارشی که پیش روی شماست، تلاش کرده ایم با تحلیل محتوای این سخنرانی ها، محورهای اصلی شعارهای اقتصادی رئیس جمهور منتخب را استخراج کنیم.

ایجاد سالانه 955 هزار شغل

حسن روحانی در جریان کمپین انتخاباتی خود دست کم در 20محور اقتصادی یا مرتبط با اقتصاد وعده هایی را مطرح کرد: از «یارانه» گرفته تا «صادرات غیرنفتی» و «سیاست خارجی». اما پردامنه ترین شعارهایی که روحانی در جریان تبلیغات انتخابات مطرح کرد، مرتبط با معضل بیکاری بود. شاید به دو دلیل: اول آن که به اعتقاد اغلب اقتصاددانان، سیاستگذاران، دولتمردان و شخص رئیس جمهور، بیکاری بزرگ ترین مشکل اقتصادی پیش روی ایران در حال حاضر و در آینده نزدیک است؛ و دوم این که رقبای انتخاباتی روحانی تمرکز زیادی روی این موضوع گذاشته بودند و اگر او دست به مطرح کردن وعده های مرتبط نمی زد، ممکن بود با ریزش آرا مواجه شود.

شعارهای اشتغالی روحانی در آغاز رقابت های انتخاباتی فرمی کلی داشت؛ گویی او از ارائه ارقام قطعی پرهیز می کرد: «طرح کارورزی اولین اقدام دولت دوازدهم خواهد بود. در شورای عالی اشغال این طرح را تصویب کرده ایم که در دو استان به صورت نمونه در حال اجراست و از طریق این طرح 70درصد جوانانی که آموزش می بینند، جذب بنگاه ها می شوند.» (7اردیبهشت، اولین برنامه انتخاباتی در رادیوایران).

اما در مرحله بعد به تخطئه وعده های رقبا رسید: « [با اشاره به وعده ایجاد چهار میلیون شغل از سوی یکی از کاندیداها] این وعده ها باید یک حساب و کتابی داشته باشد. این که می گوییم چهار میلیون شغل ایجاد می کنیم، باید بدانیم منابعش از کجا تأمین خواهد شد وگرنه چرا چهار میلیون؟ اصلا 10میلیون شغل ایجاد می کنیم» (8اردیبهشت، مناظره اول).

کم کم روحانی جزئیات بیشتری از وعده خود را تشریح کرد: «شورای عالی اشتغال در 5بهمن سال 95 طرحی به نام «کارورزی» را تصویب و در دو استان به عنوان نمونه اجرا کرد. در این طرح جوانان برای کارآموزی و کارورزی چند ماه دعوت به کار می شوند و اگر خوب باشند در همان کارگاه ها باقی می مانند. در این دو استان آمار نشان داده که 70درصد آن ها در شغلی که به عنوان طرح کارورزی برداشتند، باقی ماندند. این اولین اقدام دولت دوازدهم خواهد بود» (9اردیبهشت، اولین برنامه تلویزیونی شبکه یک) و گفت: «یکی از اولویت های من در 100 روز نخست مربوط به بخش اشتغال و اجرایی شدن طرح کارورزی برای اشتغال جوانان است. این طرح در بهمن ماه سال 95 و در شورای عالی اشتغال به تصویب رسیده و سازمان برنامه و بودجه در حال تدوین آیین نامه های اجرایی آن است» (13اردیبهشت، مصاحبه با شبکه جام جم).

با بالا گرفتن برد تبلیغاتی شعارهای رقبا درباره اشتغال، روحانی هم مجبور شد ارقام قطعی تری را به عنوان وعده مطرح کند: «ما باید بای اشتغال جوانان قدم برداریم، اما نه با حرف. آن کسی می تواند برای اشتغال حرف بزند که در سال 95، 650هزار اشتغال ایجاد کرده است. دولت در بهمن 95 طرح کارورزی و اشتغال آن ها را تصویب کرده است، ولی عده ای همان طرح را به صورت ناقص به مردم وعده می دهند. طرح کارورزی برای جوانان را ما در برنامه ششم اعلام کردیم که به صورت متوسط 955 هزار شغل بری جوانان درست خواهیم کرد. عدد شغل محاسبه و کارشناسی شده و در هزاران جلسه بررسی شده و در قالب لایحه به مجلس داده شده است. چرا گفتیم 955 هزار نفر و نه یک میلیون؟ این به خاطر محاسبات کارشناسی ما بود. این عدد مصوب برنامه ششم در مجلس و با پیشنهاد دولت است» (18اردیبهشت، میتینگ انتخاباتی در سالن ابن سینای همدان).

رئیس جمهور در مرحله بعد تلاش کرد عملی بودن این شعار را در ارتباط با سایر بنرامه های اقتصادی دولت نشان دهد: «برای اشتغال در کشور باید محیط کسب و کار را فراهم کنیم تا مردم به آینده کشور امیدوار شوند. برای دستیابی به اهداف پیش بینی شده در برنامه ششم باید کشور رشد هشت درصدی داشته باشد. در این زمینه ما توانستیم در سال 95 رشد بالای هشت درصد را تجربه کنیم . در صورتی که در طول برنامه ششم این رشد را حفظ کنیم، به طور طبیعی می توانیم بالای 900 هزار شغل را سالانه تولید کنیم. اما برای این که اشتغال را افزایش دهیم به تقویت بنگاه های کوچک و متوسط نیازمند هستیم ... پس از اجرای آزمایشی برنامه کارورزی در چند استان برای جوانان فارغ التحصیل که مهارت کافی برای کار نداشتند، امروز این برنامه آماده اجرا در سراسر کشور است. براساس این برنامه فارغ التحصیلانی که مهارت کافی ندارند چهار ماه آموزش مهارت می بینند و در این مدت یک سوم حداقل دستمزد به آن ها پرداخت می شود. سپس چنان چه کارفرما مایل باشد در آن کارگاه مشغول به فعالیت می شوند و دولت در سال نخست حق کارفرما را پرداخت می کند» (21اردیبهشت، گفت گوی ویژه خبری شبکه دو).

و در نهایت در تفصیلی ترین روایت از این وعده : «تا پنج، شش سال آینده اشتغال مسئله اصلی ما خواهد بود. برای اشتغال در جامعه باید فضا را آماده و مردم را به آینده امیدوار کنیم تا اعتماد کنند و سرمایه گذاری انجام دهند چراکه سرمایه گذاری باعث تولید و اشتغال می شود. اقدام بعدی طرح «کارورزی» است که در بهمن پارسال در شورای عالی اشتغال تصویب شد و به زودی آغاز می شود تا افرادی که می خواهند کار کنند، ولی مهارت ندارند با به روز کردن بخش های فنی و حرفه ای با دیدن دوره های آموزشی با داشتن تخصص مشغول به کار شوند. طرح دوم این است که افرادی دعوت شوند و در دوران آموزش دیدن، یک چهارم حقوق به عنوان کمک به آن ها بدهیم و در دستگاهی مشغول به کار شوند و گار آن بنگاه آن ها را پسندید، یک سال سهم کارفرما را پرداخت کنیم. این طرح در سه استان به صورت آزمایشی انجام شده و موفقیت آمیز بوده و سامانه اش برای ثبت نام افراد به زودی فعال می شود... در این زمینه دو طرح دیگر هم داریم؛ یک طرح مهارت آموزی در دوران دبیرستان و دانشگاه هاست که آموزش و پرورش و وزارت علوم باید در این زمینه کمک کنند. از طرف ما باید دانشگاه ها را به مراکز تولیدی متصل کنیم. طرح بعدی برای شهرهای گردشگرپذیر است تا زمینه های لازم برای جذب گردشگر را فراهم کنیم... ما معتقدیم می توان سالی یک میلیون گردشگر به کشور آورد. شهرهایی مثل اصفهان و شیراز با وجود گردشگر مشکل اشتغال نخواهند داشت. به همین دلیل ما در حال آماده سازی زیربناها، حمل و نقل ریلی و حمل و نقل هوایی هستیم و از سوی دیگر باید موانع گردشگری را رفع کنیم. چراکه کشورهای دیگر در حال جذب گردشگران ما هستند در حالی که ما می توانیم خودمان آن ها را جذب کنیم. در برنامه پنج ساله ششم ما پیش بینی سالانه 950هزار شغل کرده ایم» (23اردیبهشت، مصاحبه با شبکه خبر).

تداوم پرداخت یارانه؛ ریشه کنی فقر مطلق

دومین شعار پردامنه و فراگیر حسن روحانی را می توان در حوزه عدالت اجتماعی و سیاست های حمایتی دسته بندی کرد. اینجا هم او ابتدا از گزارش عملکرد دولت یازدهم شروع کرد: «مردم باید بدانند که ما در آغاز سال 96 دریافتی خانواده هایی را که مشمول کمیته امداد و بهزیستی بودند سه برابر افزایش دادیم، امروز حقوق کارمندان نسبت به گذشته افزایش پیدا کرده است. ما این مسیر را ادامه می دهیم» (9اردیبهشت، اولین برنامه تلویزیونی شبکه یک) و به یک حرف های تئوریک رسید: «دومین دغدغه من زندگی مردم و به ویژه آن هایی است که با فقر و مشکلات مختلفی رو به رو هستند. باید بکوشیم تا عدالت واقعی اجتماعی را در زندگی مردم برقرار کنیم» (13اردیبهشت، مصاحبه با شبکه جام جم).

او در ادامه تلاش کرد به گروه های کم درآمد تضمین دهد که سیاست های حمایتی را برای آن ها ادامه خواهد داد: «پیش از دولت یازدهم حقوق بازنشستگان کمتر از میزان تورم افزایش می یافت که ما در دولت در نخستین اقدام میزان افزایش دریافتی بازنشستگان را با تورم ارتقا دادیم. براساس برنامه های دولت امروز حداقل دریافتی بازنشستگان بیش از یک میلیون تومان است و در مجموع در دولت گام های خوبی در زمینه توجه به بازنشستگان برداشته شده، اما باید گام های بیشتری در این زمینه برداشته شود ... باید به اقشار مستضعف بیشتر فکر کنیم. دولت تدبیر و امید، مستمری افراد تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی را افزایش داده، اما در عین حال باید بتوانیم زندگی افراد نیازمند و افراد فاقد شغل را تأمین و ایجاد اشتغال کنیم» (21اردیبهشت، گفت وگوی ویژه خبری شبکه دو).

اما وقتی دید رقبا از سکوت او درباره سیاست های پرداخت یارانه ای سوءاستفاده کرده و وعده های فریبنده می دهند، صراحتا درباره این مسئله اظهارنظر کرد: «دولت سابق باید 17هزار ملیارد تومان یارانه می داد که تخلفی 42هزار میلیاردی کرد. امروز هم 70هزار میلیارد [منابع یارانه ای] وجود دارد که می توان همه آن را به مردم داد؛ اما در آن صورت باید وضعیت بهداشت به گذشته بازگردد و گازرسانی به روستاها متوقف شود. ما معتقدیم که باید پرداخت یارانه ها به همین شکل ادامه پیدا کند، ولی یک نظام جامع برای بهداشت کشور تشکیل شود ... باید کسانی که در فقر مطلق هستند بیایند و نام نویسی کنند و دولت نیز موظف است وسایل ضروری زندگی آنان را برایشان تأمین کند. همچنین افرادی که شغل ندارند، باید برایشان شغل ایجاد شود و آنانی که شغل مناسبی ندارند، با شغل بهتری کار خود را ادامه دهند» (22اردیبهشت، مناظره سوم).

روحانی بعدتر مجبور شد در چند نوبت شایعات مبتنی بر قطع یارنه نقدی را تکذیب کند، وعده حذف کامل فقر مطلق بدهد و از سهام عدالت مایه بگذارد: «این روزها شایعاتی در برخی روستاها از سوی ستادهای رقیب ایجاد شده که می گویند دولت می خواهد یارانه را قطع کند. من این مسئله را قاطعانه رد می کنم و می گویم یارانه ادامه پیدا خواهد کرد. البته ما برای کمک به مردم فقط به یارانه فکر نمی کنیم و معتقد به نظام تأمین اجتماعی هم هستیم. در این زمینه مددجویان کمیته امداد و بهزیستی مستمری شان بیش از سه برابر شده است چرا که معتقدیم یارانه به تنهایی کمک نیست. ما باید سبدهایی در مینه درمانی و مواد غذایی هم اختصاص دهیم و این کمک ها را تا نقطه پایان فقر مطلق ادامه دهیم. قول دولت این است که تا پایان دولت دوازدهم به طور کامل فقر مطلق برطرف شد و مردم برای نیازهای اساسی خود محتاج نباشند. ضمن این که ما سهام عدالت را هم سامان دادیم که کمکی برای زندگی مردم است و الان دو دهک پایین در حساب خود دو میلیون تومان دارند که می توانند از پول آن استفاده یا آن را واگذار یا از سودش استفاده کنند. همچنین دهک های دیگر تا 50میلیون نفر یک میلیون در حسابشان دارند که ارزشش دو میلیون است. ما فقط نباید به یارانه متکی باشیم چرا که یارانه مربوط به حامل های انرژی است و اگر بخواهیم یارانه را بالا ببریم، باید قیمت بنزین و گازوئیل را بالا ببریم. به همین دلیل از طرق دیگری که گفتم کمک می کنیم و یارانه را هم ادامه می دهیم. در دولت دوازدهم تصمیم داریم میزان حقوق بازنشستگان به حدی برسد که کفاف زندگی شان را بدهد. برخی افراد هم هستند که دیگر نمی توانند هیچ فعالیتی داشته باشند و باید برای آن ها تصمیمات جداگانه ای بگیریم تا از حداقل معیشت در غذا، مسکن و دارو برخوردار باشند... درمان، بیمه و تأمین اجتماعی در روستاها و [در میان] حاشیه نشین ها گسترش پیدا کرده است و از طرفی به افرادی حدود 8 تا 10میلیون نفر سبد غذایی هم می دهیم» (23اردیبهشت، مصاحبه با شبکه خبر).

در هفته پایانی کمپین تبلیغاتی، روحانی پا را از این هم فراتر گذاشت: «امروز که [درآمد] نفت ما مقداری بیشتر شده است تصمیم گرفته ایم تا این پول را به محرومان بدهیم... به مردم قول می دهم که در دولت دوازدهم فقر مطلق برای همیشه از ایران رخت برکند ... پرداخت یارانه های نقدی به مردم در آینده نیز ادامه خواهد یافت... عده ای در حال القای این مطلب هستند که چنان چه دولت فعلی ادامه پیدا کند، یارانه روستاییان قطع خواهد شد. من از مردم می خواهم که پیام دولت را به همه روستاییان برسانند و به آن ها بگویند که این عده دروغ می گویند. ضمن این که پرداخت یارانه ها کافی نیست. دولت باید تلاش کند تا با توسعه بیمه برای مردم و نظام تأمین اجتماعی و همچنین بالا بردن مستمری مددجویان و افزایش حقوق بازنشستگان و کارمندان در جهت کمک به اقشار متوسط جامعه عمل کند» (24اردیبهشت، میتینگ انتخاباتی در خرم آباد).

البته روحانی همواره تأکید داشت که دولت او (برخلاف رقبا) دولت عمل است، نه شعار: «این ها به دروغ می گویند اگر دولت یازدهم ادامه یابد، یارانه مردم قطع خواهد شد. آن ها همچنین سوال می کنند که چرا زمانی که دولت متوجه شد یارانه عده ای را به اشتباه قطع کرده، اشتباه خود را جبران کرد؟ این ها در حالی است که ما می گوییم برای رسیدگی به محرومان فقط پرداخت یارانه کافی نیست بلکه با صدای بلند می گوییم که باید به حقوق فرهنگیان و بازنشستگان اضافه شود... دولت گام های نخست خود برای رسیدگی به اقشار مختلف جامعه را برداشته است. ما شعار نمی دهیم، بلکه عمل می کنیم و به عمل خود ادامه خواهیم داد. ما می گوییم که باید تا پایان دولت دوازدهم فقر مطلق در ایران ریشه کن شود. در این راستا نیز تاکنون مستمری بیش از هشت میلیون نفر از مددجویان را افزایش داده ایم» (25اردیبهشت، میتینگ تبلیغاتی در سالن شهیدرسول حسینی ساری).

و در نهایت، گویی خیالش هنوز از اثرگذاری سخنان رقبا راحت نشده، در آخرین ساعات تبلیغات انتخاباتی بیانیه ای صادر کرد و گفت: «روستاییان عزیز و سختکوش، اینجانب با کمال قاطعیت به شما اعلام می کنم که اولا نه تنها یارانه فعلی تان به صورت سابق ادامه پیدا خواهد کرد، بلکه همان طور که در برنامه های خود به تفصیل اعلام کرده ام، گام ول برنامه دولت در حذف فقر مطلق، طبق قانون، از ابتدای امسال با افزایش بیش از سه برابری میزان مقرری مددجویان کمیته امداد حضرت امام(ره) و سازمان بهزیستی به اجرا در آمده است و در گام دوم برنامه ای اجرا می شود که تا پایان دولت دوازدهم، فقر مطلق از کشور ریشه کن خواهد شد.» (27اردیبهشت، بیانیه انتخاباتی)

دوبرابر کردن صادرات غیرنفتی

از دیگر وعده های عدد و رقم دار روحانی می توان به توسعه صادرات اشاره کرد. جالب این که این شعار تقریبا از همان ابتدای تبلیغات به طور مشخص وجود داشت: «تصمیم ما بر این است تا در سال های آینده صادرات غیرنفتی را دو برابر افزایش دهیم ... شهرهای مرزی ما باید به شهرهای صادراتی تبدیل شوند ... ما باید در استان های مرزی سرمایه گذاری کنیم و شهرهایمان را برای گردشگری آماده کنیم» (9اردیبهشت، اولین برنامه تلویزیونی شبکه یک). با این حال این شعار کم کم به سمت ملموس تر شدن برای عامه مردم پیش رفت: «ما نمی خواهیم جوان کرد و ترک ما در سر مرز کوله بری کند؛ بلکه می خواهیم به جای کوله، جوان ما صادرات کند. ما استان های مرزی مان را استان های صادراتی ایران قرار خواهیم داد» (17اردیبهشت، میتینگ انتخاباتی در سالن الغدیر ارومیه).

و در عین حال ابعاد کلان تری گرفت: « در شرایط برون نگری باید با دنیا یک رابطه و دیپلماسی پایدار داشته باشیم. اگر می خواهی بازار صادراتی در دنیا داشته باشیم، باید اعتماد طرف مقابل را جلب کنیم. ما می توانیم در منطقه و خارج از منطقه بازارهایی را به دست بیاوریم... باید وارد قراردادهای منطقه ای و بین المللی شویم، در این زمینه برای نخستین بار وارد همکاری با اوراسیا شده ایم تا بتوانیم دارای مطقه آزاد تجاری باشیم. این موضوع می تواند کمک بسیاری به صادرات ما انجام دهد» (21اردیبهشت، گفت وگوی ویژه خبری شبکه دو). این وعده در داغ ترین برنامه تبلیغاتی انتخابات نیز تکرار شد: «روستاهای مرزی ما باید تولید کننده و استان های مرزی صادر کننده باشند. به این صورت جلوی قاچاق کالا گرفته می شود» (22اردیبهشت، مناظره سوم).

درباره مبارزه با قاچاق البته روحانی شعار بزرگ و عجیبی هم داده است: «ما تجهیزاتی را به گمرک اضافه کرده ایم که می تواند جلوی قاچاق را بگیرد. از سوی دیگر ما باید قیمت و کیفیت کالاهای داخلی خود را متعادل کنیم. استان های مرزی ما باید صادر کننده باشند تا جلوی واردات قاچاق گرفته شود. من می گویم تا پایان دولت دوازدهم می توان به طور کامل این پدیده شوم را از بین برد» (23اردیبهشت، مصاحبه با شبکه خبر).

انتقال خصولتی ها به مناطق مرزی

رئیس جمهور منتخب در جریان تبلیغات انتخاباتی روی «بهبود محیط کسب و کار» و رقابتی شدن اقتصاد تأکید بسیار داشت؛ هرچند این وعده اقتصادی با چاشنی سیاست همراه بود: «رقابت در اقتصاد باید سالم باشد. نمی شود یک بنگاه پشتوانه سیاسی و امنیتی داشته باشد و ما بقیه را برای رقابت دعوت کنیم. باید بنگاه هایی که به نهادهای امنیتی وصل هستند، به نقاط مرزی بروند تا فضا را برای بقیه باز کنند» (7اردیبهشت، اولین برنامه انتخاباتی در رادیو ایران). از تکرار این شعار در نطق های مختلف روحانی می توان نتیجه گرفت که مطرح شدن آن فی البداهه نبوده است: «باید برخی بنگاه های اقتصادی که به دستگاه های انتظامی وصل هستند، در نقاط مرزی قرار بگیرند تا فضا را برای مردم و جوانان باز کنند. فضای اقتصادی باید سالم باشد. مگر می شود از مردم سلب امید کرد و انتظار داشت که کشور در منطقه اول باشد؟» (9اردیبهشت، اولین برنامه تلویزیونی شبکه یک) و البته زوایای دیگری هم درباره آن مطرح بود: « [با اشاره به تسهیلات بانکی به 24 هزار بنگاه کوچک و متوسط در سال گذشته] ارائه این تسهیلات موجب حرکت بنگاه های کوچک و متوسط شد. قطعا ادامه ارائه این تسهیلات می تواند بنگاه هایی را که فعال نیستند نیز فعال کند» (21اردیبهشت، گفت وگوی ویژه خبری شبکه دو).

روحانی اما باز هم به شعار اول باز می گشت: «باید فضای آزادی را برای بخش های خصوصی ایجاد کنیم، نه این که خصولتی ها بیایند به عنوان بخش خصوصی فعالیت کنند، وارد فضای رقابت شوند و نگذارند رقابت واقعی بین بخش خصوصی ایجاد شود» (22اردیبهشت، مناظره سوم) و آن را تکرار می کرد: «اگر می خواهیم شاهد رونق و پیشرفت ایران و اشتغال جوانان باشیم، باید کاری کنیم که در این کشور رقابتی آزاد در اقتصاد ایجاد شود چراکه بنگاه های خصولتی اقتصاد را در مسیر انحراف قرار می دهند. ما علاقه مند هستیم همه ایرانیان دارای کار و ثروت باشند اما به شرط آن که فضا را بر دیگران تنگ نکنند و از حقوق مساوی برخوردار شوند» (23اردیبهشت، میتینگ تبلیغاتی در سالن 12هزار نفری ورزشگاه آزادی تهران).

مبارزه با فساد از مسیر شفافیت

یکی دیگر از نقاط تأکید رقبای روحانی در کارزار انتخابات، مسئله مبارزه با فساد بود. روحانی در این زمینه از شفافیت بیشتر به عنوان باطل السحر فساد یاد می کند: « باید شبکه ای ایجاد کنیم که در آن همه چیز شفاف باشد. در این زمینه دولت به دنبال قانون شفافیت و اجرای آن است. آیین نامه های آن را نیز نوشته و دستگاه ها در حال آموزش در این زمینه هستند. چنان چه همه چیز شفاف باشد، در آن زمان اعتماد، اطمینان و ساده زیستی حاصل می شود» (15اردیبهشت، مناظره دوم). او ر نقش رسانه های آزاد و فناوری اطلاعات در این زمینه تأکید فراوان داشت: «باید ببینیم مفاسد از کجا آغاز می شود. مفاسد از عدم شفافیت شروع می شود. ما لایحه شفافیت را آماده کرده و به مجلس داده ایم تا همه دستگاه ها، درآمدها، هزینه ها، مزایده ها و مناقصه هایشان کاملا مشخص شود. عدم شفافیت فساد می آورد و در این زمینه باید ریشه ای برخورد کنیم. از طرفی بعضی ها ذی نفع هستند و خودشان تصمیم می گیرند، مثلا یک نفر در هیئت مدیره ای برای افزایش حقوق خودش تصمیم می گیرد. به همین دلیل ما لایحه تضاد منافع را تهیه کرده ایم تا جلوی این کار گرفته شود. این دو لایحه می تواند جلوی بسیاری از مفاسد را بگیرد. دولت الکترونیک راه دیگری برای مبارزه با مفاسد است. از طریق دولت الکترونیک فضا مناسب می شود و می تواند ارتباط چهره به چهره نباشد و مردم کارهای اداری خود را از طریق اینترنت و تلفن حل و فصل کنند. از سوی دیگر برای مبارزه با فساد باید رسانه ها را فعال کنیم. به خاطر همین شبکه های مجازی و ارتباطات بود که مردم نسبت به فساد حساس شدند. اگر روزنامه ها و شبکه های مجازی آزادی عمل داشته باشند، می توانند جلوی فساد را بگیرند» (23اردیبهشت، مصاحبه با شبکه خبر).

روحانی در حوزه فناوری اطلاعات وعده های صریح تر هم داشت: «دولت یازدهم برای توسعه زیرساخت ها و پهن باندها تلاش بسیاری انجام داده است. این خدمات در دولت دوازدهم بیشتر ادامه خواهد یافت و دولت پهن باندی را به وجود خواهد آورد که هم مردم بتوانند با موبایل خود یک صداوسیما باشند... برخی می گویند شبکه های ارتباطی بسته شود، چرا؟ آن ها می گویند اتوبان ها را ببندید، چون مردم تصادف می کنند، در حالی که ما معتقدیم اتومبیل ها را باید اصلاح کرد و نباید برای تخلف یک نفر خیابان ها را بست» (26اردیبهشت، میتینگ انتخاباتی در سالن انقلاب زنجان).

رفع تحریم های غیرهسته ای

یکی دیگر از وعدههای روحانی که با تمرکز بر کارنامه دولت نخست او مطرح می شد، مربوط به حوزه سیاست خارجی بود. این وعده البته بسیار دیر مطرح شد: «مردم! ما با هم چهار سال پیش یک عهد بستیم و براساس آن جلو رفتیم. ما در برابر تحریم ها ایستادگی کردیم و آن را شکستیم... من آمادگی دارم در چهار سال بعد غیر از تحریم های هسته ای که در این چهار سال برداشتم، بقیه تحریم های ملت ایران را به خوبی و با قدرت بردارم و عزت ایران را و منفعت ایران را به ملت ایران بازگردانم» (22اردیبهشت، مناظره سوم).

این وعده بزرگ در هفته آخر تبلیغات چند بار تکرار شد: «اگر ملت ایران اجازه بدهد و اگر رهبری یاری کند و ما را هدایت کنأ، با کمک همین دکترظریف مابقی تحریم ها را هم برخواهیم داشت... ما می خواهیم تعامل سازنده با جهان را ادامه بدهیم» (24اردیبهشت، میتینگ هواداران در میدان نقش جهان اصفهان). روحانی خطر «بازگشت به عقب» را نیز در همین چارچوب هشدار داد: «زمانی که در آمریکا این آقای جدید روی کار آمد در اتاق فکرهایشان گفتند که یک لبه گازانبر درست شد و لبه دیگر این گازانبر در اردیبهشت در ایران ایجاد خواهد شد. من در پاسخ به آن ها می گویم که اشتباه کردید، ما در ایران گاز انبر نداریم و لبه گازانبر خارجی را هم کند خواهیم کرد... ما نخواهیم گذاشت تحریم ها به کشور بازگردد» (27اردیبهشت، ورزشگاه تختی مشهد).

ایجاد ذخیره 60میلیارد دلاری

احتمالا با اعتماد به توان دیپلماتیک دولت بود که رئیس جمهور وعده افزایش درآمد نفتی و واریز منابع مالی بیشتر به صندوق توسعه ملی را مطرح کرد: «در سایه توافق هسته ای از امسال درآمد ما از نفت و محصولات وابسته به آن 20میلیارد دلار افزوده می شود که از امسال به بعد، سالی 15میلیار دلار از آن را به صندوق توسعه ملی خواهیم ریخت که این پول را باید اهرمی کنیم تا سرمایه گذاری صورت گیرد» (7اردیبهشت، اولین برنامه انتخاباتی در رادیوایران) و رقم آن را با اطمینان تکرار کرد: «ما می خواهیم روز به روز اتکای به نفت در دولت کم شود... ما طبق برنامه حدود 40میلیارد دلار را به صندوق ریخته ایم که در دولت بعد نیز برنامه داریم این مبلغ به 60میلیارد دلار برسد» (8اردیبهشت، مناظره اول).

روحانی در جریان طرح این شعار انتخاباتی، تلاش می کرد آثار ملموس آن را نیز برای مردم بازگو کند: «مردم ما باید بدانند برای اشتغال به سرمایه نیازمند هستیم. در سایه توافق هسته ای برجام از امسال از حوزه نفت و سایر محصولات نفتی 20میلیارد دلار بر درآمد کشور افزوده می شود. از این 20میلیارد دلار می توانیم سالی 15میلیارد دلار را به صندوق ملی بدهیم؛ یعنی در پایان دولت دوازدهم 60میلیارد دلار در صند.ق ملی پس انداز شده و از این پول باید استفاده کرد تا بانک ها، خود دولت و سرمایه گذاران خارجی بیایند و سرمایه گذاری کنند» (9اردیبهشت، اولین برنامه تلویزیونی شبکه یک).

رشد اقتصادی هشت درصدی

وعده روحانی درباره رشد اقتصادی ما در مقایسه با رقبا بسیار محتاطانه بود. او عمدتا تلاش کرد غیرواقعی بودن شعارهای رقبا را برجسته کند: « اگر ما خیلی خوب بتوانیم تلاش کنیم به رشد هشت درصدی می رسیم که مورد تأکید رهبری و برنامه توسعه است. اما آن ها که رشد 26درصدی را به مردم وعده می دهند، بگویند که آیا این کار شدنی است؟ آیا می توان درآمد کشور را در عرض چند سال دو برابر افزایش داد؟ آیا کارشناسان چنین وعده ای را می پذیرند؟ در کجای دنیا شاهد چنین اتفاقی بوده ایم؟... وضعیت رکود پیش از این دولت چگونه بود؟ وضعیت رشد اقتصادی که قریب به منفی شش درصد بود، الان به رشد مثبت رسیده است. ما در صورتی می توانیم این وضعیت را ادامه دهیم که فریب مردم را کنار بگذاریم و راه توسعه کشور را دنبال کنیم» (15اردیبهشت، مناظره دوم) و رقم هشت درصدی برای رشد اقتصادی را کمابیش با احتیاط وعده می داد: «در این دولت برای اولین بار بعد از [آغاز دوره اجرایی سند] چشم انداز به رشد بالای هشت درصد رسیدیم؛ یعنی در 10 الی 20 سال گذشته چنین رشدی را شاهد نبودیم. ما می توانیم در دولت بعد آن را ادامه دهیم، با رشد خوب و کاهش تورم» (22 اردیبهشت، مناظره سوم).

هدف گذاری رئیس جمهور درباره روند تورم و نقدینگی هم محتاطانه بود: «مهم ترین موضوع در نقدینگی مهارگسیختگی آن و عدم حرکت به سمت ارز و سکه است. در دولت یازدهم توانستیم تورم را سال به سال کاهش دهیم و امروز باید تلاش کنیم که با انضباط بیشتر نقدینگی را بیشتر مهار کنیم» (21 اردیبهشت، گفت گوی ویژه خبری شبکه دو). او باز هم بر ضرورت حفظ انضباط پولی و مالی تأکید کرد: «اگر بخواهیم تورم را مهار کنیم، اساس آن رشد تولید است. اگر کالا به اندازه کافی و بیش از نیاز تولید شود، بازار متعادل می شود. از طرفی اگر رقابت آزاد باشد هم در کیفیت و هم در قیمت کالا به مردم کمک بهتری می شود. انضباط پولی و مالی هم مسئله دیگری است که جلوی تورم را می گیرد» (23اردیبهشت، مصاحبه با شبکه خبر).

هر استان چند وعده

هرچه روحانی در وعده های مرتبط با حوزه کلان اقتصاد احتیاط می کرد، در مطرح کردن شعارهای مربوط به توسعه منطقه ای بی پروا بود و تقریبا به هر استانی که سفر می کرد، وعده هایی می داد.

در هرمزگان: «ما به دنبال رشد هرمزگان هستیم و باید سواحل و جزایر جنوب را اباد و بنادر جنوب را جهانی کنیم. با دولت روسیه برنامه ریزی کردیم بخش بزرگی از کالاهای روس که می خواهد از اقیانوس هند عبور کند، به بندرعباس بیاید و با قطار و ریل به مناطق اروپایی و شرقی حمل شود.» (10اردیبهشت، سخنرانی در میتینگ سالن فجر بندرعباس).

در همدان: «به رغم خواست دلواپسان که از افتتاح بدشان می آید، امروز راه آهن همدان افتتاح شد. یک ماه دیگر هم راه آهن کرمانشاه افتتاح می شود و ماه بعد راه آهن ارومیه افتتاح می شود و ماه بعدش راه آهن رشت و ماه بعدش راه آهن تبریز و ... در چند ماه استان پنج استان به راه آهن سراسری متصل می شود» (18اردیبهشت، میتینگ تبلیغاتی در سالن ابن سینای همدان).

در کرمانشاه: «ان شاءا... راه آهن کرمانشاه در خرداد به راه آهن سراسری متصل خواهد شد. قصرشیرین نیز منطقه آزاد خواهد شد. راه آهن شهری و مترو هم در دولت دوازدهم اجرایی خواهد شد» (18اردیبهشت، میتینگ انتخاباتی در ورزشگاه امام خمینی کرمانشاه).

در اصفهان: «ما قطار تهران اصفهان را تأمین اعتبار کردیم و این قطار رد دولت دوازدهم باید تمام شود. همچنین ما تصمیم گرفتیم فرودگاه بزرگ و بین المللی را در اصفهان ایجاد کنیم و می خواهیم آن را در دولت دوازدهم تکمیل کنیم» (24اردیبهشت، میتینگ هواداران در میدان نقش جهان اصفهان).

در مازندران: «می خواهیم مازندران محور ارتباط با شرق، غرب، شمال و جنوب کشور باشد. ما معتقدیم که راه ارتباطی ایران با دنیا باید از شمال ایران بگذرد. ما به تلاش خود برای افزایش راه های ارتباطی همه استان های شمالی با جهان ادامه خواهیم داد... دولت تمام تلاش خود را برای اتصال هر سه راه حیاتی به شمال کشور به کار گرفته و در این راستا جاده فیروزکوه تا چند ماه دیگر و جاده هراز تا دو سال دیگر و راه چالوس در دولت دوازدهم نهایی و تکمیل خواهد شد» (25اردیبهشت، میتینگ تبلیغاتی در سالن شهیدرسول حسینی ساری).

در زنجان:« ما می خواهیم بازار دنیا را تصرف کنیم و نمی خواهیم طرح های مختلف از جمله پتروشیمی زنجان از سال 85 نیمه کاره بماند. در این راستا تاکنون 3.6 میلیون یورو منابع مالی این پروژه را تأمین کرده ایم» (26اردیبهشت، میتینگ انتخاباتی در سالن انقلاب زنجان).

تازه این ها به جز وعده هایی بود که به طور عمومی برای توسعه مناطق روستایی و کم برخوردار کشور مطرح می شد: « در زمینه توسعه روستا طرح هایی برای روستاها به ویژه روستاهای مرزی و محروم در دستورکار داریم. بر این اساس چنان چه هر فردی برای سرمایه گذاری یک سوم سرمایه اولیه را در اختیارداشته باشد، می تواند از طریق تسهیلات بانکی با بهره کم دوسوم دیگر را دریافت کند. برای این کار لایحه برداشت یک و نیم میلیارد دلار از صندوق ذخیره ارزی به مجلس ارائه شده است» (21 اردیبهشت، گفت وگوی ویژه خبری شبکه دو).

سایر وعده ها و شعارها

علاوه بر این ها، حسن روحانی وعده های دیگری نیز در چندین و چند حوزه کوچک و بزرگ اقتصاد ایران مطرح کرد. مثلا رسیدن به جایگاه صادر کننده بنزین: «ما وارد کننده گازوئیل بوده ایم، امروز صادر کننده آن هستیم و از اواسط امسال صادر کننده بنزین خواهیم بود» (25فروردین، روز ثبت نام در انتخابات)؛ تأمین منابع درآمدی پایدار برای شهرها: «اگر شهرها و شهرداری ها نیازمند منابع درآمدی هستند، بایستی به فکر منابع درآمدی سالم برای اداره آن ها بود و دولت آماده است با تهیه لوازیح لازم برای شهرداری ها و اداره شهرها از طریق منابع مشروع اقدام کند» (3اردیبهشت، اجلاس مجمع جهانی شهرهای اسلامی)؛ رفع معضلات بازار مسکن: «ساماندهی بافت های فرسوده از جمله گام های مهمی است که در برنامه آینده دولت وجود دارد. معتقدم که در داخل شهر باید بافت فرسوده را تغییر دهیم و با نوسازی این بافت ها علاوه بر ایجاد تحرک در بخش مسکن در زندگی مردم نیز تحرکی ایجاد کنیم... صادرات مصالح ساختمانی و همچنین طرح افزایش استحکام ساختمان ها از جمله برنامه هایی است که برای خروج بخش مسکن از رکود پیش بینی شده است» (21 اردیبهشت، گفت گوی ویژه خبری شبکه دو).

این فهرست همچنان قابل طولانی تر شدن است، اما به نظر می رسد این ها مهم ترین وعده های اقتصادی است که در چهار سال آینده روی دوش حسن روحانی سنگینی خواهد کرد. این که آیا او می تواند زیر این بار کمر راست کند، یا خیر در سال 1400 معلوم خواهد شد.

منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 224

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

نرخ تسعیر بدهی‌های ارزی در شبکه بانکی اعلام شد

ایرانیان چقدر از درآمدشان را مالیات می‌دهند؟

ایران بزرگترین دارنده منابع انرژی جهان شد

مهمترین مشکل اقتصاد خانوارها از زبان استاندار تهران

آیا اقتصاد جهان به سمت اولین رکود پس از ۲۰۰۹ پیش می‌رود؟

پرداخت تسهیلات کارآفرینی بدون اخذ ضمانت

اعطای وام تا سقف ۳۰ میلیون به برخی سربازان

اظهارات تکان‌دهنده مومنی در مورد رانت‌بگیران انرژی

نطق طوفانی یک نماینده بر علیه سودجویان بازار ارزش افزوده

فرصت جدید اقتصاد ایران در مرز سوریه

«فیلترِ ساحل دریا»؛ طرح جنجالی که در مجلس اعلام وصول شد

دعوای دولت و صداو سیما بالا گرفت!

اعتراف شبکه بی بی سی در مورد رژیم شاه

عبدالله گنجی: کاری که در حق ستار بهشتی شد خیانت بود

نقشه‌ی آفلاین عراق و مسیر اربعین به «نشان» اضافه شد

طرح تشکیل وزارت بازرگانی رد شد

انصاری اظهارات فلاحت پیشه در مورد پالرمو را تائید کرد

انتقادات تند دو نماینده کُرد مجلس از اردوغان

واکنش عربستان در مورد سفر عمران خان به ایران

عمران‌خان در تهران چه شنید؟ ؛ روایتی از دیدار نخست وزیر پاکستان با رهبر انقلاب و رییس جمهور

سقوط هواپیمای تیم آکروجت کانادا در نمایشگاه هوایی آمریکا

رئیس جمهور فرانسه از اردوغان خواستار توقف حملات علیه سوریه شد

توافق بین کُردها و دولت سوریه برای استقرار ارتش در مرز با ترکیه

مسکو درباره وقوع فاجعه انسانی در شمال سوریه هشدار داد

داعشی‌ های زندان عین عیسی شورش کردند

حرف‌های بی‌پرده یک کرد سوری در مورد ترامپ

ماکرون: با اردوغان و ترامپ گفت‌وگو کردم

خیابان‌های این روزهای اکوادور

تصاویری از دختر نترس سوری در مقابل سرباز ارتش ترکیه

ارتش سوریه راهی شمال این کشور شد

دستگیری بیش از 70 سارق در استان البرز

پرونده‌ای برای 4 مرگ مشکوک در بیمارستان قلب تهران

واکنش نماینده مجلس به رفع انحصار تدریس زبان انگلیسی در مدارس

سهمگین‌ترین طوفان سی سال اخیر وارد ژاپن شد

وقتی ارتش به کمک دانش آموزان می رود

قطارهای حومه‌ای به کمک ناوگان اربعین رفتند

ناجا آمار داد

توضیح وزیر کشور درباره دو لایحه جدید حمایتی از بانوان

درخواست جانشین ناجا درباره معافیت‌های سربازی

واکنش‌ها به ماجرای کتک کاری مدیر و کارمندانش