رصد

کد خبر: ۱۲۴۹۰۷
تاریخ انتشار: ۲۹ خرداد ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۳
تحول رابطه هنر و اسلام شیعی در موقعیت پساانقلابی
در ماه رمضان امسال(96)، شهرداری تهران، مجموعه تبلیغات خود را در سطح شهر با عنوان «سبک زندگی قرآنی» اجرا کرده است. این مجموعه، شامل بنرهای بزرگی است که مفاهیم قرآنی را با تصویرسازی بیان کرده اند.
به گزارش پایگاه تحلیلی رصد، در ماه رمضان امسال(96)، شهرداری تهران، مجموعه تبلیغات خود را در سطح شهر با عنوان «سبک زندگی قرآنی» اجرا کرده است. این مجموعه، شامل بنرهای بزرگی است که مفاهیم قرآنی را با تصویرسازی بیان کرده اند. نکته ی مهم این است که تعداد زیادی از آیات قرآن، با "کاریکاتور" تصویر شده و در سطح شهر نصب شده اند. حدود یک هفته از نصب این بنرها در سطح شهر گذشته و هیچ اعتراضی به این بنرها صورت نگرفته است. این نشانه‌ای از یک تغییر است. تغییر نسبت هنرها و اسلام شیعی. ادعای من این است که این تغییر، شاید تنها در موقعیتِ خاص امروز ایران میسر بود: جایی که نهاد رسمی دین به حکومت رسیده باشد.
تصویرسازی کاریکاتوری قرآن+ عکس

در قدم اول بگذارید کمی متوجه بزرگی اتفاق رخ داده شویم. یکی از راه‌ها در جامعه شناسی برای فاصله گیری از نگاه عادی به پدیده، حرکت دادن آن در "زمان" و "مکان" است.
بیایید فرض کنیم که این اتفاق در مکان دیگری از کشورهای اسلامی رخ داده بود: آیاتی از قرآن، به شکل کاریکاتوری در سطح شهر نصب شده بود. کافی است به عربستان، مصر، پاکستان یا حتی کشورهایی که مسلمانان در آن در اقلیت هستند - مثل کشورهای اروپایی - فکر کنیم. نتیجه مشخص است. چه بسا که خونهایی در اعتراض به این تصاویر ریخته میشد. ماجرای کاریکاتورهای دانمارکی و ... هنوز در خاطره‌ها زنده است.
بیایید فکر کنیم که این اتفاق، "در زمان" دیگری رخ داده بود؛ در دوره‌ای دیگر. مثلاً فرض کنیم که این اتفاق، در پایتخت، در زمان پهلوی دوم توسط حکومت رخ داده بود و آیاتی از قرآن با کاریکاتور تصویرسازی شده بود. تقریباً مطمئن هستم که بسیاری از مراجع تقلید در این مورد موضع میگرفتند و چه بسا کار به اعتراضات خیابانی میکشید.
اما امروز، این اتفاق، در سال سی و هشتم حکومت پساانقلابی اسلامی و در پایتخت آن و توسط

نسبت حکومت دینی و هنرها تغییر کرده است. تغییری که چه بسا نسبت هنرها و نهاد رسمی تشیع (مرجعیت) را نیز در طولانی مدت دچار تحول نماید.
یکی از نهادهای فرهنگی خود حکومت و در ماه رمضان اتفاق افتاده است. اما هیچ اعتراضی نه از سوی مراجع و نه از سوی جامعه به آن صورت نمیگیرد. چرا؟ پاسخ از نظر من، تغییر نسبت "هنرها، حکومت دینی و اسلام شیعی" است. تغییر نسبتی که تنها دردوره حکومت اسلامی میسر بود.
قبل ترها، جایی در تحقیقی با عنوان "مراجع و هنرها" نوشته بودم: "احساس نیاز و استفاده‌ی حکومت دینی از ابزار هنری برای تبلیغات، خود به مشروعیت هر چه بیشتر هنرها دامن زد: شکل‌گیری جشنواره‌های هنری با مضامین هنر عاشورایی، تئاتر رضوی، هنر متعهد، هنر قدسی و مانند آن، تحت تأثیر همین مشروعیت‌بخشی به استفاده از هنر در جهت اهداف مد نظر نظام است...پس از درگذشت امام خمینی و آغاز رهبری آیت‌الله خامنه‌ای نیز به نظر می‌رسد روند کلی پذیرش هر چه بیشتر هنر در ساحت اجتماعی و حتی استفاده از هنر به عنوان یک ابزار کارآ در جهت اهداف مد نظر نظام ادامه داشته‌است[۱].

تصویرسازی کاریکاتوری قرآن+ عکس

این اتفاق مهم، حداقل محصول سه تغییر مهم است: عمومی شدن هنرها در جامعه (دموکراتیزاسیون هنر) از یک سو، احساس نیاز حکومت دینی به ابزارهای هنری برای مشروعیت بخشی و همچنین افزایش اثرگذاری هنرها در سطح جهانی
.
روزی که تتلو، روی عرشه کشتی نظامی ارتش ایران، در دفاع از رویکرد رسمی به انرژی اتمی ترانه رپ خواند، توجه‌ها به رابطه ی شخصی او و حکومت جلب شد. اما کاریکاتورهای قرآنی پایتخت و تحولات دیگر نشان از تغییر عمده ی غیرشخصی دیگری دارند: نسبت حکومت دینی و هنرها تغییر کرده است. تغییری که چه بسا نسبت هنرها و نهاد رسمی تشیع (مرجعیت) را نیز در طولانی مدت دچار تحول نماید.
[۱] پژوهشی را که برای پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت ارشاد با عنوان "مراجع و هنرها: نگاهی اجتماعی به موقعیت هنرها در فتاوا و استفتائات مراجع تقلید شیعه" در سال ۹۵ زیر نظر خانم دکتر شریعتی با بررسی اجتماعی تمامی فتاوا و استفتائات مراجع در مورد هنرها انجام دادم اما ظاهراً تصمیم گرفته شده‌است که منتشر نشود...

منبع: جامعه شناسی تشیع
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

برنامه بانک مرکزی برای حل مشکل بانکها

مکث "طلا" در بازار جهانی

واکنش یک مقام بانک مرکزی به ادعایی درباره دلار

درخشش "نفت" در بازار جهانی

سیف: دلار نخرید

قیمت "دلار" از تابلو صرافی‌ها پاک شد

کلاهبرداری ۴۲ میلیارد تومانی از حساب بانکی مردم

هشدار سیف درباره پول‌های رمزی و بیت کوین

پای چه کسانی در قاچاق آبمیوه درمیان است؟

تبعات حذف سهمیه‌بندی بنزین

سفر یعنی؛ زندگی را نفس کشیدن

مشاور زنگنه: نمایندگان برای آوردن در دوره بعد، با گرانی بنزین مخالفت کردند

قیمت گوجه فرنگی در محله احمدی‎نژاد چقدر است؟

العرب: اسد از این پس به کرملین دل می بندد؟

ویدئو / پاسخ آیت‌الله اراکی به شبهات پیرامون کشتی قرآنی مطلا

جزئیات وداع با پیکر مطهر فرمانده مستشار ایرانی

کبراهای ارتش ساحل را به آتش کشیدند

جانشین سردار سلیمانی: جنگنده‌های اسرائیلی در آسمان یمن پرواز می‌کنند

باهنر: با احمدی‌نژاد معرکه‌ای داشتیم

ادعای حیرت آور وزیر خارجه فرانسه پیش از سفر به تهران

وقتی ترامپ، داعش می شود

پاکستان محکم جلوی آمریکا ایستاد

واکنش آمریکا به عملیات نظامی ترکیه در عفرین

شهر اجساد داعش

معارضان سوری به کودکان متوسل شدند

شهر مالمو سوئد دوباره خطرناک شد

دشمنان خونین با یکدیگر مخفیانه دیدار کردند

انتقاد شاهزاده خانم سعودی از عجله ولیعهد

جانسون انتقام گرفت

چین سخت‌تر می گیرد

درخواست قصاص راننده لودر شهرداری در پی مرگ مرد کارتن خواب

دلایل گرایش نوجوانان به مصرف «ترامادول»

سومار لرزید

از توزیع ماسک در خوزستان تا برف و کولاک در ١٩ استان

ماجرای اقدام شنیع پدرشیشه‌ای با هانیه

ویدئو/ مرگ زن 50 ساله زیر چرخ‌های دو خودرو (18+)

کلاهبرداری با شگرد ایجاد حاملگی کاذب

واژگونی سرویس مدرسه در فارس یک کشته بر جای گذاشت

بیمارستان‌های فرسوده ایران و تهران را بشناسید

آمار خودکشی در ایران به روایت رئیس سازمان پزشکی قانونی