رصد

کد خبر: ۱۲۴۹۹۰
تاریخ انتشار: ۰۱ تير ۱۳۹۶ - ۱۲:۲۳
عملیات تروریستی اخیر داعش در 17 خردادماه اگرچه اسفبار و غمبار بود و باعث شهید شدن 17 تن از هموطنان شد اما آیا اثرگذاری قابل اعتنایی هم بر ثبات سیاسی و اقتصادی کشور دارد؟ سعید لیلاز مدرس دانشگاه و کارشناس اقتصادی این حادثه راع کم اثر می داند و معتقد است اقتصاد کشور از این محل آسیبی نمی بیند.

او مشکلات موجود در فرآیندهای حقوقی نظام مالکیت و دیگر زیربناهای تشکیل سرمایه و جذب سرمایه خارجی را بسیار موثرتر در فرار سرمایه و عدم تمایل ورود سرمایه خارجی به کشور می داند. او همچنین در مقایسه این واقعه با حوادث تروریستی دهه اول انقلاب آن ها را بسیار اثرگذارتر و جدی تر بر نظام سیاسی و اقتصادی می داندچرا که به طور جدی پایه های حاکمیت را هدف گرفته بودند.

فکر می کنید حادثه تروریستی اخیر در مجلس و مرقد مطهر امام(ره) با توجه به بی سابقه بودنش اثر قابل توجهی روی نظام اقتصادی یا ثبات سیاسی کشور داشته باشد؟

این اتفاق در کشور ما بسیار غیرمنتظره بود. ما هرگز انتظار وقوع چنین حادثه ای را نداشتیم حتی هم اکنون هم برای من باور این حادثه سخت است. در اینعملیات تروریستی تعدادی از هموطنان ما جان خودشان را از دست دادند که باعث تاسف و تاثر است. ضمن قدردانی از نیروهای امنیتی و نظامی به خاطر برقراری امنیت در برابر ترویسم بین الملل در تمام سال های گذشته که فضای کشور را کاملا امن و ما را با چنین حوادثی بیگانه ساخته است و همچنین تقدیر از آنان برای تلاش و مجاهدت در راستای خاتمه دادن به این غائله و از جان گذشتگی که داشتند. سوال هایی در مورد این حادثه وجود دارد که باید پاسخ داده شود. به نظر من حوادث داخلی و تلاش برای ایجاد شکاف در بین ملت در فضاسازی برای بروز چنین وقایعی بی تاثیر نیست. ما همیشه مشکلاتی داشتیم که در بربر آن می گفتیم در مقابل این مشکلات اقتصادی و اجتماعی دیگر چه مزیتی داریم که به آن مفتخر باشیم؟ پس باید بسیار بیشتر مراقب این امنیت باشیم.

همچنین از سوی خود مسئولان گفته شده است که تروریست ها به طور گروهی در مردادماه سال 1395 قصد ورود به شکور داشتند که با مقاومت نیروهای امنیتی رو به رو می شوند و ضربه سختی می خورند تا جایی که رئیس شان که فرد مشهوری در دستگاه داعش به نام ابوعایشه است به هلاکت می رسد اما تعدادی به داخل کشور می آیند و طی مدت حضورشان برای انجام عملیات برنامه ریی می کنند. سوال این است که چرا طی این مدت دستگیر نشده اند. این تروریست ها ایرانی بودند و در موصل ورقه جنگیده اند به نوعی چریک لژیونر بودند.

نکته دیگری که باید در مورد این عملیات به طور ویژه مورد بررسی قرار گیرد این است که گروه تروریستی داعش تاکنون در عملیات های خود در سراسر جهان وارد مراکز امنیتی و حکومتی مهم نشده است. همه جا هدفش ایجاد رعب و وحشت با کشتار مردم بی گناه و شهروندان عادی در مراکز عمومی مانند مراکز خرید، سالن های سینما و تئاتر، رستوران ها، دفاتر نشریات و کلیساهاست. اما غیر از عراق و سوریه که استراتژی تصرف سرزمین را دارند در جایی دیگر نمی بینید که به مرکز پلیس وازترخانه یا پارلمانی حمله کرده باشد. این اولین بار است که این گروه دو مرکز مشخص را که مورد توجه امنیتی است برای انجام عملیات تروریستی انتخاب می کنند. اگر فردی که در مرقد مطهر امام خمینی جلیقه انتحاری خودش را منفجر کرد. تصمیم گرفته بود این کار را در فضای بسته و شلوغ که جمعیت زیادی در رفت و آمد است انجام دهد تعداد شهدا و مصدومان بسیار بیش از این می بود. باید این سوال مورد توجه قرار گیرد که چرا داعش در ایران استراتژی جداگانه و متفاوتی اتخاذ کرد. سوال مهم دیگر در مورد مسائل امنیتی مراکز مهمی مانند مجلس است. در هر صورت و با وجود این که این افراد مسلح بودند واز همان بدو ورود با شهید کردن نیروهای حفاظت وارد ساختمان مجلس شدند این سوال باقی است که آیا نباید حفاظت از این مراکز قوی تر و مجهز تر باشد؟ اگر این افراد آن طور که گفته می شود راه را اشتباه نمی رفتند و به سمت صحن علنی حرکت می کردند چه اتفاقی می افتاد؟ با آن همه مهمات چه اتفاق ناگواری ممکن بود در داخل مجلس رخ دهد؟ من بارها گفته ام حاضرم کلا از صحنه سیاسی کنار بروم و یک اجر از دیوار ایران پایین نیفتد. این ماجرا باید بسیار مورد بررسی و تدقیق قرار گیرد.

داعش مسئولیت این حمله را پذیرفته است. ممکن است تفاوت اهداف در این عملیات ضربه زدن مستقیم به نظام حاکم به جای ایجاد وحشت در بین مردم باشد؟

ببینید داعش در حال حاضر یک سازمان برنامه ریی شده و متمرکز مانند القاعده نیست یک گروه است که اتفاقا سخت درگیر جنگ در نقاطی است که در آن استقرار دارد.عملیات های تروریستی که در سایر نقاط جهان رخ می دهد معمولا از سوی افرادی است که خود را وفادار به داعش می دانند. یعنی این طور به نظر می رسد که برنامه ریزی برای هر عملیات نه از یک مقر مرکزی که از طرف همان افراد اما تحت پرچم داعش صورت می گیرد و این گروه مسئولیت اش را می پذیرد. داعش یک اصول کلی برای برهم زدنآرامش و امنیت در کشورهایی که دشمن می پندارد دارد و اغلب کشورهای دنیا هم از نظر داعش دشمن هستند پس هر عملیات تروریستی در هر کشوری به نفع داعش است. داعش اول تیر می زند بعد دور محل اصابت سیبل می کشد چون به هر جا بزند همان جا هدف است. از این نظر می گویم حرکت داعش در تهران کاملا متفاوت است. این مسئله ای است که باید از طرف نیروهای امنیتی مرود مداقه قرار گیرد و من نمی توانم در این زمینه تحلیل بدهم. ضمن این که عملیات داعش معمولا به همبستگی بیشتر می انجامد داعش نمی تواند نظم حاکم کشور را بر هم بریزد. داعش موفق ترین عملیات هایش را در فرانسه انجام داده است اما نه تنها در بی ثبات کردن این کشور موفق نبوده که منجر به روی کار آمدن یک دولت قوی تر از دولت سوسیالیست قبل هم شده است. ترس از داعش برعکس باعث اتحاد و انسجام مردم برای مقابله می شود.

تلاش دولت در چند سال گذشته متمرکز بر جلب اعتماد سرمایه گذاران داخلی و خارجی و البته نظام بانکی دنیا بوده و تا حدودی هم در این مسیر جلو رفته است. آیا هدف قرار دادن مراکز مهم کشور به این دلیل نبوده که ضربه بیشتری به اقتصاد ما وارد کند؟

اگر این واقعه منحصر به همین یک بار شد معنایی متفاوت با موقعیتی دارد که این قبیل عملیات تکرار شود. اما این واقعه به تنهایی عامل بی ثبات کننده اقتصاد یا سرمایه گذاری در ایران نیست. سرمایه گذاری در ایران به دلایل بسیار متفاوتی از ناامنی و تروریسم در ایران انجام نمی شود. در چهار سال دولت یازدهم در تنها حوزه ای که عملکرد موفقیت آمیز نبوده جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی بودهاست. گرچه در دنیای امروز تفکیک بین سرمایه گذاری داخلی و خارجی تقریبا بی معناست. ما در جلب سرمایه اصلا موفق نبودیم. شاید اگر به قیمت ثابت محاسبه کنیم مقدار سرمایه گذاری در کشور نصف میزان سال 89 یا 90 باشد . به همین دلیل عواملی که موجب فرار سرمیاه از ایران یا شکل نگرفتن سرمایه در ایران می شوند متعدد و بسیار مقدم بر امنیت فیزیکی هستند. مشکل سرمایه گذار با ما بیشتر روی مسئله امنیت قضایی و امنیت حقوقی است. به این دلیل است که نه سرمایه خارجی می آید نه سرمایه داخلی تشکیل می شود. سرمایه گذاری ما به دلیل فقدان امنیت در ثبات سیاستگذاری انجام نمی شود. امنیت فقط محدود به ترور و خشونت فیزیکی نیست. این یک واقعه تروریستی را می توان به راحتی در اقتصاد ما نادیده گرفت. این رویداد باعث کاهش جذب سرمایه نمی شود چون اصولا سرمایه ای جذب نمی شود. ما هنوز در ایجاد امنیت های اولیه موفق نبوده ایم که بخواهیم حالا در ور اثرگذاری امنیت فیزیکی صحبت کنیم. آب هنوز به این بخش از رود نرسیده است که ما تصمیم بگیریم روی آن سد بزنیم یا نه. چالش ما در سرمایه گذاری بسیار فراتر و عمیق تر از مسئله تروریسم است. این رویداد در این مقطع اثر تعیین کننده یا محسوسی روی تشکیل سرمایه در ایران ندارد. ما در حال حاضر صدها واحد صنعتی ساخته شده و آماده بهره برداری در شهرک های صنعتی داریم که فضا برای راه اندازی آن ها فراهم نیست. این مسئله به تروریسم مرتبط نمی شود.

اثرگذاری مستقیم حملات تروریستی روی اقتصاد در کشورهایی مانند فرانسه، ترکیه، مصر، آمریکا، انگلیس و ... است که صنعت گردشگری فعالی دارند و سهم بالایی از تولید ناخالص آن ها به گردشگری مربوط است. پاریس سالانه بین 60 تا 80 میلیون گردشگر جذب می کنند. در کشور ما اگر خدای ناکرده یک عملیات تروریستی در حرم حضرت امام رضا(ع) انجام می شد حتما روی گردشگری زیارتی و اقتصاد خراسان ثر می گذاشت. سال گذشته کسی حاضر به ثبت نام برای سفر حج نبود چون بعد از حادثه منا و واقع سقوط جرثقیل مردم رغبت و تمایلی برای حضور در عربستان نداشتند. این حادثه روی اقتصاد عربستان اثر می گذارد.

اگر این ماجرا تکرار شود حتما تحلیل متفاوت خواهد بود اما برای رویدادی که یک بار رخ داده است نمی توان تحلیل دقیقی ارائه کرد. ضمن این که جنبه های اصلی اقتصاد ما ربطی به این موضوع ندارد. مثلا تولید فولاد یا نفت خام تحت تاثیر این مسائل نیست اما کشور ترکیه که سالانه چند ده میلیارد دلار فقط از محل گردشگری درآمد کسب می کند مطمئنا تحت تاثیر حوادث تروریستی قرار می گیرد. در مصر این اثرگذاری بسیار بیشتر بود تا جایی که من معتقدم یکی از عوامل سقوط دولت مرسی ناتوانی دولت او در جذب گردشگر به دلیل ناآرامی های داخلی بود. مصر نفت ندارد که بتواند بفروشد و اگر گردشگر نباید اقتصاد و زندگی مردمش مختل می شود. برای همین مردم به یک نظامی برای رئیس جمهور شدن بیشتر روی خوش نشان دادند.

ما سابقه و تجربه ترورهای زیادی در تاریخ کشورمان داریم. در سال های قبل از انقلاب برخی ترورهای انقلابی از سوی گروه های مسلح انجام شد و بعد از انقلاب ما شهدیا زیادی در عملیات های تروریستی داشتیم. آیا این وقایع روی اقتصاد کشور اثراگذار بود؟

حتما اثرگذار بود و اثر بسیار قدرتمندی داشت. منشا داخلی یا خارجی ترور تفاوت بسیار زیادی در اثر گذاری آن دارد. حادثه 17 خرداد اولین حادثه تروریستی با منشا خارجی بود. از دوره کمیته مجازات مشروطه یا حتی فداییان اسماعیلیه به بعد هر حادثه تروریستی که در کشور رخ داده منشا داخلی داشته است. ترورهایی که سابقه آن را در تاریخ و به ویژه در سال های بعد از انقلاب داشتیم به معنای شورش یک طبقه علیه طبقه حاکم یا در واقع قیام مسلحانه علیه حاکمیت است. این عین بی ثباتی و تضعیف پایه های نظام به قصد سرنگونی است. این قبیل ترورها اثر بسیار بیشتری در حوزه اقتصادی و سیاسی دارد. این مسئله منوط به دوره بعد از انقلاب هم نیست. برای مشاهده عینی اثرات آن می توانید به سال های 1352 تا 1354 برگردید که گروه های چریکی فعالیت های مسلحانه را در دستور کار قرار دادند. در همین ایام می بینید که بلافاصله سرمایه ها از کشور خارج می شود. محله ایرانی ها در لس آنجلس در همان سال ها شکل گرفت چون موج فرار سرمایه رخ داد. فعالیت های داعش در برابر آن فعالیت های سازمان یافته هیچ است.

در زمان نگارش رساله دکترای خودم نسبت به این مسئله توجه و مطالعه زیادی داشتم. به عنوان نمونه به ابوالحسن ابتهاج که بسیار مرد باهوش و اینده نگری بود اشاره می کنم ه در سال های 1354 و 1355 تمام ثروتش را نقد کرد و از ایران رفت. ابتهاج در آن زمان برای گرفتن پاسپورت به مشکل برمی خورد و به اسدالله علم مراجعه می کند که او هم می گوید باید به دیدن شاه برود. بعداز یک ملاقات با شاه پاسپورتش آماده می شود. ابتهاج تمام سهام خود در بانک ایرانیان را می فروشد و از ایران خارج می شود. تمام سرمایه دارها کارآفرینان سرمایه گذاران داخلی و خارجی احساس خطر کرده بودند و متوجه شده بودند که یک بی ثباتی سیاسی و اقتصادی در راه است. زمانی که انفجار دفتر حزب جمهوری در هفتم تیرماه 1360 رخ می دهد گروه ترورکننده مشخصا پایه های نظام را هدف گرفته است. بحث سرنگونی نظام مطرح است. در نتیجه تمام ابعاد سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و ... کشور تحت تاثیر قرار می گیرد. در حال یکه عملیات داعش نظام سیاسی را نمی تواند برهم بزند و بیشتر به استحکامش می انجامد. در نهایت یک شوک روانی در جامعه ایجاد می کند و اثری کوتاه مدت روی رفتار مردم دارد.

پس معتقدید مشکلات اقتصادی ما به ویژه در حوزه تشکیل و جذب سرمایه از طرف این عملیات تروریستی تهدید نمی شود و مشکلات مهم تری دارد؟

مشکلات ما در مورد تشکیل سرمایه و جذب سرمایه گذاری خارجی بسیار جدی تر و بدوی تر از این مسئله است. باید مفهوم امنیت برای سرمایه گذاری در ایران را بسیار گسترش بدهید و به امنیت حقوقی، امنیت در ثبات سیاستگذاری و قانونگذاری و امنیت در مالکیت خصوصی توجه کنید که به عنوان پایه های اصلی امنیت سرمایه مطرح هستند. مصادره اموال عامل تهدید کننده خطرناک تری برای سرمایه است تا عملیات داعش. با این فرآیندهایی که ما داریم اصلا جریان سرمایه به سمت کشور ما نمی آید. حتی سرمایه در داخل کشور نیز شکل نمی گیرد چون ساختار به گونه ای است که علاقه ای به نمود ثروت وجود ندارد. یعنی به روشنی این پیام به سرمایه دار داده می شود که اگر سرمایه ای دارید باید از کشور خارج کنید. یعنی سرمایه دارهای ما برای داشتن خانه های مجلل یا داشتن خودروهای لوکس باید به کشورهای همسایه بروند. هر زمان افراد ذی نفوذ و صاحب قدرت درگیر رقابت یا دچار مشکل می شوند مسئله اختلاف و جنگ طبقاتی راه می اندازند. مثلا همین مسئله 4 درصد و 96 درصد که آقای قالیباف در جریان انتخابات ریاست جمهوری به راه انداخت. این تفکر برای تشکیل سرمایه در کشور بسیار بسیار مخرب تر از داعش است. این تفکر یک میلیون بار بیش از هر خطر حمله داعشی امنیت سرمایه گذاری را خدشه دار می کند. یک پیام روشن به مردم می دهد که اگر می خواهید ثروتمند شوید بشوید اما آثار آن نباید دیده شود سرمایه تان را بیرون هزینه کنید برای گرفتن صندلی ریاست جمهوری جنگ فقر و غنا راه می اندازند که فراری دهنده هر جور سرمایه گذاری است. یک مثال روشن از درک بالای مردم بزنم. شما اگر احیانا اعتراضات سپرده گذاران را در مقابل موسسات مالی و اعتباری ورشکسته دیده باشید می بینید که شعار می دهند داعشی داعشی. یعنی آن ها می دانند خطر بی ثباتی در نظام مالی بدتر از داعش است. من خطر پوپولیستی که می کوشد کشور را دو قطبی کند عامل قوی تر و مهم تری در فرار سرمایه از کشور می دانم.

من برای روشن شدن موضوع یک مثال دیگر می زنم. سال 1391 و در جریان شوک ارزی بانک مرزی طی بخشنامه ای اعلام کرد هر کسی که در نظام بانکی سپرده ارزی دارد نمی تواند ارز بگیرد و می تواند معادل ریالی آن را آن هم به قیمت دولتی دریافت کند. دقت کنید یک شهروند به بانک دولتی در این کشور دلار یا یورو تحویل داده و حساب باز کرده است. حالا که برای دریافت آن چه به امانت سپرده مراجعه می کند به او ارز نمی دهند و معادل ریالی با قیمت دولتی پرداخت می کنند. همین یک اقدام بانک مرکزی کافی است تا دو سده احدی به نظام بانکی ایران اعتماد نکند. عملیات داعش در کنار این اقدام واقعا ترقه بازی است. این اقدامات نه منطبق بر عقلانیت است و نه حقانیت.

منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 226

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

4 اشتباه رایجی که اغلب افراد در زمان فروش خودرو انجام می‌دهند

امضای بزرگترین قرارداد سرمایه‌گذاری بندر رجایی به مبلغ ۵ هزار میلیارد تومان

120هکتار زمین خواری در تهران چگونه اتفاق افتاد

مواردی که برای واریز یارانه باید پیگیری کرد

بانک‌ها رتبه‌بندی می‌شوند

بازگشت ۸ میلیارد یورو ارز صادراتی به چرخه اقتصادی از طریق نیما

خروجی عجیب اعلام حقوق و مزایای دستگاه‌ها و سازمان‌ها

رکورد تاریخی رشد شاخص بورس ایران در یک روز

قیمت بلیت قطار اربعین اعلام شد

مرکز ملی آمار: زمین ۱۴۸ درصد گران شد

رفع ریجکتی و اخذ‌‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌ویزای کانادا ‌‌‌‌‌‌در کوتاه‌ترین زمان ممکن

پست قالیباف به مناسب هفته دفاع مقدس

خاطره رهبر انقلاب از روز اولی که به مدرسه رفتند

واکنش سردار نقدی به ادعای شناسایی 2 جاسوس در دفترش

شرط ظریف برای رسیدن آمریکا به صندلی خالی مذاکره

پزشکیان با نعمتی به نورسلطان رفت

اظهارات مکرون درباره احتمال دیدار روحانی و ترامپ

حاشیه‌های سفر پرماجرای رئیس‌جمهور به نیویورک

ربیعی: روحانی برای سفر به نیویورک تردید داشت

پاسخ برنامه «بدون توقف» به انتقاد دولت با سخنان روحانی

کشف بسته مشکوک در فرودگاه «منچستر» انگلیس

پادشاه عربستان به متجاوزین به یمن مدال می‌دهد!

مادورو برای دیدار با ترامپ چراغ سبز نشان داد

عبدالله گل دست اتحاد به دشمن قدیمی اردوغان داد

آغاز قطع برق کرانه باختری توسط رژیم صهیونیستی

مرگ شهرک‌نشین اسرائیلی در پی حمله راکتی از غزه

شوخی واتس‌آپی رئیس جمهور کمدین اوکراین با رهبران جهان

صادق خان: ترامپ "نماد راست‌های افراطی در جهان" است

غارنشینی آوارگان سوری

رایزنی دوجانبه پامپئو با رئیس‌جمهور عراق در نیویورک

4 اشتباه رایجی ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌که اغلب افراد در زمان فروش خودرو انجام می‌دهند

چه تعداد دانش‌آموز راهی کلاس‌های درس شدند؟

ماجرای فروش صندلی در دانشگاه‌های علوم پزشکی

توصیه‌های پلیسی به دانش آموزان

آغاز ثبت‌نام مشمولان امریه سربازی در قوه قضائیه

64 کشته و زخمی در حادثه فروریختن کلاس درسی در نایروبی

جریمه ۹۰ هزار تومانی برای رانندگان متخلف کامیون‌ها

روایتی از شروع غیررسمی جنگ تا عزل بنی‌صدر

شعله‌ور شدن لباس آتش نشانان هنگام اطفاء حریق

انتقاد رئیس سازمان بهزیستی از عدم پوشش سراسری مهدهای کودک‌