رصد

کد خبر: ۱۲۵۴۰۱
تاریخ انتشار: ۲۰ تير ۱۳۹۶ - ۱۳:۲۶
به نظر می رسد که قطر توانسته است با استفاده از کارت های خود به خصوص منابع مالی، روابط خارجی و شبکه الجزیره ، موجی از همبستگی را در میان مردم کشورهای عربی به نفع خود و ضد عربستان سعودی راه بیندازد و به طور مؤثری گزینه های عربستان در تعامل با قطر را محدود کند.

احمد بروایه/ در سحرگاه روز 5 ژوئن 2017، آغاز بحران قطع روابط میان عربستان سعودی و همپیمانانش با قطر فصل نوینی را از روابط میان دوکشورحاشیه جنوبی خلیج فارس گشود که درحقیقت در چهارچوب روابط متشنج دوکشور از ابتدای قرن بیستم تا کنون و به خصوص از زمان به قدرت رسیدن شیخ حمد بن جاسم در سال 1995 بوده است. قطر به عنوان کشوری کوچک در منطقه خلیج فارس با وجود روابط اجتماعی و پیوندهای قبیله ای گسترده با قبایل عربستان سعودی و رواج تفکر وهابی میان مردم آن تا اواسط قرن بیستم مانند دیگر کشورهای حاشیه خلیج فارس تحت تهدید توسعه طلبی های عربستان سعودی بوده است. عربستان همواره قصد داشته است تمامی این امارت ها را ضمیمه خاک خود کند. این امر باعث شده است که تمامی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس از جمله قطر در روابط خود با عربستان سعودی دچار هراس از هضم شدن در این کشور را داشته باشند و همواره از اهداف عربستان سعودی واهمه داشته باشند. این امر در اختلاف نظر بر سر مسائل مهمی همچون ارز مشترک خلیج فارس، بازار مشترک، عضویت اعضای جدید در شورا و همکاری های امنیتی میان اعضا نمود داشته است. از این رو کشورهای حاشیه خلیج فارس همواره برای مقابله با توسعه طلبی عربستان راهبردهای متفاوتی را دنبال نموده اند که از کشوری به کشور دیگر متفاوت اند. قطر نیز مانند دیگر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس همواره با عربستان سعودی بر سر تعیین مرزها، دخالت در امور داخلی قطر و مسائل دیگر اختلاف نظر داشته است و این اختلافات دستکم یک بار منجر به درگیری مرزی میان دو کشور در سال 1992 موسوم به حادثه الخفوس شد.

روابط قطر و عربستان از 1995 تا کنون:

پس از به قدرت رسیدن حمد بن جاسم در سال 1995 و تغییر سیاست های قطر و حرکت به سمت تأثیر گذاری بر جهان عرب، طبیعت اختلافات در روابط قطر و عربستان سعودی از مسائل مرزی به مسائل سیاسی تغییر کرد. در این دوران قطر با تأسیس شبکه الجزیره و حمایت از عناصر اخوان المسلمین و استقبال از آن ها اسباب نارضایتی کشورهای حاشیه خلیج فارس به خصوص بحرین، امارات و عربستان سعودی را فراهم کرد. مهم ترین حادثه در این راستا فراخواندن سفیر عربستان در قطر توسط کشور متبوع خود بود علت اصلی این فراخوانده شدن اانتشار گفتگویی در شبکه الجزیره بود که عربستان آن را اهانت آمیز قلمداد می کرد.

با شعله ور شدن خیزش های جهان عرب و پر رنگ شدن نقش گروه اخوان المسلمین و شبکه الجزیره در این حوادث، اختلافات میان عربستان و همپیمانانش و قطر افزایش پیدا کرد و این کشورها از این پس حمایت قطر از اخوان المسلمین را نه تنها خطری برای منافع خود بلکه به دلیل وجود اخوان المسلمین در کشورهایشان، خطری حیاتی برای نظام های خود قلمداد نمودند. از این رو عربستان سعودی و امارات نقش بارزی در سرکوب اخوان المسلمین در مصر و لیبی و شکست انتخاباتی آن ها در تونس ایفا کردند. این اختلافات همچنین در سال 2014 به فراخواندن سفرای کشورهای امارات، عربستان و بحرین از قطر بود که با عقب نشینی قطر از برخی مواضع خود و تعطیلی شبکه الجزیره مباشر مصر پایان یافت. به قدرت رسیدن ملک سلمان در سال 2015 و تمایل این کشور به اتخاذ سیاست های تهاجمی، پرونده قطر به عنوان بازیگری مستقل در چهارچوب شورای همکاری خلیج فارس و لزوم مهار آن بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت. مهار قطر به عنوان کشوری مستقل در مجموعه شورای همکاری را می توان مقدمه ای برای زیر سلطه بردن دیگر کشورهای شورا از جمله کویت و عمان و سیطره کامل بر جزیره العرب در راستای رویاهای قدیمی سردمداران این کشور قلمداد کرد.

اختلافات عمده میان قطر و عربستان:

اخوان المسلمین: پرونده حمایت قطر از جنبش اخوان المسلمین و خطرات ناشی از آن برای نظام های حاکم در عربستان و امارت مهم ترین پرونده اختلافی میان دو کشور می باشد. عربستان سعودی پس از مخالفت اخوان المسلمین با آزادسازی کویت به دست نیروهای آمریکایی در سال 1991 و همچنین به دلیل مواضع سیاسی متعارض با نظام سیاسی عربستان از جانب این کشور تهدیدی برای امنیت داخلی آن محسوب می شدند. امارات عربی متحده نیز با اتخاذ رویکردی ضد اسلامی با هرگونه تجلی اسلام گرایی در منطقه مخالف است. حمایت قطر از گروه های بنیاد گرا یا اخوانی درلیبی، تونس و مصر که این کشور را وارد جنگی نیابتی با امارات و عربستان در این کشور ها کرده است نیز از این امر ناشی می شود.

شبکه الجزیره: شبکه الجزیره به عنوان یکی از بزرگترین شبکه های خبری در جهان نقش بارزی را در شکستن انحصار رسانه ای نظام های سیاسی در جهان عرب داشته است و به ابزاری بسیار مهم در دست سیاستمداران قطری تبدیل شده است. این امر باعث شده است که کشورهای عربی مخالف قطر این شبکه را مانعی عمده در راه هیمنه سیاسی خود بر منطقه قلمداد کنند.

با مشاهده مطالبات سیزده گانه عربستان سعودی و همپیمانان آن از قطر این امر استنباط می شود که هدف اصلی عربستان خارج کردن قطر از معادلات منطقه ای و تثبیت هژمونی خود از طریق محروم کردن قطر از ابزار های قدرت آن است.

اجلاس قاهره و چشم انداز حل بحران:

پس از رد درخواست های عربستان و همپیمانان آن توسط قطر، کشور های هم پیمان در روز شش جولای 2017 ( 15 تیر 1396)در قاهره اجلاسی برگزار کردند که بر خلاف پیش بینی ها مبنی بر اتخاذ مواضعی خصمانه تر بر ضد قطر تنها به محکوم کردن قطر اکتفا شد. این امر نشان دهنده محدودیت گزینه های عربستان سعودی برای حل بحران قطر به دلایل زیر است:

موفقیت قطر در جلب حمایت ایالات متحده به وسیله عقد قراردادهای اقتصادی و نظامی مختلف و جلب حمایت نهادهای مختلف از جمله ارتش و دستگاه اطلاعاتی این کشور به گونه ای که دیوید پترائوس، رئیس سابق سازمان اطلاعاتی آمریکا اعلام کرد که دفاتر حماس و طالبان در قطر به درخواست ایالات متحده آمریکا در این کشور تأسیس شده اند و منابع خبری همچنین خبر داده اند که فشار های آمریکا بر عربستان مانع اتخاذ تصمیمی قاطع بر ضد قطر در اجلاس قاهره شد.

حضور نیروهای ترکیه در قطر که به نظر می رسد توانست مانع انجام هرگونه کودتای نظامی با حمایت عربستان در کشور شده و جبهه داخلی این کشور را سامان ببخشد.

توانایی قطر برای دور زدن تحریم ها از طریق ایران و عدم ایجاد مشکلی اساسی در امور کشور به علاوه وجود ابزارهای اقتصادی از جمله وابستگی نسبی امارات به گاز قطر برای تولید برق.

در همین راستا به نظر می رسد که قطر توانسته است با استفاده از کارت های خود به خصوص منابع مالی، روابط خارجی و شبکه الجزیره ، موجی از همبستگی را در میان مردم کشورهای عربی به نفع خود و ضد عربستان سعودی راه بیندازد و به طور مؤثری گزینه های عربستان در تعامل با قطر را محدود کند. به همین دلیل احتمال دخالت مستقیم عربستان در قطر در کوتاه مدت بدون رضایت آمریکا غیر محتمل است. با این وجود این احتمال می رود که به دلیل حیاتی بودن سیطره بر قطر برای تکمیل هژمونی عربستان بر منطقه خلیج فارس ، این کشور فشارهای سیاسی بر قطر را افزایش داده و تلاش خواهد کرد با جلب حمایت آمریکا در راستای تغییر رژیم قطر قدم بردارد. / فارس

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

کشف پولشویی 3 هزار میلیاردی توسط مدیران سایپا

تامین منابع مالی و سفارش گیری برای هپکو

نحوۀ انجام معاملات در بازار پایه فرابورس ایران

طرح اقدام ملی با ساخت 400 هزار واحد مسکونی

بنزین گران می شود؟

نگاهی به قیمت دلار در روزی که گذشت

دشمن از چه راهی می‌خواست کارخانجات ایران را تعطیل کند؟

پیش بینی قیمت‌ خودرو در نیمه دوم سال

اطلاعیه عربستان بازار نفت را نگران کرد

رانندگانی که یارانه 400 هزار تومانی می گیرند!

روایت سید حسن نصرالله از آینده‌نگری امام خمینی

مصاحبه ظریف که پمپئو را کُفری کرد!

نتیجه فشار اقتصادی حداکثری از سوی آمریکا به روایت عراقچی

ادعای ترامپ مبنی بر شنیدن طرح ایران برای منطقه

برخورد قانونی با مسئولانی که دارایی‌شان را ثبت نکنند

افتخاری بزرگ برای ایران در عرصه سلاح

رژه اقتدار در کل کشور انجام شد

الگویی که واعظی از آن حرف زد

حرف‌های تکراری پمپئو درباره ایران

فرمانده جنگ به تلویزیون می‌رود

بایدن خواستار تحقیق درباره مکالمه ترامپ با رئیس‌جمهوری اوکراین شد

حمله هوایی به «الحشد الشعبی» در غرب سامراء تکذیب شد

انصارالله: می‌توانیم امارات را به دهه‌های گذشته بازگردانیم

تولسی گابارد اقدام اخیر ترامپ برای عربستان را روسپیگری خواند

وقتی آمریکایی‌ها ارتش سعودی را تحقیر کردند

حمله پهپادی به پایگاه الحشدالشعبی در غرب سامراء

تروریست‌های الشباب ۲۳ نظامی سومالیایی را کشتند

عربستان به ناتوانی در تامین نیاز نفتی هند اعتراف کرد

احتمال دیدار اردوغان و بشار اسد

گاردین: ترامپ باز هم بدون کسب رای مردمی به کاخ‌ سفید می‌رود؟

سازمان امور مالیاتی: فردا باید پزشکان از کارت‌‎خوان استفاده کنند

نوجوانان اسیر ایرانی در زندان‌های عراق

زن مطلقه شاه‌مهره سرقت مسلحانه از طلا فروشی

نرخ‌های سرویس مدارس فضایی شد

توضیحات درباره شایعه مبلغ بیمه زائران اربعین

قرارهای پلید مدیرعامل با مونا در دفترش

پاسخ آستان قدس به گلایه‌های مردم سرخس

همسایگی دیوار به دیوار با یک قاتل برقی

آخرین وضعیت مدارس در مناطق سیل‌زده

زهرای دوساله چگونه گم شد؟