رصد

کد خبر: ۱۲۶۱۶۶
تاریخ انتشار: ۱۴ شهريور ۱۳۹۶ - ۰۷:۵۴
متین مسلم
پایبندی ایران به تعهداتش در توافق هسته‌ای، همزمان با تاکید بر گسترش مناسبات با جامعه بین‌المللی، فرصت خوبی برای جلب‌نظر اعراب جهت عبور از گذشته و اعتماد به آینده فراهم کرده است. اما آیا ایران قادر است این اعتماد را به‌خوبی در بازار منطقه بفروشد؟

متین مسلم/ جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، آنچه را «دو اَبَراستراتژی» سیاست خارجی توصیف شده، محور دیپلماسی ایران در دور دوم ریاست‌جمهوری حسن روحانی معرفی کرده است. ظریف هرچند مسائل اقتصادی را یکی از این «دو ابراستراتژی» اعلام کرد، اما محور سخنان و استدلال‌های ظریف درباره سیاست منطقه‌ای ایران، خصوصا در خلیج فارس، به‌وضوح نشان می‌دهد، تصحیح روابط با همسایگان عرب، اکنون به بالاترین اولویت سیاست خارجی ایران تبدیل شده است. هرچند میزان موفق یا موثر بودن سیاست‌های جدید تهران چندان مشخص نیست، اما منابع دیپلماتیک مقیم منطقه با خوشبینی نسبی موضوع را مورد توجه قرار داده‌اند.

این منابع معتقدند جدای از علایقی که ممکن است دو رقیب منطقه را به هم نزدیک کند، تغییر جهت برخی تحولات منطقه خاورمیانه از یک‌سو و هزینه‌بر‌شدن بسیاری از سیاست‌های چندسال اخیر از سوی دیگر، حتما تهران و ریاض را وادار و متقاعد به بازنگری یا حداقل جابه‌جایی اولویت‌های دیپلماسی طرفینی میان خود کرده است. یک مقام دیپلماتیک عرب مقیم خلیج فارس که دولت متبوعش روابط نه‌چندان گرم، اما غیرخصمانه‌ای با ایران دارد و مایل به افشای هویت خود نیست، می‌گوید: «مطمئن است سعودی‌ها در این بازنگری پیشقدم بوده‌اند؛ البته بنا به‌دلیل خود.» او می‌گوید: «آنها اکنون خود را در وضعیتی غیرقابل پیش‌بینی و نه‌چندان‌مطلوب و نگران‌کننده می‌بینند. اما اگر ریاض به این نتیجه رسیده که کنارآمدن با تهران منطقی است، اجازه دهید از آن استقبال کنیم.» اما صرف‌نظر از دیدگاه‌های این دیپلمات عرب، به باور من ایران نیز برای پایان‌دادن به مناقشات خود با عربستان و در مقیاسی وسیع‌تر، با اعراب، به اندازه کافی دلایل و انگیزه‌هایی پیش رو دارد.

چنین انگیزه‌ای به‌گفته بسیاری از ناظران امور ایران صرف‌نظر از دلایل آن، راه را برای دست‌کم آنچه می‌توان «جلو‌گیری از عمیق‌تر‌شدن سوءتفاهم‌ها و اختلافات» توصیف کرد، هموارتر می‌کند. این دلایل که اکنون تهران با عنوان «ابراستراتژی» از آنها یاد کرده و مترصد است اهدافی راهبردی و عملیاتی بر مبنای آن طراحی کند، در گذشته‌ای نه‌چندان دور و پس از روی کارآمدن حسن روحانی در سال‌2013 کمابیش مطرح شده بودند.

اما به‌نظر می‌رسد تمرکز سیستماتیک ایران 2013، بر حل‌و‌فصل مناقشه اتمی با قدرت‌های جهانی که مهم‌ترین «ابراستراتژی» حسن روحانی در آن زمان بود و نیز واکنش منفی اعراب به این توافق (حال به هر دلیل)، نقش مهمی در پیش‌نرفتن اهداف دیپلماسی وقت ایران در منطقه عربی بازی کرد. شاید حسن روحانی تصور می‌کرد توافق با قدرت‌های جهانی، اعراب را متقاعد به همکاری با ایران خواهد کرد؛ این را واقعا نمی‌دانم! اما اینک پس از گذشت قریب به2سال‌ونیم از تصویب و اجرایی‌شدن واقعیتی به نام توافق اتمی، هم اعراب (و مشخصا سعودی‌ها) به این نتیجه رسیده‌اند که بهتر است آن را قبول کنند و از منافع احتمالی آن سود ببرند، و هم ایران پس از این توافق بین‌المللی، فرصت بیشتری برای پرداختن به امور منطقه خود پیدا کرده و می‌تواند اعراب را در منافع امنیتی و استراتژیکی آن سهیم کند. هرچند بسیار مشکل، اما این کاری شدنی است. از طرفی فکر می‌کنم، ایران در مذاکرات با اعراب از یک مزیت استراتژیک دیپلماتیک برخوردار است که دولت‌های غربی و مجامع بین‌المللی مانند آژانس اتمی وین مشترکا (مانند گزارش آخر ماه اوت آژانس) آن را تایید کرده‌اند و مبنای همکاری خود با ایران قرار داده‌اند.

پایبندی ایران به تعهداتش در توافق هسته‌ای، همزمان با تاکید بر گسترش مناسبات با جامعه بین‌المللی، فرصت خوبی برای جلب‌نظر اعراب جهت عبور از گذشته و اعتماد به آینده فراهم کرده است. اما آیا ایران قادر است این اعتماد را به‌خوبی در بازار منطقه بفروشد؟ اگر به این سوال پاسخ مثبت داده شود، به این دلیل که پاسخی تقریبا واقعی به این پرسش داده‌ایم، الزاما در دسته آدم‌های خوشبین قرار نخواهیم گرفت.

راه دور نرویم؛ حل مشکل حج برای ایرانیان، برخورد گرم و عجیب عادل الجبیر و ظریف در اوایل ماه اوت در استانبول، حل تردد دیپلمات‌های دو کشور برای رسیدگی به وقایع پس از حمله به اماکن دیپلماتیک عربستان در ایران و بروز علائمی بسیار خفیف از همکاری ایران و عربستان در لبنان، عراق و سوریه نشانه‌هایی از آغاز یک تحول به شمار می‌روند. شاید اینها دلایل کافی برای اعلام آغاز بهار ایران و عربستان نباشند که حتما نیست، اما به‌قول یک مقام ارشد وزارت خارجه کویت؛ «در مناسبات عربی- ایرانی مهم نیست یک‌قدم از تنش دور می‌شویم؛ مهم آن است که صدقدم به‌سوی ثبات و آرامش گام برمی‌داریم»./ آرمان

نام:
ایمیل:
* نظر:
رصد دیدگاه‌ها
نتایج نامطلوب کمپین «نه به خرید»
محسن جلال پور، رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران

نتایج نامطلوب کمپین «نه به خرید»

ترامپ به دنبال توافق بزرگ تر است
«والتر راسل مید» کارشناس اندیشکده ادسون در وال استریت

ترامپ به دنبال توافق بزرگ تر است

دولت با نرخ 4200 تومانی ارز در حال بازی است
رحیم زارع؛ سخنگوی کمیسیون حمایت از تولید ملی مجلس

دولت با نرخ 4200 تومانی ارز در حال بازی است

ادامه
آخرین خبر

"نوبخت" واقعیت را به مردم گفت

پیشنهاد طرح دوباره دستمزد در شورای عالی کار

راهکارهای جهانی برای مهار سوداگری سکه و ارز

فهرست واردکنندگان گوشی با ارز دولتی اعلام شد

تدارک 900 میلیاردی دولت برای رفع تنش آب شرب

جایگزین توتال تعیین شد؛ واکنش زنگنه به ادعای افزایش تولید اوپک

فروش ارز 4200 تومانی واردات گوشی در بازار آزاد

نماینده‌ اسنپ ادعای تخلف صنفی در گرگان را ر‌د کرد

قیمت سکه به 3 میلیون تومان رسید

پاساژ علاءالدین نیمه تعطیل شد

6‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌تُن بنزین‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌برای‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ 6‌‌‌‌‌ نفر

کمیسیون امنیت ملی مجلس، پیگیر شکارفروشی به اتباع خارجی می‌شود

استیضاح ربیعی جدی‌تر شد

محدودیت برای «خاویر سولانا» به علت سفر به ایران

تذکر ظریف به محافظانش و عذرخواهی از خبرنگاران

اظهار تاسف اخیر رهبر انقلاب از کم‌رنگ بودن مطالعه تاریخ در بین جوانان

دادستان کل کشور: اتفاقاتی در استادیوم آزادی افتاد که شرم داریم بیان کنیم

واعظی از ارسال نامه روحانی به اتحادیه اروپا خبر داد

مطهری: توچال رفتن رئیس‌جمهور اشکالی ندارد

حرف‌های مهم ظریف در اتاق بازرگانی تهران

رهایی از کبد چرب با موثرترین محصول گیاهی

حمله موشکی به ریاض

آمریکا به کره شمالی زمان می دهد

آیت الله شیخ عیسی قاسم به بیمارستان منتقل شد

اردوغان دوباره رئیس جمهور ترکیه شد

پیشتازی اردوغان و حزب «عدالت و توسعه» در انتخابات ترکیه

طرح دولت ترامپ برای تجدید دیدار فرزندان مهاجران با والدین

رشوه ۳۰ میلیونی ائتلاف سعودی برای مقابله با رسانه انصارالله یمن

کاهش محبوبیت ماکرون رکورد زد

کشته شدن 4 شبه‌نظامی ائتلاف سعودی در جنوب عربستان

6‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ تُن بنزین‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌برای‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌6‌‌‌‌‌نفر

تامین اجتماعی به کشورهای پر ایرانی میرود؛ آمریکا و 5 کشور دیگر

کشف محموله 3 میلیاردی اسکیت قاچاق

۱۵۴ میلیارد تومان برای ۲۰ هزار بیمار ام اسی

آغاز حذف دفترچه تامین اجتماعی در 5 استان

مدارک پزشکی متهم را از اعدام نجات داد

تجاوز به 5 زن هندی بعد از اجرای نمایش خیابانی

زلزله 4.2 ریشتری در استان کرمان

طرح ارائه دفترچه بیمه بصورت غیرحضوری در شهر تهران

چند درصد مردم ایران معتاد هستند؟

چندرسانه‌ای