رصد

کد خبر: ۱۲۶۷۷۱
تاریخ انتشار: ۲۱ آبان ۱۳۹۶ - ۱۴:۱۸
متین مسلم
بهتر است حداقل در قبال تحولات خاورمیانه قدری واقع بین باشیم. واقع‌بینی می‌تواند آزار دهنده باشد، اما متدی کاربردی در اندیشه سیاسی و به تبع آن دیپلماسی کاربردی است که منطقا به ساختار فکری و اکت سیاسی جهتی واقعگرایانه می‌دهد. ازمنظر همین واقعگرایی است که باید رفتار سعودی‌ها را سنجید. اگرچه آنها به هیچ وجه محق نیستد، اما رفتارشان قابل درک است.

متین مسلم/ بهتر است حداقل در قبال تحولات خاورمیانه قدری واقع بین باشیم. واقع‌بینی می‌تواند آزار دهنده باشد، اما متدی کاربردی در اندیشه سیاسی و به تبع آن دیپلماسی کاربردی است که منطقا به ساختار فکری و اکت سیاسی جهتی واقعگرایانه می‌دهد. ازمنظر همین واقعگرایی است که باید رفتار سعودی‌ها را سنجید. اگرچه آنها به هیچ وجه محق نیستد، اما رفتارشان قابل درک است. سرمایه گذاری‌های هنگفت سیاسی و امنیتی آنها در منطقه طی 7 سال تماما از بین رفته است. سعودی‌ها طی سال‌های اخیر با سیاستی عملگرایانه و نه واقعگرایانه، با رویکردی تهاجمی با هدف حذف ایران از خلیج فارس، خاورمیانه و آفریقای عربی در پیش گرفتند.

اما اینک حاضر به پذیرش تبعات شکست خورده آن نیستند. مشکل این بوده و هست که رهبران این کشور اساس استراتژی جدید خود راحول 3 محور عجیب و ناکارآمد تعریف کردند که از همان آغاز شکست آن محرز بود. نخست، محدود کردن و سپس حذف ایران از صحنه معادلات منطقه. دوم، به بازی گرفتن ترکیه با هدف محدودسازی موقعیت حیاتی و تنفسی ایران در عرصه دیپلماسی منطقه‌ای. سوم، نفی هویت سیاسی و حاکمیتی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس که سعودی‌ها خود از آن با عنوان پروژه یکسان‌سازی یاد می‌کنند. یک مقام دیپلماتیک عرب در بروکسل و آشنا به امور خلیج فارس می‌گوید: «‌از جنبه تئوریک و جلب توجه پاره‌ای محافل عربی و غربی، این طرح کارآمد به نظر می‌رسید. اما از جنبه عملیاتی طرحی به شدت ناکارآمد و از پیش شکست خورده بود. آنها در معادلات خود استراتژی هوشمندانه تهران را محاسبه نکرده بودند. ما و عمانی‌ها و قطری‌ها هوشمندی ویژه و عجیب ایرانی‌ها را به ریاض یادآوری کردیم. تحولات سوریه و عراق را ببینید، حالا هم سعودی‌ها پای لبنان را به وسط کشیده‌اند.

باورم نمی‌شود نتیجه‌ای بهتر از سوریه و عراق نصیب عربستان شود»، اما تا آنجا که به استراتژی متزلزل و نگاه مجرد سعودی‌ها به منطقه مربوط می‌شود مشکل اصلی در سختی پذیرش شکست از جانب آنهاست. چنین گریزی از پذیرش مسئولیت و معطوف کردن علل آن به‌ایران، تبعات قابل توجهی به همراه داشته که رهبران عربستان را به شدت عصبانی کرده است. آن دیپلمات عرب در پاسخ به‌این سوال که اگر ریاض به چنین حد توانایی از ایران اعتقاد دارد چرا با آنها وارد مذاکره نمی‌شود، می‌گوید،«پاسخ این سوال خیلی روشن و واضح است. اولا، عربستان تا به یک پیروزی چشمگیر در منطقه دست نیابد و قدرت چانه زنی خود را بالا نبرد به هیچ وجه از موضع ضعف با تهران وارد مذاکره نخواهد شد. ثانیا، از نگاه آنها مذاکره با ایران عملا به مثابه صحه گذاشتن برنقش این کشور و تقسیم قدرت در منطقه است. ثالثا، سعودی‌ها مترصدند حل و فصل مشکلات خود با تهران را طی پروژه‌ای مشترک با غرب دنبال کنند. اما متقابلا معتقدم عربستان مایل به رودرویی تنها با ایران نیست.

حال در عرصه دیپلماسی، یا جنگ نیابتی یا رویارویی نظامی مستقیم که البته آن را بسیار بعید می‌دانم. در یک چنین بن بستی از دیپلماسی تنش آلود عربی، عربستان برای گریز از بن بست موجود ونیز ایجاد و تحمیل هزینه‌های کمرشکن مضاعف سیاسی به تهران، مترصد باز کردن دو جبهه جدید علیه‌ایران در لبنان و یمن شده است. اینکه موفق خواهد شد یا نه، باید اندکی صبور بود. اما در اثباتی‌ترین حالت ممکن، با تکیه بر تجربه 40 سال اخیر مناسبات عربی- ایرانی، دلیلی در دست نداریم که تصور کنیم عربستان موفقیتی در این زمینه به دست خواهد آورد. اکنون در فقدان ارزش‌های وجودی یک عقل سیاسی متعارف، جامعه بین‌المللی در نگرانی عمیقی فرو رفته و از خود سوال می‌کند:«بالاخره چه خواهد شد؟». برخی منابع سیاسی و دیپلماتیک مقیم بیروت در پاسخ به‌این سوال که آینده را چگونه پیش‌بینی می‌کنند و آیا واقعا باید منتظر وقوع یک جنگ جدید در خاورمیانه باشیم، می‌گویند:«نبرد مستقیم کلاسیک ومتعارف میان ایران و عربستان در خلیج فارس تقریبا غیرمحتمل است.ایرانی‌ها با هوش‌تر از آنند که در این تله خود را گرفتار کنند.

اما به همان نسبت در لبنان کاملا محتمل به نظر می‌رسد. نه به‌این دلیل که تهران خواهان آن است بلکه به‌این علت که ریاض مصرانه و برای شکست بن بست فعلی مخاطره آمیز آن را دنبال می‌کند. به باور من دیدگاه‌های این محافل عربی تا حدود زیادی منعکس کننده واقعیت شرایط آتی است. باز شدن جبهه جدید لبنان در جنگ‌های نیابتی 6 سال گذشته دو کشور تقریبا به امری قطعی تبدیل شده است. کما اینکه دبیر کل حزب‌ا... لبنان روز جمعه در بیروت گفت طبل‌های جنگ در بیروت با حمایت عربستان و توسط اسرائیل به صدا درآمده است. به گفته سیدحسن نصرا... این نه یک تحلیل که یک خبر موثق است./ آرمان

نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

سامانه نیما در یک قدمی 2 میلیارد یورویی شدن

برای خرید خودرو سمند چقدر باید هزینه کرد

کشاورزان هم رقم خرید تضمینی گندم را قبول کردند

تثبیت قیمتها در بازار سکه و دلار

ذخیره سازی گندم به 9 ونیم میلیون تن رسید

طلا به کمک پلاتین می‌رود

خط‌ونشان کمیسیون عمران مجلس برای محتکران خانه

هر بشکه نفت چند کیلو وزن دارد؟

بازار مسکن در نیمه دوم سال به کدام سو می‌رود؟

کاهش۱۴درصدی صادرات به پنجمین شریک تجاری

اعتراض به سیاست‌های ضدایرانی واشنگتن سخنرانی مقام آمریکایی را مختل کرد

نصر الله:حاکم واقعی در برخی از کشورهای عربی سفیر آمریکاست

کمالوندی: همکاری‌های هسته‌ای ایران و روسیه ادامه دارد

فرانسه برای تعیین سفیر جدید در ایران شرط گذاشت

اعتراض فعال سیاسی معروف آمریکا به سخنان ضدایرانی برایان هوک

مراسم عزاداری شب عاشورای حسینی با حضور رهبر انقلاب برگزار شد

امیر واحدی: هیچ کشوری در منطقه توان مقابله با ایران را ندارد

آمریکا بار دیگر ایران را به پیشتازی در حمایت از تروریسم متهم کرد

لندن درباره سفر اتباع ایرانی-انگلیسی به ایران هشدار داد

دست و پای آمریکا برای مذاکره با ایران

شهادت جوان فلسطینی در غزه به ضرب گلوله صهیونیست‌ها

بیانیه سران دو کره در پایان دور دوم مذاکرات

فیلم جنجالی حضور رئیس جمهور ونزوئلا در یک رستوران گران قیمت

عربستان 18 ماهیگیر یمنی را به قتل رساند

جزییات گفت وگوهای نخست وزیر پاکستان در جده منتشر نشد

نقض گسترده حقوق شهروندی از سوی دولت انگلیس

پایگاه‌‍‌های روسیه در سوریه به سامانه‌های نظارتی الکترونیکی مجهز می‌شود

درخواست اخراج العبادی از «حزب الدعوة» عراق

پوتین و مرکل به صورت تلفنی درباره سوریه گفتگو کردند

تیراندازی در ایالت ویسکانسین آمریکا

زمین لرزه 4.5 ریشتری کرمانشاه و ایلام در حوالی شهر سومار را لرزاند

گپ و گفت با جانبازی که 31 سال روی تخت خوابیده است

فوت ۳ نفر بر اثر واژگونی خودرو در آزادراه کرج - قزوین

کربلا آماده میزبانی میلیون‌ها زائر و برگزاری مراسم عاشورا

حال و هوای اکنون بین الحرمین

صوت/ «باز تو را صدا زدم حسین...» با نوای میثم مطیعی

وزش طوفان با سرعت 76 کیلومتر بر ساعت سبزوار را درنوردید

مداحی حاج محمود کریمی در نهمین شب محرم

نداهای یا ابوفاضل(س) در آسمان قائم شهر

تصاویری از تشییع پیکر طلبه مشهدی در روز تاسوعا