رصد

کد خبر: ۱۲۶۷۸۰
تاریخ انتشار: ۲۲ آبان ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۶
تقی آزاد ارمکی
اگر بپذیریم علوم اجتماعی خودش هویت و تاریخ دارد، نوع برخورد ما استفاده از علوم اجتماعی نخواهد شد بلکه به دنبال علوم اجتماعی متناسب با جامعه خودمان خواهیم بود.

دکتر آزاد ارمکی وضعیت علوم اجتماعی در ایران را با عنوان «پایان‌یافتگی پیش از شروع» توصیف کرد و بر اهمیت تاریخ علم، پیش از علم تأکید کرد و گفت: علم مدرن در جهان غرب پیش از شکل‌گیری، با تلاش درباره تاریخ علم همراه بوده است. در تاریخ علم، متفکر تربیت می‌شود و گفتمان شکل می‌گیرد و روش‌شناسی به وجود می‌آید. ما در ایران چیزی به نام تاریخ علم و تاریخ فلسفه اسلامی و تاریخ جامعه‌شناسی نداریم. ما نمی‌دانیم انقلاب اسلامی، مشروطه و... در ظهور تفکر اجتماعی معاصر چه نقشی داشته است. پیشنهاد من این بوده است که ما به‌جای اینکه جایی را بازکنیم و عده‌ای را برای حل مسأله جمع کنیم، تلاش کنیم آنچه را انجام شده است تاریخ مند کنیم. وگرنه باید مقالات متفرقی چاپ کنیم و آدم‌هایمان برای اینکه ایده‌هایشان را در دنیا معرفی کنند باید از کشور خارج شوند و ایده‌هایشان را عرضه کنند.آزاد ارمکی گفت: از جریان‌های امروز در فضای علم، علوم اجتماعی اسلامی، علوم اجتماعی کاربردی، علوم اجتماعی معطوف به زندگی روزمره و علوم اجتماعی عامه‌پسند است. همه این‌ها نوعی اعتراض و مقاومت در برابر جریان علوم اجتماعی آکادمیک است.او به تلاش‌های صورت گرفته در آمریکا و انگلیس و کانادا برای تولید علوم اجتماعی مسیحی و «استفاده» از علوم اجتماعی اشاره کرد و گفت: همین اتفاق در جامعه ایرانی افتاده است.

اگر بپذیریم علوم اجتماعی خودش هویت و تاریخ دارد، نوع برخورد ما استفاده از علوم اجتماعی نخواهد شد بلکه به دنبال علوم اجتماعی متناسب با جامعه خودمان خواهیم بود.او ادامه داد: اساساً علوم اجتماعی کاربردی متعلق به آمریکاست و در فرانسه و آلمان این بحث وجود ندارد. آمریکایی‌ها با یک چاقو جامعه‌شناسی را به دو دسته محض و کاربردی تقسیم می‌کنند. این اشتباه، نفس علوم اجتماعی آمریکایی را گرفته است. این اشتباه در جامعه ایرانی هم افتاده است. دغدغه علوم اجتماعی آمریکایی صنعت و شهر و توسعه است و دغدغه اروپایی‌ها جامعه مدنی و دموکراسی. دلیل این امر وارداتی بودن علوم اجتماعی در آمریکاست. هابرماس درعین‌حالی که خود در فضای جامعه اروپایی زیست می‌کند، از طرفی هم دغدغه توزیع سرمایه‌داری را دارد و هم دغدغه پیدایش حوزه عمومی. آنجاهایی که متأثر از پارسونز است دچار نگاه بدی است و دچار همین نگاه دوگانه کاربردی و محض می‌شود.

او به یک استثنا در جامعه‌شناسی آمریکایی به نام مکتب شیکاگو اشاره کرد و گفت: مکتبی که بدون دغدغه توضیح پیرامون چگونگی پیدایش سرمایه‌داری و در کنار آن حوزه عمومی، نحوه عمل و زیست جامعه مدرنی به نام جامعه شیکاگو که سرمایه‌داری در آن بیشترین حضور را دارد، توضیح می‌دهد. در جامعه‌شناسی شیکاگویی آسیب‌شناسی نیز انجام می‌شود اما متفاوت از شیوه هابرماس و مکتب کلمبیاست. به‌جز مکتب شیکاگو که استثناست، باقی جامعه آمریکا همان نگاه و زیست دوگانه را به جامعه‌شناسی دارند.تقی آزاد ارمکی سپس گفت: چون نتوانسته‌اند تناقض آزادی‌خواهی و دموکراسی با سرمایه‌داری و شهری شدن را حل کنند، شروع کردند به چاقو زدن و دوپاره کردن علوم اجتماعی. یک دسته جامعه‌شناسی‌ای را دنبال کردند که به توضیح ساختارها می‌پردازد و دسته دیگر هم به توضیح آسیب‌ها.او درباره ریشه شکل‌گیری علوم اجتماعی کاربردی در ایران گفت: با مرور کلی‌ای که به این مسأله داشته‌ام به این نتیجه رسیده‌ام که مؤسسان جامعه‌شناسی در ایران اصلاً با نگاهی که ما امروز داریم به این علم نگاه نکرده‌اند. حتی کسی مثل نراقی هم این کار را نکرده است. امروز در جامعه ما چون این بحث مطرح می‌شود که جامعه‌شناسی علمی غربی است، صحبت از جامعه‌شناسی ایرانی و کاربردی می‌شود. شریعتی و سروش از کسانی هستند که این نوع حمله را به جامعه‌شناسی کرده‌اند. همچنین کسانی چون شایگان، آل احمد، مطهری و ...

این دست بحث‌ها آشوب و نابسامانی به وجود آورده است. البته من نمی‌گویم علوم اجتماعی مال ماست و ما آن را ساختیم. من علوم اجتماعی را معرفتی جهان می‌شناسم که متفکران جامعه جهانی در ساخت آن مؤثر بوده‌اند. به همان میزان‌که حافظ پدیده‌ای جهانی است، دورکیم و وبر هم جهانی هستند.آزاد ارمکی افزود: عوامل دیگری هم به شکل‌گیری بحث علوم اجتماعی کاربردی در ایران کمک کرده است. مانند توسعه در ایران، پدیده‌هایی مانند انقلاب و جنگ، تحولات اجتماعی، اقدامات دولت‌ها و جریان‌های سیاسی و درنهایت اقتضائات اجتماعی. درنتیجه پدیده سنجش افکار به‌طورجدی و فراگیر شکل می‌گیرد که تحت عنوان بررسی آسیب‌های اجتماعی وارد جامعه‌شناسی هم می‌شود. در حال حاضر وجه غالب جامعه‌شناسی ایرانی پیرامون آسیب‌های اجتماعی است.

او بیان کرد که ما شبیه جامعه آمریکا عمل کردیم و هم در آمریکا و هم در ایران جامعه‌شناسی از بیرون وارد شده و سعی بر کاربردی و بومی شدن شکل گرفته است و ادامه داد: به نظر من صحبت از علوم اجتماعی اسلامی و ایرانی یا علوم اجتماعی کاربردی یک خطای استراتژیک است. ما هر چه بیشتر به این بحث بپردازیم به دوگانه جامعه‌شناسی کاربردی و محض دامن زده‌ایم و منجر به این خواهد شد که وجه علوم اجتماعی محض قوی‌تر، تئوریک‌تر، اینتلکتوال‌تر، رادیکال‌تر و انتقادی‌تر شود و علوم اجتماعی کاربردی کمتر، نحیف‌تر، محافظه‌کارانه‌تر و جزئی‌نگرتر شود. اتفاقی که در جامعه آمریکا افتاد.وی ادامه داد: علوم اجتماعی کاربردی نهایتاً به دانش سیاست اجتماعی منجر نمی‌شود بلکه به سیاست‌گذاری و مهندسی اجتماعی خواهد رسید. باید به دیسکورس‌ها و سؤالات بنیادی علوم اجتماعی برگردیم. دورکیم می‌گوید جامعه‌شناسی آمار اجتماعی، خدمات اجتماعی و سیاست اجتماعی نیست بلکه معرفتی بعد از این‌هاست.

فهم من این است که منظورش این است که جامعه‌شناسی ما را به فهم مسائل اساسی جامعه می‌رساند.تقی آزاد ارمکی عنوان کرد که جامعه‌شناسی بیش از آن‌که غربی باشد جهانی است و بیش از آن‌که استعماری باشد، عقلانی است و گفت: باید از این معارف عقلانی استفاده کنیم تا سؤالات و مسائل اساسی ایران را پیدا کنیم. اگر این روش را دنبال کنیم خواهیم دید که پیدا کردن و حل مسائل اجتماعی ایران بسیار کار آسانی است.وی در انتها گفت: اصحاب جامعه‌شناسی بدلی یا شبه جامعه‌شناسی در ایران وجود دارند که عبارتند از متألهان، سیاستمداران، روشنفکران و مهندسان اجتماعی. این‌ها بدل‌کاران اجتماعی هستند که راجع به تمام مسائل اجتماعی ایران نظر می‌دهند و راه‌حل ارائه می‌دهند. این مسیر ما را به یک جامعه‌شناسی جزئی و رو به افول خواهد برد./ صبح نو

نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

نرخ‌گذاری پروازهای خارجی به قیمت «ارز نیما» بازگشت

پرداخت 87 درصد وجوه خرید تضمینی گندم

بهای اجاره آپارتمان در برخی مناطق تهران (۲۶/مهر/۹۷)

نرخ رشد اقتصادی آلمان کم می‌شود

فشار اقتصادی قرن 21 ام بر سن کار؛ سوئدی‌ها 43 سال کار می‌کنند

بهره برداری صنایع از اوضاع اقتصادی کشور؛ معادن عقب ماندند

گرانی این‌بار در بخش لوازم یدکی خودرو

وام مسکن با چه قیمتی دست به دست می‌شود؟

مظنه واحد‌های ۳۰ متری در تهران

اقتصاد آمریکا به عنوان رقابتی‌ترین اقتصاد جهان معرفی شد

علی خرم:‏ گفت و گو با جریان ضد ترامپ در آمریکا مفید است

توضیحات محسن رضایی درباره بررسی FATF و CFT در مجمع تشخیص

ظریف تحریم‌های اخیر آمریکا را به شدت محکوم کرد

کنایه تلخ و معنادار رهبر انقلاب

روایت سردار جلالی از درخواست ظریف درباره شنود حین مذاکرات هسته ای

مصلحی: ۴.۵ سال پیش ۶ برنامه برای مقابله با جمهوری اسلامی تدوین شده

واکنش نماینده ولی فقیه در سپاه به ورود بانوان داخل استادیوم‌ها

جابری انصاری با وزیر امور خارجه قطر دیدار و گفتگو کرد

موج انتقادها به اظهارات توهین آمیز سناتور آمریکایی علیه ایرانی‌ها

جلیلی: خطاهای برجام را به روحانی گفتیم

هشدار مجدد طالبان در آستانه انتخابات پارلمانی افغانستان

کمک ۱۰۰ میلیون دلاری آلمان به عراق و سوریه

ارتباط کوشنر با ولیعهد عربستان در واتس‌اپ!

جنگ لفظی نمایندگان سوریه و عربستان در سازمان ملل

قتل "خاشقجی" اولین قربانی را گرفت

طراح عملیات "خاشقجی" که بود؟

لقب جالب روزنامه‌نگار آمریکایی برای «محمد بن‌سلمان»

طرح آمریکایی در شرق فرات در سوریه

مسموم شدن ۳۰ کودک در زندان‌های رژیم آل خلیفه

محاصره چندین محله شیعه‌نشین در شهر قطیف عربستان

افزایش حقوق کارگران در دستور کار قرار نگرفت

افزایش 10 تا 15 درصدی شهریه دانشگاه‌ها

قتل فجیع در پایتخت؛ 4 نفر قربانی جنون بوکسور تهرانی شدند

فیلمی کمتر دیده شده از اردوی جهادی شهید حججی

راهنمای اخذ ویزای اربعین برای دانشجویان مشمول

پلمپ یک آژانس مسافرتی برای جعل 200 ویزا

هشدار جدی پلیس فتا درباره شیوه جدید سرقت از کارت بانکی

لحظه وحشتناک عبور لاستیک از روی یک مرد

مادر سنگدل نوزادش را سپر کرد تا کتک نخورد

کاهش ادامه دار نرخ گوجه فرنگی و سیب زمینی