رصد

کد خبر: ۱۲۷۸۲۱
تاریخ انتشار: ۱۳ تير ۱۳۹۷ - ۱۱:۵۹
در پی واکنش ها به طرح موضوع « ابر دزدی» بررسی شد
این پروژه ها هرچند هنوز هم مناقشه برانگیز است و در مقابل نیز بسیاری از دانشمندان هستند که اساسا امکان ابر دزدی یا دستکاری در زمان و مکان برف و باران را غیرممکن می دانند، اما برخی تجربیات در این زمینه دست کم این گزاره را پر رنگ می کند که نباید با چنین مفاهیمی مانند مفاهیم دم دستی و بدون ارزش علمی برخورد کرد.

امیرحسین یزدان پناه- «ابر دزدی» و «برف دزدی» دو عبارت پرکاربرد طی دو روز اخیر در فضای مجازی و بسیاری از رسانه ها بوده است.تا جایی که رسانه های معاند حتی آن را به دستاویزی برای تخریب ایران تبدیل کردند. سوال این است آن چه سردار غلامرضا جلالی رئیس سازمان پدافند غیرعامل مطرح کرد چه نسبتی با واقعیت دارد؟ آیا تغییر زمان بارش ابرها و مدیریت آن امری غیر علمی و متوهمانه است؟ واقعیت این است که پدیده دستکاری زمان و میزان بارش باران یا برف طی سال های اخیر جزو پرمناقشه ترین مسائل حوزه محیط زیست در ایران بوده است. در جهان نیز بر سر این که نظریه «بارورسازی ابرها» (cloud seeding) چقدر عملی است اظهارنظرهای متفاوتی وجود دارد اما برخی تجربیات عینی چند کشور نشان می دهد که چنین اتفاقاتی یعنی مدیریت زمان بارش ابرها، خیلی هم دور از ذهن و خیالی نیست. به نمونه های زیر توجه کنید:

روزهای خشک تعطیلات روی ماه می

در سال 2016 ایندیپندنت گزارش داد که کرملین 83 میلیون روبل معادل 1.3 میلیون دلار هزینه کرده است تا اطمینان یابد که در تعطیلات ابتدای ماه می (اواسط اردیبهشت 95)باران نخواهد بارید. روسیه پیش از سال 2016 نیز با صرف میلیون ها دلار از تکنولوژی استفاده کرده بود که مطمئن شود در هفتادمین سالگرد پایان جنگ جهانی دوم هوا آفتابی خواهد بود.

افتتاحیه المپیک در یک روز بدون باران

البته روسیه تنها کشوری نیست که از این تکنولوژی برای اطمینان از نباریدن باران استفاده می کند؛ پیش از این چین نیز در روزی که بنا بود افتتاحیه المپیک 2008 برگزار شود به سراغ تکنولوژی مقابله با بارش باران رفته بود. این تکنولوژی در حقیقت همان پروژه بارور سازی ابرهاست به گونه ای که با دستکاری شیمیایی ترکیب ابرهای باران زا و پخش کردن آن ها، تلاش می کنند که بارش باران در نقاط دیگری رخ دهد تا ابرها تخلیه شوند. براساس گزارش سال 2008 ایندیپندنت دولت چین پیش از برگزاری افتتاحیه المپیک پکن، هزار و 110 موشک مخصوص را به آسمان شلیک کرده بود تا مطمئن شود روز افتتاحیه روز خشکی خواهد بود. اتفاقی که ایندیپندنت درباره آن گزارش داده بود: «برنامه چند میلیون دلاری چین برای دستکاری در شرایط آب و هوایی المپیک، نتایج خوبی به دست آورد».

برای عروسی هم می شود باران نبارد!

اما حتی چین و روسیه هم تنها کشورهایی نیستند که از این تکنولوژی بهره برده اند. جلوگیری از بارش باران و مدیریت زمان بارندگی اکنون دیگر موضوعی است که حتی توسط برخی شرکت های خصوصی برای مراسم شخصی هم استفاده می شود. به عنوان نمونه شرکت انگلیسی «Oliver's Travels» با هزینه ای حدود 100 هزار پوند از مواد شیمیایی نظیر یدید نقره برای باروری ابرها و در نتیجه مدیریت بارش استفاده می کند. این شرکت اگرچه در انگلیس مجوز فعالیت ندارد اما برنامه خود را در فرانسه پیاده می کند و سه هفته زمان می خواهد تا برای مراسمی نظیر عروسی ها باروری ابرها را به نحوی انجام دهد که برگزار کنندگان مراسم مطمئن شوند در روز دعوت مهمانان، باران نخواهد بارید.

آیا دستکاری زمان باران متوهمانه است؟

با توجه به این نمونه ها آیا خیلی دور از ذهن و متوهمانه است که چنین اقداماتی برای دستکاری در زمان و حکم بارش ابرها در یک نقطه از این کره خاکی انجام شود؟ این پروژه ها هرچند هنوز هم مناقشه برانگیز است و در مقابل نیز بسیاری از دانشمندان هستند که اساسا امکان ابر دزدی یا دستکاری در زمان و مکان برف و باران را غیرممکن می دانند، اما برخی تجربیات در این زمینه دست کم این گزاره را پر رنگ می کند که نباید با چنین مفاهیمی مانند مفاهیم دم دستی و بدون ارزش علمی برخورد کرد.

کما این که با پذیرش امکان استفاده از «بارورسازی ابرها» به عنوان یک سلاح علیه کشورها، بازهم این که این پدیده به عنوان علت العلل خشکسالی های ایران مطرح شود هم پذیرش علمی آن را کم می کند و هم باعث می شود به فرایندهای فرهنگ‌سازی که برای کاهش مصرف آب انجام می شود خدشه وارد شود. به خصوص این که با توجه به گزارش های متعدد اقلیم ایران تغییر کرده و در این تغییر اقلیم پدیده بارندگی ها کاهش یافته و باید برای مصرف آب الگوهای جدید و دقیق تر اجرا کرد.

سرنوشت مشابه بیوتروریسم !

البته این تنها مفهومی نیست که در رسانه ها و شبکه های اجتماعی دستمایه شوخی و طنز و حتی نقدهای جدی قرار می گیرد. در سال های اخیر برخی دیگر از مفاهیم واقعی نظیر «بیوتروریسم»، «محصولات تراریخته» و دستکاری ژنتیکی در مواد غذایی و مسائلی از این دست، دستمایه مطالب و مواضع پرتکراری شده که باعث شده «هاله اثر» این مفاهیم کم شود یا حتی از بین برود. همان گونه که ذکر شد مدیریت زمان بارش ابرها موضوعی عملی است که دست کم در دو کشور اتفاق افتاده است و بعید نیست ازاین پدیده علمی بتوان به عنوان یک سلاح علیه کشورهای دیگر هم استفاده کرد. یا «بیوتروریسم» یک واقعیت پذیرفته شده در تقابلات کشورهای متخاصم است به گونه ای که برخی چهره ها توسط این «سلاح» به قتل رسیده اند. کاربرد این سلاح نیز عمدتا به اسرائیل نسبت داده می شود. در شهر «ریشون لیژن» در جنوب شرق تل‌آویو یک مرکز تحت تدابیر امنیتی و نظامی شدید رژیم صهیونیستی قرار دارد که گفته می شود اصلی ترین محل تولیدات بیولوژیکی موساد برای ترور است.

از بین رفتن هاله اثر مفاهیمِ علمی نتیجه چیست؟

سوال این است که با وجود واقعیت های عینی و علمی چرا باید این پدیده ها دستمایه طنز و شوخی شود؟ به نظر می رسد این آسیب نتیجه دو اتفاق است:

اول این که هرکس به خود اجازه می دهد درباره این مفاهیم علمی اظهارنظر کند به گونه ای که درباره بارورسازی ابرها که موضوعی مورد مناقشه است هرکس اندک اطلاعات کلی دارد شروع به تایید یا تخریب آن می کند و برخی رسانه ها هم یا به دلیل جهل درباره موضوع یا به دلیل دستاوردهای سیاسی که برای شان دارد به این موضوعات دامن می زنند و آن را به یک مفهوم دم دستی و عامیانه تبدیل می کنند. یا درباره «بیوتروریسم» در سال های اخیر برخی رسانه ها از چندین چهره به عنوان کسانی نام بردند که هدف ترور بیولوژیکی قرار گرفته اند. درحالی که بعدها گزارش های رسمی نهادهای مطلع این ادعاها را رد یا تایید نمی کرد. با این حال دست به دست شدن اصطلاحاتی از این قبیل در رسانه ها و پرکاربرد شدنشان «ارزش» این مفاهیم را کاسته و آن را تبدیل به موضوعاتی کرده که بیشتر مناسب توئیت های طنز هستند تا مقالات علمی. به همین دلیل رسانه ها باید مراقبت کنند که مفاهیم خاص را نظیر آن چه بیان شد از هر زبان و هر چهره ای بیان نکنند تا هاله اثر آن مفهوم از بین نرود.دومین عامل در ایجاد آسیب ذکر شده، سپردن مسئولیت مدیریت و اظهارنظر درباره این مفاهیم به افرادی است که به دلیل نوع سمت و سبقه ای که دارند، مخاطبان برخی مطالب را از آن ها نمی پذیرند. مسئله ای که به صورت جدی باید برای آن چاره ای اندیشید. مثلا درباره همین پدیده «ابر دزدی» که یک مقوله علمی مربوط به تغییرات آب و هوایی است، رئیس سازمان پدافند غیرعامل که چهره ای با سابقه نظامی است درباره آن اظهارنظر کرد.

آن هم با اصطلاحاتی که از پیش می‌شد حدس زد با واکنش طنز مخاطبان و تخریب از سوی رسانه های معاند مواجه می شود. درحالی که چنین مفاهیم و مواضع کاملا عملی باید از سوی کسانی مطرح شود که در این زمینه دارای تحصیلات متقن و مدارک علمی هستند. به عنوان نمونه اگر همین مفهوم «ابر دزدی» توسط یک چهره دانشگاهی مرتبط با این مقوله و با ادبیات و عبارت های کاملا علمی مطرح می شد، نه تنها دستاویز تخریب نبود بلکه پذیرش عمومی نیز اتفاق می افتاد.به طور کلی این سازمان باید در برخی شیوه های ارائه اطلاعات و مفاهیم خود به عموم جامعه به صورت جدی تجدیدنظر کند تا علاوه بر پذیرش عمومی آن، زمینه ارتقای جایگاه اجتماعی «پدافند غیرعامل» نیز فراهم شود در غیر این صورت اگر مردم از این نهاد به غلط تصویر یک نهاد نظامی با ادبیات خاص و غیرعلمی را در ذهن داشته باشند، پذیرش عمومی از آن کاهش خواهد یافت، مسئله ای که بیش ازهرچیز به ضعف رسانه ای جدی در این زمینه برمی گردد و باید اصلاح شود تا مقوله «پدافند غیرعامل» که یک مجموعه مهم و راهبردی در دفاع از کشور است، آسیب نبیند.

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

بازار چند هزار میلیاردی لوازم التحریر ایران در چنگال خارجی ها

تغییر و تحول در مدیریت شهر جدید پردیس

چهار عامل بیکاری شاغلان

وضعیت بازار طلا از زبان رئیس اتحادیه

خواسته جهانگیری در بازدید از انبار گمرک تهران

قیمت سکه و دلار در آخرین روز تابستان

ماموریت دولت به بانک مرکزی

پرش بورس به قله رویایی

جزئیات پیش‌فروش پروازهای اربعین

فرصت‌طلبی تولیدکنندگان بزرگ نفت از تحریم‌های آمریکا

فقط با چند کلیک ساده؛ با ما آسوده خاطر باشید

آخرین جزئیات از حمله تروریستی اهواز؛ افزایش تعداد شهدا

بازداشت نماینده هتاک شورای شهر نیشابور

عکاس خبرگزاری فارس زیر گلوله تروریست‌ها

روایت یکی از مجروحان از حادثه تروریستی امروز اهواز

واکنش شاعران به حادثه تروریستی اهواز

مصاحبه با سردار شکارچی درباره حادثه تروریستی اهواز

روایت یک عکاس از حادثه تروریستی اهواز

دریادار سیاری: به ۳۰ کشور جهان در موضوع امنیت منطقه کمک کردیم

استیضاح شریعتمداری به کجا رسید؟

هدیه و تخفیف ویژه ترین دوره MBA برای مدیران‌‌‌ پر مشغله

حزب المالکی برادری را برای العبادی تمام کرد

ادامه جنگ کثیف ترامپ در یمن

دشمنی دیگر از دولت بحرین با عاشورا

تهدید ترامپ علیه چین: گلوله‌های بیشتری داریم

حضور اولین گوینده خبری زن در تلویزیون دولتی عربستان

دیدار مهم رئیس پارلمان عراق با بارزانی

امارات و پاکستان عزمشان را جزم کردند

پیشنهاد کانادا برای پایان دادن به بحران روابط با عربستان

رفتار ترامپ علیه فلسطینیان داد دموکرات‌ها را درآورد

سخنگوی کمیسیون آموزش مجلس: تعطیلات رسمی زمستانه را مدنظر نداریم

طلاق خنده دار عروس و داماد پولدار

گره‌های کور دور گردن دختر معتاد

مردان بیشترین قربانیان مصرف مواد الکلی در جهان

9 متجاوز به عنف اعدام شدند

حذف پایه دهم در یک دبیرستان دخترانه

اجاره قاتل در تهران فقط با ۳ میلیون تومان!

آموزش و پرورش: «نمره» بابت نمازخواندن نداریم

عروس جوان قربانی هوسرانی پدرشوهر شیطان صفت شد

ترافیک سنگین در ۵ محور منتهی به تهران