رصد

کد خبر: ۱۲۷۹۳۴
تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۵:۳۱
دکتر محمد مهدی فرقانی رئیس دانشکده علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی
البته روزنامه نگاری شهروندی مزایای خود را دارد اما معایبی هم دارد که خلاءهای آن باید توسط روزنامه نگاران حرفه ای پُر شود تا کمبودها جبران شود. از جمله ارزش هایی که در روزنامه نگاری حرفه ای بسیار بر آن ها تاکید می شود و روزنامه نگارها ملزم هستند که به این ارزش ها پایبند باشند، تعهدی است که باید روزنامه نگاران به اصل صحت، دقت، امانت داری و اخلاق حرفه ای داشته باشند. این تاکید متعهدانه باعث می شود تا آن چه منتشر می شود، به اتکای منبعی متقن باشد.

سرعت گرفتن هر چه بیشتر انتقال اخبار به مدد شبکه های اجتماعی و فضای مجازی و ورود افراد غیرحرفه ای و شهروند خبرنگاران به عرصه اطلاع‌رسانی این دغدغه را شکل می دهد که آیا حرفه اهل رسانه، در آینده در معرض چالش قرارمی گیرد؟ این سوال دغدغه قشری مهم از جامعه ماست.

در این که تحولات کارکردی و حرفه ای در حوزه روزنامه نگاری اتفاق افتاده، تردیدی نیست و حرفه روزنامه نگاری تحت تاثیر فضای مجازی و تکنولوژی های ارتباطی قرار گرفته است، به همین دلیل روزنامه نگاران امروز باید به مهارت های لازم برای استفاده از فضای مجازی مجهز و از مهارت های متعدد و نوینی برخوردار باشند و همچنین جنبه های ارزشی کار روزنامه نگاری حرفه ای را در خود ارتقا دهند. بدین معنا که روزنامه نگاری حرفه ای جایگاه و ارزش هایی دارد که در روزنامه نگاری شهروندی رعایت نمی شود. همین عناصر و ویژگی‌ها نقطه تمایز این دو عرصه به شمار می آید.

البته روزنامه نگاری شهروندی مزایای خود را دارد اما معایبی هم دارد که خلاءهای آن باید توسط روزنامه نگاران حرفه ای پُر شود تا کمبودها جبران شود. از جمله ارزش هایی که در روزنامه نگاری حرفه ای بسیار بر آن ها تاکید می شود و روزنامه نگارها ملزم هستند که به این ارزش ها پایبند باشند، تعهدی است که باید روزنامه نگاران به اصل صحت، دقت، امانت داری و اخلاق حرفه ای داشته باشند. این تاکید متعهدانه باعث می شود تا آن چه منتشر می شود، به اتکای منبعی متقن باشد.

در چارچوب روزنامه نگاری شهروندی، در فضای مجازی با انبوهی از خبرهای درست و نادرست و شایعه و واقعیت روبه رو هستید که تفکیک آن ها و شناخت واقعیت از شایعات و خبرهای خودساخته، دشوار است. بنابراین روزنامه نگاران حرفه ای در واقع باید ارجحیت ایجاد کنند برای این که مخاطب بتواند با اطلاعاتی که توسط آن ها منتشر می شود، به نوعی اعتماد دست پیدا کند تا برای به دست آوردن اخبار به روزنامه نگاران حرفه ای روی آورد. اما شکل کاغذی روزنامه نگاری هم به دلیل تغییرات اصلی و تغییرات سبک زندگی جوان های امروز و هم به دلیل مصرف منابع در روزنامه نگاری کاغذی، کم و بیش در حال کم رنگ و تضعیف شدن است. بدین معنا که برای تولید کاغذ باید درختان زیادی قطع شود و این امر به محیط زیست آسیب می رساند، بنابراین امروز می بینید که در دنیا هم تیراژ روزنامه ها کم شده یا حتی برخی از آن ها انتشار نسخه کاغذی خود را تعطیل کرده اند. البته من اعتقاد به نابودی روزنامه نگاری کاغذی ندارم، بلکه معتقدم یک حضور حداقلی را ادامه خواهد داد. اما در مجموع یک سری اتفاقات اساسی در فضای مجازی در حال رخ دادن است. بر این اساس روزنامه نگاران باید هم به مهارت های حضور و استفاده از فضای مجازی مجهز باشند و هم بکوشند ارزش های روزنامه نگاری حرفه ای که عمدتا در روزنامه های کاغذی خود را نشان می دهد، وارد فضای مجازی نیز شود و نسخه الکترونیک روزنامه ها در فضای مجازی، آن خلاء موجود کارکردها و ارزش های روزنامه نگاری حرفه ای را پر کند. به هر حال به نظر می آید که پابه پای تحولات زمان و آن چه که در عرصه بین المللی می گذرد، جایگاه و کارکرد روزنامه نگاری نسبت به گذشته بهتر و بیشتر دگرگون شده است. این نگاه تحت تاثیر تحولات جاری تغییر کرده اما طبیعی است که در همه جای دنیا مسئولان میانه خوبی با رسانه ها ندارند و به هر حال اگر رسانه ها نقش خودشان را درست ایفا کنند، طبیعی است که مسئولان همواره باید در معرض نظارت، دیده بانی و پاسخ گویی قرار بگیرند.

در عین حال این واقعیت را نیز مسئولان باید بپذیرند که روزنامه نگاران و خبرنگاران، ظرفیت های مهم، موثر و کم هزینه ای برای دیده بانی در جامعه به نفع افراد آن هستند و آحاد مردم را از واقعیات اجتماعی آگاه و به تصمیم گیری و تصویرسازی و اصلاح روندها کمک می کنند و فرصتی را در اختیار مسئولان می گذارند. اگر مسئولان به رسانه ها از این زاویه به چشم فرصت نگاه کنند، می توانند بسیاری از مشکلات پیش روی خود را حل کنند.

در رسانه‌های مجازی تولید از سوی مردم و برای خود مردم است و مطالب آن بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد؛ چراکه فکر می‌کنند ملاحظات سیاسی و فرهنگی کمتری بر آن ها اعمال و حس می‌شود که صداقت و حقیقت بیشتری در این رسانه‌ها به چشم می‌خورد. مسئله دیگر آن است که این شبکه‌ها قدرت بسیج گری مناسبت‌های مردمی را برعهده دارند و به بیان بهتر چنین به نظر می رسد که از جنس مردم‌اند. آحاد جامعه عمدتا به اظهارات یکدیگر اعتماد بیشتری می‌کنند تا به رسانه‌ای که خود را نماینده مردم می‌داند. چنین قدرتی توسط رسانه‌های مجازی به این معناست که تیغ حکومت و دولت در بسیج کردن آحاد ملت کندتر شده است؛ چرا که وقتی ابزار رسانه از دولت گرفته شود، هیچ رابطه‌ای بین مردم و دولت نمی‌ماند. شما در جریان انتخابات ریاست جمهوری یا مجلس شورای اسلامی در دوره اخیر، شاهد تاثیرگذاری فضای مجازی بر روند نتایج انتخابات بودید. با تمام این اوصاف هنوز هم مخاطبان در مواجهه با اخبار در فضای مجازی، برای تایید آن به رسانه‌های سنتی و رسمی مراجعه می‌کنند، از این منظر نمی توان این گونه تصور کرد که روز و روزگاری حرفه ای به نام «خبرنگاری» و چشم و گوشی هشیار به نام «خبرنگار» در جامعه وجود نداشته باشد.

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

وزیر نیرو به مسکو رفت؛ روسیه 5 میلیارد دلار به ایران وام می‌دهد

آینده ارزش افزوده در فضای مجازی از زبان معاون وزیر

پوتین تکلیف «اوپک پلاس» را روشن کرد

جدیدترین دستاوردهای دانش بنیان ایران در بانکداری دیجیتال

تغییر در روش سهمیه‌ سوخت تاکسی‌ها از ماه آینده

مشکل بهبود فضای کسب و کار در کجاست؟

بانک مرکزی کارتخوان‌های ایرانی در خارج کشور را مسدود کرد

قیمت سکه در آخرین روز هفته

دلار اندکی پایین آمد

دگردیسی در لوازم خانگی؛ کره‌ای‌ها می‌روند و چینی‌ها می‌آیند

4 اشتباهی که افراد باهوش در زمان فروش خودرو انجام نمی‌دهند

توضیح خاتمی در مورد نشست خبرگان با موضوع شبکه‌های مجازی

سلاح‌های سرد و گرم کشف شده از بازداشت شدگان

جزئیات دریافت وام 5میلیارد دلاری ایران از روسیه

باهنر: از زمان اجرای هدفمندی یارانه‌ها فقط ۵ نفر خبر داشتند

وداع مردم گیلان با «شهید مدافع وطن»

واکنش روسیه به ادعای حمایت آمریکا از مردم ایران

فضای کشور در آغوش "مدافعان آسمان ولایت 98"

لفاظی نماینده سعودی در مورد «فردو»

داعش از صعود تا فراموشی؛ امضای سردار سیلمانی بر پایان پرچم سیاه‌ها

نتانیاهو رسما به دریافت رشوه متهم شد

سخنرانی دیوید بکام در سازمان ملل!

بازداشت زنی که مدعی بود همسر پوتین است!

نقش پدریِ آمریکا برای صهیونیست‌ها، صدای سازمان ملل را هم در آورد

صهیونیست ها استاندار قدس را بازداشت کردند

حضور هیات صهیونیستی در قطر خشم کاربران شبکه های اجتماعی را برانگیخت

اتفاق عجیب در رژیم صهیونیستی؛ پارلمان مسئول تشکیل کابینه شد

ترامپ در برزخ؛ بده بستان کاخ سفید و اوکراین تأیید شد

پاسخ سخت چین به اقدام مداخله جویانه آمریکا

مورالس: حاضرم همین فردا به بولیوی برگردم

روایت پدری که پسرش در اغتشاشات اخیر مصدوم شد

ناگفته‌های ماموران پلیس و متهمان سرقت و قاچاق

گیگمشت تا سوریا؛ تمدن تاریخی ایران در موزه ملی هند

"تئاتر شهر" بعد از 50 سال تماما ایرانی و مدرن

پرداخت ۳۰ میلیون وام خوداشتغالی به سربازان با مهارت

ایتالیایی‌ها نگران ونیز، استرالیایی‌ها در فکر سیدنی

پلیس فتا: مواظب کلاهبرداری با نام کارت سوخت باشید

رازی مگو درباره بیماران پروانه‌ای

نقص فنی، هزاران مسافر هوایی در انگلیس را سرگردان کرد

آزادی تعدادی از دانشجویان بازداشتی دانشگاه تهران