رصد

کد خبر: ۲۸۲۶۸
تاریخ انتشار: ۱۵ مرداد ۱۳۹۳ - ۱۳:۰۹
به بهانه رایگان اعلام شدن تحصیل دانش آموزان افغانستانی در کشور
با توجه به اینکه حدود 80 درصد دانش آموزان خارجی در ایران، مهاجران افغان هستند. این بخشنامه باوجود اینکه صراحتی در نپرداختن شهریه ندارد و از کلمات «فعلا» ، «ضرورت بررسی بیشتر » و تا «تعیین تکلیف نهایی» استفاده شده که بار معنایی خود را دارد، اما آن را اولین کار دولت روحانی در ارتباط با مهاجران افغانستانی می توان دانست.
"هدیه آموزشی دولت تدبیر و امید به اتباع افغانستان" این تیتر خبرگزاری ایران (ایرنا) بود که روز  یکشنبه منتشر شد. منظور از این هدیه  این است که وزارت آموزش و پرورش در سال جدید تحصیلی از دانش آموزان اتباع خارجی مقیم ایران، وجهی بابت ثبت نام در مدارس اخذ نخواهد کرد. به عبارت دیگر دانش آموزان افغان برای سال جدید تحصیلی شهریه نمی دهند. البته در بخشنامه ای که از سوی قائم مقام وزیر آموزش و پرورش در امور بین الملل صادر شده ، تاکید شده است، با توجه به نامه دفتر ریاست جمهوری در مورد شهریه دانش آموزان اتباع خارجی و ضرورت بررسی بیشتر آن، فعلا از دریافت هر گونه وجهی از دانش آموزان اتباع خارجی بابت ثبت نام در مدارس خودداری شود . خلیل الله بابالو تاکید کرده است: تا تعیین تکلیف نهایی فقط به اخذ تعهد پرداخت از کسانی که واجد شرایط معافیت نیستند، اکتفا خواهد شد.

بر اساس این بخشنامه، ادارات کل امور اتباع و مهاجرین استان، تنها مرجع صدور برگه آموزشی است و شرکت دانش آموزان اتباع خارجی در مسابقات رسمی ورزشی و فرهنگی منوط به نظر و تصویب کار گروه استان است.


با توجه به اینکه حدود 80 درصد دانش آموزان خارجی در ایران، مهاجران افغان هستند. این بخشنامه باوجود اینکه صراحتی در نپرداختن شهریه ندارد و از کلمات «فعلا» ، «ضرورت بررسی بیشتر » و تا «تعیین تکلیف نهایی» استفاده شده که بار معنایی خود را دارد، اما آن را اولین کار دولت روحانی در ارتباط با مهاجران افغانستانی می توان دانست. موضوع حق آموزش اتباع خارجی در کشور پیشینه ای جالب توجه و موج گونه دارد که خواندنی است.


نگاهی به قوانین آموزشی مربوط به اتباع خارجی پس از انقلاب اسلامی[1]


ماده 22 کنوانسیون «مربوط به وضع پناهندگان و پروتکل آن»، که در سال 1355 به تصویب مجلس ایران رسیده است، موضوع تحصیل و آموزش را به عنوان یکی از حقوق پناهندگان در کشور میزبان، به رسمیت شناخته است.


بر اساس این ماده، کشور میزبان متعهد است در مورد تحصیلات ابتدایی با اتباع خارجی همانند اتباع خود رفتار کند، تا پیش از امضای این پروتکل توسط ایران، تقریبا هیچ سندی درباره وضع تحصیل اتباع خارجی در کشور وجود نداشت. شاید علت عدم توجه به موضوع تحصیل اتباع خارجی آن بود که تا آن زمان ایران به طور جدی با مسئله حضور اتباع خارجی در کشور روبه رو نشده بود.


با ورود سیل آوارگان افغان، پس از حمله شوروی به این کشور، در سال 1359، و به دنبال آن حضور میلیون ها تبعه خارجی در کشور و تبعاً طرح موضوع تحصیل کودکان پناهنده، موضوع اجازه دولت برای تحصیل این افراد در مدارس کشور مطرح شد.


 نخستین مصوبه ها


نخستین مصوبه در مورد اجازه ثبت نام و تحصیل اتباع خارجی در کشور، پنجم مهرماه سال 1359 به تصویب هیئت دولت رسید. بر اساس این مصوبه، که تنها به اتباع افغان اختصاص داشت، آموزش و پرورش وظیفه داشت اتباع افغان را در مدارس کشور ثبت نام کند. این مصوبه فاقد هرگونه قید و بندی در نحوه پذیرش بود و به نظر می رسید رویکرد انقلابی روزهای نخست استقرار نظام جمهوری اسلامی ایران، نقش مؤثری در تصویب آن داشته است.


با این حال ثبت نام بدون محدودیت اتباع افغان، خیلی زود مسائل و مشکلات عدیده خود را آشکار کرد. به عنوان نمونه بسیاری از اتباع افغانستان که برای ثبت نام فرزندانشان در مدارس ایران اقدام کرده بودند، اصولا جزو آوارگان نبودند و از مدت ها قبل در ایران زندگی می کردند.


به همین دلیل هیئت دولت حدود یک ماه بعد، در 14 آبانماه 1359، به پیشنهاد وزارت کشور، متن مصوبه قبلی را اینگونه اصلاح کرد: «وزارت آموزش و پرورش مجاز است فرزندان پناهندگان را كه دارای دفترچه پناهندگی می باشند و همچنین فرزندان افغان هایی را كه دارای پروانه اقامت معتبر می باشند در حدود قوانین و مقررات مربوطه در مدارس كشور ثبت نام نماید.»


 به این ترتیب موضوع ثبت نام اتباع افغان در مدارس کشور، ساختاری قانونی به خود گرفت. هر تبعه افغان که دارای دفترچه پناهندگی یا پروانه اقامت معتبر بود می توانست، بدون پرداخت هیچ وجهی، در مدارس کشور ثبت نام و تحصیلات را تا پایان دوره دبیرستان، بدون هیچ مانعی طی کند.


اصلاح مواضع؛ باید هزینه های تحصیل پرداخت شود


بر اساس اصل سی ام قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، «دولت‏ موظف‏ است‏ وسایل‏ آموزش‏ و پرورش‏ رایگان‏ را برای‏ همه‏ ملت‏ تا پایان‏ دوره‏ متوسطه‏ فراهم‏ سازد ...». تعریف این وظیفه به آن معناست که دولت باید با استفاده از منابع مالی کشور، امکان تحصیل رایگان اتباع ایرانی را فراهم کند.


موضوع آموزش همگانی و رایگان، مختص به ایران نیست. این موضوع در تمام کشورهای دنیا مورد توجه دولت هاست. بدیهی است که هزینه کردن منابع مالی کشور، تنها به اتباعِ خودِ آن اختصاص دارد و دولت نمی تواند یارانه های عمومی را در اختیار اتباع خارجی قرار دهد.


  با پایان جنگ در افغانستان و طرح موضوع بازگشت آوارگان و به دنبال آن عدم تمایل بسیاری از افغان ها برای بازگشت به کشورشان، موضوع استفاده از امکانات رایگان تحصیل برای اتباع افغان در ایران، که در حقیقت بهره بردن از سرمایه ملی کشور محسوب می شد، نمی توانست ادامه پیدا کند. به همین دلیل شورای هماهنگی اجرایی اتباع بیگانه، در 11 آبانماه سال 1383، آیین نامه نحوه آموزش اتباع خارجی در کشور را به تصویب رساند.


 بر مبنای این آیین نامه به تحصیل رایگان اتباع افغان در کشور خاتمه داده شد و این افراد موظف به بازپرداخت یارانه های دولت شدند. ثبت نام آن ها در مدارس کشور تنها با دارا بودن مدارک معتبر امکان داشت و این افراد حق تحصیل در مراکز پیش دانشگاهی، مدارس کاردانش، هنرستان های فنی و حرفه ای و مدارس شبانه روزی را نداشتند؛ در عین حال دانش آموزان بی بضاعت افغان می توانستند از امکانات آموزشی رایگان بهره مند شوند.


 این آیین نامه مبنای تمام دستورالعمل های بعدی بود. بر اساس این مصوبه، نحوه ثبت نام اتباع خارجی کاملا با سیاست های دولت در مورد آن ها تطبیق می یافت و اداره کل اتباع خارجی در وزارت کشور می توانست با تمدید یا لغو مدارک اتباع خارجی، نحوه تحصیل آن ها در مدارس کشور را مدیریت کند.


 تأسیس مدارس غیرانتفاعی، راه حلی در هزارتوی مشکلات


با گذشت حدود پنج سال از تصویب آیین نامه نحوه آموزش اتباع خارجی و تغییر شرایط، نیاز به تغییر راهبرد در این حوزه نیز احساس می شد. سال 1388 برای روابط میان ایران و افغانستان، سالی پربار بود. رفت و آمدهای زیادی میان پایتخت های دو کشور صورت گرفت که نتیجه آن ها انعقاد تفاهم نامه های متنوع همکاری میان ایران و افغانستان بود.


به همین دلیل شورای عالی انقلاب فرهنگی با تصویب ماده واحده «ایجاد شرایط تسهیل زمینه های ادامه تحصیل دانش آموزان و دانشجویان افغان و عراقی مقیم ایران» کوشید تا راهبرد جدیدی را نسبت به مسئله تحصیل اتباع خارجی و به خصوص افغان در ایران اتخاذ کند.


بر اساس این مصوبه موضوع تأسیس مدارس غیرانتفاعی برای آموزش اتباع خارجی پیش بینی شده بود؛ اما این پیش بینی زوایای گنگ و مبهم فراوانی داشت. ماده واحده تأکید می کرد که رویکرد نهادهای مرتبط با مسئله آموزش اتباع خارجی باید به سمت ایجاد مدارس غیرانتفاعی در داخل خاک افغانستان باشد.


با این حال بخش «الف» بند دوم این ماده، تلویحاً موضوع تأسیس مدارس غیرانتفاعی برای اتباع خارجی را در داخل کشور پیش کشیده بود و اصرار داشت دوره های کوتاه مدت آموزشی برای کودکانی که والدین شان به صورت غیرقانونی در کشور حضور دارند برگزار شود.


ظاهراً تأسیس مدارس خودگردان، توسط افغان های غیرمجاز ساکن در ایران، دلیل اتخاذ چنین تصمیم هایی بود، با این حال اتباع افغان مقیم ایران به چند دلیل نمی توانند از ظرفیت این قانون به طور کامل استفاده کنند.


نخست آنکه تأسیس مدارس غیرانتفاعی در کشور تابع قانون تأسیس مدارس غیرانتفاعی مصوب سال 1367 است که بر مبنای آن مؤسسان این نوع از مدارس باید حتماً تابعیت ایرانی داشته باشند. دوم اینکه والدینی که به صورت غیرقانونی وارد ایران شده اند، هرگز حاضر نخواهند شد این مسئله را برای ثبت نام فرزندشان در دوره های کوتاه مدت، افشا کنند؛ خطر طرد و اخراج، مانع جدی تحقق این مسئله است.


 چه باید کرد؟


به نظر می رسد با توجه به حضور میلیونی مهاجران افغان در کشور و لزوم ساماندهی آموزش و تحصیل آن ها، به عنوان مسئله ای راهبردی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، باید برنامه ای مدون و مشخص برای آموزش اتباع خارجی تدوین شود.


اجازه راه اندازی مدارس غیرانتفاعی توسط افراد دارای صلاحیت افغان، رویکرد توام با تساهل نسبت به حضور غیرقانونی در کشور برای ثبت نام کودکان و نظارت مستمر بر نحوه ارائه خدمات آموزشی در این مدارس، می تواند در ساماندهی این معضل نقش مهمی را ایفا کند.


به عبارت بهتر، باید با استفاده از ظرفیت های موجود در مهاجران افغان، سیاست های آموزشی را با توجه به سیاست های کلی نظام اجرایی کنیم.





 






[1] این متن، یادداشتی است از صفحه 106 ویژه نامه " ما و مهاجران افغان" که از قابل دسترسی است.


مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

حرف‌های وزیر اقتصاد در مورد واردات شیر خشک

شریعتمداری: کالاهای احتکاری در شبکه های معین توزیع می‌شود

پیگیری خبر 20:30 از ماجرای سکه ثامن

مصوبات شورای عالی اقتصادی با حضور سران قوا

بزرگراه باکو – آستارا افتتاح شد

هواپیمایی کشوری: آزاد سازی نرخ بلیط هواپیماها قانونی است

تحویل گوشت دولتی به هیئت‌ها در چند مرحله

بحران اقتصادی جهانی تا ۲ سال دیگر

برای خرید موتور سیکلت صفر کیلومتر چقدر باید هزینه کرد؟

تاثیرات نرخ دلار بر قیمت بلیط پروازها

پهپاد جاسوسی امارات در یمن سقوط کرد

اصرار روحانی بر صرفه جویی در هزینه سفرهای دیپلماتیک

اطلاعیه دولت درباره هزینه سفررییس جمهور به نیویورک

جهانگیری: اجرای متوازن برجام خواست ایران است

خوشرو: کشورها باید از سوریه برای اعاده حاکمیت خود وبازسازی آن حمایت کنند

الحیات تحلیل کرد: همه گروه‌های سیاسی در بغداد به دنبال ارتباط با سردار سلیمانی

امیرآبادی: هزینه سفر روحانی در اجلاس سازمان ملل جای نقد دارد

وبگاه البوابه: عربستان سه تُن طلا به گروهک منافقین داده است

آیت الله خاتمی: دشمن می خواهد مردم را از انقلاب جداکند

وزیر خارجه آمریکا بازهم شروع به رجزخوانی برای ایران کرد

یمن پایگاه نظامی عربستان را هدف قرار داد

کرملین: اجرای توافق روسیه و ترکیه درباره «ادلب» متوقف نمی‌شود

سازمان‌ملل از توافق ادلب استقبال کرد

یمن پیشروی نظامی متجاوزان در الحدیده را تکذیب کرد

تماس تلفنی نتانیاهو با پوتین درباره شلیک به هواپیمای روس

حشد الشعبی داعش را در غرب موصل فراری داد

حماس خواستار افزایش مقاومت در کرانه باختری شد

چین دوباره از آمریکا به سازمان تجارت جهانی شکایت کرد

هند از روسیه کشتی جنگی می‌خرد

پوتین: برای افزایش امنیت نظامیان خود در سوریه اقداماتی اتخاذ می‌کنیم

گروگانگیران کارمند زن صرافی ناکام ماندند

دعوت از خانواده‌های متوفیان اتوبوس نطنز _ بادرود برای انجام آزمایش DNA

شعار پیاده روی اربعین امسال اعلام شد

طوفان در آزادراه «قم- گرمسار» موجب تصادف زنجیره‌ای 12 خودرو شد

جان باختن یک دانشجو در بابلسر

چاپلوسی عجیب برای سیاستمدار هندی دردسر ساز شد!

دو زلزله متوالی هفتکل خوزستان را لرزاند

آخرین مهلت ثبت نام کارشناسی و کاردانی بدون آزمون دانشگاه آزاد اعلام شد

پاسخ رئیس کمیته امداد به یک سوال درباره تبلیغات تلویزیونی این نهاد

معامله خدا با سرپرست چند کودک بی سرپرست