رصد

کد خبر: ۴۶۶۴۷
تاریخ انتشار: ۱۹ اسفند ۱۳۹۳ - ۱۲:۴۹
بارها شنيده ايم كه مي گويند قياس روش چندان دقيق و درستي براي سنجش ميان دو امر تا حدودي متشابه نيست. اين كه بايد در حوزه‏ي مقايسه، زمان، مكان و شرايط و ده ها مولفه ي ريز و درشت ديگر را مد نظر داشت. اما با تمام اين احوال كافي ست مقايسه كنيد نجف دريابندي را با انبوهي ا زمترجمان نسل جديد كه كم كم خود را با نويسنده ي آثاري كه ترجمه كرده اند هم سنگ دانسته و از كتاب آن بنده گان خدا با لفظ «كتابم» ياد مي كنند و قند هم توي دل شان آب مي شود زماني كه كتاب ديگري را براي يكي ديگر امضاء مي كنند!‌ كافي ست ببينيد چيزي را كه دريابندي براي ادبيات ما باقي گذاشته و چيزي را كه بسياري از اينان ترجمه مي كنند. دريابندري از نسل مترجمان فرهنگ ساز است. اويي كه در كسوت مترجم افق هاي نامكشوفي را براي ما گشود. زباني آفريد كه دهه هاي متوالي ست تقليد مي شود و چنان در ادبيات ايران خواندو غرق شد كه برخي از اظهارنظرهاي اش جاي بحث دارد. او صرفاً داننده ي قواعد يك زبان ـ اين جا انگليسي ـ نبود بلكه مترجمي، قسمتي از كل زيست فرهنگي اش به شمار مي رود. فعاليت هايي كه پر از ماجرا هستند و از محكوم شدن به حبس ابد درش وجود دارد تا نوشتن كتاب آشپزي و به وجود آوردن جريان هايي تازه در اين ادبيات با ترجمه هاي اش. قصد من تقديس گذشته و نام هاي بزرگ اش نيست چه بسيار معتقدم انبوهي از ترجمه هاي نسل گذشته ديگر به كار ما نمي آيد و سال هاست كه بسياري شان نياز به باز ترجمه دارند. و اصولاً هر چه در دهه چهل بوده نيز قطعاً چيز خوبي نيست! چون مي خوانيم بسياري از كتاب هاي مانده از آن دوران را كه فارسي هاي وحشتناكي دارند و چه بسيار ذوقي ترجمه شده اند. بحث من درباره ي يگانه بودن اوست در كارش در زيستنش و حتا در رفتارهاي عجيبش. پسر ناخدا خلف به قابليت هاي زبان فارسي افزود و جالب اين كه او عكس بسياري از مترجمان بزرگ هم دوره اش مانند ابوالحسن نجفي، مهري آهي، كيكاووس جهانداري، رضا سيد حسيني و ... درس دانشگاهي نديده بود و چنان ماجراجويانه به جهان ادبيات وارد شد كه بي شباهت نيست به شخصيت هاي مارك تواين. دريابندري در عمر طولاني اش نه تنها برخي از بهترين ها را به فارسي برگرداند بلكه توانست شيوه اي در زبان سازي به وجود بياورد كه درش لحن ها چنان تراش خورده اند كه حكايت از خوانده هاي فراوان او دارند. به بايد بياوريد ترجمه ي بي بديلش را از رمان « بازمانده ي روز» ايشي گورو و يا «رگتايم» اي. ال داكتروف. همين طور است ترجمه اش از «گور به گور» و صد البته «پيرمرد و دريا»، «وداع با اسلحه» يا «بيلي بتگيت». مثال ها براي اين زبان سازي بسيار زياد و متنوع هستند. كافي ست مقايسه كرد زبان مطنطن و متكلف راوي «بازمانده ي روز» را با لحن گزارشي و كوچه بازاري قهرمان «بيلي بتگيت». اوج اين تقابل در ساختن لحن را مي توان در هاكلبري فين تواين ديد؛ در آن تكه اي كه توم ساير وارد رمان مي شود و قرار است همراه با هاكلبري ، جيم مجوس در انبار را نجات دهند. تقابل دو لحن نوجوان از دو طبقه ي زيستي چنان طنزي ساخته كه كم نظير است. باز به ياد بياوريد داستان«يك گل سرخ براي اميلي» را از مجموعه اي به همين نام. خونسردي و لحني مرموز در روايت راوي وجود دارد كه مدام تداعي كننده ي مرگ است. و اين ها قطعاً اسلوب نويسنده گان اين متن ها بوده و دريابندري توانسته واقعاً با نهايت ظرافت آن ها را به زباني ديگر درآورد و در عين حال از ظرفيت هاي كمتر استفاده شده ي زبان فارسي نيز سود ببرد.

نجف دريابندري نوعي از شادمانه زيستن را نيز به فضاي غير رسمي ادبياتي ما ياد مي دهد. او نيز مانند احمد شاملو مردي ست با نظرهاي منحصر به فرد و استدلال هاي خاص پيرامون ادبيات ايران. يعني ما با مردي روبه رو هستيم كه ادبيات ايران را مي خواند، فيلم هاي ايراني را مي بيند و اهل نقاشي و هنرهاي تجسمي نيز هست. اين مجموعه ي گسترده از دانش و فعاليت است كه او را متمايز مي كند و حتا كار را به جايي مي رساند كه فراموش كنيم برخي از بهترين دوبله هاي تاريخ تلويزيون ايران زير نظر او انجام شده است. تأثير مترجمي چون او بر بخش هاي مختلف فرهنگ ايران چنان متنوع است و فراوان كه برخي شان مغفول مي ماند و حالا آيا اين حق را دارم كه دست به قياس بزنم؟ از دريابندري پلي بزنم به بازار مكاره ي مترجمان جوان امروز كه فارغ از چند نفر، بيشترشان صرفاً زباني را تا حدودي بلد هستند و در هر مجلسي نيز به عنوان كارشناس مي نشينند و اظهار نظر مي كنند.


اميدوارم به كسي برنخورد اما مترجمي، فقط در كشورهايي مانند ايران چنين مورد تكريم است ولاغير. مگر اين مترجم از جنس دريابندري، نجفي، بديعي، كوثري و امثالهم شود كه با دانش خود مي توانند در عرصه هاي ديگر فرهنگي نيز ورود عالمانه داشته باشند. با جرياني از ترجمه هاشان به ساخته شدن زبان فارسي و كشف قابليت هاي آن اضافه كنند و صد البته از ياد نبرند كه «نويسنده» نيستند. گمان مي كنم جريان مترجمي بايد به سوي حرفه اي شدن بيشتر برود و افراد به صرف مترجم بودن نتوانند به ادبيات ايران ورود كنند بلكه با دانش و شناخت ادبيات دست به اين كار بزنند. با تمام شأني كه براي بزرگ ترين مترجمان قائل هستيم و ايمان داريم اينان درهاي غرب را بر ما گشودند اما مترجمي كار خلاقه نيست. هر چند شايد به دليل ضعف مفرط نويسنده گان و كم بودن منتقدان ماست كه برخي مترجمان اين روزگار در مقام نويسنده گان نشسته و نام شان هم اندازه با نويسنده گاني كه كارشان را ترجمه كرده اند روي جلد چاپ مي شود.


نجف دريابندري مثال نقض رفتارهاي اكثريت مترجمان اين نسل است. اگر ذوق و شناختي داشته و دارد در حوزه هاي ديگر نيز ارائه شان داده. او نثرنويس قهاري است و كم نيستند روايت هايي كه او از زنده گي و ماجراهاي خود نوشته و چه حيف كه اين ها را تا امروز به شكلي مدون منتشر نكرده. او نويسنده گاني چون فالكنر، بكن و همينگوي را بسيار خوب مي شناسد و برخي مقالاتش گواهي بر شناخت هستند و دليلي بر ماندن او بر قله اي كه فراز آن نشسته. چه بسياري ديگر از هم روزگاران او با وجود شهرت به سرعت فراموش شدند. مانند پرويز داريوش. يا ترجمه هاي بسياري از هم نسلان ديگر او كه تا همين چندي پيش كماكان مورد وثوق بود جايگاه خود را از دست داد. مانند عبدالله توكل يا رحمت الهي و كريم كشاورز و انبوهي نام ديگر كه به سرعت در حال فراموش شدن هستند. هر چند دريابندري در چند سال اخير بيش از پيش منزوي و خانه نشين بوده اما حضورش در ادبيات ايران به واسطه ي ساختارهاي زباني اي كه از راه ترجمه ها و مقالاتش به وجود آورد محسوس است. حتا شيوه ي مترجمي اش براي برخي از مترجمان جوان كاربلند مانند امير مهدي حقيقت يا پيمان خاكسار مورد توجه قرار گرفته است. و اين يعني تأثيرگذاري. يعني گذاشتن از پنهان شدن زير نام نويسنده گان بزرگ براي يافتن اعتباري صرفاً محفلي. دريابندري هيچ گاه سراغ كتاب سازي نرفت. هيچ گاه جنگ هاي ترجمه در نياورده و انواع گزيده هاي خنك و بي كاركرد به بازار نفرستاده. او مترجم نويسنده گان بزرگ است نه نويسنده گان دو يا سه رگه ي بي ريشه و مد روز كه صرفاً قرار است بفروشند... آيا باز هم دليل نياز است براي اين كه به ستايش او بپردازيم و بازخواني برخي نظرهاي عجيب اش. اويي كه صريح حرف مي زند و ابايي از دشمن شدن ديگران ندارد. اويي كه در بحبوحه ي هدايت پرستي اعلام كرد بوف كور رمان درخوري نيست... صراحت دريابندري منهاي نوع استدلال اش كم نظير است در جامعه اي كه ريز و درشت اش خواهان ستايش هستند...


و اين نجف دريابندري ست؛ فرزند جنوب، پسر ناخدا خلف... چپ گرايي كه در زندان آشپز شد، درجهان گشت و عالم را تصرف كرد شايد... مردي كه هميشه مي خندد...


منبع: ماهنامه تجربه، شماره 35

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

حال و هوای سرد بازار خودرو

شیرینی‌ تر کیلیویی 26 هزار تومان شد

چرا سکه و ارز ارزان شد؟

پرونده بازارِ اردیبهشت صعودی بسته شد

وام خرید فرش دستباف

اقدامات قوه قضائیه برای ساماندهی بازار کاغذ

برنج های تقلبی در بازار جمع آوری شدند

راه کارهایی برای ساماندهی اجاره بها

شوخی تلخ برخی خودرو‌سازان با مردم

بازگشت دلار به کانال ۱۴هزار تومان

استعلام ‌‌‌‌‌خلافی خودرو در چند دقیقه!

سودای دوباره اصولگرایان و اصلاح‌طلبان برای کنار زدن لاریجانی

خرید اقساطی از دیجی کالا و 50 فروشگاه دیگر – بدون چک و ضامن

خاطره روحانی از دیدار با یکی از رهبران معروف آمریکا

ظریف: با عهدشکنان مذاکره نمی‌کنیم

مطهری: دولت در موضوع برجام عقب‌نشینی نکرده است

این فیلم را مسئولان دولتی هر روز ببینند!

پرونده جنجالی حسین هدایتی در یک نگاه

تحرکات دشمن در عمق مرزها زیر ذره‌بین پدافند

جهانگیری: جنگی اتفاق نخواهد افتاد

آمریکا ۳ شرکت روسی را تحریم کرد

برگزاری ضیافت افطاری در کنگره آمریکا

بازداشت بیش از ۵۲ هزار مهاجر در آمریکا

عملیات ارتش یمن در اطراف جیزان؛ هلاکت چندین مزدور و متجاوز

«ترزا می» آخرین شانس برای خروج از بن‌بست برگزیت را ارائه داد

هوآوی از اروپا خواست در برابر اقدامات ترامپ سکوت نکند

زورآزمایی جدید مکرون و لوپن بر سر انتخابات پارلمان اروپا

دستگیری 14 نفر در ترکیه به ظن همکاری با داعش

کشته شدن ۴۰ غیرنظامی بر اثر حملات نیروهای آمریکایی در افغانستان

واکنش بحرین به انتقاد فلسطینی‌ها از برگزاری نشست منامه

جنایت کنار جاده، در پی رابطه با زن شوهردار!

کشف محموله 30 میلیون دلاری کوکائین

سه راه آسان برای دریافت کارت اهدای عضو

اطلاعیه هواشناسی درباره رگبار و رعد و برق در ۱۰ استان

پیچ و تاب بیمه‌ها برای فروش انسولین در داروخانه‌ها

بررسی چالش های صنعت دارو

هواشناسی، از احتمال تا واقعیت

افزایش گرمای هوا از ابتدای هفته آینده

برادرکشی به سرِ یک ملک

فرهنگیان می‌توانند 35 سال خدمت کنند