رصد

کد خبر: ۵۱۰۳۴
تاریخ انتشار: ۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۴ - ۰۹:۱۰
تور تاریخی یکی از جذابیت‌هایی است که می‌توان در کنار زیارت از آن بهره برد، چراکه تاریخ این منطقه پیوندهای عمیقی با آموزه‌های اسلامی دارد، این منطقه چه در زمان حضور امام رضا(ع) و چه پیش از آن و حتی در سده‌های بعد دارای تاریخچه‌ای است که نه‌تنها برای متخصصان بلکه برای مردم نیز حاوی جذابیت‌ها و درس‌های تاریخی و فرهنگی بسیاری است...
خاطره زائران خانه خدا و عتبات عالیات از لحظه‌های ناب معنوی زیارت اماکن مقدسه پر است، خانه خدا، حرم پیامبر اکرم(ص) یا هریک از معصومین(ع) کانون اصلی توجه زائرین در چنین سفرهایی است اما علاوه بر این موارد، اماکن مقدس دیگری نیز برای حضور زائران پیش‌بینی می‌شود که برنامه بازدید از این اماکن زیارتی معمولاً تحت عنوان «زیارت دوره» شناخته می‌شود، زائران در روزهای دوم و سوم اسکان خود به این اماکن مراجعه می‌کنند، این اماکن مشمول مزار امام زادگان، مقبره بزرگان و عالمان دینی و اماکن تاریخی و مقدس می‌شود.

اخیراً از سوی مسئولان سازمان حج و زیارت ایران اعلام شد که هفت هزار زائر ایرانی در شهرهای مکه و مدینه به‌صورت روزانه در برنامه‌های موسوم به زیارت دوره شرکت می‌کنند، افرادی که به این زیارت مشرف شده‌اند، می‌دانند که این برنامه تنها شامل زیارت اماکن مقدس نیست و برخی اماکن تاریخی را نیز شامل می‌شود، مسجد قبا، مسجد ذوقبلتین، مساجد سبعه و کوه احد چهار مکانی هستند که در زیارت شهر مدینه موردتوجه زائران است، همچنین در مکه بازدید از عرفات، مشعرالحرام، کوه ثور، کوه نور (غار حرا) و قبرستان ابوطالب جزو برنامه‌های زیارت دوره محسوب می‌شود.

 توسعه اثرات معنوی و غنای فرهنگی سفرهای زیارتی


همان‌طور که مشخص است در این برنامه زیارتی علاوه بر مساله زیارت، ابعاد دیگری همچون آشنایی با تاریخ و فرهنگ اسلامی و افزایش معرفت زائر موردتوجه برنامه ریزان این حرکت زیارتی بوده است، گاهی اوقات در این برنامه‌ها کارگاه‌های آموزشی فرهنگ و تاریخ اسلام برای دانش آموزان و دانشجویان عمره گذار و اقشار خاص دیگر برگزار می‌شود که به توسعه اثرات سفر معنوی حج می‌افزاید.


مشابه چنین برنامه‌ای در سفر عتبات عالیات کشور عراق نیز از سوی مسئولان موردتوجه بوده است، در این سفر علاوه بر زیارت حرم ائمه معصومین(ع) مناطق دیگری همچون مزار امام زادگان، تل زینبیه، خیمه‌گاه امام حسین(ع)، مقام امام زمان(عج) در شهر کربلا، مقام حضرت علی‌اکبر و علی‌اصغر، طفلان مسلم و مزار برخی از یاران امام نیز جهت بازدید و زیارت زائران پیشنهاد می‌شود، علاوه بر این مساجد کوفه و سهله، قبرستان وادی‌السلام در این سفر مورد بازدید و زیارت قرار می‌گیرد که می‌تواند اثرات مثبت فراوانی داشته باشد.


طبیعی است که در چنین سفرهایی مقصود اصلی، زیارت حرم‌های مقدس است ولی برنامه‌هایی تحت عنوان زیارت می‌توانند به غنی شدن سفر زیارتی و معنوی زائران بینجامد.


سه محور برای طراحی تورهای زیارتی مشهد الرضا(ع)


مشهد به‌عنوان کانون توجه زائران در سفرهای داخلی زیارتی، ظرفیت‌های بسیاری را در زمینه شناخت و معرفی اماکن مقدس و زیارتی و همچنین تاریخی دارد که می‌تواند در سفرهای زائران موردتوجه قرار گیرد؛ تلاش‌های بسیاری در این زمینه انجام‌شده است ولی همچنان زائرانی که به این شهر مقدس سفر می‌کنند تنها به زیارت بارگاه امام هشتم(ع) نائل می‌شوند و تنها بر اساس تجربه‌های قبلی خود از اماکن دیگری بازدید می‌کنند، قصد نادیده گرفتن تلاش‌های مسئولان در این زمینه را نداریم اما هنوز زائران مشهدالرضا(ع) با مفهوم زیارت دوره یا اماکن مقدس در این شهر و اطراف آن بیگانه‌اند.


این برنامه‌ریزی می‌تواند کیفیت حضور زائر در این شهر را افزایش بدهد و سفر پرجاذبه‌تری را برای او به ارمغان بیاورد، از همین رو به نظر می‌رسد زیارت و بازدید از اماکن مختلف را در سه محور اساسی برنامه‌ریزی کرد و برای تحقق آن پیش‌بینی‌های لازم را به عمل آورد.


نخستین محور زیارت، اماکن مقدس در کنار کانون زیارتی بارگاه منور رضوی است، مشهد الرضا(ع) از این حیث، دارای اماکن زیارتی متفاوتی است که به برخی از آنان اشاره می‌شود.


زیارتگاه خواجه مراد از اصحاب امام رضا(ع)، زیارتگاه خواجه ربیع، خواجه اباصلت، امام‌زاده یحیی و امام زادگان یاسر و ناصر از جمله این اماکن مقدس و موردتوجه مردم هستند؛ هرچند برای برنامه‌ریزی در این خصوص نیاز به اظهارنظر کارشناسان دینی درباره تاریخچه این اماکن و صحت‌وسقم اخبار واردشده درباره سیره و فرهنگ شخصیت‌های نام‌برده است ولی منظور در اینجا از ذکر این اماکن ظرفیت‌هایی است که در یک مسیر کارشناسی می‌تواند لیستی را به وجود بیاورد تا مسئولان از آن برای برنامه‌ریزی یک تور زیارتی برای یک روز از حضور زائران در مشهد الرضا(ع) استفاده کنند؛ می‌توان در کنار این اماکن از نام‌های دیگری نیز نام برد که آرامگاه پیر پالان‌دوز، بقعه نورالله، بقعه امام‌زاده سید عبدالعزیز و آرامگاه امام زادگان بی‌بی صنوبر و میر سبحان ولی از آن جمله‌اند.


علاوه بر کارشناسی دینی برای تهیه یک لیست قابل‌اطمینان جهت طراحی برنامه‌های زیارت دوره‌ای اماکن مقدس شهر مشهد، باید برای الزامات حضور زائران نیز در این اماکن اندیشه شود، طبیعی است که امکانات حضور زائر ازجمله مسائل بهداشتی، اقامتی، عمرانی و فرهنگی باید در حد کاملا پرجاذبه ای فراهم باشد تا این طرح با استقبال زائران مواجه شود؛ استقرار راویان و روحانیونی که از تاریخچه و فضیلت‌های این اماکن مقدس و شخصیت‌های دینی سخن بگویند، مهم‌ترین نکته‌ای است که باید مدنظر قرار گیرد. این در حالیست که این اماکن از حداقل این امکانات و توجهات نیز برخوردار نیست.


تورهای تاریخی و پیوند عمیق آن با فرهنگ اسلامی


تور تاریخی یکی دیگر از جذابیت‌هایی است که می‌توان در کنار زیارت از آن بهره برد، چراکه تاریخ این منطقه پیوندهای عمیقی با آموزه‌های اسلامی دارد، این منطقه چه در زمان حضور امام رضا(ع) و چه پیش از آن و حتی در سده‌های بعد دارای تاریخچه‌ای است که نه‌تنها برای متخصصان بلکه برای مردم نیز حاوی جذابیت‌ها و درس‌های تاریخی و فرهنگی بسیاری است؛ حکایت‌ها و داستان‌های این سرزمین در تاریخ کهن دیار توس برای هر مسافری شنیدنی است به‌شرط آن‌که بهترین برنامه‌ریزی برای ارائه خدمات و برنامه‌ها و روایت‌ها در این خصوص انجام شود.


در این زمینه می‌توان از اماکنی همچون مجموعه فرهنگی تاریخی توس، بنای هارونیه، آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی، مصلی طرق، بقایای شهر تابران، تپه سلام، رباط سفید، بقعه بابا پیر، رباط طرق و ویرانی و بند تاریخی گلستان نام برد؛ در این لیست می‌توان اماکن تاریخی دیگری را اضافه کرد ولی نباید از یاد برد که مسافران تنها به قدمت این اماکن توجه نمی‌کنند و در نگاه آنان، الزامات حضورشان از راویان خوش‌بیان تاریخ گرفته تا امکانات اقامتی و رفاهی مهم خواهد بود.


بسیاری از این اماکن تاریخی به دلیل ریشه‌دار بودن فرهنگ دینی در این سرزمین، پیوندهای عمیق و دقیقی با تاریخ و فرهنگ اسلامی و دینی دارد که با یک برنامه‌ریزی مناسب از سوی مسئولان و متخصصان تاریخی، تور جذابی را برای زائران شهر مشهد فراهم می‌کند.


در سومین بخش می‌توان به تاریخ معاصر کشورمان توجه کرد که این سرزمین در آن اثرات و نشان‌های بسیاری برجای گذاشته است، مشهد از عصر مشروطه گرفته تا مهم‌ترین مقطع تاریخ معاصر کشورمان یعنی انقلاب اسلامی، جایگاه ویژه‌ای داشته است و اماکن بسیاری در این شهر هستند که با این وقایع گره‌خورده‌اند؛ شناسایی این اماکن و پیوند آن‌ها باشخصیت‌های اثرگذار انقلاب، میراث بلندی را به زائران معرفی خواهد کرد که به‌عنوان ره‌توشه از این شهر زیارتی با خود خواهند برد.


این اماکن و وقایعی که در جای‌جای شهر مشهد روی‌داده، گنجینه فرهنگ و تأثیر مردم و شخصیت‌های این شهر در انقلاب اسلامی و تاریخ معاصر ایران هستند که بی‌تردید از جذابیت‌های ویژه‌ای به دلیل مجاورت زمانی برای مردم برخوردارند؛ شناسایی چنین توری می‌تواند به یک برنامه پررونق در این شهر تبدیل شود که نه‌تنها برای زائران بلکه برای جمعیت سه‌میلیونی ساکن این شهر نیز از حیث هویتی جذاب و موردتوجه باشد.


دو تأثیر عمده در برنامه‌های «زیارت دوره»


برنامه زیارت دوره اماکن مقدس دارای اثرات مختلفی در جریان سفر زائران به مشهد است که می‌توان از آن‌ها در قالب دو محور کلی یادکرد، نخستین محور تأثیرات چنین برنامه‌ای را می‌توان در افزایش تأثیرات این سفر معنوی و غنای فرهنگی و معرفتی آن برای زائران جستجو کرد.


روشن است که در این برنامه‌ها شناخت دقیق‌تری از ابعاد زیارت و معارف بلند اسلامی به زائران انتقال خواهد یافت و اثرگذاری آن در تنوع برنامه‌های زیارتی این سفر افزایش خواهد یافت، از این رهگذر توشه‌ای که نصیب زائران سفرهای مشهدالرضا(ع) می‌شود، قطعاً دارای اثرات متفاوت‌تری نسبت به وضعیتی است که برنامه‌های سیاحتی و تفریحی جایگزین این برنامه‌ها باشد.


محور بعدی تأثیرات این برنامه، در افزایش ماندگاری و کیفیت حضور زائران و منظومه ای دیدن امر زیارت بصورت زنجیره‌ای از عوامل تاریخی، دینی، معرفتی و انقلابی بصورت بهمن پیوسته که مجموعه آنها پیام واحدی را از تفکر اسلام ناب القا می کند نمود خواهد یافت، امروزه نگرانی‌هایی زیادی از مسئله ماندگاری زائر وجود دارد ، هرچند آمارهای دقیق در این حوزه وجود ندارد اما در رسانه‌ها از ماندگاری کمتر از 2 روز سخن به میان می‌آید که با زیارت دوره تا حدودی رفع خواهد شد و مهم‌تر از افزایش ماندگاری ارتقا کیفیت حضور است.


چنین تجربه‌ای در سفرهای حج و عتبات عالیات توانسته است ابعاد مختلف این سفر را تحت‌الشعاع قرار داده و نه‌تنها برای زائران بلکه برای میزبانان آن‌ها نیز دارای اهمیت باشد و از همین رو استمرار آن و برنامه‌ریزی برای کیفی‌تر شدن برنامه‌های موسوم به «زیارت دوره» در اولویت‌های اصلی برنامه‌ریزی برای سفرهای زیارتی است. این درحالیست که چنین تفکری در برنامه ریزی‌های مدیران استان در حوزه زیارت و گردشگری وجود ندارد و هر یک از این اماکن بدون اتصال به یک نخ تسبیح با نگاهی کاملا حداقلی به راه خود می روند.


منبع:http://farhangi.aqr.ir

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

این سفر‌‌‌‌‌‌‌‌متناسب‌‌‌‌‌‌‌‌‌ با جیب‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌‌شماست!

جهش قیمت ها در بازار طلا، سکه و دلار

شوخی برنامه پایش با وضعیت اقتصادی کشور

سخنان طوفانی کارآفرینان نمونه کشور در برنامه پایش

واکنش ایرانی مقیم آمریکا به اظهارات روحانی درباره قیمت گوشت!

افشاگری بی سابقه درباره مافیای گوشت روی آنتن زنده

واکنش و اتهامات تند بانک مرکزی به عسگراولادی

واریز «عیدی» مستمری‌بگیران تامین‌اجتماعی تا ۱۰ اسفند

جزئیات برگزاری نمایشگاه‌های بهاره برای شب عید

خبرهای تازه از توزیع گوشت تنظیم‌بازاری

ادعاهای کارآفرین نمونه علیه قوه قضائیه روی آنتن زنده

رسانه مصری: باید به دنبال راه تعامل با ایران باشیم

مجوز مجلس به دولت برای اخذ وام ۵ میلیارد دلاری از روسیه

درد دلهای پدر شهید حادثه تروریستی زاهدان

انتقاد پزشکیان از افراطی گری‌هایی که با آن برخورد نمیشود

ایران، «خلوت» شش کشور عربی را بر هم زد

صادقی: زبان دیپلماتیک به معنای سازش نیست

جزئیات شکایت نوبخت از امضا کنندگان نامه به رئیس جمهور

قزاقستان حادثه تروریستی زاهدان را محکوم کرد

دبیرخانه بیانیه «گام دوم انقلاب» در مرکز پژوهش‌های‌ مجلس تشکیل می‌شود

این سفر‌‌‌‌‌‌‌‌متناسب‌‌‌‌ ‌‌با جیب‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌‌شماست!

اقدام شجاعانه دو زن برعلیه کودتا در ونزوئلا

لیبرمن: سیاست ترور در غزه باید از سر گرفته شود

فرانسه برای پذیرش اتباع داعشی خود شرط گذاشت

بالا گرفتن جدال لفظی بین قطر و امارات

واکنش ترامپ به اظهارات معاون سابق اف‌بی‌آی

هایکو ماس: امکان توافق درباره فهرست کمیته قانون اساسی سوریه ایجاد شده است

وقوع ۲ انفجار در ادلب؛ سرکرده «النصره» هدف اصلی بود

ژنرال آمریکایی: کمک آمریکا به ائتلاف سعودی علیه یمن ادامه می‌یابد

انفجار مهیب در ادلب سوریه

این ‌‌‌‌‌سفر‌‌‌‌‌‌‌‌متناسب‌‌‌‌ با جیب‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌‌‌‌‌شماست!

«نه به چهارشنبه سوری خطرناک»

«اتنا» باز هم فرودگاه‌ها را تعطیل کرد

تلاش‌ها برای جهانی کردن کهنسال‌ترین موجود زنده ایران

مرمت خانه فردوسی پس از هزار سال

مشکل اصلی سایت دیوار چیست؟

سقوط مرگبار زن مسن در چاه ۱۵ متری

فرورفتن میلگرد در بدن کارگر جوان

واژگونی مینی بوس حامل دبیران آموزش‌وپرورش

معاون وزارت بهداشت: مجوز استخدام 30 هزار نفر آماده است