رصد

کد خبر: ۵۶۵۷۹
تاریخ انتشار: ۲۸ تير ۱۳۹۴ - ۰۸:۴۳
بررسی «نقش شهرداری ها در اقتصاد مقاومتی» در گفتگو با دکتر عادل پیغامی – قسمت دوم
اگر می‌خواهید برای پسماند عوارض بگیرید، سؤال می‌شود که از خانه‌های بالاشهری چه قدر و از خانه‌های پایین‌شهری چقدر بگیریم؟ یک نگاه می‌گوید هرکسی به‌اندازه مصرفش، پرداخت کند اما خانه‌های پولدار که جمعیت کمتری دارند، آشغال کمتری تولید می‌کنند، پس عوارض پسماند کمتری بایستی بدهند، نگاه دوم می‌گوید، ملاک را ارزش ساختمان بگذار، اما کدام نگاه به سهم‌بری عادلانه نزدیک است؟
شاید درنگاه اول خیلی ها برای سازمانی مانند شهرداری نسبت درست و درمانی با اقتصاد مقاومتی پیدا نکنند، اما زمانی که مساله را موشکافی می کنیم حرف های زیادی در این باره وجود دارد. در گفتگو با دکتر عادل پیغامی به شرح این نسبت پرداختیم و برخی مولفه های موثر در اقتصاد مقاومتی از منظر شهری را مرور کردیم. در این جا ادامه این گفتگو را که به مولفه های مهم دیگر تاثیرگذار در نسبت اقتصاد مقاومتی و مدیریت شهری می پردازد، می خوانید.

ساختارهای اداری و مقرراتی در شهرها بسیار پیچیده است، برای بسیاری از مدیران شهری ممکن است این سؤال پیش بیاید که اقتصاد مقاومتی را از کجا باید شروع کرد؟


از یک منظر باید از انسان و هر آنچه ساختارهای انسانی را مقاوم می‌کند، شروع کنند، با این استدلال فرهنگ‌سازی ممکن است جدی باشد یا باید به منابع انسانی و بازیگران انسانی شهر مثل کارآفرینان، ذی‌نفعان، نقش‌آفرینان توجه کرد.


از جهت دیگر هم این‌گونه می‌شود پاسخ داد که در یک سیستم ممکن است با اولین حرکت ۸۰ درصد هدف را تحقق ببخشیم ولی برای ۲۰ درصد دیگر باید چندین سال تلاش و صدها اقدام انجام بدهیم، پیدا کردن آن نقطه اهرمی که با یک حرکت بتوانیم درصد بالایی از مقاوم‌سازی را در شهر پیاده کنیم، سؤال اصلی است. به اعتقاد من ‌بعد از عامل انسانی مهم‌ترین اهرم، چیزی است که ما در اقتصاد به آن «هزینه‌های مبادلاتی» می‌گوییم، می‌شود همه نابسامانی‌ها و عدم بهره‌وری‌های سازمانی و ... را در همین عنوان گنجاند، بنابراین هزینه مبادلاتی را بایستی در شهر کاهش بدهیم، یعنی هر جا که تعاملی قرار است انجام شود و اصطکاک وجود دارد، باید اصطکاک را کاهش بدهیم. خیلی از کارهای بدنه شهری ما با اصطکاک رو برو است، این از منظر منِ اقتصاددان است، برای اصطکاک زدایی هم گاهی لازم است، مقررات زدایی کرد، گاهی مقررات جدید گذاشت، گاهی وقت‌ها بایستی سیستم‌های حمایتی و مشاوره‌ای را تقویت یا گردش اطلاعات راه‌اندازی کرد. علاوه بر این از کجا باید شروع کرد، گاهی در مورد کار کوتاه‌مدت و گاهی در مورد نقطه اهرمی است، موردی که گفتم نقطه اهرمی است که سایر موارد در آن ظرف ریخته می‌شود.


مصداق دقیق این نقطه اهرمی در مدیریت شهری چیست؟


به نظر من بافت فیزیکی است، علمای معماری نظری دارند که معماری و مبلمان شهری محل سکونت فرد، رفتارهای فرد را متأثر می‌کند، به نظر می‌رسد روی محیط فیزیکی و مشخصات معماری شهری بایستی تأکید جدی کرد، متأسفانه خیلی‌ها در ایران معماری را یک امر خنثی در نظر گرفته‌اند یعنی فرض کردند چه آپارتمانی، چه ویلایی، همه‌اش یک شهر است و در مقاومتی کردن یک شهر تأثیری ندارد، درحالی‌که این‌طور نیست، معماری در سبک زندگی، اعتقاد، حلال و حرام شدن روابط و آرامش و امنیت ما خیلی مهم است، معماری فقط دکوراسیون داخلی یک ساختمان نیست، چینش کوچه و مبلمان شهری هم است.


  شرط لازم تجاری‌سازی توانایی‌هایی یک شهر، برندسازی است


برخی از مدیران شهری تصور می‌کنند که اقتصاد مقاومتی مسئولیت جدید و اضافه بر وظایف سازمانی‌شان است یا همان کارهای قبلی است، برای این چه باید کرد؟


نه‌تنها مدیران شهری، سایر مدیران هم وقتی مؤلفه‌های اقتصاد مقاومتی را مرور می‌کنند، می‌گویند این‌ها کارهایی است که قبلاً هم بایستی انجام می‌دادند و چه چیز جدیدی اضافه‌شده که بایستی انجام بدهیم؟ جوابی که می‌دهم این است که اقتصاد مقاومتی آمده تا جلوی «پارادوکس سنگاپور» را بگیرد، این پارادوکس می‌گوید که امکان دارد اجزای توسعه درست باشند ولی ترکیبشان هدف مقاوم‌سازی را برقرار نکند. ‏اقتصاد مقاومتی بسته سیاستی‌اش یکجا حکم یک سیستم‌عامل را در رایانه دارد، اگر سیستم شما ‎DOS باشد، ورد ‎98 را نمی‌تواند اجرا کند، گاهی می‌خواهیم از کامپیوترمان کار بیشتری بکشیم، مجبوریم سیستم‌عامل را هم‌تغییر بدهیم، حالا شاید تک‌تک قسمت‌های سیستم‌عامل مهم نباشد ولی سیستم‌عامل یکجا کارکرد خاصی دارد، اجازه می‌دهد شما از بستر کامپیوتر و داشته‌هایتان استفاده کنید، امکان دارد کامپیوتر شما پر از نرم‌افزار باشد اما اگر سیستم‌عامل بالا نیاید، کامپیوتر کار نمی‌کند، بسته اقتصاد مقاومتی را این‌گونه ببیند که یک سیستم‌عامل جدیدی برای مقاوم‌سازی اقتصاد است، اقتصاد ایران مقاوم بوده اما الآن می‌خواهیم با سیستم‌عامل جدیدی قوی‌ترش کنیم. برای همین توصیه می‌کنم ترکیب بسته سیاست‌های ابلاغی را ببینند و سیستمی به آن فکر کنند ولی اگر تجزیه‌اش کنند، شاید موارد مشابه زیاد دیده باشند اما مهم مجموع این سیاست‌هاست، بنابراین اقتصاد مقاومتی برای کشور و شهر نقش یک سیستم‌عامل را دارد، تفاوت شهر توکیو و نیویورک در تاب‌آوری در چه چیزهایی است؟ هر دو بیمارستان، آتش‌نشانی و پارک به تعداد مساوی دارند اما یک شهر تاب‌آوری و یک شهر کمتر است که به سیستم‌عامل شهری‌شان برمی‌گردد.


شما در صحبت‌هایتان به موضع نقش اساسی انسان در شهرها پرداختید، اما اگر نگاه سیستمی به موضوع اقتصاد مقاومتی داشته باشیم، برای تحقق هر برنامه‌ای، نیاز به یک اپراتور است، به نظر شما شهرداری‌ها برای تحقق اقتصاد مقاومتی، ازلحاظ نیروی انسانی سازمانی چه شکنندگی دارند؟


هویت و ماهیت شهرداری‌ها نباید با سازمان‌های اداری و بوروکراتیک اشتباه گرفته شود، اساساً شهرداری برای شهر است، نیروی انسانی که در شهرداری قرار می‌گیرد باید بداند که نماینده مردم است؛ امروزه شوراها در انتخاب مدیران شهری تأثیر دارند، این غیر از فرمانداری سیاسی است، اگر کسی که در شهرداری کار می‌کند، خودش را مثل حالتی فرض کند که در فرمانداری نشسته است و برای خودش سیستم بوروکراتیک قائل باشد، از شهرداری بودن می‌افتد. ‏نیروی انسانی باید خودش را نشسته در یک سازمان غیرانتفاعی مردم ببیند، شهرداری یک نوع NGO است. کارمند بنیاد خیریه نمی‌تواند مثل کارمند بانک باشد، شکنندگی ما آنجایی است که ساختارهای بوروکراتیک را برای خودمان ایجاد کنیم.


حسابداری اجتماعی در مدیریت شهری ما مغفول است


به نظر شما برای تحقق اقتصاد مقاومتی چقدر به بازسازی ساختارها، اختیارات و قوانین مدیریت شهری نیاز است؟


شهرداری برای تحقق اقتصاد مقاومتی نیازمند اختیارات و قوانین هستند، یک سری از قوانین ملی، دست شهرداری‌ها را در کار بسته است، اگر اقتصاد ملی برای اقتصاد شهری هویت مستقلی قائل نشود، اقتصاد شهری جان نمی‌گیرد، درحالی‌که اقتصاد شهری باعث تقویت اقتصاد ملی می‌شود؛ نمونه‌اش لایحه مدیریت شهری که انتخاب شهردار را می‌خواهد با پیشنهاد دولت انجام بدهد، به نظر من این اشتباه محض و ضد هدف مقاوم‌سازی اقتصاد شهری است. هر جا حکومت مرکزی اقتصاد شهری را محدود کند، موجب شکنندگی شهری می‌شود، قانون تجمیع عوارض را به‌عنوان‌مثال توضیح می‌دهم؛ یک تئوری علمی است که می‌گوید شما بابت خدماتی که ارائه می‌دهید و ارزش بازاری ندارد اما صرفه خارجی مثبت ایجاد کرده، باید مالیات‌بگیرید، فرق نمی‌کند چه کسی این مالیات را جمع می‌کند، مهم این است که به دست شهرداری‌ها برسد اما وقتی شهرداری را در این منبع درآمدی محدود می‌کنید، سراغ درآمدهای جایگزین یعنی تراکم فروشی و تخلف فروشی می‌رود، دولت مرکزی به‌جای کمک به شهرداری، تشویق کرد که تراکم فروشی کند و این خلاف اقتصاد مقاومتی است، بنابراین در عرصه‌های حیات اجتماعی و اقتصاد هر قانونی که شهرداری‌ها را محدود کند به همان میزان سبب شکنندگی می‌شود.


امروزه صحبت از حکمرانی و واگذاری تصدی‌گری‌های دولتی در کشور زیاد شده است، ازآنجایی‌که شهرداری‌ها در شهرها حرف اول و آخر مدیریتی را می‌زنند، عمق حکمرانی در شهرداری‌ها با نگاه اقتصاد مقاومتی چقدر اهمیت دارد و چگونه می‌توان آن را پیاده کرد؟


باید حاکمیت و حکمرانی را از عرصه‌های ملی بگیریم و به حکومت‌های شهری بدهیم اما به معنای این نیست که خود مدیریت شهری هم حکمرانی را به پیمانکاران برون سپاری  کند، امروز بحث میزان تصدی‌گری و حاکمیت است؛ آیا تصدی‌گری کنیم یا حاکمیت را به شخص دیگر واگذار کنیم؟ پاسخ این است که بستگی به عمق حکمرانی‌مان دارد، هرچقدر شهرداری‌ها به لحاظ سازمانی و ابزار، عمق حکمرانی بالاتری داشته باشند، لازم نیست کار را خودشان انجام بدهند، می‌توانند به بخش خصوصی بسپارند، اگر شهرداری به دلایل مختلف مثل ضعف شهردار یا عدم اجازه ساختارهای سیاسی، قابلیت اعمال حکمرانی را ندارد، نباید چنین کاری بکند، الان می‌گویند شهر متعلق به شهرداری‌هاست اما بیمارستان‌ها یا آموزش‌وپرورش به او تعلق ندارد.


در چنین شرایطی شهرداری‌ها رو به تمرکز می‌آورند و از مشارکت خصوصی استفاده نمی‌کنند، الان مدیریت شهری واحد نداریم و به اجزای کوچکی شکسته شده که هماهنگی آن خیلی سخت است، بخش صنعت دست یک اداره کل، بخش مالیات دست یک اداره کل، بخش آموزش‌وپرورش هم همین‌طور است.


یکی از بندهای اقتصاد مقاومتی بر سهم بری عادلانه عوامل زنجیره تولید تأکید دارد، ازآنجایی‌که شهرداری‌ها هم در زمینه‌های مختلف عمرانی، زیست‌محیطی و فرهنگی فعال هستند، آیا این موضوع در شهرداری‌ها قابل‌پیگیری است؟ به‌طور نمونه چگونه می‌تواند در فعالیت های شهرداری سهم بری عادلانه عوامل را در نظر گرفت؟


پاسخ سوالاتان را به‌گونه‌ای دیگر می‌دهم، در تمام سیستم‌ها و سازمان‌هایی ارائه‌دهنده خدمات که خدماتشان ارزش بازاری ندارد اما صرفه‌های خارجی مثبت تلقی می‌شود، حتماً نیاز به حسابداری اجتماعی هستیم، این در مدیریت شهری ما مغفول است لذا ارزش واقعی خدماتی که شهرداری تولید کرده، تصریح نمی‌شود. شهرداری‌ها بایستی برای حسابداری اجتماعی صرفه‌های خارجی جدی باشند، ما خدمتی داریم به اسم پسماند که هزینه تمام‌شده‌ای دارد اما نمی‌شود صرفاً هزینه‌های ساده آن را محاسبه کرد؛ باید فایده‌های اجتماعی این کار دربیاید و به ارزش کار اضافه شود. اگر می‌خواهید برای پسماند عوارض بگیرید، سؤال می‌شود که از خانه‌های بالاشهری چه قدر و از خانه‌های پایین‌شهری چقدر بگیریم؟ یک نگاه می‌گوید هرکسی به‌اندازه مصرفش، پرداخت کند اما خانه‌های پولدار که جمعیت کمتری دارند، آشغال کمتری تولید می‌کنند، پس عوارض پسماند کمتری بایستی بدهند، نگاه دوم می‌گوید، ملاک را ارزش ساختمان بگذار، اما کدام نگاه به سهم‌بری عادلانه نزدیک است؟ این‌ها در اقتصاد بحث می‌شود، نمونه‌ای که گفتم در مورد انگلیس تحقیق‌شده بود. در مورد اتومبیل، ماشینی که ۱۰۰ میلیون می‌ارزد و نو هست عوارض بیشتری بدهد یا ماشینی که ۱۰ میلیون است و کهنه و آلودگی ایجاد می‌کند؟ نگاه عامیانه می‌گوید هرچقدر ماشین گران‌تر، عوارض بیشتر ولی نگاه دیگر می‌گوید هرکدام که صرفه خارجی منفی دارد؛ در این حالت کسی که ماشین کهنه دارد، انگیزه دارد که ماشینش را ارتقا بدهد اما زمانی که عوارض بیشتر را از ماشین‌های گران بگیریم، انگیزه ندارد. این مثال‌ها در موارد دیگر هم هست که بایستی کار کارشناسی شود، مثلاً عده‌ای می‌گویند، هر کس فایده اجتماعی بیشتر برده است، بیشتر هم عوارض بدهد اما استثنائاتی دارد، خیلی وقت‌ها کسانی بیشترین فایده اجتماعی را استفاده می‌کنند که بیشترین فایده را هم می‌دهند، مثل اقشار پایین یک جامعه یا هر آن‌که صرفه خارجی منفی بیشتری تولید می‌کند، باید بیشترین عوارض را هم بدهد، ولی اگر چنین نظری را اجرا کنیم خلاف عدالت است، چون اقشار پایین گاهی مجبور به تولید صرفه‌های خارجی منفی هستند، از نگاه دیگر نباید آن‌ها را هم تشویق کرد، پس‌ازاین لحاظ موضوع پیچیده‌ای است که موضوع به موضوع بایستی بر روی آن کارکرد.


با استانداردسازی می‌توان ظرفیت صادرات خدمات فنی و مهندسی و حتی رویه‌ها و دستورالعمل‌ها را داشت؟


اگر منظورتان تجاری‌سازی توانایی‌هایی یک شهر است، درست می‌گویید، شرط لازمش هم برندسازی است، مثلاً مشهد که در یک بازه کوتاه چند میلیون زائر را مدیریت می‌کند، می‌گوید در مورد نانوایی‌هایم مدل خاصی را پیاده  و آن را هم ثبت هم می‌کند، آن‌وقت اگر نیویورک بخواهد استفاده کند باید حق لایسنس بدهد، ازلحاظ تئوری شدنی است، حتی شما لایسنس داشته باش و شهری به شهری در داخل کشورمان بفروشد.


نقش شهرداری‌ها را در کارآفرینی شهری و افزایش مشارکت آحاد مردم در اقتصاد را چگونه می‌بینید؟ وجود بانک شهر که متعلق به شهرداری‌هاست را چقدر در این زمینه مؤثر می‌دانید؟


کارآفرینی دو جزء دارد، جزء نوآوری و جزء ریسک‌پذیری، ضرب این دو کارآفرینی شهری می‌شود اما هر دو این‌ها به ساختارهای حمایتی و بیمه‌ای برمی‌گردد که هم ریسک و هم منابع مالی را تأمین کند، بانک و بیمه دو نهاد مالی هستند که کار یکی تأمین اعتبار و کار یکی تأمین ریسک است.شهر به ما هو شهر و به مثابه یک اقتصاد حتماً نیازمند یک بانک است، بانکی که می‌تواند برای همین فرصت‌های مختلف شهری خلق اعتبار کند چراکه نظام مالی متعارف ممکن است ریسک و نوآوری‌ در پروژه‌های شهری را نفهمد و پای‌کار نیاید اما بانک شهر می‌فهمد، بانک شهر درواقع یک بانک تخصصی است، به همان دلیل علمی که می‌گوییم نمی‌توانیم تنها بانک ملی داشته باشیم و بانک کشاورزی هم لازم است، بانک شهر هم لازم است، کارآفرینی بدون داشتن بانک، بیمه ممکن نیست.یک مثال دیگر بگویم در مورد اغلب اماکن عمومی شهر هم همین مسئله هست، شهرداری باید آن‌ها را بیمه کند، اتفاقاً بازار خوبی هم هست و درآمدزا هم هست، برای همین توصیه می‌کنم در کنار بانک، بیمه شهر هم راه بیافتد اما به‌شرط این‌که بانک شهر واقعاً خودش را متعلق به شهر بداند نه مثل بانک کشاورزی یا سایر بانک‌ها که در عرصه تجارت و مسکن هم وام می‌دهد! بانک شهر یک بانک تجاری نیست، یک بانک توسعه‌ای و سرمایه‌گذاری است، بانک تجاری با بانک توسعه‌ای فرق دارد.


 
مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

شروع یک‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ انقلاب ‌‌‌‌‌‌‌‌در ‌‌‌‌‌‌‌درمان طاسی سر

برای یلدای امسال بهتر برنامه بریزید

ایران ناجی مزارع کاکائو در ساحل عاج

ایران به دنبال وصول طلب نفتی از کره‌جنوبی

روایت متفاوت دولت از کسری بودجه 99

بخشنامه جدید گمرک برای جلوگیری از ناهماهنگی‌ها

بازار جذاب گواهی سپرده در بورس کالا

پیش‌بینی قیمت دلار تا پایان سال

تذکر مهم به کسانی که در پی دوگانه سوز کردن خودرو هستند!

کاغذهای دپوشده در گمرک به‌زودی در راه بازار

دوست دارید ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌یک وب سایت شیک شبیه برندهای‌‌‌‌‌‌‌‌‌ بزرگ بسازید؟!

افشاگری ولایتی از طرح و برنامه آمریکایی‌ها

ادعای مقام آمریکایی: هر جا ایران هست تظاهرات ادامه می‌یابد

رایزنی ظریف با مقامات لهستانی و عراقی در حاشیه «فروم دوحه»

تصمیم شورای عالی فضای مجازی درباره شبکه ملی اطلاعات

معصومه ابتکار: تنها راه تغییر صندوق رای است

ماجرای ازدواج دخترِ زیباکلام با پسرِ توکلی

امید اصلاح طلبان به پیروزی در انتخابات مجلس

جزئیات دیدار لاریجانی با رئیس مجلس ملی کبیر ترکیه

پاسخ صریح خسروی به خیال‌پردازی‌های برایان هوک

فرمانده آمریکایی: چین به دنبال ارعاب منطقه است

پنجاه و هفتمین شنبه اعتراضی در فرانسه

مردم عراق از آمریکا شاکی شدند

هیأت دیپلماتیک لیبی در مصر از طرابلس اعلام جدایی کرد

درگیری میان نیروهای ضد شورش و معترضان در بیروت

پیش به سوی برگزیت

وزیر خارجه قطر: با امارات مذاکره‌ای نداشته‌ایم

پاکستان مبارزه با مواد مخدر و مشروبات را جدی گرفت

نظر آمریکایی ها در مورد استیضاح ترامپ

بایکوت معنادار سندرز توسط رسانه ها

مه سنگین ورشو بر اثر ترکیدن لوله آب گرم در سرمای زیر صفر

ماجرای پیدا شدن قرص در کیک‌ های بسته‌بندی

قصه پرند، دختری 8 ساله با آرزویی صورتی

خبرِ خوب وزیر برای معلم‌ها

لحظه شکار سگ نگهبان توسط پلنگ گرسنه!

جنجال سوالات آزمون وکالت

سوداگری با سلامتی مردم

فردا مدارس تهران تعطیل است

کشف کیک‌های آلوده به قرص در شهرستان بهمئی

سر و کله "بوی نامطبوع" دوباره پیدا شد