رصد

کد خبر: ۸۲۶۳۵
تاریخ انتشار: ۱۲ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۲:۳۳
محور اصلی گفت و گو با فرشاد فاطمی، استاد اقتصاد دانشگاه شریف بررسی تاثیرات بودجه 95 بر معیشت و رفاه خانوارهاست. سوالی که فاطمی در پاسخ به آن می گوید نه افزایش قیمت بنزین منجر به تورم می شود و معیشت خانوارها را هدف قرار می دهد و نه حذف یارانه ها در معیشت تعداد زیادی از یارانه بگیران خللی وارد می کند که دولت نگران آن باشد. فاطمی می گوید اصلاح قیمت حامل های انرژی مترسکی است برای ترساندن سیاستمداران. برای همین دولت باید شجاعت داشته باشد و دست به تغییراتی بزند و از هزینه های سیاسی آن نترسد. وی می گوید ما در دوره های دو ساله همیشه انتخابات داریم. اگر قرار باشد هر بار دولت و مجلس به دلیل انتخابات بخواهند فعالیت های اصلاحی را متوقف کنند، عملا در این کشور هیچ کاری انجام نخواهد شد. به عقیده فاطمی برخی از علامت هایی که از بودجه شنیده می شود، علامت های خوبی است اما باید دید اگر بودجه برخی از بخش ها مانند یارانه و حامل های انرژی کمتر شود، این هزنه ها به کدام بخش می رود؟
-- بودجه 95 چه تسهیلاتی برای افزایش رفاه پیش بینی کرده است؟

اجازه دهید قبل از این که وارد جزئیات شویم، یک اصل کلی را یادآوری کنم. بودجه نزدیک ترین سند برای تحقق اهدافی است که دولت می خواهد در جامعه دنبال کند. چون بودجه سندی است که نشان می دهد دولت می خواهد چگونه درآمد کسب کند و آن را از چه طریقی هزینه کند. برخی به بودجه به عنوان یک سند کم اهمیت توجه می کنند و تصور می کنند بودجه فقط بیان کننده دخل و خرج امروز دولت است. اما دخل و خرج جاری دولت باید به گونه ای باشد که به ما برای رسیدن به اهداف بلندمدت کمک کند. به همین دلیل است که بسیاری از کارشناسان می گویند بودجه آیینه تمام نمای کیفیت سیاست گذاری دولت هاست. در حقیقت سند بودجه مانند دخل و خرج خانواده است. از نحوه دخل و خرج روزانه خانواده است که می توان گفت آیا برای یک خانواده می تواند اتفاقات بزرگی مانند خرید مسکن، خودرو و سرمایه گذاری رقم بخورد یا نه. پس از این نظر، بودجه سند بسیار مهمی است. اما در مسئله رفاه باید بگوییم که بودجه از دو طریق می تواند بر رفاه تأثیر بگذارد. بخشی از طریق هزینه های دولت برای تولید کالاهای عمومی که این کالاها می تواند بر رفاه افراد تأثیر بگذارد. بخشی هم صرف حمایت های رفاهی مستقیم از گروه های هدفی می شود که دولت تعیین می کند.


-- یارانه ها احتمالا جزو آن دسته از حمایت هایی است که دولت مستقیما در حوزه رفاه پرداخت می کند. از این منظر یارانه ها چه تأثیری بر رفاه دارد؟


داستان یارانه ها مانند یک چینین شکسته است که دولت می خواهد آن را بند بزند. بند زدن این چینی شکسته خیلی سخت تر از این است که بخواهید یک نظام هدفمند کردن یارانه ها را از ابتدا طراحی کنید. در حالت کلی هر نظام حمایت اجتماعی باید چند خصوصیت داشته باشد، از جمله این که حمایت ها باید گروه خاصی را هدف قرار دهد، زمان دار باشد و ضمنا حمایت ها مشروط باشد. سیستم حمایت اجتماعی نمی تواند همیشگی باشد. زمانی که دولت برنامه رفاه اجتماعی را اجرا می کند، باید مرتب افراد مورد حمایت را بازنگری کند تا ببیند کدام افراد دیگر به حمایت نیاز ندارند و در مقابل از افرادی که به واسطه شرایط جدید نیاز دارند، حمایت کند. از طرف دیگر این حمایت ها باید سررسید داشته باشد و نمی تواند همیشگی باشد. سومین ویژگی این است که حمایت ها باید برای اهداف مشخصی باشد. مثلا خانوارهایی حمایت شوند که فرزند در سن تحصیل دارند یا خانوارهایی مورد حمایت قرار گیرند که بیمار صعب العلاج دارند اما یارانه ها در کشور ما هیچ کدام از این سه ویژگی مهم و اصلی را ندارد. یعنی گروه خاصی را هدف قرار نداد.در ضمن در این شش سال هم هیچ بازنگری انجام نشد که کدام گروه ها و افراد باید از زیر چتر حمایتی خارج شوند. علاوه بر این سررسید پرداخت یارانه ها مشخص نشده است. دولت تا کی می خواهد این یارانه ها را بپردازد؟ آیا می خواهد این پرداخت همیشگی باشد! در مورد این که این شکل پرداخت یارانه بهتر بود یا شکلی دیگر، می توان صحبت کرد اما هر راه حلی با منطقی متفاوت ارائه می شود و به یک نتیجه ختم نمی شود. اگر قرار باشد در مورد شرایط فعلی صحبت کنیم باید بگویم مجلس از دولت خواسته یک سوم یارانه بگیران را حذف کند. به هر حال این کار خوبی است اما چند نگرانی عمده وجود دارد و دولت باید بتواند به این نگرانی ها به درستی پاسخ دهد.


-- چه نگرانی هایی؟


قرار است 24میلیون نفر شناسایی شوند. این افراد قرار است چگونه شناسایی شوند. یک راه که به نظر می آید در ذهن برخی از دولتمردان است این است که طی یک فرایند بوروکراتیک بسیار بزرگ، داده های متنوعی از مراکز آماری و اطلاعاتی را یک جا جمع کنیم. شاخصی از دل آن در بیاوریم و در نهایت با آن شاخص افراد را حذف کنیم. معیار این حذف هم درمد یا ثروت افراد است. اما دولت دقت کند اولین نفری که حذف می شود یا آخرین نفری که یارانه می گیرد، اختلاف بسیار ناچیزی دارد. فرض کنید فردی در ماه دو میلیون و 900 هزار تومان درآمد دارد حذف می شود. در این حالت درآمد خانواری که یارانه می گیرد خود به خود از فردی که حذف شده بیشتر می شود. دولت با چه استدلالی می خواهد فردی را که سه میلیون تومان درآمد دارد حذف کند و فردی را که دو میلیون و 950 هزار تومان درآمد دارد حذف نکند؟ این داستان آن چنان پیچیده است که راه حل های یک جمله ای برای آن جواب نمی دهد. ممکن است راه حل یک جمله ای این مسئله را در صحن مجلس و قانون بودجه حل کند، اما در عمل پیچیدگی های بسیار دارد.


-- اختلاف دولت و مجلس هم در جریان بررسی بودجه همین بود. دولت به معیار درآمد انتقاد داشت. از طرفی وزارت رفاه هم می گوید بانک هایی دارد که ثروت افراد را می سنجد و نه درآمد افراد را.


من یک نگرانی دارم. نگرانی نه به عنوان اقتصاددان بلکه به عنوان عضوی از جامعه. من چقدر دلم می خواهد افراد وزارت رفاه به حساب های شخصی آحاد جامعه سرک بکشند؟ این یک نکته عمده است. آیا این کار درستی است و با اصولی که ما می گوییم قرار است امنیت اطلاعات خصوصی افراد جامعه را حفظ کنیم همخوانی دارد؟


-- دولت می گوید سرکشی به حساب های شخصی خط قرمزا ست و رئیس دولت آن را ممنوع کرده است.


دولت می گوید بانک های اطلاعاتی را یک جا جمع کرده و می تواند از این بانک های اطلاعاتی استفاده کند. حالا ممکن است این دولت به بانک اطلاعات درآمد یا حساب افراد سرکشی نکند. اما ما مطمئن نیستیم فردی که بعد از این به سر وقت این اطلاعات می آید قرار است از این داده ها کجا و به چه نحو استفاده کند. ما از مردم هیچ اجازه ای برای استفاده از اطلاعات آن ها نگرفتیم. یک لحظه همین جا توقف کنید و بیایید فکر کنیم اگر ما قرار بود از ابتدا یک نظام یارانه ای خوب طراحی کنیم، چه می کردیم؟ ما یک نظام حمایتی برای حمایت از اقشاری که آسیب پذیرند، می خواستیم. نظام بهینه این بود که ما شرایطی را تعیین می کردیم و اگر افرادی این شرایط را داشتند مشمول دریافت یارانه می شدند. در این حالت افراد متقاضی باید در سیستمی ثبت نام و اعلام می کردند شرایط دریافت یارانه را دارند. با این ثبت نام فرد متقاضی یارانه به دولت مجوز می داد به حساب های درآمدی و بانکی اش هم سرکشی کند. در این حالت اگر معلوم می شد فرد متقاضی دارای شرایط دریافت یارانه نیست، به تناسب جریمه می شد. در این حالت معیاری هم که برای دریافت یارانه وضع می شد یک بعدی نبود.


-- خب ما سال هاست که چنین مکانیسمی را در بهزیستی یا کمیته امداد داریم.


بله، دقیقا. مکانیسم های جایگزین برای این کار سال هاست در کشور ما وجود دارد. بهزیستی و کمیته امداد سال هاست با چنین مکانیسمی کار می کنند. یعنی افراد تقاضا می کنند که تحت پوشش این نهادها قرار بگیرند. این تقاضا بررسی می شود و اگر افراد واجد شرایط باشند تحت حمایت قرار می گیرند.


-- اما این برای زمانی است که فرض کنیم هنوز سیستم پرداخت یارانه فعلی راه نیفتاده. اما هم سیستم یارانه وجود دارد هم مجلس امسال از دولت خواسته با معیار درآمد یارانه افراد را حذف کند. این اقدام چقدر می تواند در راستای ایجاد یک سیستم بهینه رفاهی باشد؟


یک نکته وجود دارد. تصور من این است اگر یارانه نقدی حدود دو میلیون تومانی (حدود مبلغ دریافتی خانوار چهارنفری در حال حاضر) خانواری که 35میلیون تومان در سال درآمد دارد، حذف شود تأثیری بر زندگی شان نمی گذارد. اما در این حالت فقط مسئله مال قضیه مهم نیست. ممکن است فرد ببیند یارانه اش در حالی قطع شده که همسایه یا دوستش با شرایطی کاملا مشابه یا حتی بهتر، همچنان یارانه می گیرد. این حس ممکن است نارضایتی به همراه داشته باشد. ابعاد اجتماعی این طرح خیلی دشوار است. من پیش بینی می کنم دولت در انتهای امسال تنها یارانه بخشی را حذف کند و به حذف 24میلیون نفر نمی رسد. چون هرچقدر تعداد حذف شده ها بیشتر شود تعداد اعتراضات هم افزایش می یابد. در این حالت دولت نیاز به یک ساختار بزرگ تر و بوروکراسی پیچیده تر برای پاسخگویی به اعتراضات دارد. از طرفی اگر دولت بخواهد یارانه 24میلیون نفر را حذف کند، حداقل باید پرونده 40میلیون خانوار را بررسی کند و این ها همه دشواری ها و پیچیدگی های خاص خودش را دارد. گرفتاری های دولت از این جنبه افزایش می یابد.


-- خب راهکار چیست؟


راهکار این مسئله خیلی سخت است و خود به یک مطالعه مستقل نیاز دارد. این طرح از پایه ایراد دارد. در همه کشورها وقتی افراد قرار است از حمایت دولتی برخوردار شوند، این دریافت باید همراه با پرداخت هزینه باشد. منظورم هزینه مالی نیست. درخواست یارانه نباید خیلی ساده باشد. در عصر کامپیوتر در کشورهای کاملا پیشرفته افراد اگر یارانه می خواهند باید فرم دستی پر کنند، این فرم کاغذی را پست کنند و یک یا دو ماه منتظر بررسی نتایج بمانند و از همه مهم تر بپذیرند که دولت به اطلاعات مالی شان دسترسی داشته باشند. این ها همه ابزاری است که از طریق این هزینه، افرادی که مستحق دریافت آن حمایت اجتماعی نیستند، منصرف شوند. ما هم باید به سمت این مکانیسم می رفتیم. اگر فرد می خواهد حمایت دریافت کند، باید هزینه ای بپردازد. تا زمانی که سیستم نقص دارد این مشکل هم ادامه دارد. کار دولت کمی سخت است. از یک طرف درآمد نفتی کم شده، از طرفی مجلس مکلفش کرده که یارانه ها را حذف کند. این ها همه تبعات سیاسی دارد. آن هم در شرایطی که امسال به رغم خواسته دولت، بنزین هم دونرخی شده و مسئله افزایش قیمت آن مطرح است. من در مورد بنزین ایده ای دارم. الان بهترین زمان برای اصلاح قیمت حامل های انرژی است چون قیمت حامل های انرژی در بازارهای جهانی به حداقل رسیده است و دولت می تواند یک بار برای همیشه مسئله قیمت بنزین را حل کند.


-- دولت امسال گرفتاری های بسیاری دارد. بار سیاسی این تغییرات هم مضاف بر این مشکلات می شود.


من قبول دارم اما این تصمیم شجاعت سیاسی می خواهد.


-- ما داریم ابعاد اقتصادی قضیه را می بینیم. بررسی ها نشان می دهد بنزین در سبد هزینه خانوارها سهم هشت درصدی دارد. اما ابعاد روانی آن زیاد است. آن هم برای دولتی که قرار است خرداد 96 وارد کارزار انتخاباتی شود.


تجربه سال 94 به ما نشان داد ابعاد روانی گرانی سوخت بر تورم از میزانی که بسیاری از افراد عادی و حتی برخی اقتصاددانان طرح می کنند کمتر است. ما در سال 94 بنزین را از 700 به 1000تومان رساندیم. اگر از کارشناسان می پرسیدیم شاید تورم 20 تا 30درصدی را پیش بینی می کردند اما دیدیم که چنین تورمی ایجاد نشد. دولت باید بداند اگر انضباط پولی داشته باشد تغییر قیمت حامل های انرژی تأثیر چندانی بر تورم نمی گذارد.تجربه سال های قبل تر هم نشان داد همان زمان هم که قیمت حامل های انرژی کاملا ثابت بود، بی انضباطی در سیاست های پولی تورم ایجاد می کرد و کشور تورم بالای 35درصد را تجربه کرد. من نمی گویم افزایش نرخ حامل های انرژی در تورم تأثیری ندارد، دارد اما اثر تورمی بلندمدت ندارد. سال گذشته هم دیدیم که اثر روانی نداشت. اصلاح قیمت حامل های انرژی مترسکی است که بی جهت سیاستمداران را از آن می ترسانند، اما تأثیری بر رفاه و معیشت نخواهد داشت. الان قرار است بنزین دونرخی شود. نرخ پایه مشخص است ما مجلس نرخ دوم را مشخص نکرده همین نشان می دهد مجلس نخواسته هزینه سیاسی این افزایش قیمت را بپذیرد و خواسته این هزینه را به دولت تحمیل کند. بهترین زمان است که دولت در قالب یک طرح درست مسئله قیمت حامل های انرژی را حل کند. می دانید که می توان با روش های حسابداری قیمت تمام شده بنزین را به نحوی حساب کرد که نرخ بنزین 800 تومان شود یا 2000تومان. دولت باید پیشنهاد مشخصی بدهد و مسئله بنزین را به صورت قاعده مند و با ملاک گرفتن قیمتهای بین المللی و البته راه حل هایی برای هموار کردن نوسانات حل کند.


توجه کنیم حجم ثروتی که از این ملت بابت پایین نگه داشتن مصنوعی قیمت حامل های انرژی به هدر رفته چقدر بوده است و این ثروت چگونه می توانست تأثیر رفاهی مستقیم و  غیرمستقیم بر خانوارها بگذارد. فراموش نکنیم که ما در دوره های دوساله همیشه انتخابات داریم. اگر قرار باشد هر بار دولت به دلیل انتخابات بخواهند فعالیت های اصلاحی را متوقف کنند عملا در این کشور هیچ کاری انجام نخواهد شد. حتی اگر این کار هزینه دارد باید سیاستمداران شجاع باشند و هزینه را بپردازند.


-- مسئله رفاه همیشه دغدغه دولت ها بوده است. اما آیا باید مسئله رفاه مستقیما در بودجه ارائه شود؟


قطعا همه افراد دوست دارند چه خودشان و چه دیگران از سطح بالایی از رفاه برخوردار باشند. اما ایندوست داشتن ها هزینه هایی دارد هرچند بلندپروازی هایی برای تأمین رفاه مردم در کوتاه مدت آرمانی است اما دولت باید به جیب خود نگاه و بر اساس آن خرج کند. تأمین رفاه افراد مستلزم پرداخت هزینه است. بودجه یک سند است و مهم ترین خصوصیت آن این است که باید درآمدها و هزینه های آن متعادل باشد. یعنی هر حمایتی در جهت ایجاد رفاه افراد باید در بودجه تأمین شود. سال 95 سال خوبی از محل درآمدها نیست. به همین دلیل اهداف بودجه ای هم باید متعادل شود. درست مانند دخل و خرج یک خانواده. اگر یک سال درآمد خانواده کم شود خانواده تصمیم می گیرد کمتر خرج کند. از هزینه های غیرضرور می زند اما هزینه های ضروری را می پردازد. دولت هم در سال 95 همین مشکل را دارد. سال 94 برای اقتصاد ما سال خوبی نبود، پس درآمد مالیاتی سال 95 خیلی خوب نخواهد بود. وضعیت درآمدهای نفت هم بهتر خواهد شد اما بعید است خیلی جهش کند.


-- خب دولت را همان خانواده بدانیم. از هزینه کدام بخش ها می توان حذف کند و از کدام بخش نمی تواند؟


الان دو سال است دولت بودجه زیادی را صرف بخش سلامت و بهداشت کرده است. اما آیا آن هزینه واقعا بهینه صرف شده است؟ من نمی گویم نشده، اما دلیلی هم نمی بینم که بگویم بودجه این بخش منجر به رفاه شده است. من نمی گویم بودجه سلامت را کم کنیم اما باید مطمئن باشیم بودجه در محل درستی هزینه می شود. یارانه های غیرمستقیم انرژی را هم باید کم و در نهایت حذف کنیم. هیچ توجیهی ندارد که دولت در این سطح به انرژی یارانه بدهد. این دو بخش را اگر مورد بازبینی قرار دهیم منابع خوبی به ما می دهد. در مقابل مناسب است با بازبینی بودجه این دو بخش، برای برابری آموزشی بیشتر هزینه کنیم. یکی از نقاط قوت ما در دهه های قبل سیستم آموزشی یکپارچه بود که از دهه های 20 و 30 پایه گذاری شد. من با به کار کردن لفظ عادلانه در بخش های مختلف مشکل دارم اما به نظرم در بخش بهداشت و آموزش لفظ عادلانه بسیار کارامد است.


-- اما در اقتصاد و کشور ما اصولا به لایه های رویی رفاه توجه می شود. مانند همین یارانه یا بحث سلامت اما به لایه های زیرین کمتر توجه می شود.


این نیازمند دادن آگاهی است و رسانه ها و مدرسان دانشگاه ها می توانند در این زمینه موثر باشند. یعنی به مردم آگاهی بدهند به جای این که از دولت یارانه انرژی بخواهید، آموزش خوب بخواهید. چون این وظیفه ذاتی دولت است که حداقل آموزش و بهداشت را برای همه فراهم کند. اما در همه این سال ها تنها به رفاه از منظر پرداخت یارانه نقدی و کمک های مستقیم توجه شده. من فکر می کنم سیاستهای مقابله با فقر هم نیازمند بازنگری است که می شود در قالب هدفمندی یارانه ها آن را بررسی کرد.باید دید رویکردهای بهینه مبارزه با فقر کدام است و به جای مقابله با عوامل بیرونی فقر به ریشه های ایجاد شده آن بپردازیم. برخلاف تصور این کار هم سخت نیست. مثلا اگر اعتیاد در کشور ما منجر به فقر می شود از کودکان بی سرپرست و دارای سرپرست معتاد بهتر نگهداری کنیم. اما این ها همه برای دولت هزینه دارد و دولت بزرگ ما اگر بخواهد در این بخش ها هزینه کند باید هزینه های دیگر را حذف کند. باید قبول کنیم وظایف دولت مدرن خیلی کمتر از وظایفی است که دولت ما انجام می دهد، اما کیفیت آن باید بسیار بالاتر باشد. دولتی که بخواهد هم قیمت پرتقال را تعیین کند، هم کاغذ ناشر را بدهد، هم خودرو بسازد، هم متولی تولید منسوجات باشد و هم سیاستگذار و مجری رفاه باشد، دولت خوبی نیست و نمی تواند عملکرد خوبی در همه این حوزه ها داشته باشد.


-- شما می گویید دولت باید برخی از یارانه ها مانند یارانه مستقیم یا انرژی را حذف کند. امسال خواه ناخواه بودجه به همین سمت رفته است. می توانیم بگوییم بودجه امسال از لایه های رویی رفاه دور شده؟ البته بگویم این نگرانی هم هست که در نبود درآمد کافی، بخش های دیگر رفاه هم نادیده گرفته شود.


برخی از علامت هایی که از بودجه شنیده می شود، علامت های خوبی است اما باید دید اگر در برخی از بخش ها مانند یارانه و حامل های انرژی کمتر هزینه کنیم، این هزینه ها به کدام بخش می رود؟


دولت امسال درگیر تأمین هزینه های جاری خود است. برای همین نگرانی شما کاملا درست است. اما دقت کنید از سوی دیگر بخشی از هزینه های دولت که رفاه را افزایش می دهد مستقیما به هزینه های رفاهی باز نمی گردد. اگر دولت کمک کند که شغل ایجاد شود رفاه هم ایجاد می شود. لزوما هزینه هایی که دولت در سرفصل رفاه می کند اثر رفاهی ندارد. همان طور که اگر دولت در سرفصل های دیگر با هوشمندی عمل کند هزینه سرفصل های دیگر می تواند منجر به رفاه شود. مثلا حالتی را فرض کنید که سرمایه گذاری منجر به افزایش نرخ رشد اقتصادی و کاهش بیکاری شود. یا ورود سرمایه گذاران خارجی به ایجاد شغل کمک کند. در این حالت اقداماتی که فضای کسب و کار را برای سرمایه گذاری مناسب کند، تأثیرات بیشتری بر رفاه می گذارد. چون در این حالت با بهبود شرایط اقتصادی جامعه، گروه هدفی که نیاز به حمایت مستقیم دارند کمتر می شود و می توان به افراد نیازمند بیشتر کمک کرد.

مطالب مرتبط
برچسب ها: مطالب مجلات
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

آنالیز رفتار بازارها در ۲ ماهه نخست سال ۹۸

گشت دبیر ستاد تنظیم بازار برای پیگیری اوضاع بازار

سه پیش‌بینی برای تورم در سال ۹۸

هشدار به خودروسازها

سازمان تعزیرات و مسئله دریافت وصول یک جریمه 8 میلیاردتومانی

موج سواری سودجویان، علت گرانی های اخیر

رفت‌وبرگشت قیمت‌ها و نوسانگیری کوتاه‌بُرد

حمایتِ سازمان حمایت از پراید 60 میلیونی؟!

دستیار ویژه وزیر صنعت: ۱۰۰ هزار خودرو به بازار می‌آید

اسکوتر ۱۲ میلیون تومانی BMW رونمایی شد

روحانی: قطعاً از رنج و مشکلات مردم خبر دارم

دیدار ظریف با نخست‌وزیر عراق

رمزگشایی از حملات ترامپ به ایران

بسته جامانده‌های ۴ خرداد

عراق بین ایران و آمریکا

یکشنبه تاریخی؛ سرانجام عصر ائتلاف اصلاح طلبان و اعتدال گرایان؟

ماجرای بازداشت مهندس ایرانی در فرانسه به کجا رسید؟

عطریانفر: اصلاح‌طلبان در سال ۸۸ هزینه بیهوده دادند

جلسه شورایعالی انقلاب فرهنگی به ریاست لاریجانی برگزار می شود

دلیل رفتن ترامپ به ژاپن بعد از سفر ظریف

درگیری شدید میان معترضان و پلیس فرانسه در پاریس

فرودگاه بین‌الملی «الحدیده» یمن گلوله‌باران شد

حملۀ لیون؛ تشدید تدابیر امنیتی و ایجاد محدودیت برای جلیقه زردها

شلیک قایق توپدار ارتش رژیم صهیونیستی به سوی قایق لبنانی

کشته شدن ۱۴ نفر از نیروهای خلیفه حفتر در جنوب طرابلس

حمله به یک مسجد در آلمان

رقبای جانشینی «ترزا می» کیستند؟

واکنش تند دبیرکل سازمان ملل به نامه منصور هادی

می، تاچر دوم نشد

کشتی یخ‌شکن هسته‌ای جدید روسیه به آب انداخته شد

یک دختر ایرانی رکورد هوش "انیشتن" را شکست

تصاویر هولناک از آغاز سیل در سربیشه

خداحافظی چند روزه از شهر!

کشف ٢ جمجمه انسان در ارتفاعات دربند

آیا زیر پای تهران خالیست؟

انا مجنون الرقیه (س)

"داریم می‌ریم که یک ایران خیالش راحت باشه"

2 سال حبس در انتظار فرزندان بی معرفت

طوفان فروکش کرد؛ رگبار در راه پایتخت

طنین ندای الغوث الغوث در آسمان ایران و کشورهای اسلامی