رصد

کد خبر: ۸۴۰۱۷
تاریخ انتشار: ۲۸ ارديبهشت ۱۳۹۵ - ۱۲:۵۹

چند روز پیش که مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس اعلام کرد میزان برداشت ایران از میادین مشترک تا پایان امسال به اندازه قطر می رسد. برخی از کارشناسان و نخبگان این صنعت انگشت تعجب به دهان گرفتند و این گفته شعبانپور را ادعایی بیش ندانستند. شاید مدیرعامل شرکت نفت و گاز که از مدیران با تجربه صنعت گاز کشور است. ادعایی نزدیک به واقعیت کرده باشد اما نحوه اطلاع رسانی سبب شده شفاف سازی لازم درخصوص اقدامات صورت رگفته انجام نشود و فعالیت های مهم دولت در صنعت نفت کشور در حد و اندازه کافی مطرح نشود. با توجه به اهمیت بحث موضوع را با اقتصاددانان سرشناس حوزه انرژی مطرح کردیم. مهدی عسلی در گفت و گو با تجارت فردا شرح می دهد که چگونه ما به تولید برابر با قطر تا پایان امسال دست خواهیم یافت و با توجه به تکنولوژی پایین صنعت نفت و گاز در کشور سرمایه گذاری و حاشیه سود این صنعت چه سرنوشتی را خواهد داشت.


مدیرعامل شرکت نفت و گاز پارس اخیرا اعلام کرده برداشت سالانه ایران از میدان گازی پارس جنوبی امسال با قطر برابر می شود. با توجه به عقب ماندگی ما در دهه گذشته فکر می کنید تا پایان امسال بتوانیم به این مهم دست یابیم؟


بنده اواخر سال گذشته از مدیران صنعت نفت کشور شنیده بودم که رسیدن تولید گاز از میدان مشترک پارس جنوبی به اندازه قطر حدود دو سال طول خواهد کشید اما این دلیل نمی شود که متخصصان صنعت نفت ما نتوانند این کار را یک ساله انجام دهند چون تکنولوژی استخراج و بهره برداری آن نسبتا ساده است و متخصصان صنعت نفت و گاز کشور قادرند این کار را انجام دهند. البته در بخش هایی از فازهای موجود ممکن است گشایش هایی در پاستحریم به وجود آمده باشد و مدیران صنعت نفت و گاز ما توانسته باشند از طریق همکاری مشترک با شرکت های خارجی نظیر شل و توتال عملیات بهره برداری از پارس جنوبی را توسعه دهند. آن گونه که کارشناسان می گویند ویژگی های میدان نفتی پارس جنوبی گستردگی ذخایر گاز در سطح ویژگی قسمت قطری آن تراکم گاز در عمق است. بنابراین با توجه به این خاصیت می توان گفت رسیدن به تولید همپای قطر برای ایران راحت تر است. چون نیاز به حفاری های عمیق ندارد اما طرف قطری مجبور است برای برداشت های بیشتر حفاری های عمیق تری ترتیب دهد که خود کاری زمان بر است.


آنچه مسلم است این که فازهای موجود در پارس جنوبی به مرحله بهره برداری نزدیک و برخی از آن ها وارد مدار تولید شده تا انتظار چند ساله ایرانیان برای چیدن میوه سرمایه گذاری های صورت گرفته در عسلویه براورده شود. آن گونه که مدیران صنعت نفت کشور اعلام کرده اند تاکنون بیش از 50 میلیارد دلار در پارس جنوبی سرمایه گذاری شده تا فازهای 12 گانه آن (12 تا 24) به بهره برداری برسد. طبیعی است به ثمر رسیدن این حجم سرمایه گذاری آرزوی همه ایرانیان است تا پس از آن دیگر ن شنوند که کشور همسایه ما برداشت بیشتری از این میدان داشته است. اگر خاطرتان باشد ما در سال 84 به جایی رسیده بودیم که پارس جنوبی از نظر تولید همپای قطر شود اما متاسفانه با توجه به سیاست هایی که در دولت قبل صورت گرفت عملا نتوانستیم دستاورد سال 84 را حفظ کنیم و به موازات قطر پیش برویم. این عقب ماندگی از نظر اقتصادی باعث فرصت سوزی های زیادی شد و ما را به سمتی برد که از ظرفیت های اقتصادی منطقه پارس جنوبی غفلت کنیم. اما خوشبختانه با روی کار آمدن دولت یازدهم فازهای پارس جنوبی جزو طرح های اولویت دار دولت شدند و به رغم منابع کم دولت توانست این پروژه بزرگ را به سرانجام برساند.


با توجه به این که با بهره برداری از فازهای پارس جنوبی تولید گاز در کشور به میزان قابل توجهی افزایش می یابد. به نظر شما آیا صنعت گاز کشور قادر است جایگزین یا مکملی مناسب برای صنعت نفت باشد؟


تحلیل های منتشر شده از آینده صنعت نفت و گاز بیانگر آن است که گاز در آینده ای نزدیک به بازیگر اصلی بازار انرژی  جهان تبدیل خواهد شد و با توجه به این که ما دارای بزرگ ترین ذخایر گازی دنیا هستیم می توانیم در این صنعت نقش آفرینی زیاید داشته باشیم و با صادرات گاز از طرق مختلف خود را به یکی از بزرگ ترین تولیدکنندگان و عرضه کنندگان گاز دنیا تبدیل کنیم. در این میان چگونگی عرضه گاز بسیار مهم است که برای همسایگان مان از طریق خطوط لوله و برای صادرات به مناطق دوردست از طریق تبدیل به گاز مایع می توانیم این ثروت را فرآوری کرده و در اختیار مشتریان قرار دهیم. اما درخصوص این که گاز جانشین یا مکمل نفت می شود یا خیر بهتر است بگویم که صنعت نفت ما هم اکنون به دلیل تکنولوژی های فرسوده خود از حاشیه سود پایینی برخوردار است. به عنوان مثال پالایشگاه آبادان نفت خام را به عنوان ورودی می گیرد و به ازای آن نفت کوره یا مازوت را خارج می کند. نفت کوره ایران جزو با کیفیت ترین نفت کوره های دنیاست و مشتری زیادی دارد اما چون تکنولوژی تولید آن فرسوده شده عملا تولید این فرآورده سودی به لحاظ اقتصادی برای  کشور ندارد. به طوری که اگر ما نفت خامی را که به پالایشگاه آبادان می دهیم صادر کنیم از درآمد بیشتری برخوردار خواهیم بود. اگر قرار است خام فروشی در نفت را به پایان برسانیم بهتر است سرمایه گذاری در پالایشگاه هایمان را توسعه دهیم و به سمتی حرکت کنیم که حاشیه سود در این صنعت بالا برود و گرنه با این تجهیزات قدیمی نمی توانیم از حاشیه سود بالایی بهره مند شویم.


حاشیه سود معمول در صنعت نفت دنیا چقدر است؟


معمولا در کشورهای تولیدکننده نفت که تجهیزات شان به روز است پالایشگاه ها دارای حاشیه سودی بین 10 تا 15 دلار به ازای هر بشکه نفت هستند که رقم قابل توجهی است. به عبارت دیگر یک پالایشگاه در کشورهای توسعه یافته یک بشکه نفت را خریداری می کند و سپس 50 درصد آن را به بنزین 30 درصد را به گازوئیل و 20 درصد را به نفت سنگین یا مازوت تبدیل کرده و از محل فروش این فرآورده ها 10 تا 15 درصد سود خالص کسب می کند. این رقم در سال هایی که قیمت نفت با نوسان زیادی همراه بود به حدود دو دلار رسیده بود اما الان به شدت افزایش پیدا کرده است. اما در کشور ما وضعیت برعکس است به طوری که بیشترین فرآورده پالایشگاه ها را نفت کوره تشکیل می دهد. این پالایشگاه ها در دهه های گذشته با توجه به این که سوخت اصلی نیروگاه های برق را مازوت یا نفت کوره تشکیل می داد و متقاضی بسیاری در دنیا داشت طراحی شدند. اما با توجه به تغییر سوخت نیروگاه ها از نفت کوره به گاز، مازوت در دنیا مشتری زیادی ندارد.


متاسفانه به دلیل تولید بالای مازوت عمده پالایشگاه های ما شاید بالاتر از 90 درصد ضررده هستند. این پالایشگاه ها برای تولید نفت سنگین طراحی شده اند و بخش کمی از نفت خام ورودی را به بنزین و گازوئیل تبدیل می کند. از آن جا که قیمت نفت سنگین از نفت خام پایین تر است خود به خود پالایشگاه های ما ضررده هستند چون محصولی را به تولید می رسانند که در دنیا خواهان ندارد و چند کشور محدود مشتری آن هستند. به همین خاطر است که خام فروشی از تولید فرآورده های نفتی در ایران به صرفه تر است و اگر نفت بیشتری را صادر کنیم قادر خواهیم بود درآمد بیشتری را به دست آوریم.


در چنین شرایطی بهتر نیست سرمایه گذاری در صنعت گاز را در پیش گیریم؟


صنعت گاز ایرانی جای بسیاری زیادی برای توسعه دارد و همان طور که گفتم اگر بتوانیم با توجه به مصرف بالای گاز در دنیا به سمت صادرات گاز خام یا فرآورده های گازی حرکت کنیم طبیعتا موفقیت بیشتر کسب خواهیم کرد. طبیعی  است با بهره بردار یاز فازهای پارس جنوبی این فرصت پیش روی کشور قرار گفته تا ماده اولیه صنایع مهم تامین شود. صنعت نفت و گاز بهتر است به موازات هم پیش روند چون بنده معتقدم که بهترین پیشران برای رشد اقتصادی این صنعت است و می تواند صنایع دیگر را هم به راه اندازد. ما اگر در صنایع نفت و گاز توسعه پیدا کنیم قادر خواهیم بود علاوه بر تامین نیاز داخل به سمتی حرکت کنیم که بخشی از کشورها را به خود وابسته کرده و اقصتاد خود را مقاوم کنیم. حال بهتر است این موضوع را مدنظر داشته باشیم که با توجه به فرسودگی پالایشگاه ها و به صرفه نبودن تولید فرآورده های نفیت در شرایط کنوین چه راهی را بهتر است در پیش بگیریم تا از نفت و از به عنوان نعمتی خدادادی بهترین استفاده را ببریم. به نظر می رسد در این میان نیاز است تا حضور شرکت های خارجی در ایران تسهیل شود و آن ها با توجه به جذابیتی که در قراردادها وجود دارد وارد رابطه ای برد-0 برد با ما شوند تا بتوانیم چند عسلویه را با سرعت بیشتری در ایران ایجاد کنیم. ریسک سرمایه گذاری در ایران بالاست و طرف خارجی با چنین ریسکی برای سرمایه گذاری وارد کشورمان نمی شود. از این رو لا زم است تا این ریسک پوشش داده شود که ییک از بهترین راه ها انعقاد قراردادهای جذاب با هدف برد- برد است وگرنه آن ها نه تکنولوژی شان را ارزان در اختیار ما قرار می دهند نه این که سرمایه های خود را در این راه به کار می گیرند. متاسفانه فضای موجود در کشور برای سرمایه گذاری خارجی مناسب نیست و اگر مسئولان وزارت نفت بخواهند با طرف خاریج خود چنین قراردادهایی را ببندند فریاد والسفای برخی ناآگاهان بلند شده و سنگ اندازی برخی ذی نفعان شروع خواهد شد. بهتر است افکار عمویم را متوجه کرد که دنیا در صنعت نفت و گاز به چه سمتی حرکت می کند و سرمایه گذاران تحت چه شرایطی سرمایه خود را به ایران خواهند آورد شاید از این طریق بتوان حداقل مردم را قانع کرد جوی را به وجود آورند که به سرمایه گذاران خارجی نگاه مثبتی داشته باشند و تحت تاثیر فرافکنی برخی از ذی نفعان قرار نگیرند. شاید اگر مردم بدانند که بیش از 90 درصد پالایشگاه های ما به دلیل فرسودگی و تکنولوژی پایین محصولی را به تولید می رسانند که قیمتش از نفت خام هم ارزان تر است آن گاه متوجه خواهند شد که صنعت نفت و گاز ما تا چه اندازه نیاز به همکاری های مشترک با شرکای خارجی دارد و اگر با آن ها جوینت شویم چقدر فرصت شغلی نصیب کشور شده و تا چه اندازه منافع حاصل از آن نصیب توسعه بخش های گوناگون اقتصاد ایران خواهد شد.


یکی از مواردی که در این خصوص زیاد تکرار می شود سوءاستفاده از قانون ساخت داخل است. به نظر شما در بخش نفت و گاز تا چه اندازه می توان بر ساخت داخل تکیه کرد؟


ما در اقتصاد بحثی به نام ساخت داخل و خارج نداریم. مهم این است که شرکت های گوناگون بتوانند در فضای رقابتی و غیررانتی به فعالیت بپردازند. متاسفانه برخی از سیاستگذاران به جای این که رقابت پذیر بودن صنایع ما را توسعه دهند به فکر رانتی بار آوردن آن ها از طریق حمایت های نامناسب هستند. بحث اصلی گروه از اقتصاددانان این است که پروژه های کشور در کوتاه ترین زمان با هزینه های اندک به سرانجام برسد. تاکنون 50 میلیارد دلار صرف فازهای مختلف پارس جنوبی شده است اما آیا به همین اندازه برای اقتصاد کشور عایدی حاصل شده. هزینه فرصت از دست رفته آن چه می شود؟ ما باید به این موضوع فکر کنیم که با 50 میلیارد دلار چه می توانستیم کنیم و چه کردیم؟ پارس جنوبی با توان داخلی با چه هزینه ای برای ما تمام شد؟ این ها مواردی است که بهتر است سیاستگذاران ما در تصمیم گیری هایشان لحاظ کنند. بنابراین در قراردادهای جدید بهتر است دولت عینک اقتصادی را به چشم خود بزند و ببیند که اگر بخواهند در صنعت نفت و گاز کشور رقابت به وجود آید به چه شکلی قادر است فضای رقابتی را به وجود آورد. از سوی دیگر طول عمر قراردادها بسیار مهم است و مسلما شریک خارجی برای قرار دادهای زیر پنج سال وارد سرمایه گذاری نمی شود. از این رو قراردادهای نفت و گاز ما بهتر است به سمتی حرکت کند که عمر آن طولانی مدت باشد تا جذابیتی برای سرمایه گذاران خارجی در این حوزه به وجود آورد.


صنعت گاز ایران چه ارزش افزوده ای می تواند داشته باشد؟


براساس برخی مطالعات صورت گرفته صادرات ، تزریق، گرمایش، پتروشیمی و تولید برق پنج مصرف عمده گاز را تشکیل می دهد که در ایران بیشتر مصرف گرمایشی آن مورد توجه قرار گرفته است. در حالی که می توان با توجه به دارا بودن این ذخایر نوار ساحلی خلیج فارس را به مهد تولید انواع صنایع معدنی و انرژی بر تبدیل کرد. یا این که ال ان جی به تولید رساند و آن را به کشورهای نیازمند فروخت. آن چه در این میان حلقه مفقوده به شمار می رود این است که برای صنعت گاز ایران مدل بهینه سازی وجود ندارد و بهتر است دولت یکی از دانشگاه های معتبر ک شور را مامور تهیه و تدوین این مدل کند تا مدیران ارشد کشور با چشم بازتری بتوانند راهبردهای صنعت گاز را ترسیم کنند.


پس از برجام شرکت های زیادی آمده اند و ابراز علاقه کرده اند که در صنعت نفت و گاز ایران سرمایه گذاری کنند. اما شما در صحبت هایتان اشاره کردید که فضا برای این سرمایه گذاری ها آماده نیتس؟ چه باید کرد تا عسلویه های جدیدی در پسابرجام در ایران به راه بیفتد؟


تا به حال فرصت سوزی های زیادی در این صنعت نفت و گاز داشته ایم و به اصطلاح چوب خطمان پر شده است و دگیر وقت از دست دادن فرصت ها نیست. در دوران تحریم ها سطح تکنولوژی در استخراج نفت و گاز ما پایین آمد که به نظر می رسد در دوران جدید بال اتکا به سرمایه گذاران خارجی می توان امیدوار بود که این سطح بالا برود. سطح بازدهی میدانی که دو میلیارد دلار بازدهی نفت داشته به خاطر به کارگیری تکنولوژی های قدیمی پایین آمده است. بنابراین ما چاره ای نداریم جز این که به سرمایه گذاران خارجی فرصت بدهیم تا هم تکنولوژی و هم سرمایه را به ایران بیاورند و میادین نفت و گاز ما را به راه بیندازند. این کار مشکلی نیست یعنی با رفع تحریم ها سرمایه گذاران و بزرگان صنعت نفت و گاز دنیا به ایران آمده اند و قصد دارند فعالیت شان را از سر گیرند. پس می توانیم امیدوار باشیم که عسلویه های جدیدی به راه بیفتد چون آن چه مشخص است این است که در ایران مواد زیرزمینی به اندازه کافی وجود دارد نیروی انسانی قابل در دسترس هست اما مشکل اساسی تکنولوژی است که باید بیشتر روی آن کار شود. اما باز هم در این میان عملکرد دولت بسیار مهم خواهد بود. از سوی دیگر با توجه به این که مقام رهبری امسال را «سال اقتصاد مقاومتی» اقدام و عمل» نامیده اند به نظر می رسد که این شعار در عرصه صنعت نفت و گاز می تواند متجلی شود. این که ایران از منابع نفت و گاز برخوردار است موضوع ثابت شده ای است.


آن قدر نفت و گاز در ایران وجود دارد که قابل وصف نیست حتی بسیاری از مناطق هنوز اکتشاف نشده است. ما دوست دارمی که از این منابع بهره برداری کنیم اما باید فضایی به وجود آورد که هم برای سرمایه گذار خارجی صرف داشته باشد و هم برای سرمایه گذار داخلی. ما نیازمند تکنولوژی هستیم و در چنین شرایطی نمی توان رفت در مناطقی مانند دریا که برای استخراج نفت نیاز به تکنولوژی بالاتری دارد سرمایه گذاری کرد. چنین اقدامی سال ها طول می کشد و ممکن است هزینه زیادی ببرد و نتیجه ندهد. بنابراین برای جبران عقب افتادگی غیر از این که در بخش نفت و گاز دنبال سرمایه گذاری خارجی باشیم چاره دیگری نداریم. در سه سالی که تحریم بودیم فاصله ای در سرمایه گذاری ها به وجود آمده و این فرصت به وجود آمده که تا می توانیم سرمایه گذار خارجی بیاوریم که این اتفاق تاکنون به خاطر تحریم ها نیفتاده است.


در این میان آنچه مهم به نظر می رسد بهبود فضای کسب و کار برای فعالیت بخش خصوصی داخلی و خارجی است. طبیعی است که این فضای نامساعد در کل فضای اقتصادی کشور تعمیم یافته است. در فضای اقتصاد کلان وقتی شما نرخ ارز را درست تنظیم نمی کنید به سمت تعیین نرخ سود واقعی نیم روید و بازار انرژی را یارانه ای مدیریت می کنید. این موضوع خود به خود همه چیز را تحت تاثیر قرار می دهد. در تجارت نفت و گاز هم وضع به همین منوال است و تقریبا همه بخش های اقتصادی را تحت تاثیر خود قرار می دهد. نفت و گاز بیشتر از هر صنعت دیگری مورد توجه و علاقه کشورهای دیگر است.


منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 176

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

قیمت طلا کاهش یافت

از کارت سوخت چه خبر؟

نوبخت خبر داد: برنامه ویژه دولت برای خانه‌دار شدن و رفاه محرومان

رقابت روسیه با سعودی برای بازار نفت چین

وقتی مبارزه با قاچاق کالا در کشور ما در حد یک شوخی است

وضعیت احیای کارخانه هایی که سالها تعطیل شده اند

سهمیه تهران در طرح ملی مسکن مشخص شد

رانندگان بدون کارت سوخت بخوانند

اگر چک مفقود شد چه کنیم؟

اظهارات نایب رئیس کمیسیون اقتصاد درباره پشت پرده قیمت دلار

شوخی علی ضیا با وزیر ارتباطات

شایعه ای در مورد انتخاب سفیر ایران در روسیه

بازارهای سوریه به روی ایران باز شده است

روسیه از بهانه‌جویی های غرب علیه ایران شاکی شد

نسخه سرلشکرباقری برای رشد انفجاری در کشور

روحیه بالای آقای فرمانده

واکنش ایران به ترور فرمانده جهاد اسلامی توسط رژیم صهیونیستی

ترامپ و مکرون درباره ایران گفت‌وگو کردند

عارف و رضایی هم دارایی‌های خود را ثبت کردند

رئیسی: دستگاه قضایی به هیچ وجه عقب نشینی نخواهد کرد

مقاومت، صهیونیست ها را شوکه کرد

چه ارتباطی بین مرگ البغدادی و سرکرده کلاه سفیدها وجود دارد؟

ترامپ: با میزبانی از دیکتاتورها مشکلی ندارم

گفت‌وگوی تلفنی ماکرون و ترامپ درباره سوریه

مناطق مسکونی بغداد با دو راکد هدف قرار گرفت

لاوروف از برنامه آمریکا در شرق فرات خبر داد

تل آویو: یک میلیون اسرائیلی در پناهگاه هستند

چرا اعتراضات عراق به انحراف کشیده شد؟

وزیر خارجه مکزیک از مورالس استقبال کرد

امیر عبداللهیان از دروغ آمریکایی ها در ماجرای کشتن ابوبکر البغدادی گفت

چرا می‌خواین همه چیز رو پولی کنید؟!

صحنه ای عجیب از متروسواری مردم برزیل

یک دریاچه پرآب وسط کویر لوت!

دستور وزیر کشور کار «نمایشگاه بین المللی تهران» را یکسره کرد

راز جسد بدون لباس دختر شیرازی در استخر باغ

علت امحای کالای قاچاق در کشورهای دیگر

اتمام حجت رئیس پلیس: طرح ترافیک جدید را خودمان اصلاح می‌کنیم

موضوعی که رئیس پلیس تهران آن را ظلم به مردم می داند

ماجرای ذرت های آلوده به کجا رسید؟

نزاع دسته جمعی با بوی باروت