رصد

کد خبر: ۸۴۶۷۲
تاریخ انتشار: ۰۵ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۰:۵۲

حمیدرضا جلایی پور،  قبل از مصاحبه یادآور می شود که موضع رسمی حزب اتحاد ملت ایران که وی در شورای مرکزی آن عضویت دارد؛ حمایت از محمدرضا عارف است و به همین جهت ، نقدهایی که در قبال تحلیل حامیان این رویکرد بیان می کند؛ موضع شخصی او به عنوان یک استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی است. جلایی پور در اواسط مصاحبه، به سنجش میدانی خود از موضع نخبگان سیاسی و فعالان کمپین های انتخاباتی اصلاح طلبان اشاره می کند و می گوید: «اگر نتایج این سنجش ها به سود رقابت عارف و لاریجانی بود، اصلا در این باره با شما گفت وگو نمی کردم.»


با جدی شدن بحث رقابت میان آقایان عارف و لاریجانی بر سر ریاست مجلس دهم، یک نگرانی یا تحلیلی به وجود آمده که اصلاح طلبان عملا از آرایش اعتدالگرایی/ افراط گرایی که از زمان انتخابات ریاست جمهوری به وجود آمده بود؛ عدول کنند و عملا آرایش نیروها دوباره به حالت قبل بازگردد و جناح راست منسجم شود. آیا شما این نگرانی را وارد می دانید؟


این نگرانی درستی است. برخلاف کسانی که از 88 به بعد از وضعیت جامعه سیاسی خیلی ناامید بودند، من جزء خوش بین ها بودم. علت این خوش بینی هم، رفتار سیاسی تندروها در حکومت نبود. آنها که کار خودر را می کردند و هرجا هم که عقب نشسته اند، نتیجه منفی کار خودشان بوده است. علت خوش بینی من این بود که در جامعه سیاسی ایران، یکی از نیروهای فعال و موثر یعین همین اصلاح طلبان، اعتدالگرایان و اصولگرایان میانه رو ( که مشخصات ، شخصیت های بانفوذ و احزاب و گروه های هر جریان را هم می توان برشمرد) که مجموعه این نیروها را می توان «جبهه وسیع عقلانیت و میانه روی» نامید، شکل گرفت. اتفاقی که باعث خوشحالی و خوش بینی بود، این بود که این جریان در جامعه ایران داشت قوی می شد و به نظر من ، از هر لحاظ جریان فوق العاده مهمی است. اگر شما دغدغه و نگرانی توسعه کشور را داشته باشید که ما الان در شرایط کندی توسعه هستیم، این نیرو مهمترین نیرو برای پیش بردن جامعه و حکومت به سمت توسعه است. اگر نگران ثبات سیاسی و توسعه سیاسی (دموکراتیزاسیون) هم باشید، باز این نیرو یک متغیر خیلی مهم برای هدایت جامعه به سمت ثبات و توسعه سیاسی است.توسعه سیاسی که یک شعار نیست؛ مشخصات و الزامات توسعه سیاسی و دموکراتیزاسیون روشن و مشخص است. مسئله مهم، تقویت پارامترهای دموکراسی در جامعه سیاسی است. اگر از منظر بین المللی هم نگاه کنید، باز حرکت این نیرو برای حفاظت از منافع ملی ایران در برابر تندروی های تندرو خیلی مهم است. بنابراین، این نیروی سیاسی، یک سرمایه بزرگ برای کشور محسوب شده و می شود. همانطور که گفتم، این نیرو فقط هم متعلق به اصلاح طلبان نمی شود؛ بلکه جبهه وسیعی است که می توان آن را «جبهه وسیع عقلانیت و میانه روی» نامید. این جبهه در سال های اخیر، سه شاهکار داشته است: اول، آن حرکت نسنجیده ای را که تندروها در سال 88 شروع کردند، این جریان با ایستادگی مدنی خنثی کرد. ما می دانیم که تندروها در آن سال، یک هوس بسیار ویرانگری را تعقیب می کردند که از قبل از 88 هم آن را طراحی کرده بودند و البته، در اینجا نمی خواهم درباره آن بحث کنم. در شاهکار دوم، پختگی این بخش از جامعه سیاسی ایران خود را در انتخاب آقای روحانی نشان داد و از همه مهم تر، مردم که همراهی کردند. نکته ای که می خواهم بگویم این است که یک خط عقلانیت و پختگی در جامعه سیاسی شکل گرفته که متناظر آن هم ، بین مردم وجود دارد. ما دیدیم که در انتخابات 92 ، حتی بخش قابل توجهی از طبقه متوسط فرهنگی از رای دادن خودداری کردند؛ اما این بار در انتخابات مجلس دهم جبران کردند پای صندوق ها آمدند؛ با آن که لیست ها خیلی حداقلی تر بود. شاهکار سوم هم ، در همین انتخابات مجلس دهم شکل گرفت که با وجود دست های بسته و حذف حداکثری نامزدها، باز این جبهه وسیع به هدف خود در جهت این که مجلسی با اکثریت تندرو شکل نگیرد؛رسید در شرایط کنونی، آنچه که باعث نگرانی شده این است که بعد از انتخابات مجلس، یک ذوق زدگی اتفاق افتاده که سطحی است. البته، این ذوق زدگی همه نیروهای فعال در جبهه عقلانیت و میانه روی را در بر نگرفته؛ اما متاسفانه این ذوق زدگی رخ داده که می تواند نگران کننده باشد. البته، من هنوز هم بدبین نیستم و معتقدم این نیروها تا روزهای آخر به یک مذاکره ، گفت وگو و توافق خواهند رسید.


چرا این ذوق زدگی را رد می کنید؟


ما نباید از نتایج انتخابات مجلس برآورد بالا داشته باشیم، به چند دلیل : اولا، شرایط تغییری نکرده است. اگر واقعا شرایط تغییر کرده بود، می شد راهبرد را تغییر داد. تا قبل از انتخابات، شکاف نیروها بین عقلانیت و میانه روی با افراطی گری، مخالفان و موافقان برجام یا به تعبیری، حامیان و مخالفان دولت روحانی بود. الان، شرایط تغییری نکرده که بخواهیم این آرایش را عوض کنیم. لذا این سطحی است که شکاف درون مجلس را پیرامون «اصولگرا/ اصلاح طلب» تعریف کنند.


این رویکرد، نشان می دهد که این مجلس را نشناخته اند، مجلسی که شکل گرفته ، فقط مجلس نهم نیست که در آن تندروها اکثریت داشتند؛ اما این مجلس، مجلس ششم و حتی مجلس پنجم هم نیست. ما در مرحله ای هستیم که تازه باید این مجلس را کشف کنیم و این مجلس هم، خودش را پیدا کند. لذا اصلا نباید با فشار، انتظار زیادی بار این مجلس کرد. اگر قرار باشد شکاف این مجلس بر روی «اصلاح طلب و اصولگرا» تعریف شود؛ نیروهای سیاسی و مبارزان اردوگاه اصلاحات درون این مجلس چه کسانی خواهند بود؟ اصلاح طلبان چندان چهره مبارزی درون این مجلس ندارند. خیلی از نمایندگان این مجلس، احتیاط کار هستند و  تازه وارد عرصه شده اند که چه بسا نیروهای ارزنده ای هم درون آنها وجود داشته باشند؛ اما هنوز آنها کشف نشده اند. بنابراین، درحالی که شرایط عوض نشده؛ تحلیل خود را عوض کرده اند، بدون آن که دلایل آن را بیاورند. این ناشی از همان ذوق زدگی است.


ثانیا، حرکتی که این جبهه در پنج تا شش سال گذشته کرده؛ ارشمند بوده است.شما ببینید قوی شدن این نیروی میانه، چه دستاوردهایی را تاکنون برای کشور به همراه داشته که یک نمونه آن، برجام بوده است. دستاورد دیگر این است که هرچند در رونق بخشیدن به اقتصاد هنوز به جایی نرسیده ایم، اما همین مهار تورم کار بزرگی بود که رخ داد. حال در این شرایط، اگر سطحی عمل کنیم؛چه خواهد شد؟ شما فرض کنید روز انتخاب رئیس مجلس انتخابات برگزار شود. من در جریان این انتخابات، به تندروها کاری ندارم. حرف من درباره همین جبهه وسیع عقلانیت و میانه روی است که یک بخش آن اصلاح طلبان، بخش دیگر اعتدال گرایان و بخش سوم اصولگرایان میانه رو هستند. این سه طیف درون این جبهه وسیع، باید در ارتباط با مدیریت مجلس به توافق برسند و به نظر من، اینها نسبت به انتخابات 92 کار راحت تری را در پیش دارند. در انتخابات 92، کار سخت و وقت کم بود. اما الان، هنوز فرصت وجود دارد و این نیروها باید سرمایه خود را حفظ کنند برای کارهای بزرگی که در پیش دارند. حل مسائل بنیادنی کشور مثل بیکاری شوخی نیست که یک جریان سیاسی بگوید کلید آن در جیب من است. یا همین تغییرات آب و هوایی، خشکسالی، معضلات زیست محیطی و بحران آب که سراسر کشور را در بر گرفته است. حتی همین برجام، همچنان نیاز به حفاظت و پیگیری در همه ابعاد دارد تا منافع ملی کشور در جریان اجرای برجام رعایت شود. ممکن است نتایج انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به ضرر ما رقم بخورد که در این صورت، یک قدرت میانه روی قوی در کشور وجود داشته باشد تا بتواند از برجام حفاظت کند. در داخل ایران هم، سال آینده انتخابات ریاست جمهوری را در پیش داریم که تندروها همچنان خواب دوران احمدی نژاد را می بینند که درآمدهای نفتی را در اختیار داشتند و هرگونه برخوردی را با مخالفان خود صورت می دادند. در سطح کلان تر هم، جامعه ما همچنان در مرحله جانشینی به سر می برد و زیر پوست این جامعه سیاسی، حساسیت ها و تحولات جدی جریان دارد. در چنین شرایطی، من معتقدم باید همان مسیر را طی کرد و نباید مسیر قبلی تغییر کند؛ بلکه باید قوی تر شود و سعی کنیم نیروهای بیشتری را به این جبهه وسیع عقلانیت و میانه روی وارد کنیم. طرفداران دولت و طرفداران اصلاحات در مجلس دهم ، وظیفه سنگینی بر دوش دارند و مشکل هم، با ذوق زدگی حل نمی شود. فراموش نکنیم که این جریان، همیشه عملکرد پخته ای از خود نشان داده است. شما به خاطر دارید که در انتخابات 88، همه اصلاح طلبان دنبال آمدن آقای خاتمی بودند؛ اما آقای خاتمی تا آقای موسوی کاندیدا شد، جدال راه نینداخت و علیرغم ناراحتی حامیان خود، کنار کشید. این، نشانه عملکرد پخته آقای خاتمی بود. اما این پختگی ها نمی تواند موسمی باشد. جامعه ایران با پختگی های موسمی، به جایی نخواهد رسید. من از خدا می خواهم حداقل برای بیست سال، این نیروی متعادل کننده جلو برود تا ما از مرحله جانشینی، وارد مراحل تثبیت و تحکیم دموکراسی شویم.


شما فکر می کنید زمینه عدول از آرایش سیاسی اعتدال گرایی / افراط گرایی تا چه حد در میان اصلاح طلبان وجود دارد؟ یعنی، آیا این تغییر راهبرد از سوی طیف خاصی تعقیب می شود و یا این که عموم اصلاح طلبان به این سمت گرایش پیدا کرده اند؟


اگر بخواهیم، نسلی به پرسش شما پاسخ دهم، سه طیف درون اصلاح طلبان قابل شناسایی هستند: اول ، میانسالان. نیروهای میانسال جبهه اصلاحات، همگی شرایط را درک می کنند؛ منتها مقداری رودربایستی بین آنها وجود دارد. شما می دانید که رودربایستی و تعارف، پدیده اجتماعی ریشه داری در جامعه ایران است که همواره هم وجود داشته است. من البته، از آن تحلیلگرانی نیستم که بر «خصایص ذاتی ایرانیان» تکیه کنم. اما به این نکته معتقدم که یکی از مشکلات ایرانیان چه در سطح خانواده، چه در حوزه سیاست و حتی در عرصه اقتصاد، همین رودربایستی است. چرا که رودربایستی، ابهام می آورد و ابهام زیان آور است. باید مقداری با صراحت کارکرد و البته، صراحت مقداری تلخ است؛ اما ایرادی ندارد. دوم، در سطح جوانان که الان نسبت به نسل های جوان سال های 76 و یا 88 پختگی می بینیم. اما آن طیف از نیروهایی که بعد از رد صلاحیت 95 درصدی نامزدهای اصلاح طلب، همه به کما رفتند و اصلا در صحنه نبودند؛ الان نگران پایگاه اصلاح طلبان شده اند! نمی دانم اینها بحث پیام رای مردم را از کجا آورده اند؟ همه ما می دانیم که مردم به لیست حداقلی اصلاح طلبان رای داده اند؛ یعنی، این رای کاملا مبتنی بر واقع گرایی بوده است. ما یک لیست ایده آل به مردم ندادیم که حالا، آنها انتظارات ایده آل به مردم ندادیم که حالا، آنها انتظارات ایده آل از اصلاح طلبان و مجلس داشته باشند. مشکل امروز ما، آن تیپ نیروهایی هستند که بلافاصله تا کسی به جایی می رسد، دور او جمع می شوند و او را به کارهایی تعریف و تشویق می کنند. اتفاقا، یکی از ویژگی های رجال سیاسی این است که جوگیر اطرافیان نشوند و یکی از نقاط آزمایش رجال سیاسی، اینجاست و از این نظر، نمره امام بیست بود. ضمن آن که تندروها هم از این اتفاق، خوشحال خواهند شد.


ما در مرحله ای هستیم که تازه باید این مجلس را کشف کنیم و این مجلس هم ، خودش را پیدا کند. لذا اصلا نباید با فشار، انتظار زیادی بار این مجلس کرد. اگر قرار باشد شکاف این مجلس بر روی «اصلاح طلب و اصولگرا» تعریف شود؛ نیروهای سیاسی و مبارزان اردوگاه اصلاحات درون این مجلس چه کسانی خواهند بود؟


استدلالی که مدافعان آقای عارف عنوان می کنند این است که رای مردم در انتخابات پیام تغییر داشت و این تغییر، باید در مدیریت مجلس هم دیده شود. شما به این استدلال چه پاسخی دارید؟


این حرف درستی است، اگر واقعیت داشت! ما د راین مورد، سنجش کرده ایم. من با همان شیوه ای که دو روز بعد از رد صلاحیت ها سنجش کردم، در اینجا هم ارزیابی کرده ام. در انتخابات اخیر، بعد از آن که همه نامزدهای اصلاح طلب را ردصلاحیت کردند؛ من در اصفهان سخنرانی داشتم. آن زمان ما یک بررسی صورت دادیم و دیدیم میزان مشارکت مردم در انتخابات حتی با وجود رد صلاحیت ها، بالای 50درصد است. لذا ارزیابی من این شد که وقتی مردم بالای 50 درصد شرکت می کنند و جریان مقابل هم که با رد صلاحیت ها به دست خود فضا را دوقطبی کرده؛ ما می توانیم برنده شویم. اما در اصفهان وقتی این مطلب را عنوان کردم؛ با هر جمعیت مواجه شدم ومی پرسیدند قرار است با کدام گزینه وارد میدان شوید؟ اما در نهایت، دیدیم که آن ارزیابی درست درآمد و نرخ مشارکت هم از 60 درصد گذشت. امروز هم باید ببینیم لیست ما در چه شرایطی برنده شد؟ در یک شرایط کاملا حداقلی. لذا با همان مدل سنجشی که آن زمان داشتم؛الان بحث ریاست مجلس را در سه سطح تحلیل کرده ام: الف. سطح مردم که من زیاد درباره آن اظهار نظر نمی کنم. ولی فرض من این است که که مردم از ما موفقیت می خواهند و نه حرف های جذاب و روکم کنی هایی از آن نوع که در دوره اصلاحات عنوان می شد. مردم امروز دستاوردهایی غیرشعاری همچون ایجاد رونق اقتصادی و رفع برخی تنگناها را از ما انتظار دارند و بیش از این، چیزی نمی خواهند. با همین نگاه هم، به این لیست حداقلی رای دادند که حداقل ، وضع بدتر نشود. مردم تصورات ایده آلیستی از این مجلس ندارند؛ بلکه می خواهند کار مجلس خوب پیش برود که به نفع مردم تمام شود؛ زیاد حساسیتی ندارند که چه کسی مجلس را جلو ببرد.


ب. سطح نخبگان: من با 40 نفر از نخبگان سیاسی و فرهنگی کشور صحبت کرده ام و از آنها  نظر خواسته ام. در این ارزیابی، دو سوم نخبگان از توافق حمایت می کنند و شخص برایشان اهمیت ندارد. واقعا اگر این نسبت عکس می شد؛ من این مصاحبه را با شما انجام نمی دادم و از نظر اکثریت نخبگان تبعیت می کردم. ما باید توجه کنیم که اصلاح طلبان یک سرمایه بیشتر ندارند و آن هم، همین نخبگان هستند. نخبگان هستند که در روز انتخابات بر مردم اثر می گذارند.


ج. سطح کمپینرهای  انتخاباتی: کمپینرها کسانی هستند که این انتخابات را به ثمر رساندند. ما به این افراد از طریق شبکه های مجازی دسترسی داشتیم، پرسشنامه برایشان فرستادیم و نظراتشان جمع آوری شده است. این طیف ، حتی از نخبگان سیاسی و فرهنگی هم صریح تر جواب داده اند و بر توافق برای انتخاب رئیس مجلس و تداوم ائتلاف تاکید دارند. کمپینرهای امروز اصلاحات، دیگر دانشجویان سال 76 نیستند که بیرون گود بایستند و بگویند لنگش کن! این نسل، به خوبی می دانند که کشور با چه مسائل و مشکلاتی روبه روست و از ما، انتظار واقع بینی دارند.


اگر این توافق شکل نگیرد و رقابت بین آقایان عارف و لاریجانی به وجود آید؛ در صورت شکست آقای عارف، آیا این به معنای شکست اصلاح طلبان در انتخابات و اقلیت بودن آنها در مجلس باید تعبیر شود؟


نه اتفاقا. من اعتقاد دارم یک عده اندکی انتخابات ریاست مجلس را ناموسی کرده اند. البته، اگر این اتفاق نیفتاده بود؛ ما می توانستیم از نتایج انتخابات مجلس استفاده بیشتری ببریم؛ اما الان، مجددا باید کار کنیم. این عده، فقط زحمت مجموعه نیروهای اصلاح طلب و حامیان دولت را زیاد می کنند. همان طور که گفتم، نه میانسالان و نه جوانان حامی اصلاحات از نتایج انتخابات ذوق زده نیستند. انتخابات ریاست مجلس، صرفا آزمونی است که  نتیجه آن روشن بوده؛ و حالا این عده، آن را به چشم خود هم خواهند دید. لذا ، من زیاد نگران نیستم.


خود شما به عنوان یک فعال سیاسی اصلاح طلب چه انتظاری از اصلاح طلبان راه یافته به مجلس دارید؟


به نظر من، مهمترین کاری که اصلاح طلبان در مجلس می توانند صورت دهند؛ دو چیز است:


اول، جهت گیری های کلی: ما باید توجه کنیم که الان در شرایط «حکمرانی بد» هستیم. ما در شرایطی هستیم که رشد اقتصادی کند است، کارآیی خدمات عمومی مثل درمان و آموزش پایین و تبعیض آمیز است، حقوق شهروندی با نارسایی روبه روست و فساد هم که گسترده و ساختاری شده است. ما باید از این شرایط به سمت «حکمرانی خوب» برویم. یعنی، حکومت شفاف و پاسخگو باشد. جامعه مدنی هم باید شفاف و پاسخگو باشد.نباید رودربایستی کنیم. به نظر من، بعد از این انتخابات یک عده باید پاسخگو باشند که به چه دلیل سطح مطالبات را بالا برده اند؟ جامعه اقتصادی هم باید شفاف و پاسخگو، تولید محور و مالیات پرداز باشد. اصلاح طلبان باید با کمک میانه روها کشور را از شرایط حکمرانی بد، به حکمرانی خوب برسانند. اصولگرایان میانه هم، با این حرکت همراهی خواهند کرد و در دولت روحانی هم هوادار دارد.


دوم، جهت گیری های کاری: اصلاح طلبان و به ویژه آقای عارف به عنوان یک بوروکرات و تکنوکرات با تجربه، دارای سابقه معاون اولی رئیس جمهور و وزارت و استادی دانشگاه، باید نیازهای کارشناسی کمیسیون های مجلس را تغذیه کنند. مجلس نهم، از این نظر خنده دار بود و مجلس دهم باید به سمت کیفی شدن حرکت کند. می دانیم که نه تنها در ایران، بلکه همیشه و در همه کشورها، مجالس از نظر کارشناسی از دولت ها عقب هستند. مجلس دهم باید بکوشد که این شکاف کارشناسی را تا حد امکان پر کند و اصلاح طلبان می توانند این کار را انجام دهند. اتخاذ چنین رویکردی برای اصلاح طلبان، مشروعیت زاست و آنها را به نیرویی تعیین کننده در مجلس تبدیل می کند.


یعنی، شما معتقدید که داشتن فضای مجلس و به نوعی کارگردانی مجلس، از ریاست آن مهمتر است...


بله. خیلی مهمتر است.


آقای عارف اخیرا در اظهاراتی از تحلیلگران اصلاح طلب انتقاد کرده اند که چرا گفته اند حاکمیت اصلاح طلبان را در مسئولیت های رده بالا راه نمی دهد. به نوعی پاسخ آن تحلیلی را داده اند که گفته می شد وقتی اصلاح طلبان با آن سطح رد صلاحیت ها مواجه بوده اند و یا آقای خاتمی همچنان ممنوع التصویر است، قرار گرفتن آنها در جایگاهی چون ریاست مجلس چه معنایی دارد؟ شما درباره این واکنش آقای عارف ، چه پاسخی دارید؟


آقای عارف به تحلیل های آقای عبدی پاسخ داده است. ولی بحث من این است که سیاستمدارانی که خود را اصلاح طلب می نامند، باید ذهنیت درستی از اصلاح طلبی داشته باشند. مثلا ایشان گفته اند «اصلاح طلب اهل عقب نشینی نیست» . اتفاقا، فرق یک اصلاح طلب با یک  انقلابی در همین اهل عقب نشینی بودن است و واقعا، اولین ویژگی اصلاح طلبی است.این انقلابیون هستند که می خواهند حقایقی را اجرا کنند؛ حتی اگر جانشان را از دست دهند. اما اصلاح طلبان به شرایط نگاه می کنند، می بینند چه امکانات و محدودیت هایی دارند، توازن قوا چگونه است و متناسب با آن تصمیم می گیرند. این، از همان مواردی است که باید بدون رودربایستی مطرح کرد.


 منبع: هفته نامه صدا، شماره 82

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

روش حرفه‌ای خرید و فروش خودرو، تنها با 1 تماس و در 1 روز

نقش بندر چابهار در اقتصاد و تجارت ایران

اردیبهشت پرماجرای بورس با بازدهی 5 درصدی

تازه ترین قیمت خودروهای داخلی

نسخه های خارجی صف شکنی

عقب‌نشینی از تعیین سقف اجاره‌بها

بازگشت بورس‌های جهانی به مدار صعودی

راهکار دولت برای ساماندهی بازار خودرو

نرخ بیکاری در بزرگترین اقتصادهای دنیا

اعلام جزییات اطلاعیه ارزی بانک مرکزی خطاب به تولیدکنندگان

سخنگویان؛ از دولت بازرگان تا دولت روحانی

روایت بروجردی از آشفتگی در سیاستگذاری آمریکا

آغاز حسابرسی از وضعیت مدیران 2 شغله

توصیه آشنا به سخنگوی جدید دولت

آمریکا به بهانه ایران کشورهای عربی را دوشید؛ فروش 8.1 میلیارد دلاری سلاح بدون تایید کنگره!

ظریف احتمال گفت‌وگوی تلفنی با پمپئو را رد کرد

بدون تعارف از دیدار رهبری با دانشجویان

حزب الله: موضع رهبر انقلاب ایران، ترامپ را با معضل بزرگی مواجه کرد

ترامپ اعزام 1500 نظامی به غرب آسیا را تایید کرد

گفته‌های پهلودار ضرغامی خطاب به روحانی

پنتاگون: نیروهای اعزامی به خاورمیانه شامل متخصصان و مهندسان تجهیزات نظامی است

روسیه افزایش نظامیان آمریکا در منطقه را به شورای امنیت می‌برد

آمریکا رسماً اعلام کرد فروش سلاح به سعودی‌ها را تسریع می‌کند

هشدار الحشد الشعبی درباره اقدامات تحریک‌آمیز آمریکایی‌ها

روسیه وقوع حمله شیمیایی در ادلب سوریه را رد کرد

وقوع انفجار در شهر لیون فرانسه

روسیه به معاون پیشین وزیر خارجه آمریکا روادید نداد

9 شهید در حمله سعودی به پالایشگاه فرآورده‌های نفتی «تعز»

آیا پوتین، پدر دوقلوهای ژیمناست روس است؟

جرمی هانت اعلام آمادگی کرد

خرمشهر چگونه آزاد شد؟

درامتدادتاریکی؛ دختری در چنگ دیو

سربازی ۵ ساله و داوطلبانه می‌شود؟

احتمال کوچ راه آهن به فرودگاه مشهد

اعترافات مردی که زنش را آتش زد!

ماجرای بخشنامه‌های فراوان در مدارس

دستگیری عامل تیراندازی با سلاح جنگی در شاهرود

غرق شدن تبعه افغانستانی در کانال آب شاهین شهر

"سد بارزوی" شیروان رکورد زد

تصاویر مزارع گندم سوسنگرد بعد از سیل