رصد

کد خبر: ۸۴۶۹۰
تاریخ انتشار: ۰۵ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۱:۱۵

دولت در حالی تا چند ماه دیگر وارد سه سالگی خود می شود که از نظر برخی کارشناسان نتوانسته آن طور که باید در اصلاح ساختار اقتصادی و بهبود فضای کسب و کار موفق عمل کند که این عدم موفقیت بیشتر به محافظه کاری سیاست گذاران اقتصادی در تصمیم گیری های بزرگ ربط دارد. تکنوکرات ها و دانشگاهیان دوستدار دولت بر این باورند که دولت حسن روحانی آن گونه که در بیان مشکلات جسارت به خرج داده در عمل شهامت لازم را برای اعمال تغییرات بزرگ در اقتصاد نداشته و نتوانسته از سرمایه اجتماعی خود در دو سال اولی که امور اجرایی کشور را بر عهده گرفت، استفاده کند. ادامه پرداخت یارانه نقدی، عدم آزادسازی قیمت انرژی، اصرار به دخالت در قیمت گذاری ها، حفظ تعرفه های عجیب و مماشات با موسسات اعتباری و حتی بانک ها و مواردی از این دست چون تراکم مقررات سبب شده تا دولت نتواند در نهایت  فضایی مناسب رای بهبود وضعیت کسب و کار ایجاد کند. محمدمهدی بهکیش در گفت وگو با تجارت فردا که نگاهی اصلاح طلبانه به بهبود فضای کسب و کار در کشور دارد، معتقد است که انتظار از این دولت بالاست زیرا ثابت کرده توانایی های قابل توجه دارد ولی آن گونه که باید از پشتوانه افکار عمومی و توانایی خود برای اصلاح ساختار اقتصاد کشور استفاده نکرده و در نتیجه نتوانست انتظار آحاد اقتصادی و کارشناسان را برآورده کند. این اقتصاددان معتقد است اگر تیم اقتصادی دولت در سال پایانی عمر خود نتواند با ارائه برنامه ای کوتاه مدت راستای حرکت های اقتصادی خود را مشخص کند قادر نخواهد بود اعتماد جامعه کسب و کار را کسب کند و در دور بعد انتخابات ممکن است قافیه را به رقبای پوپولیست خود ببازد و جامعه را دوباره به رکودی ناخواسته هدایت کند.


-- اخیرا گزارشی از سوی مرکز پژوهش های مجلس منتشر شده در مورد این که وضعیت فضای کسب و کار و رتبه ایران در بهبود آن در ایران در سه سال گذشته با نوسان های زیادی همراه بوده به طوری که وضعیت کسب و کار در کشور در پایین 94 مانند تابستان 92 بوده است. طبیعتا توقع این بود که دولت یازدهم که با شعار بهبود فضای کسب و کار و بالا بردن سطح معیشت مردم روی کار می آید قادر باشد این فضا را شاداب تر کند. به نظر شما چرا دولت نتوانسته کاری جدی در بهبود فضای اقتصاد انجام دهد؟


دولت در دو سال اول کار خودش همه نیروهایش را متمرکز کرد تا موضوع هسته ای را به سرانجام برساند و از طریق رفع محدودیت های بین المللی بتواند روزنه امیدی را برای بهبود وضعیت اقتصادی کشور بگشاید که در این راه هم موفق بود و شایسته تقدیر است. اما آن چه دولت به آن توجه نکرد و به رغم این که کارشناسان به آن واقف بودند و گوشزد کردند این بود که برنامه ای برای اصلاح ساختار اداری، مالی و اقتصادی کشور برای شرایط بعد از توافق هسته ای آماده نکرد. این موضوع بارها از سوی اقتصاددانان به دولت تذکر داده شد و آن ها از طرق مختلف شفاهی و کتبی پیامشان را به دولتمردان ارسال کردند اما متأسفانه توجهی به این دغدغه نشد. بدنه اقتصاد ایران در دوره تحریم ها به اقتصادی غیرشفاف تن داد و ساختار آن بر این اساس شکل گفت که بتواند قواعد حاکم بر داد و ستد بین المللی را دور بزند و از این طریق به مایحتاج خود دست یابد. طبیعتا چنین ساختاری باید در پساتحریم تغییر می یافت و اصلاح آن به سمتی می رفت که بتواند از فضای به وجود آمده در پساتحریم استفاده کند. این اتفاق نیفتاد چون از یک سو ساختار شکل گرفته در دوران تحریم ها از خود مقاومت نشان می داد و از سوی دیگر ساختار سنتی اقتصاد کشور این اجازه را نمی داد که از فضای به وجود آمده در پساتحریم به بهترین شکل بهره برداری شود. در چنین شرایطی بهتر بود دولت فارغ از نتیجه مذکرات تیمی را مأمور ارائه برنامه برای اقتصاد پساتحریمی می کرد تا این تیم برای شرایط فعلی کشور برنامه خود را ارائه دهد.


-- البته رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور بارها اعلام کرده بود که تیم متمرکز در سازمان برای ادامه تحریم ها، بدتر شدن اوضاع و برداشته شدن تحریم ها سه سناریو آماده کرده است.


بله، بنده هم بارها این موضوع را شنیده ام اما درحال حاضر برنامه ای منسجم را نمی بینم که دولت با استناد به آن پیش برود و بتواند برنامه های پساتحریمی را اجرا کند (البته منظورم برنامه های توسعه نیست) اما مسائل و مشکلات اساسی اقتصاد ایران همواره باقی مانده است و عزم جدی در دولت دیده نمی شود که در صدد تغییر آن برآید. بارها این داستان را روایت کرده ام که ژاپنی ها در دوران جنگ جهانی دوم گروهی را به داخل زیر زمین ها فرستادند و از آن ها خواستند برنامه بعد از جنگ را بنویسند و کاری به روند جنگ نداشته باشند. وقتی جنگ تمام شد، ژاپنی ها برنامه رشد و توسعه خودشان را آماده داشتند و از این طریق توانستند به یکی از قدرت های اقتصادی دنیا تبدیل شوند. توقع این بود که دولت ما هم این کار را می کرد و به افرادی برای نوشتن برنامه پساتحریمی مأموریت می داد تا با توجه به امکانات دولت اداره اقتصاد کشور به گونه ای باشد که در کمترین زمان بیشترین بهره برداری را از فضای هیجانی پساتحریم ببرد. با این که اغلب کارشناسان به دولتمردان این توصیه را کرده بودند اما آنها وقعی به این امر مهم نگذاشتند و ک توجه از کنار آن گذشتند. انتظار بر این بود تا دولت در فضایی کم تنش برای رسیدن به اهداف اقتصادی خود برنامه ای مکتوب ارائه دهد و همه اعضا هماهنگ با هم آن را اجرایی کنند اما در ادامه دیده شد که صداهای مختلفی از دورن دولت بیرون آمد. نمونه آن نامه چهار وزیر به رئیس جمهور بود که در نهایت تعجب نوشته شد که از ان بوی عدم هماهنگی به مشام می رسید. در چنین شرایطی دولت برای تحول اقتصادی و تغییر فضای کسب و کار که امری بسیار پیچیده است آمدگی نداشت و به نظرم هنوز هم آمادگی ندارد. در نتیجه متأسفانه به یک نوع سردرگمی دچار شده است چون آن چه باید اتفاق می افتاد، رخ نداد و انتظارات را برآورده نکرد.


-- رئیس جمهور در بیشتر سخنرانی های خود از احیای اقتصاد به عنوان مهم ترین برنامه دولت سخن به میان آورده است اما چرا در عمل این سخنان به بار ننشسته و نتوانسته توقعات را برآورده کند؟


مسائل اساسی اقتصاد پیچیده اند و توان متمرکز می طلبد و با شعار حل نمی شوند. توجه کنید که انتظار آن نبوده و نیست که دولت همه اصلاحات را باید در این چند ماه انجام می داد بلکه انتظار آن است که دولت مسیر حرکت را روشن می کرد. در صحبت های آقای روحانی بارها گفته شده بود که ما باید به سمت اقتصاد بین الملل برویم و به WTO بپیوندیم یا تولید صادرات محور داشته باشیم و بازارمان را رقابتی کنیم. با این که چنین سخنانی مرتبا از سوی رئیس جمهروی گفته شده اما ابزار اجرایی برای رقابتی کردن بازارها فراهم نشده است. در نتیجه رقابتی کردن بازار است که بهبود فضای کسب و کار به وجود می آید و این کار نیاز به مولفه های مشخصی دارد که به نظر می رسد دولت برای آن ها برنامه ای ندارد یا شاید در سطح سران کشور توافقی برای آن حاصل نشده است. انتظار می رفت همان گونه که دولت در مورد برجام توانست هه ارکان قدرت را یکدل کرده و آن را به انجام برساند در خصوص بهبود وضعیت اقتصادی هم بهتر بود کارهایش را در پشت پرده انجام می داد و این تفاهم را به وجود می آورد. البته مشاور محترم اقتصادی رئیس جمهور بارها گفته اند که باید در سطح کارشناسی در کشور تفاهم ایجاد شود اما به نظرم این موضوع در اولویت نباید باشد. این که ارشناسان ما در مسائل آکادمیک اقتصاد به تفاهم می رسند یا خیر موضوع مهمی نبود بلکه بهتر بود دولت در خفا خط اقتصاد را مشخص می کرد و با ارکان قدرت به گفت وگو می نشست و آن ها را برای رسیدن به این هدف هماهنگ می کرد و مهم آن بود که تفاهمی که در دولت درباره بین المللی کردن اقتصاد موجود است، به منصه ظهور برسد و اقتصاد ایران به سمت جهانی شدن حرکت کند. مهم این بود که از نظر سیاسی در این باره تفاهم ایجاد می شد نه از نظر کارشناسی اما متأسفانه مرتب توپ را در میدان کارشناسان انداختند و گفتند کارشناسان باید با هم برای حل مسائل اقتصادی تفاهم کنند که این کار معمولا به دلیل ماهیت آن شدنی نیست. دولت در سال نخست فعالیت خود نسخه خروج از رکود تورمی را ارائه کرد اما الان که به مولفه های آن نگاه می کنیم، می بینیم همه شان بلاتکلیف مانده اند. در مورد اصل 44 نمی دانیم چه کار باید انجام دهیم. خطاهای بسیار صورت گرفته ولی از نظر سیاسی تفاهم نیاز داریم تا بدانیم با این حجم عظیم مالی مملکت که در قالب سهام عدالت یا رد دیون در اختیار سازمان های شبه دولتی افتاده، چه باید کرد. در مورد تعرفه ها اتفاقی نیفتاده و هر کدام از وزیران برای خودشان تصمیم می گیرند. بعضی اوقات شنیده می شود بعضی وزرا به تنهایی در مورد تعرفه ها تصمیم می گیرند بدون این که به نظرات کارشناسی حتی در وزارت خاه خودشان توجه کنند. در مورد قیمت گذاری هیچ تفاهمی صورت نگرفته و هنوز نهادهای سرکوبگر قیمتی مشغول فعالیت هستند. گشت های تعزیراتی در خیابان ها به راه می افتند تا به زعم خودشان با گران فروشی مبارزه کنند. از یک طرف صداهایی از درون دولت بیرون می آید که نهادهای قیمت گذار را باید تعطیل کرد اما از طرف دیگر برخی مقامات هنوز برای دم دستی ترین کالاها قیمت گذاری می کنند و دولت هم فقط نظاره گر این فضاست. در چنین شرایطی فرض کنید سرمایه گذار خارجی تصمیم دارد وارد کشور ما شود. قاعدتا او باید بداند سرنوشت قیمت گذاری در این مملکت چیست و با چه نوع تعرفه هایی بناست کار کند. باید بداند قیمت کالایی که می خواهد بفروشد توسط دولت تعیین قیمت می شود یا بازار رقابتی. باید بداند بخش خصوصی واقعا چقدر اختیار دارد؟ بخش خصوصی ما حتی یک سینما هم در این سال ها نساخته است. اکثریت قریب به یقین کارخانه ها اقدامی به نوسازی و بالا بردن سرمایه گذاری و افزایش شیفت نکرده اند. چرا؟ چون فضا از نظر تصمیم گیری اقتصادی پرابهام است و دولت در این خصوص تکلیف ها را روشن نکرده است.


-- دولت مشکلات سیاسی فراوانی دارد و باید در درون ساختار بوروکراتیک نیز بجنگد تا حرف خود را به کرسی بنشاند.


دولت قطعا مشکلات سیاسی دارد. مگر دولت های دیگر این مشکلات را ندارند؟ مگر در آمریکا مشکلات جدی در تصمیم گیری وجود ندارد؟ بالاخره رئیس جمهور است که در این رابطه تصمیم می گیرد و ارکان قدرت یا رقیب را قانع می کند. در کشور ما به خاطر اختلاف نظرهای سیاسی که وجود دارد تصمیمات اقتصادی همچنان بلاتکلیف باقی مانده اند. به نظرم مشکل جدی دولت این است که هنوز نتوانسته نیروهایش را چون زمان برجام متمرکز کند و اقتصاد را برای دوره پس از برجام آماده کند.


-- آیا می توانیم بگوییم اقتصاد کشور در پساتحریم دوره نقاهت خودش را سپری می کند و این دوره نقاهت باید به پایان برسد که تن بیمار جان دوباره ای بگیرد؟


دوره نقاهت یعنی دوره ای که بیماری پس از عمل جراحی باید استراحت کند تا توانایی هایش دوباره فعال شود. توان های اقتصاد ما در حال رقیق شدن است و باید محیط بیمار تغییر کند تا بتواند توانایی هایش را بازسازی کند. در فضایی که ما این بیمار را قرار داده ایم امکان بازسازی توانایی هایش وجود ندارد. به نظرم این دوره نقاهت در مورد اقتصاد ما صدق نمی کند چرا که اصولا جراحی در این اقتصاد صورت نگرفته که بخواهد دوره نقاهتی داشته باشد. در چنین شرایطی بهتر است دولت به برنامه های کوتاه مدت روی آورد و در قالب چنین برنامه هایی ساختار اقتصاد را برای پساتحریم آماده کرده و پیچ و مهر آن را فعلا سفت کند و بعدا تعمیرات اساسی را روی آن انجام دهد. طبیعتا دولت باید روشن کند چه کاری قرار است انجام دهد تا اقتصادی که در دوره تحریم ها ضربه خورده دوباره روی پای خود بایستد. ممکن است در همه کارها موفق نباشد اما باید جسارت داشته باشد و برنامه اش را ارائه دهد.  در فضای کنونی یعنی فضای پر از ابهام، سرمایه گذار وارد کشور نمی شود. سرمایه و سرمایه گذاری، فضای شفاف نیاز دارد. در حال حاضر با این که چند ماه از موفقیت دولت در برجام گذشته، واحدهای اقتصادی به جای جذب نیرو هنوز مجبورند به دفع نیرو روی آورند و حفظ همین اشتغال موجود نیز در خطر است. تقاضای داخلی در بازارهای گوناگون قادر به ایجاد تحرک بیش از پیش نیست و برای این که اقتصاد راه بیفتد باید صادرات داشته باشیم. اما صادرات به کجا و با کدام قیمت ها؟ بهتر است برای رقابتی شدن تولید در کشور یک نوع جراحی در اقتصاد صورت بگیرد. اما چه کسی باید این جراحی را انجام دهد؟ نمی دانم دولت توان یا حتی تصمیم به این جراحی را دارد یا نه. در سه سال گذشته مشخص شده دولت آمادگی برای این جراحی را به وجود نیاورده است. هرچند در زمینه سیاسی بین المللی به خوبی عمل کرده است.


-- یعنی دولت در زمینه بازسازی اقتصاد یا اصلاح ساختارها محافظه کار است؟


بله به شدت. به اصول اقتصاد آزاد اعتقاد دارد اما به شدت محافظه کار است و به نظرم با این محافظه کاری بار به منزل نمی رسد. اگر دولت حرکت نکند و این محافظه کاری را ادامه دهد سال آینده وضع مبهم تری را خواهیم داشت.


-- رئیس جمهور برای رها شدن از این وضعیت بحث برجام 2 را مطرح کردند تا تفاهم سیاسی برای حل مشکلات اقتصادی به وجود آید. به نظر شما برای رسیدن به تفاهم سیاسی دولت چه مولفه هایی را نیاز دارد در نظر بگیرد؟


اصلا نیازی به اعلام این موضوع نیست که ما می خواهیم برجام 2 را اجرا کنیم و به اجماع دست یابیم. نمی دانم آقای رئیس جمهور چرا مذاکره سیاسی با بزرگان را به صحن جامعه می آورد؟ چرا مسئولان ما از طریق مطبوعات یا تریبون های گوناگون با هم صحبت می کنند؟ تفاهم سیاسی باید بدون ارتباط با افکار عمومی در پشت پرده حل و فصل شود. برجام2 تفاهم سیاسی بین بزرگان است، مثل دو حزب با دو نگرش مختلف. این دو حزب باید با هم صحبت کنند. شرایط کشور ما مثل آمریکا نیست که بگوییم هرکسی رأی بیشتری آورد، حاکم است. ارکان قدرت بهتر است پشت پرده مسائل را با هم حل کنند. اگر آقای روحانی پشت پرده نتوانست به جمع بندی برسد بهتر است به مردم اعلام کند که بیش از این صلاح نیست جلو بروم یا من امکان رقابتی شدن بازار، باز شدن دروازه ها و کاهش تعرفه ها را فعلا ندارم.


با توجه به همه احترامی که به آقای روحانی با توجه به موفقیت هایش دارم، به نظرم بزرگ ترین وظیفه ایشان این است که با بزرگان مملکت صحبت و اگر به توافق رسید برنامه هایش را اعلام کند و اگر به نتیجه نرسید بگوید من بیشتر از این نمی توانم جلو بروم. سرمایه گذار اعم از داخلی و خارجی باید بداند تکلیفش چیست، اگر در یک فضای غیررقابتی قرار باشد چرخ اقتصاد بگردد و قیمت گذاری دولتی صورت گیرد، او تصمیم خواهد گرفت که با سرمایه اش چه نوع فعالی کند. البته باید توجه داشت که در یک فضای پرابهام سرمایه به سوی فعالیت های زودبازده می رود و بنابراین اشتغال موردنظر را به وجود نمی آورد. اگر این اتفاق بیفتد باید فکر بیکاری عظیمی را که اتفاق خواهد افتاد، کرده باشیم چون بسیاری از سرمایه ها به سوی تولید کارخانه ای نخواهد رفت. همان طور که فرار مغزها داریم فرار سرمایه ها هم بیش از دولت نهم و دهم خواهیم داشت.


-- با توجه به چنین شرایطی کاهش قیمت نفت می تواند فضایی را برای اجماع اقتصادی به وجود بیاورد؟


افزایش قیمت نفت یک خلسه ایجاد می کند که این مسائل جدی مطرح نشود اما پایین آمدن قیمت نفت آن خلسه را از بین می برد و جامعه به حالت عقل عادی در می آید و به فکر می افتد که باید چه کند. در زمان قیمت نفت بالا پول توزیع می شود و کسانی که بیکار هستند یا کارگر مازاد دارند خیلی نگران نیستند. خلسه ای در جامعه ایجاد می شود و خیلی صدایش در نمی آید اما قیمت ها در همین حدود 40 تا 50 دلار در سال های آینده باقی می ماند. حتی فروش نفت در بازارهای بین المللی رقابت بیشتری خواهد داشت و فروش مشکل تر خواهد شد. سه چهارم صادراتم ا وابسته به نفت و گاز است و صادرات کالای جدی نداریم یا ان قدر کم است که تأثیر جدی در اقتصاد ندارد. در دوران حاضر کشورها به صادرات وابسته هستند زیرا کالاهایی که در داخل کشور گران تولید می شوند و باید از کشورهای دیگر وارد شوند وگرنه به صورت قاچاق وارد خواهند شد. در نتیجه باید صادرات داشته باشیم تا هزینه واردات را تأمین کنیم. اقتصاد بدون صادرات نمی تواند بچرخد. البته در صورت بی توجهی به صادرات باید بیکاری تحصیل کرده ها و فرار مغزها و سرمایه ها را تحمل کنیم و اقتصادی با رشد پایین یکی، دو درصد و گاهی منفی را داشته باشیم. قطعا هیچ یک از بزرگان مملکت چنین اقتصادی را نمی پسندند. بنابراین امکان تفاهم ملی کم نیست.


-- بعد از برجام رفت و آمدهای بسیاری به کشور صورت گرفت و برخی هیئت های تجاری چند صد نفره وارد کشور شدند. به نظر می رسد دولت و بخش خصوصی ما برای این هیئت ها برنامه خاصی نداشت و آنان بدون دستاوردی کشور را ترک کرده اند. از نظر شما دستاورد ورود این هیئت ها به کشور چه بوده است؟


بارها گفته ام که تجار زیادی وجود دارند که علاقه مند هستند بدانند پس از سال ها بسته بودن در داخل اقتصاد ایران چه می گذرد و با توجه به رونق محدودی که در اروپا وجود دارد، فرصت هایی را برای سرمایه گذاری خود بیابند و از یک بازار تازه بهره ببرند. هجوم این افراد به داخل ایران باری آشنا شدن با فضا و پتانسیل های موجود بوده است. همه آن ها هم اظهار کرده اند که باید سرمایه گذاری شود اما هیچ کدامشان حتی به سرمایه گذاری جدی در کشورمان فکر نمی کنند مگر این که در موارد معدودی بتوانند تضمین های چند لایه بگیرند. آن هم در صورتی ممکن است که بانک ها و بیمه ها بتوانند این ریسک را پوشش دهند. مثلا پژو که با ایران خودرو قرارداد بسته ممکن است تضمین های چندلایه بگیرند تا به ایران انتقال تکنولوژی داشته باشند. آن ها پول نقد جدی نمی آورند و بیشتر تکنولوژی وارد می کنند. ما همواره یارانه بسیاری به سرمایه گذاران خارجی می دهیم به طوری که برای حفظ اشتغال گروهی چند هزار نفره مجبوریم تعرفه هارا بالا ببریم و قیمت برخی کالاها را بالاتر از قیمت های جهانی در ایران عرضه کنیم. ببینید چقدر یارانه بزرگی در این زمینه می دهیم. مردم دو برابر قیمت، خودرویی را بخرند به دلیل این که اشتغال ایجاد شود. به سرمایه گذار خارجی با تضمین های چندلایه  بدون وارد کردن پول و آوردن تکنولوژی نسبتا عقب افتاده خودش چون در اروپا صرفه تولید ندارد اجازه دهیم شریک شود! معلوم است اگر بتواند تضمین های این چنینی و سوبسیدهای آنچنانی از جنس تعرفه بالا بگیرد سرمایه گذاری خواهد کرد. مگر در 10سال قبل شرکت های نفتی در ایران قرارداد نبسته بودند ولی تضمین های چند لایه گرفته و سودهای خوبی کسب می کردند. با آن همه ارفاق بعضی هایشان از ایران رفتند و ما را تنها گذاشتند.


 منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 177

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

اگر قصد سفر هوایی به مشهد دارید، لازم است ‌‌بدانید که ...

جایگاه نامطلوب ایران در تولید برق حرارتی

نخستین محموله از بندر کاسپین به چین ارسال شد

هشدار صندوق بین‌المللی پول به امریکا و چین

اعلام تاریخ خوش حسابی برای مودیان مالیاتی

ارزانی مسکن در راه است؟

سیاست جدید دولت در حوزه نفت

مشکلات بانک‌ها برای لاغر کردن

مخلوط کردن فضولات حیوانی با نان مردم!

همکاری اتاق بازرگانی عراق برای تهیه کالاهای مورد نیاز ایران

ظریف عازم پاریس شد

نخست‌وزیر یونان: نفتکش ایرانی در حال حرکت به سمت یونان نیست

لیست انتخاباتی اصلاح‌طلبان چه زمانی اعلام می‌شود؟

جزئیاتی تازه از اتهام دو نماینده بازداشت شده

ورود مجلس به پرونده عجیب «اردوگاه شهید باهنر تهران»

علت سفر ظریف به پاریس

اعتراف بی بی سی به مبارزه جدی قوه قضائیه با فساد

شعرخوانی جالب دختری درباره امام کاظم در حضور رهبرانقلاب

واکنش‌ها به ماجرای مازیار ابراهیمی و ترور دانشمندان هسته‌ای

موشک‌ها و پهپادهای ایرانی به مسکو رسیدند

صهیونیست ها دزدی دریایی را تمرین کردند

اعلام شکست تروریستها در ادلب

دست دادن ١٣ ثانیه‌ای بوریس جانسون و امانوئل مکرون

مکرون: هیچ امیدی به طرح "معامله قرن" ترامپ ندارم

هلاکت یکی از سرکرده‌های ائتلاف متجاوز سعودی در یمن

اولین تصاویر از شهرآزاد شده خان شیخون

ترامپ برای دهمین بار پدربزرگ شد

ماکرون خطاب به جانسون: وقت تنگ است!

کار بین ژاپن و کره جنوبی بالا گرفت

اتفاق عجیب حین سخنرانی پاپ

مادر روانی پسرش را ۱۳ بار زیر تیغ جراحی فرستاد

آتش سوزی ساختمان 10 طبقه در فرانسه

آزار حیوانات را به پلیس گزارش دهید

سقوط چترباز ارتش انگلیس

تلفات کریمه کنگو در کشور به ۵ تن رسید

مفقود شدن تیم 13 نفره کوهنوردی در منطقه تنگ زندان

ماجرای غم‌بار زنی که در خواب فلج شد

سقوط هواپیمای کوچک در آمریکا

حذف قبض جریمه کاغذی برای تخلفات رانندگی

شفای دختر اهل سنت در حرم امیرالمومنین (ع)