رصد

کد خبر: ۸۷۰۹۶
تاریخ انتشار: ۳۱ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۱:۲۴

برخلاف نظر غالب این روزهای رسانه ها و شبکه های اجتماعی او نوجوانان دهه 80 را بی آرمان نمی داند، گرچه معتقد است این نوجوانان آرمان های بزرگ سیاسی و رادیکال نسل قبل را ندارند. کاظمی نوجوانان دهه 80 را افرادی با آرمان های کوچک می داند که مانند نسل قبل آرزوی نجات دیگران را ندارد و به فکر نجات خود است. ا و همچنین پیام حضور خیابانی نوجوانان دهه هشتادی را سیاسی نمی داند و معتقد است گردهمایی آنها فقط به قصد رفع کسالت بعد از امتحانات بوده است که در بسیاری کشورهای غربی این جشن ها رایج است و در مدارس و دانشگاه ها برگزار می شود. کاظمی البته معتقد است که گرچه گردهمایی های دهه هشتادی در این روزها سیاسی نیست ولی ادامه این روند، بستگی به این دارد که دولت چه تصمیمی درباره مدیریت زندگی روزمره این افراد می گیرد، اگر قرار باشد مدیریت زندگی روزمره مانند نسل قبل ادامه یابد، احتمال اینکه اقدامات نوجوانان دهه 80، سیاسی شود وجود دارد.


-- دو هزار نفر نوجوان دهه هشتادی در شبکه های مجازی با یکدیگر قرار می گذارند و تصمیم می گیرند که در یک ساعت مشخص در مرکز خرید فراغتی کوروش، جمع شوند. این افراد نظم خیابان های منتهی به محل قرارشان را به هم می ریزند و مجتمع را نیز برای ساعاتی به تعطیلی می کشانند، آیا از این ماجرا می توان به عنوان یک پدیده یاد کرد؟ این نسل چه ویژگی هایی دارد که چنین پدیده هایی را رقم می زند؟


پیش از پاسخ به سوال شما، توجه به این نکته ضروری است نسلی که از آن تحت عنوان دهه هشتادی یاد می شود که اکنون دانش آموزان دبیرستانی هستند و میتینگ مجتمع کوروش توسط آنها رخ داده است، متولدین سال 1378 تا اوایل دهه 80 هستند یعنی نمی توان گفت لزوماً همه آنها متولد دهه 80 هستند. ولی این افراد از بحث دیگری، دهه هشتادی به حساب می آیند. به این معنی که در دهه 80 یا دقیق تر از سال 1384 که دولت نهم بر سر کار آمد به مدرسه وارد شده اند و دوره نوجوانی شان را در این دولت سر کرده اند.


در واقع تعریف من از فرزندان دهه 80 آن نسل جوان دبیرستانی است که در مدارس دهه 80 بالغ شده و زندگی را در این دهه تجربه کردند. برای اینکه فهم آنچه در بین دبیرستانی ها در حال رخ دادن است را به تبیینی ذات گرایی تقلیل ندهم، معتقد نیستم که چیزی عجیب در این نسل وجود دارد که ذاتاً با نسل گذشته متفاوت است، در عوض می کوشم برخی ویژگی ها را با توجه به شرایط اجتماعی جدید خاطر نشان شوم.


نسلی که ما از آن سخن می گوییم، ویژگی های خاصی دارد، یکی اینکه، نسل تحریم سیاسی است. فرزندان این نسل که نوجوانی شان در دوره دولت نهم و دهم گذشت. بلوغ خود را در دوره تحریم به شکل خاصی گذراندند و از سوی دیگر این نسل، شاهد موجی از مهاجرت نسل دانشگاهی در زمانه خود نیز بوده است.


به این ترتیب که برخی خواهران و برادران بزرگ تر یا افراد پیرامون این نوجوانان از کشور مهاجرت کرده اند و مهاجرت برای آنها به عنوان یک ارزش مطرح شده است.


از سوی دیگر به تعبیر دکتر منتظر قائم، این نسل، نسل «نوتیوی» (NOTV) نام گرفته است، یعنی نسلی که از تلویزیون جمهوری اسلامی ایران فاصله گرفته اند و تلویزیون داخلی نقش بسیار کمرنگی در شکل دادن به ذهنیت این نسل داشته است. اگر مدرسه، تلویزیون و فضاهای مذهبی را دستگاه ایدئولوژیک بدانیم که فرهنگ و ارزش ها را نهادینه و به نسل های بعد منتقل می کنند می توان دید که هر سه مورد دیگر کارکرد قبلی خود را برای نسل جوان ندارند. مثلاً حضور بخشی از طبقه متوسط شهری در فضای مذهبی سنتی کمرنگ تر شده است که نوجوانان به آن ترتیب جامعه پذیر شوند. همچنین مدارس نیز نقش جامعه پذیری خود را از دست داده اند و به استناد تحقیق جامعه شناسان اکنون مدارس در بازتولید ایدئولوژیک جامعه به مشکل دچار شده اند. در عین حال این نسل جزو اویل نسل هایی است که از نسل تلویزیون و ماهواره عبور کرده به فضای مجازی رسیده است و با آن رشد کرده است، در نتیجه جامعه پذیری خود را از شبکه های مجازی خود به دست می آورد. نسل جدید به دلیل اینکه فضای قابل توجهی را در شبکه های اجتماعی در فضای مجازی صرف می کند نسل شبکه ای نیز می تواند نام بگیرد. به این معنا می توان گفت ما با پدیده جدیدی مواجهیم، و رویدادهای جدید شهری را تجربه می کنیم که فضاهای متفاوتی را در مقایسه با نسل گذشته مورد استفاده خود قرار می دهند و تصور می کنم این شیوه استفاده از مجتمع های تجاری در آینده اشکال نوپدید دیگری را هم به خود خواهد دید.


-- از ویژگی هایی که برشمردید به نقش شبکه های اجتماعی اشاره می کنم. برای دهه 60 و حتی اوایل دهه 70، شبکه های اجتماعی کارکرد دیگری داشت می دیدیم که از آن به عنوان گدرهمایی های سیاسی و اجتماعی استفاده می کردند. ولی ظاهراً برای این دهه کارکرد متفاوتی پیدا کرده است، این موضوع را چگونه تحلیل می کنید؟


شبکه های اجتماعی نسبت به نسل قبل ثابت نمانده و متحول شده اند، شبکه های جدید، امکانات بیشتری به افراد داده اند و افراد هم به شکل متفاوتی از آنها استفاده می کنند. در دهه پیش؛ وبلاگ و فیس بوک موضوعیت داشت که قابلیت های خاصی داشت و اکنون نیز شبکه های اجتماعی قابلیت های رفتاری متفاوتی را ممکن ساخته اند.


مثلاً گروه های تلگرامی مثل یک کمون یا اجتماع سربسته و مخفی می مانند. فضای سربسته ای وجود دارد که افراد در آن با یکدیگر تعامل برقرار می کنند. افراد در این گروه ها زندگی اجتماعی «نظام طرد» خود را دارند. ما نمی دانیم که در بسیاری از این گروه ها چه می گذرد؟ مثلاً در فیس بوک گشودگی بیشتری وجود داشت. ولی اکنون افراد از اطلاعات گروه ها و کانال های تلگرامی که به تعداد بی نهایتی تشکیل شده اند خبری ندارند. هر کسی در تعداد معدودی گروه عضو هست ولی نمی داند که در تعداد بی شمار گروه های دیگر چه محتوایی در جریان است. به نظر من همین کانال ها و شرایط شان به نسل حاضر ویژگی متفاوتی می بخشد.


اگر سوال شما این است که آیا این شیوه های خارق العاره ای که جوانان کشف می کنند یا در صحنه های اجتماعی خلق می کنند جدید است یا خیر؟ من می گویم خیر جدید نیست. شیوه های مختلفی پیش از این هم بوده و مثلاً نسل جوان در دهه 70 نیز جشن های خلق الساعه ای را ابداع کرده است مثلاً جشن هایی که بعد از بازی های فوتبال صورت می گرفت و برای بسیاری عجیب و بهت آور بود. همچنین است که در دهه 50 وقتی جوانان می خواستند انقلاب کنند، برای بسیاری از گروه ها این سوال مطرح بود که اینها چه می خواهند به نظر من کار جوانان در دهه 50 همان قدر عجیب است که جوانان دهه های بعد در رفتارهایشان از خود نشان دادند.


-- اگر نگاهی به آرمان های دهه های قبل بکنیم، می بینیم که تفاوت ماهوی با این دهه دارند. از این نسل به عنوان نسل بی آرمان یاد می شود، آیا می توان این نسل را نسلی دانست که آرمانی ندارد. چقدر این روند را می شود ناشی از سیاست زدایی از این نسل دانست؟


در دهه های قبل ایده ها و آرمان ها رادیکال تر و سیاسی تر بود ولی در این دهه ایده ها و آرمان ها واقعیت پذیرتر، معمولی تر و دست یافتنی تر شده است، اگرچه هنوز آرمان نام دارد و با واقعیت های زندگی شان فاصله دارد، اما آنها با این آرمان ها دیگر نمی خواهند جهان را نجات دهند بلکه بیش از همه به فکر نجات خود هستند!


البته من با ایده سیاست زدایی موافق نیستم. به نظر من هیچ گونه سیاست زدایی محضی برای ما وجود ندارد. هر جایی که سیاست زدایی شود نوعی سیاسی شدن مجددا هم در درون آن رخ می دهد و اساساً خود سیاست زدایی فرآیندی سیاسی است و اگر جامعه سیاست زدایی شده است چرا عده ای این قدر نگران تجمعاعت این نوجوانان و اقدامات آنها هستند؟ همچنین، من موافق نیستم با اینکه بگوییم، این نسل انگیزه های کمی دارد. سوال اینجاست که انگیزه آنها به چه چیزی کم است؟ به درس؟ به کار؟ حالا این هد دو در ایران امروز، بی ارتباط ترین چیزها نسبت به هم هستند!


بنابراین، نسلی که به آن می گویید نسل دهه 80، نسلی با آرمان های کوچک است و اساساً نمی توان گفت که این نسل، نسلی بی آرمان است. اگر این نسل با نسل های قبل که آرمان های بزرگ داشتند، مقایسه شوند باید بگویم که بله مانند آنها نیستند. ولی آیا نسلی که آرمان های بزرگ داشت بعد از چندین دهه در رسیدن به آرمان های بزرگ خود و کاستن رنج ها و دردهای بشر در زندگی کامیاب تر از نسل پیش و بعد از خود بوده است؟


-- آرمان های نسل قبل چه بودند و چه عواملی آنها را شکل داده بود که دیگر در نسل جدید وجود ندارد؟


مهم ترینش آرمان های بزرگی بود که انقلاب وعده اش را داده بود و سپس آرمان هایی که با جنگ شکل گرفتند و در نهایت آرمان این دنیایی دانشگاه رفتن قرار می گیرد، همه این آرمان ها با نوعی زندگی یوتوپیایی گره خورده بودند. مورد سوم را در کتاب امر روزمره که به تازگی منتشر شده است با عنوان کنکوری شدن مورد نقد قرار دادم. تقریباً از دهه 50 به بعد دانشگاه رفتن به آرمان جوانان تبدیل شد و الگوی کنکوری شدن دانشگاه آن را به آرزوی بزرگ و همگانی جوانان تبدیل ساخت. اتفاقاً دانشگاه هم گویا بنا بود که جوانان ما را به چیزهایی تبدیل کند که نبودند، یعنی انسان های جدید و زندگی جدید و دلخواهی به آنها بدهد. این آرمان های بزرگ برای جوانان ما موضوعیت خود را مانند سابق دیگر ندارند.


در مورد دانشگاه می توانیم بگوییم که از جایگاه رفیعش به زیر آمده است و از نقش آینده سازی برای زندگی جوانان بیشتر نقش سرگرمی، تفنن و پرستیژ را بازی می کند. برای جوانان ما روشن است که دانشگاهیان کار ندارند و با بیکاری روزگار می گذرانند. دانشگاه رفتن در کنار سایر آرمان ها جایگاه بت اعظم خود را از دست داده است.


اما اینکه دیگر آن آرمان های بزرگ در زندگی نسل جدید جایی ندارند به این معنا نیست که نسل جدید فاقد آرمان هستند. گروه های زیادی از نسل گذشته جوانان و نسل جدید را بی هویت، بحران زده، بی علاقه به درس و فاقد آرمان و تعهد می نامند. این تفسیر درستی نیست آنها از رویه های نسل گذشته خود درس گرفته اند و راه های جدید و آرمان های جدید برای زندگی خود یافته اند.


اجازه دهید فقط به یکی از این اتهامات یعنی اتهام «بی انگیزه بودن برای درس» پاسخ دهم. در مرتبه اول باید بگویم که علاقه به درس هیچ گاه علاقه فراگیری بین جوانان نبوده است و همیشه درصد معینی (شاید حدود 30 درصد) از دانش آموزان با درس میانه ای داشته اند یا با انگیزه درس می خوانده اند. اما آنان که نسل جدید را به لحاظ تحصیلی بی انگیزه تر می دانند باید عرض کنم که اساساً چرا باید درس خوان بودن الگو و معیار بهتر بودن یا خوب بودن فرد باشد؟ این معیار از چه زمانی به عنوان جوان خوب برای ما تعریف شده است؟


اگر کمی تأمل کنیم پی می بریم که این معیار برای «جوان  خوب بودن»، معیار و قاعده ای جدید است و به نظر من یکی از مهم ترین کارکردهای آن کنترل بیشتر زمان جوانان و مدیریت رفتار آنهاست. از سوی دیگر، این نوع توجه به درس خواندن به عنوان الگو، پدیده ای متعلق به کشورهای در حال توسعه است یعنی مدرسه به جای کوشش برای ساختن شهروندانی بانشاط، متعهد، با مسئولیت و به لحاظ اجتماعی توانمند به دنبال ساختن افرادی صرفاً درس خوان است، یعنی فردی که ساعت ها سر در کتاب دارد، حفظ می کند و به سوالات تستی یا تشریحی به خوبی جواب می دهد!


به نظر من جوانان امروزی بهتر از جوانان دیروز، به مهمل بودن صرف کردن زمان باارزش خود برای درس خواندن به شیوه متداول در ایران پی برده اند! اتفاقی که افتاده این است که نسل جدید متوجه شده است باید به جای چیزی که نسل قبل تابع و خواستار آن بود، چیزی که باید طلب کند زندگی است. ولی جامعه به او درس را به جای زندگی پیشنهاد می دهد یا در بهترین حالت می گوید برای داشتن زندگی خوب باید از راه درس خواندن (حفظ کردن مکرر، برای کنکور ساعت ها جوانی خود را صرف کردن و گذشتن از لذت های جوانی) بگذرد.


این همان ترک گفتن آرمان های بزرگ است اما آرمان های کوچک را جوانان در میان زندگی و درون زندگی روزمره خود جست و جو می کنند.


-- پیام دهه هشتادی ها از آن گردهمایی را چه می دانید؟


در شبکه های اجتماعی که نگاه می کردم متوجه دو نگاه کلی به این رویداد شدم. گروهی خارج از کشور مانند همیشه آن را رویدادی سیاسی تعبیر کردند و گروهی در داخل کشور آن را حرکتی پوچ و بی معنا دانستند که ناشی از بی هویتی نسل جدید است. در بدو امر باید بگویم من با هر دو تلقی مخالفم. رویدادهایی این چنین به معنای رایجش اساساً سیاسی نیست بلکه عمدتاً از کسالت در زندگی روزمره ناشی می شود. این ملال را نسل های قبل جزیی از زندگی طبیعی خود می دانستند ولی نسل های جدید با آن مبارزه می کنند برعکس جوانان نسل جدید، فکر می کنند کسالت و ملال بخش جدایی ناپذیر زندگی آنها نیست بلکه می توانند آن را کنار بزنند و کنترلش کنند.


مدارس ما کسالت بارترین جاهای ممکن هستند، شیوه درس خواندن و آموزش ما کسالت بار است و دانش آموز را با استرس های زیادی درگیر می کند. طبیعتاً در چنین شرایطی وقتی امتحانات دانش آموزان تمام می شود آنها دوست دارند کمی از این فضای ملال آور خارج شوند تا وجه دیگر زندگی را تجربه کنند، در برخی کشورهای غربی، بعد از پایان امتحانات خود مدارس و دانشگاه ها جشن پایان سال می گذارند و آن را به کارناوالی شادی بخش تبدیل می کنند تا دانشجو و دانش آموز از فضای بی حوصلگی و افسردگی خارج شود. اما در حالی که در ایران درس خواندن و امتحان دادن و سر کردن با استرس ها و اضطراب های آن طبیعی دانسته شده، شادی کردن بعد از پایان امتحان غیرطبیعی تلقی شده است! کمی به خودمان بیاییم که این شیوه ماست که غیرطبیعی است و نه برخورد دانش آموزان. حرکت آنها در ایجاد موجی برای فراغت و جشن گرفتن پایان سال کاملاً طبیعی و خودجوش است. من آ« را بیشتر به معنای مبارزه با کسالت و ملال زندگی روزمره که از طریق مدرسه و نظام درس خواندن بر بچه ها تحمیل می شود، درک می کنم و این پیام را هم می بینم که در جامعه ای که سیاست، با «امر معمولی» و زندگی روزمره موافق نیست و آن را پس می زند، «سیاست امر معمولی» خود دست به کار می شود و برنامه های خود را برای بروز خلاقیت تدارک می بیند.


-- چرا مراکز خرید برای این گردهمایی انتخاب شدند؟


سیاست های شهری ما در دهه اخیر به صورت نانوشته به سمت گسترش فضاهای عمومی تجاری سوق یافته است. یعنی از یک سو شهرداری، فضاهای تجاری را به دلیل درگیر کردن سرمایه داران و تأمین منابع مالی شهری رونق داده است و از سوی دیگر کوشیده است حتی ضعف وجود فضاهای فرهنگی را از طریق فضاهای تجاری و گسترش آن جبران کند و مصوبه هایی را که به موجب آن مجتمع های تجاری دارای فضاهای فرهنگ و تفریحی از تخفیف ویژه ای برخوردارند به اجرا گذاشته است. نتیجه بعد از یک دهه، بلعیده شدن شهر توسط فضاهای تجاری از جمله مراکز خرید بوده است. اینک مجتمع های تجاری یکی از مهم ترین فضاهای شهری است که جمعیت سرگردان را در خود جای می دهد. اگر فضایی برای خرید تفریح، فراغت، رستوران رفتن، شهربازی و نظایر آن باشد می تواند کارکرد جمع کردن جمعیتی جوان برای سرگرمی را هم داشته باشد. همه این توضیحات را در کنار نسل نوجوانی بگذاریم که به نوعی نسل مجتمع های تجاری و خرید هم هستند یعنی درست در ابتدای دهه 80 که سیاست گسترش این مراکز در شهر اجرا می شد آنها نیز همزمان با خانواده هایشان در این فضاها قدم می زدند و به فراغت خود شکل می دادند. نسل جدید اساساً به جای بازی در کوچه، از ابتدا قدم زدن در مراکز خرید زا تجریه کرده است. دلایل زیادی چون آلودگی هوا، گرما، مسئله ایجاد ترافیک و... وجود دارد که نشان دهد مجتمع های تجاری چون کوروش مکانی بهتر از پارک ها و خیابان های شهری است.


اما نکته ای که باید در اینجا بیفزاییم نحوه مواجهه مدیران با این رویداد است. اگر نظام سرمایه داری با چنین موضوعی مواجه می شد، قطعاً از این گردهمایی برای فروش بیشتر محصولاتش استفاده می کرد و اساساً ممکن بود به دانش آموزان بگوید در سالگرد چنین روزی در سال های بعد یک روز کل پاساژ می تواند به دانش آموزان اختصاص یابد تا جشن پایان سال خود را در این مجتمع بگیرند تا به این ترتیب به کسب و کار خود هم رونق دهند. به این ترتیب که اگر دانش آموزان فضای تجاری را اجتماعی کردند، آنها هم از این موضوع استفاده کرده و بار دیگر فضای اجتماعی را تجاری می کردند و از این طریق سودی نصیب خود می کردند. ولی در ایران به رغم اینکه در مراکز تجاری فضاهای فرهنگی، اجتماعی و... تدارک دیده شده است ولی به نحوی برخورد می شود که انگار نباید از این فضاها استفاده کرد و تمایل بر این است که افراد بیایند خرید کنند و در نهایت آرامش مثلاً فیلمی را هم تماشا کنند. ما اینجا با منطق خود با این مسائل برخورد می کنیم. پاساژ های مدرن با امکانات تفریحی آمده اند ولی نمی خواهیم از آنها با منطق خودشان استفاده کنیم.


-- در مورد آینده چه پیش بینی دارید؟ آیا این نسل نسلی تأثیرگذار خواهد بود؟


نسل های گذشته همچنان که گفته شد با آرمان های بزرگی زندگی خود را سر کردند، آرمان هایی که عمدتاً بیرون و ورای زندگی روزمره شان بود، اما نسل جدید برای آرمان های درون زندگی روزمره خودش تلاش می کند. نسلی است که می خواهد خودش با تعارضاتی که درون زندگی روزمره اش است کنار بیاید، نسلی است که مداخلات از بیرون را به درون خود چندان نمی پسندد؛ بنابراین اگر روند سیاست ها بر زندگی روزمره مانند دهه ای قبل ادامه پیدا کند یعنی مداخله همچنان بدین صورت باقی بماند کنش ورزی درون زندگی روزمره به سمت آرمان های بزرگ تر مجدد کشیده می شود و زندگی روزمره عمیقاً رادیکال می شود. بنابراین، تصور نسلی بی خاصیت، بی هویت و غیرسیاسی از جوانان امروزی صحیح نیست و همه چیز به شکل مدیریت زندگی روزمره توسط دولت بستگی دارد.


 منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 181

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

نصب پیمایش‌سنج در وانت‌بارها تا 2 ماه آینده

پشت پرده نحوه تصمیم گیری درباره افزایش قیمت بنزین

نرخ گازوئیل برای شناورهای مسافری اعلام شد

سهمیه امیدوار کننده سوخت سرویس مدارس و تاکسی‌ها

رئیس‌کل بانک مرکزی: بازار به حالت قبل برمی‌گردد

برخورد قضایی با احتکار لاستیک در کارخانه ها

دستور وزیر صنعت درباره نرخ کالاها

بانک مرکزی: بانک‌ها دیگر از مشتریان کپی شناسنامه و کارت ملی نگیرند

همتی: اتفاقات اخیر تأثیر چندانی در بازار ارز نخواهد داشت

یارانه ها امشب واریز می شود

اعتراض عجیب چند هموطن به گرانی بنزین

پاسخ غرضی به ادعایی درباره اعدام ۱۹ فرمانده، تضعیف ارتش و زندانی شدن!

بیانیه مهم رئیسی درباره طرح مدیریت مصرف سوخت

روایت سخنگو و عضو هیئت رئیسه از جلسه غیرعلنی مجلس

آقای امام جمعه در جمع معترضین به گرانی بنزین

هشدار وزیر اطلاعات؛ با عوامل ناامنی برخورد می‌کنیم

رونمایی از کاندیدایِ پنهان احمدی‌نژاد در انتخابات ۱۴۰۰

رهبر انقلاب: این کارها کار اشرار است

جزئیات نظریه کارشناسان درباره قتل میترا استاد؛ احتمال یک تا ۳ سال حبس برای «نجفی» قوت گرفت

بیانیه مداخله‌جویانه وزارت خارجه آمریکا درباره ایران

کاپیتولاسیون به سبک ترامپ!

ژاپن: هیچ کس نمی‌تواند به کره شمالی خوش‌بین باشد

کشته شدن 5 نفر در حادثه تیراندازی کالیفرنیا

انفجار در شهر موصل عراق

تصاویر زخمی‌شدن یک خبرنگار از ناحیه چشم توسط نظامیان رژیم صهیونیستی

نیمی از وزرای کابینه عبدالمهدی تغییر می‌کنند

تصاویر نبرد آتش‌نشانان آمریکایی با حریق در جنگل‌های کالیفرنیا

الصفدی از تصدی نخست وزیری لبنان انصراف داد

سالگرد جنبش جلیقه زردهای فرانسه

انفجار مهیب و خونین در شهر الباب سوریه

وزیر آموزش و پرورش: یکی از وظایف ما ارتقای توانایی افراد برای زیستن شرافتمندانه است

ایجاد هواپیمایی بی‌نظیر با هزاران پهپاد

فرار عجیب از صحنه تصادف!

پرداخت ۱۰۰ میلیارد تومان برای توزیع رایگان شیر مدارس

انفجار مرگبار در خوابگاهی در کیفِ اوکراین

رونمایی از عنوان درسی جدید با موضوع «سربازی»

هاشمی: فعلا برنامه ای برای افزایش کرایه تاکسی نداریم

آخرین وضعیت راه‌های کشور

شرط جدید برای بهره‌مندی بسیجیان از کسر خدمت

ادامه بارش‌ برف و باران در کشور