رصد

کد خبر: ۸۷۰۹۷
تاریخ انتشار: ۳۱ خرداد ۱۳۹۵ - ۱۱:۲۳

«در نامه مرحوم علی خسروشاهی بنیانگذار گروه صنعتی مینو به مهندس بازرگان در سال 58 می خواندم که نوشته بود در اواخر دهه 1970، با توجه به عدم تساوی در تقسیم درآمدها، جنبش سوسیالیست ها در سوئیس پیشنهاد کرده بود برای دریافت مالیات بر ثروت، رفراندوم برگزار شود. در رفراندوم اخذ مالیات بر ثروت، با کمال تعجب اکثریت مخالفت کردند. مطالعاتی که بعداً انجام شد، نشان داد عده زیادی از کم درآمدها هم علیه مالیات بر ثروت رأی دادند. در مطالعات بعدی، وقتی دلیلش را از کم درآمدها پرسیدند می گفتند امیدواریم ما هم روزی با کار و کوشش ثروتمند شویم و در این صورت ممکن است مالیات بر ثروت گریبان ما را هم بگیرد.» علی اصغر سعیدی، با یادآوری موضوع فوق که می تواند نشان دهنده رفتار متفاوت مردم سوئیس از دوره های گذشته باشد، به تحلیل جامعه شناختی تفاوت های رفتار مردم این کشور با مردم ایران در مواجهه با پیشنهاد پرداخت یارانه نقدی از سوی دولت می پردازد. دانشیار جامعه شناسی اقتصادی دانشگاه تهران می گوید: «سوئیسی ها صرف نظر از اینکه مالیات بدهند یا ندهند انگیزه های پیشرفت دارند و می دانند گرفتن پول مفت ممکن است مانع پیشرفت شان بشود. به زبان اقتصادی به خوبی از نسبت جایگزینی آگاهند یعنی می دانند اگر یارانه ای نقدی دریافت کنند روی کیفیت کارشان تأثیر می گذارد.»


-- تفاوت رفتار مردم ایران با رفتار مردم سوئیس در مواجهه با یارانه نقدی چیست؟ «نه» مردم سوئیس به یارانه نقدی با «آری» مردم ایران چه تفاوت هایی دارد؟


مسلماً تفاوت های زیادی بین آن نه و این آری وجود دارد. ظاهر قضیه عجیب است اما اگر به ساختار اقتصادی اجتماعی و سیاسی نظام رفاهی آنجا توجه کنید تا حدی مسئله روشن می شود. بحث درباره یارانه نقدی یا گرفتن درآمد پایه از دولت در سوئیس از دهه 1980 شروع شد و اولین بار هم دانشگاهی ها و به ویژه جامعه شناسان سوئیسی آن را مطرح کردند و بحثشان هم این بود که چون نظام رفاهی سوئیس نتوانسته فقر را کاهش دهد باید راههای دیگری را جست و جو کرد. تا این موقع هیچ بحث عمومی در این مورد وجود نداشت. در سال های اولیه قرن جدید وضع در سوئیس فرق کرد و آن هم به خاطر بحثی بود که در آلمان روی این موضوع شروع شده بود به ویژه در مورد قابلیت های فقرزدایی نظام رفاهی. این بحث به سوئیس هم سرایت کرد و دوباره مسئله پرداخت درآمد پایه مطرح شد. دو سازمان مدافع این طرح هم تشکیل شدند و به فعالیت پرداختند، در روزنامه ها مقاله می نوشتند تا مردم را قانع کنند و به قول معروف گفتمان درآمد پایه را جا بیندازند. بعداً بر اساس قانون اساسی سوئیس که حق هر شهروند می داند که با تهیه طوماری طرح همه پرسی را ارائه دهد شروع به تهیه طومار کردند. تا سال 2012 تقریباً 40 هزار نفر طومار را امضا کردند. بعد به 70 هزار نفر رسید، اما برای طرح مسئله به صورت همه پرسی کافی نبود تا در سال 2013 به رقم 130 هزار نفر رسید و تعداد امضاها برای اجرای همه پرسی کافی بود تا امسال اجرا شد و رأی نیاورد. جالب است که مبلغش را همان سازمان های مدافع پرداخت درآمد پایه مشخص کردند، یعنی 2500 فرانک ماهانه برای بزرگسالان و 650 فرانک برای خردسالان. پول ماه اول را هم آوردند در قصر فدرال آماده کردند تا به محض رأی مثبت به حساب مردم واریز کنند. همه چیز آماده بود تا مردم سوئیس با یک آری، یارانه ای را که معادل حقوق پایه این کشور برای هر شهروند می شود، دریافت کنند و این مردم در کمال تعجب نه تنها مردم ما، بلکه شاید تعجب بسیاری از مردم جهان سم به این طرح رأی منفی دادند. قصدم از اینکه این قدر در جزییات تصدیع دادم توضیح این بود که روند پرداخت یارانه در نظام اجتماعی، سیاسی و اقتصادی سوئیس تفاوت اساسی با ایران دارد.


احتمالاً اگر همین روندها در ایران هم طی می شد و سرنوشت مردم در برخی تصمیمات اقتصادی در دست خودشان بود هم شاید چنین نتیجه ای حاصل نمی شد. نگاه کنید در ایران همه تبلیغات صدا و سیما برای انصراف مردم از دریافت یارانه نیز تنها توانست نظر دو میلیون نفر را عوض کند. البته وزیر رفاه در جایی گفته بود اظهارنامه هایی که درآمدشان را زیر یک میلیون اعلام کردند بیشتر از دفعه قبل شد. اخیراً هم مجلس گذشته صحبت از حذف اجباری 24 میلیون نفر از یارانه بگیران کرد که هنوز بحثش داغ است. در چنین شرایطی، روشن است که مخالفت 77 درصدی مردم سوئیس برای دریافت ماهانه 2500 فرانک، تفاوت زیادی دارد.


-- تفاوت رفتار مردم سوئیس با مردم ایران چه ریشه های اقتصادی دارد؟ آیا صرفاً بالا بودن درآمد سرانه مردم سوئیس منجر به این تصمیم شد یا اینکه باور به رقابت به جای حمایت باعث این تصمیم آنها شده است؟


مختلفی دخیل باشد. ابتدایی ترین چیزی که به ذهن می رسد این است که سوئیسی ها وضع بسیار خوبی دارند، به این پول نیاز ندارند و خواسته اند زیر دین دولت نباشند. در حالی که این مسئله ناشی از بی نیازی مردم سوئیس نبود چون درآمد سرانه هم شاخص مناسبی نیست و کسانی که درآدم بالایی دارند حتی ممکن است منفعت طلب تر هم باشند. باید توجه کرد که سوئیس کشوری است که از لحاظ منابع طبیعی فقیر است، ولی درآمد سرانه بالایی دارد. اما توزیع درآمد به طور مساوی نیست؛ یعنی در این کشور افرادی هم هستند که کم درآمد و فقیرند. به همین دلیل نظام رفاهی در آنجا، نتوانسته این نابرابری ها را جبران کند و کسانی هم که طومار برای همه پرسی راه انداختند و به درستی هم می گفتند، نظام رفاهی سوئیس به سبب سیاست های اقتصادی اش نتوانسته نابرابری را کاهش دهد و خواستار مداخله آشکار دولت بودند. پس رأی منفی به رفراندوم دریافت یارانه، دلیل بر رفاه بالایشان نبوده است و حقیقت هم این بود که کم درآمدها در آنجا زیاد هستند. نتایج همه پرسی که عجیب به نظر می رسد نیز مسبوق به سابقه است. در نامه مرحوم علی خسروشاهی بنیانگذار گروه صنعتی مینو به مهندس بازرگان در سال 58 می خواندم که نوشته بود در اواخر دهه 1970، با توجه به عدم تساوی در تقسیم درآمدها، جنبش سوسیالیست ها در سوئیس پیشنهاد کرده بود برای دریافت مالیات بر ثروت، رفراندوم برگزار شود. در رفراندوم اخذ مالیات بر ثروت با کمال تعجیب اکثریت مخالفت کردند. مطالعاتی که بعداً انجام شد، نشان داد عده زیادی از کم درآمدها هم علیه مالیات بر ثروت رأی دادند. در مطالعات بعدی، وقتی دلیلش را از کم درآمدها پرسیدند می گفتند امیدواریم ما هم روزی با کار و کوشش ثروتمند شویم و در این صورت ممکن است مالیات بر ثروت گریبان ما را هم بگیرد. این درست بر خلاف بیشتر نظام های رفاهی مدن است مثلاً آنتونی گیدنز جامعه شناس انگلیسی می گوید یکی از علت های رشد دولت دفاهی ها این بوده که بر اساس مالیات اداره می شوند، برای همین افراد کم درآمد که مشمول مالیات نمی شوند و تعدادشان هم در گذشته بیشتر بوده به دولت رفاه رأی می دادند برای همین است که احزابی مانند حزب کارگر که قول رفاهی بیشتری می دادند، در انتخابات برنده می شدند. اما شما می بینید که سوئیسی ها صرف نظر از اینکه مالیات بدهند یا ندهند انگیزه های پیشرفت دارند و می دانند گرفتن پول مفت ممکن است مانع پیشرفت شان شود. به زبان اقتصادی به خوبی از نسبت جایگزینی آگاهند یعنی می دانند اگر یارانه ای نقدی دریافت کنند روی میزان کارشان تأثیر می گذارد. چیز دیگری که سوئیس را با بقیه کشورها و صد البته با ایران متفاوت می کند این است که در نظام رفاهی سوئیس مردم اگر با روند کالایی شدن خدمات اجتماعی دریافت می کنند، یعنی نیروی کار خودشان را می فروشند تا رفاه داشته باشند این را با اشتیاق انجام می دهند اما روند کالایی شدن خدمات اجتماعی در جاهای دیگر از جمله ایران با نظر مردم نیست و مردم خصوصی شدن کالای عمومی مانند بهداشت و آموزش را به اجبار سیاست های دولت قبول می کنند.


-- اقتصاد نفتی و رانتی در ایران چه تأثیری بر رفتار مردم کشورمان در مواجهه با پیشنهاد انصراف از یارانه دارد؟


سوال به موقعی کردید. همین اثری را که اقتصاد نفتی بر روی رفتار مردم گذاشته مردم سوئیس پیش بینی کرده بودند. یعنی مردم سوئیس هم اگر یارانه بگیرند چنان روی رفتارهای اقتصادی شان تأثیر می گذارد که تغییر آن به آسانی ممکن نخواهد شد. البته من اعتقادی ندارم مردم سوئیس از مردم ایران باهوش ترند، شاید گرفتن یارانه در شرایط فعلی در ایران خودش یک نوع باهوشی تلقی شود. به علاوه، اگر روندی را که به رأی منفی مردم سوئیس منجر شد با دریافت یارانه یا توزیع رانت های نفتی در ایران مقایسه کنیم خواهیم دید که این تغییر رفتار قابل پیش بینی بوده و در ایران هم در دهه 50 اقتصاددانان هشدار داده بودند. مثلاً اقتصاددانی مانند خانم کروجر که نخستین مقاله در مورد رانت را نوشته، اشاره می کند که این از زیرکی کارآفرینان است که دنبال رانت بروند.


پس سیاست های اقتصادی غلط باعث شده که بر رفتار تأثیر گذاشته و همین باعث شده که تغییر رفتار مردم بسیار مشکل شود. اگر در همان موقع افزایش درآمدهای نفتی ما سازمانی داشتیم که مسئله را به رأی عمومی می گذاشت و اجازه می داد محققان و گروه های مرجع جامعه عواقب هر نوع رایی را به مردم بگویند و دولت هم فضا را آماده می کرد و به رأی مردم احترام می گذاشت مسلماً اگر مردم اشتباه هم می کردند می توانستند به سرعت رأی خود را پس بگیرند و سیاست های صحیح را انتخاب کنند.


-- چرا دریافت یارانه نقدی و حتی وعده آن می توان مردم ایران را به افراد و جریان های سیاسی علاقه مند کند؟ علت استقبال مردم از دریافت یارانه آن هم به صورت نقدی و مستقیم چیست؟


اولاً تقریباً تمامی سیاستمداران وعده می دهند و هیچ کس نیست که به همه قول هایش پایبند باشد، برخی نمی توانند، برخی را نمی گذارند و برخی هم فریب می دهند. این ماهیت سیاستمدار است. اما همین وعده ها خودش سطح انتظارات را بالا می برد و یکی از عوامل رشد دولت رفاهی ها شده، چون انجام این وعده ها سازمان و تشکیلات می خواهد، و وقتی هم که سازمان تشکیل شد راه برگشتی وجود ندارد. اما اینکه چرا مردم فریب می خورند یا استقبال می کنند دلایل و علل مختلفی دارد و بر اساس نظریات مختلف می توان تبیین های مختلفی از این مسئله انجام داد. اگر کنش های افراد را عقلانی بدانیم باید گفت مردم منابعی در اختیار گرفته اند و حاضر نیستند تا در عوضش چیزی نگرفته اند کنترلش را به دست دولت بدهند و به قول معروف انصراف دهند. دولت هم حاضر نیست خدمت دیگری به جایش بدهد، از این رو معامله ای صورت نمی گیرد. علت دیگر ممکن است این باشد که مردم درک متفاوتی از نابرابری دارند. اگر خوب به نظام های رفاهی نگاه کنید می بینید ممکن است در یک کشور سیاست های آموزشی یا بهداشتی مبتنی بر اصول برابری باشد، اما در کشور دیگری بر اساس حق انتخاب یا آزادی. در ایران به نظر من با کمی مسامحه می توان گفت درک مردم از برابری و نابرابری مبتنی بر نظامی است که برابری و مساوات گرایی حاکم باش. پیامد اولیه این درک در سیاستگذاری این می شود که اگر به همه بدهید مردم راضی ترند تا تنها به یک دسته بدهید. در سوئیس اصلاً این گونه نیست، مردم فکر می کنند این چنین برابری منصفانه نیست، چون ممکن است قابلیت های فردی در به دست آوردن سهم بیشتری از کیک درآمدی متفاوت باشد. این گونه جوامع زیادند مثلاً در آمریکا عده زیادی از مردم مخالف بیمه درمانی اوباما هستند چون فکر می کنند اگر بیشتر کار کنند و کارآفرین باشند بیشتر به دست می آورند. در سوئیس درک مردم مبتنی بر قشربندی باز است، مبتنی بر اینکه افراد می توانند جایگاهشان را بر اساس کار و کوشش خودشان تغییر دهند، درک افراد مبتنی بر تمایز است. بسیاری از کشورهای همسایه سوئیس در اروپای مرکزی و به ویژه اروپای شمالی طور دیگری فکر می کنند و نظام رفاهی شان هم مبتنی بر اصل برابری همه در همه چیز است.


-- ریشه های تاریخی تصمیم مردم ایران برای مطالبه یارانه نقدی از دولت چیست؟


برخی از محققان ریشه تاریخی درخواست مردم از دولت را به نظام اقتدار گرای ایرانی هم مرتباط می کنند. از وقتی که دولت فعال مایشاء شد همه دست ها به سمت او دراز شد، او مالک همه چیز بود، حتی سرمایه و سرمایه دار از دست او در امان نبود و مانع اصلی انباشت سرمایه نیز بود. در این شرایط دولت مالک جان و مال مردم بود و به جای اینکه دولت وابسته به مردم شود- به لحاظ اینکه هزینه های دولت را مردم تأمین می کنند- دولت با زور و خودکامگی تعیین کننده همه چیز بود. در سال های اخیر، به ویژه بعد از انقلاب اسلامی دولت گمان می کند که باید بر دوش توده ها استوار باشد و بدین جهت تمایل دارد منابع درآمدی اش را بین همه تقسیم کند. باید توجه کرد استقرار دولت در همه امور از گذشته تا حال، نهادهای طبیعی جامعه مدنی را که خود مردم برای حمایت از خودشان تأسیس می کردند رو به زوال برد. مثلاً حمایت از جوانان برای ازدواج چیزی نبوده که بر عهده دولت و نیازمند به صندوق دولتی باشد.


-- «نه» گفتن مردم سوئیس و «آری» گفتن مردم ایران به یارانه نقدی بر اساس چه پیش زمینه های فرهنگی انجام شده است؟


اگر آموزش را بخشی از ساختار فرهنگی جامعه بدانیم به نظر من در جامعه ای مانند سوئیس بسیاری از عوامل فرهنگی که موجب «نه» به چنین سواری مجانی یا دریافت یارانه نقدی بدون تلاش و کار می شود از آموزه های اخلاقی در جامعه بیرون می آید که در نظام آموزش جامعه درونی می شود و خانواده ها نیز اینها را در روند اجتماعی شدن به بچه ها می آموزانند. اگر به تمامی همه پرسی های سوئیسی ها نگاه کنید این را می بینید مثلاً رأی مثبت به تغییر در قانون محدودیت بر ورود مهاجران، یا رأی مثبت به حمایت از اقدامات محیط زیستی. همه اینها نشان می دهد نوعی آگاهی به اتخاذ تصمیم هایی عاقلانه وجود دارد که به نظام آموزش شان بر می گردد. آگاهی جامعه از طریق همین آموزش هایی که به صورت پنهان در نظام آموزشی شان وجود دارد به دست می آید. طرز تلقی تمایز و تلاش برای کسب جایگاه بالاتر در جامعه یک ارزش است و نظام آموزشی نیز آن را ترویج می کند. البته نباید اینجا سوء تفاهم ایجاد شود که مردم سوئیس نابرابری خواه هستند. این طور نیست بلکه اعتقاد آنها را به تلاش و پیشرفت می توان این طور بازگو کرد که در نتیجه تلاش و کوشش های فردی، جامعه برابرتری تولید می شود. سوء تفاهم دیگری که باید آن را رفع کنم این است که توزیع یارانه نقدی حتی اگر به بهترین شکل پرداخت شود باز هم به قول یکی از نظریه پردازان رفاهی، ممکن است لزوماً به جامعه برابری منجر نشود چون برابری مساوی با دادن یارانه نقدی به طور مساوی به افراد نیست. تاونی، یکی از محققان بنام سیاست اجتماعی، معتقد بود جامعه برابر جامعه ای است که مردم در آن احساس کنند به یک اجتماع مشترک تعلق دارند؛ اجتماعی که مردم در آن احساس کنند به طور آزادانه در اتخاذ تصمیمات سیاسی درباره آینده شان مشارکت دارند و هر کسی ارزشی برابر دارد. البته من فکر می کنم اگر نابرابری های وسیعی در جامعه سوئیس وجود داشت مطمئناً به نحوی دیگر مثلاً دادن یارانه شکاف ها را پر می کردند اما در این جا معه شکاف های طبقاتی آن قدر نیست که این یارانه های نقدی را به همه بدهند. در ساختار فرهنگی سوئیسی ها نوعی احساس مسئولیت اجتماعی بیشتر جریان دارد و مسئولیت همه چیز بر عهده دولت نیست.


-- آیا می توان با مقایسه رفتار مردم ایران و سوئیس در این مورد خاص، به این نتیجه رسید که دانش اقتصادی مردم ایران کمتر از مردم سوئیس است و ایرانیان از آثار منفی پرداخت یارانه نقدی از سوی دولت به مردم بی اطلاع هستند، اما مردم سوئیس از عواقب این موضوع آگاهی دارند؟ اگر بله، علت این ناآگاهی ایرانیان و آگاهی سوئیسی ها چیست؟


درست است. آگاهی نقش مهمی در رفتارهای مردم دارد. البته عوامل دیگری هم وجود دارد و ما نمی خواهیم همه عوامل را تقلیل بدهیم به عامل آگاهی افراد. مثلاً نظام سیاسی سوئیس پاسخگوتر از بقیه کشورهاست و می خواهد حتماً نظر مردم را اجرا کند. اگر مردم رأی مثبت می دادند و در اجرا به مشکل می خوردند، مسئولیتش با خود مردم بود، چرا که مردم هم از تصمیم خوب منتفع می شوند و هم از مضراتش ضرر می کنند؛ البته در اینجاها گروه های مرجع نقش مهمی در آگاهی دارند. مردم به مدیرانشان گوش می کنند، در محافل مذهبی، دانشگاهی و در سطح روشنفکری. ما تازه خبر نهایی آن را شنیده ایم، ولی قطعاً پیش از برگزاری رفراندوم آگاه سازی رسانه ای هم آنجا اتفاق افتاده است. سوئیس حوزه عمومی بسیط دارد و مردم در آنجا قانع شده اند که رأی به عدم دریافت این نوع یارانه ها به نفع شان است. این تصمیم ها وقتی به اجرا گذاشته می شود هم بهتر اجرا می شود، چرا که خواست مردم بوده است. همچنین عقل جمعی به هر صورت از عقل فردی بهتر عمل می کند. در مقابل در ایران روشنفکران که گروه های مرجع جامعه هستند حساسیتی به یارانه و به طور کلی سیاست های اجتماعی ندارند. اگر با یارانه های نقدی ایران مقایسه کنید، این تصمیم بدون اینکه مضرات و منافعش با مردم در سطح روشنفکرها، مقامات دانشگاهی، رادیو و تلویزیون بحث شود، خود دولت قبل به اجرا رساند. درست است که همه محققان این کار را به عنوان تصمیم پوپولیستی اقتصادی تلقی کردند، ولی در نهایت به نفع مردم نشد. برای اینکه پرداخت کردن این پول به این صورت که به همه پرداخت شود، عمل عادلانه ای نیست. اصل این ماجرا که باید قیمت ها هدفمند شود، درست بود ولی در اجرا چیزی را تغییر نداد. جامعه سوئیس از جامعه ما برتر نیست. اگر همین الان هم بگویند برای قطع یا دریافت یارانه رفراندوم برگزار شود و محققان بتوانند در رسانه ها آزادانه با مردم بحث کنند، قطعاً نتیجه بهتری حاصل خواهد شد. ما نباید مردم را تنها موقعی خبر کنیم که به آنها بگوییم مدارکتان را بیاورید و ثبت نام کنید. بلکه باید مشکلات را در حوزه عمومی با مردم مطرح کرد و راه را از خود آنها خواست. مثلاً در مورد یارانه ها و پرداخت هایی مانند حقوق بیکاری، اگر در آمریکا کسی پولی را بگیرد که حقش نیست، انگ می خورد. آن قدر انگ می زنند که بعضی هم که شایسته اند کمک های حمایتی دولت را بگیرند، از ترس این انگ ها برای دریافت مستمری اقدام نمی کنند. همان که قبلاً در جامعه خودمان می گفتیم با سیلی صورتش را سرخ نگه داشته است. اما در جامعه ما کسی که میلیون ها تومان هم حقوق دارد، یارانه درخواست می کند و می گوید این حق ماست. اگر من به عنوان استاد دانشگاه بگویم یارانه نگرفته ام، می گویند این آنقدر ثروت دارد که یارانه نگرفته است، به جای اینکه در نظرشان تحسین برانگیز باشد. اینها ویژگی های جامعه ایرانی است که اگر تجربیات سایر کشورها را ببینیم، می توانیم به وضع خودمان هم آگاه شویم. باید این حرف ها در حوزه عمومی مطرح شود.


 منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 181

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

قبل از خرید بلیط برای سفرهای‌‌‌ تابستانی این مطلب را بخوانید

بازار داغ ارز دیجیتال در کشورهای مخالف ترامپ

الاکلنگ طلا و سکه در روز آرام دلار

نوسان بازار نفت در پی توقیف کشتی ‌خارجی حامل سوخت قاچاق در خلیج فارس

صندوق بین‌المللی پول: ارزش گذاری دلار واقعی نیست

وزیر اقتصاد رئیس صندوق توسعه اوپک شد

فشار روسیه به اقتصاد آمریکا با اوراق قرضه

گره کورنقدینگی کِی باز می‌شود؟

گران‌ترین کشورهای اروپایی برای زندگی

گزارشی از نمایشگاه ساخت داخل و رونق تولید

قبل از خرید بلیط برای سفرهای تابستانی این مطلب را بخوانید

روایت مصری از ازدواج فوزیه و محمدرضا شاه

قاتل کلاهی در هلند به حبس ابد محکوم شد

روحانی به مکرون: ایران مصمم به حفظ برجام است

تلاش انگلیسی ها برای فرار از مسئولیت راهزنی دریایی

واکنش ظریف به محدودیت تردد در آمریکا

آمریکا باز هم همکاران اقتصادی ایران را تهدید کرد

هشدار راهبردی فرمانده سپاه از خلیج‌فارس

تأکید روسیه و فرانسه بر ضرورت حمایت از برجام

پیغام ترامپ به FIFA علیه ایران

عربستان، کویتی ها را دوباره عصبانی کرد

نماینده زن پارلمان لیبی ربوده شد

انفجارهای پیاپی در افغانستان

آرژانتین، حزب‌الله لبنان را گروه تروریستی اعلام کرد

انفجار مهیب در مرکز افغانستان

لحظات نفس‌گیر از رزم نظامی سوری با تروریست ها

بن زاید و بن سلمان در میان دختران نیمه برهنه!

مقام اروپایی دیپلمات های انگلیسی را احمق خطاب کرد

واکنش فوری صهیونیست ها به هشدارهای سیدحسن نصرالله

بیانیه الحشد الشعبی درباره اظهارات حیدرالعبادی

حسینیه باصفای شیعیان در مدینه

بی‌احتیاطی پرخون در جاده‌های گلستان

آمار وحشتناک تجاوز !!!

پشت پرده‌ای از مدارس غیرانتفاعی!

دیگر نباید نگران دریاچه ارومیه بود؟

نسخه موبایلی پرونده الکترونیک سلامت؛ همه چیز کاملا محرمانه است

خبر خوب برای زلزله‌ زده‌های مسجد سلیمان

دعوای خانوادگی در رستوران

واژگونی مینی بوس در شرق ترکیه 14 کشته برجای گذاشت

اتفاقی تکان دهنده کنار قبرستان بقیع