رصد

کد خبر: ۸۸۴۷۴
تاریخ انتشار: ۱۵ تير ۱۳۹۵ - ۱۰:۲۷

رضا طهماسبی: رأی به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا اتفاقی شوک آور بود. مقامات سیاسی در لندن و بروکسل اگرچه انتظار پیروزی قاطعی نداشتند اما خوش بین بودند که با اختلافی نه چندان زیاد نتیجه آرا به سود ابقا باشد، بر اساس تحلیل ها و گزارش های منتشر شده بعد از اعلام نتایج، حتی کسانی که رأی به خروج داده بودند هم فکر نمی کردند که نتیجه نهایی همان رأی آنها باشد. با این حال بریتانیا رأی به خروج داد. نخست وزیر استعفا کرد و قرار است مذاکرات برای خروج به زودی آغاز شود. مهرداد عمادی، اقتصاددان ایرانی ساکن انگلیس که در مقاطع مختلف در مقام مشاور و محقق اقتصادی با اتحادیه اروپا و دولت بریتانیا کار کرده است. این رأی مردم را نتیجه پیام های هراس انگیز افراطی های محافظه کار و کم کاری احزاب لیبرال و کارگر می داند. اتفاقی که هم از نظر اقتصادی و هم از منظر سیاسی وزن بریتانیا را در معادلات جهانی کاهش می دهد و همچنین اثر سویی بر آینده اتحادیه می گذارد. مهم تر اینکه پادشاهی بریتانیا اکنون در معرض تقسیم شدن قرار دارد و اسکاتلند و ایرلند که نظری متفاوت از مردم انگلستان و ولز داشتند، بسیار زود ساز جدایی را کوک کردند. مهرداد عمادی معتقد است با روند فعلی که به جدایی قطعی اسکاتلند و احتمالی ایرلند در سه یا چهار سال آتی منجر می شود، جدایی بریتانیا از اتحادیه یک جدایی طولانی مدت و شاید همیشگی خواهد بود.


-- اجازه دهید سوال اول را بسیار صریح بپرسم. شما خودتان در همه پرسی برای ابقا یا جدایی بریتانیا از اتحادیه اروپا شرکت کردید؟


بله، شرکت کردم. من در تمام انتخاباتی که در بریتانیا شرکت کرده ام در چارچوب سیاست های حزب لیبرال دموکرات رأی داده ام. در مورد ماندن بریتانیا در اتحادیه یا جدایی آن هم در دو ماه قبل در گفتگو با شما نظرم را اعلام کردم. حزب لیبرال دموکرات هم از گذشته طرفدار نزدیک تر شدن بریتانیا به اتحادیه بوده و حتی در زمینه سیستم دفاعی و قوای نظامی هم اعتقاد دارد که بهتر است بریتانیا با بیشتر اتحادیه همسان و هماهنگ شود تا مثلاً آمریکا. من هم نه تنها رأی به ماندن در اتحادیه دادم که در جمع های خصوصی و سخنرانی های کوچک از این گزینه دفاع کردم در چهار ماه گذشته به ما که در پروژه های اروپایی کار می کنیم گفته شده بود که نباید در مجامع عمومی در طرفداری از ماندن در اتحادیه یا خروج از آن، سخنرانی کنیم اما در محافل کوچک و مجامع داخلی که مجوز صحبت داشتم، روی رأی به ماندن بسیار تأکید کردم و از هزینه های سنگین ترک اتحادیه برای بریتانیا گفتم.


-- در انتخابات پارلمانی قبل در بریتانیا بحث برگزاری همه پرسی از سوی آقای کامرون مطرح شد. این طور به نظر می رسد که او با توجه به اینکه به رأی مردم به ماندن در اتحادیه خوش بین بود، قصد داشت از این طریق هم قدرت خود و حزبش را افزایش دهد و هم اینکه از پشتوانه مردمی در مذاکرات و چانه زنی با اتحادیه اروپا در مورد مسائل مورد اختلاف استفاده کند. تحلیل شما از دلایل تأکید بر همه پرسی توسط نخست وزیر چیست؟ آیا این دو دلیل را قبول دارید یا دلایل دیگری را مدنظر دارید؟


من با دو دلیلی که شما عنوان کردید کاملاً موافقم چون بر مبنای مشاهدات مستقیم من است. اما علاوه بر این، دو دلیل دیگر هم می توان اضافه کرد که لازم است ابتدا کمی در موردشان توضیح دهم. دلیل اول اختلاف ریشه ای در جزب محافظه کار است. چانه زنی بریتانیا با اتحادیه اروپا بیشتر برای استثنا کردن خودش از قوانین و مقررات پوششی و حمایتی مانند تأمین اجتماعی کارگران بود. در نظر داشته باشید که کارفرمایان بریتانیایی به طور سنتی هوادار حزب محافظه کار هستند. این کارفرمایان از قواعد تحمیلی اتحادیه اروپا مانند حداقل دستمزد یا افزایش مرخصی زایمان زنان از شش هفته به شش ماه و سپس یک سال ناراضی بودند. این نارضایتی ریشه تاریخی دارد و از زمان مارگارت تاچر شکل گرفته است. زمانی که کابینه تاچر کار خود را آغاز کرد من برای یک واحد پارلمانی کار می کردم که به طور مستقیم با خزانه داری در ارتباط بود. اتفاقاً پروژه مستقیم زیرنظر من در مورد اروپا بود. در آن زمان هنوز اتحادیه به شکل فعلی یا واحد پولی یورو وجود نداشت و جامعه اروپا پایه گذاشته شده بود. نایجل لارسن، خزانه داری بریتانیا، با خانم تاچر اختلافات زیادی در مورد حضور در جامعه اروپا داشت. خانم تاچر معتقد بود بریتانیا باید به اروپا فشار وارد کند تا بیشترین امتیاز را بگیرد و کمترین امتیاز را بدهد در حالی که لارسن معتقد بود بریتانیا باید برابر با بقیه اعضای جامعه اروپایی باشد. نظرات دوگانه اعضای حزب محافظه کار در مورد رابطه بریتانیا و اروپا از همین نقطه آغاز شد و ریشه دواند. اکنون اعضای این حزب در قبال اروپا به دو شاخه تقسیم شده اند. یک دسته که من به آنها محافظه کار درونگرا می گویم به دنبال بیشترین فاصله با اروپا و دادن کمترین امتیاز ممکن در مورد مسائلی مانند کمک به مناطق کم درآمد، پوشش های حمایتی کارگران یا مهاجران هستند. شاخه دوم محافظه کاران جدید هستند که همانند نسل جوان با عمیق تر شدن پیوند با اتحادیه موافق هستند و به مواردی چون آزادی حرکت نیروی کار اهمیت می دهند. اختلاف این دو شاخه در طول زمان وخیم تر و عمیق تر شده است. آن بخش از حزب محافظه کار که خواهان دور شدن از اروپا هستند، این را دلیل کمرنگ شدن روابط تاریخی لندن با واشنگتن می دانند. انگلیس و آمریکا، طی سال ها توانسته اند مسائل منطقه ای در شمال آفریقا، خاورمیانه، غرب آسیا، آسیای مرکزی و حتی در آمریکای مرکزی را به نفع خودشان مدیریت کنند. شاخه منتقد اروپا در حزب محافظه کار از نزدیک شدن در مسائل نظامی، پلیسی و امنیتی با اروپا ناراضی است.


دلیل دومی که آقای کامرون به اشتباه مجبور شد به برگزاری همه پرسی تن بدهد، به عملکرد حزب کارگر در زمان قدرت بر می گردد. از شروع دوره دوم نخست وزیری تونی بلر تا پایان نخست وزیری گوردون براون نیمه شمالی انگلستان تقریباً به فراموشی سپرده شد. برای مثال هیچ طرحی برای بیکاران ناشی از تعطیلی کارخانه فولاد در شفیلد یا سفیدپوستان لستر اندیشیده نشد. آمار بیکاری جوانان 18 تا 23 سال در ری ساید منچستر به 55 درصد رسید. دولت کارگر به این مسائل بی توجهی نشان داد و در نتیجه آن در انگلیسی های نژاد اروپایی (سفید پوست ها) نارضایتی عمیقی شکل گرفت.


بیکاری دراز مدت باعث شد درآمد این خانوارها به زیر 30 هزار پوند در سال (17 هزار پوند برای هر نفر) کاهش یابد. در آن زمان شاخه درونگرا یا متمایل به آمریکا در حزب محافظه کار روی این مسئله دست گذاشت و به مردم می گفت کارگران مهاجر مثل ایتالیایی ها باعث بیکاری آنان هستند. در حالی که گفته نمی شود کارهایی که کارگران ایتالیایی بر عهده گرفته بودند بخش هایی بود که کارگران انگلیسی به آن نمی پرداختند یا اصلاً توانایی رقابت در آن را نداشتند. متأسفانه این بخش ماجرا به مردم گفته نمی شد. در واقع با استفاده از آمار درست و تفسیر نادرست، آش شلم شوربایی درست و به خورد مردم داده شد که نظر بخش هایی از مردم را به اتحادیه اروپا و قوانین آن بسیار بدبین کرد. این بدبینی طی سال های اخیر همچنان ادامه داشت و با فعالیت زیاد اعضای افراطی حزب محافظه کار بیشتر هم شد.


-- آمار منتشر شده به تفکیک سن از همه پرسی اخیر نشان می دهد که جوانان عمدتاً علاقه مند به ماندن بریتانیا در اتحادیه بودند اما افراد سالمند بیشتر رأی به خروج داده اند. این مسئله به همان ریشه تاریخی و سال های نه چندان دوری که اشاره کردید بر می گردد؟


حتماً همین طور است. این دید در میانسالان و سالمندان از سال ها قبل وجود دارد که قوانین اتحادیه باعث می شود آنها کار خود را از دست بدهند و در مقابل کارگران مهاجر شغل داشته باشند.


اما نکته بسیار مهم در کیفیت رأی جوانان دخیل است. جوانان زید 30 یا 35 سال دسترسی بسیار بیشتری به اطلاعات خام و بدون تفسیرهای جانبدارانه دارند. جوانان می توانند از طریق اینترنت و ابزارهای اطلاع رسانی سایت ها و روزنامه های انگلیسی دیگر کشورها مانند فرانسه، آلمان و آمریکا را مطالعه کنند. یعنی زیاد متکی به رسانه های چاپی داخلی بریتانیا نیستند و می توانند در مورد یک موضوع تحقیق چند جانبه داشته باشند. در حالی که برای سالمندان اوضاع متفاوت است. از زمانی که رابرت مرداک با خرید بنگاه تایم وارد فضای رسانه ای بریتانیا شد، دیگر فضای رسانه ای مانند قبل قابل اتکا و دقیق نیست. چون مرداک به شدت ضداروپایی و مخالف سیاست های حمایتی اتحادیه اروپاست. افراد بالاتر از 35 سال علاوه بر اینکه دسترسی کمتری به رسانه های آزاد دیگر کشورها دارند، تحت تأثیر تحلیل ها و شبکه های رسانه ای دست راستی رابرت مرداک هستند. همسر من که استاد روابط بین الملل و علوم سیاسی در انگلستان است این تحلیل را ارائه داد که نتیجه همه پرسی را می توان در روزنامه های چند ماه اخیر بریتانیا دید؛ روزنامه هایی که در باشگاه ها، رستوران ها و کافه ها و آرایشگاه ها در اختیار مردم بود و سرتیتر همین روزنامه ها توسط مردم به خانه ها منتقل می شد. مثلاً این خبر که فقط در یک شهر کوچک در استان کمبریج ظرف دو سال 16 هزار کارگر لهستانی ورود کرده و مشغول به کار شده اند. اما خبر همین جا تمام می شود و به این نمی پردازد که این کارگران مالیات بیشتری می پردازند و کمبود مشاغل خدماتی انگلستان را پر کرده اند. نسل میانسال و سالمند که اطلاعاتشان متکی به رسانه های داخلی و روزنامه های محلی است اغلب تحت تأثیر این فضا قرار گرفتند در حالی که جوانان با دسترسی بهتر به تحلیل های بی طرفانه رأی دادند.


-- موضع حزب کارگر به عنوان یک رقیب قدرتمند برای حزب محافظه کار در قبال این همه پرسی چه بود؟ با اینکه اظهارنظرهای صریحی در مخالفت با جدایی از سوی بعضی از چهره های شاخص حزب مانند اد میلیبند، وزیر خارجه سابق بریتانیا، اعلام شد؛ جرمی کوربین، رهبر حزب، به دلیل عدم موضع گیری قاطع زیر فشار زیادی قرار گرفته است.


واقعیت این است که رهبر فعلی حزب کارگر، آقای جرمی کوربین که اتفاقاً فرد بسیار صادق و سالمی است، دید جامعی نسبت به این قضیه نداشت. حزب کارگر در دفاع از کارگران بریتانیایی با حضور کارگران مهاجر در بازار کار بریتانیا مخالف بود، همان طور که در زمان رهبری حزب و نخست وزیری هارولد ویلسون با مهاجرت افراد از جامائیکا و کارائیب مخالفت کرد. اما حزب کارگر به این خطر توجه نکرد که اگر کارگران بریتانیایی به خروج رأی دهند بسیاری از قوانینی که اکنون مدافع حقوق آنهاست و از طریق اتحادیه به لندن تحمیل شده است از دست خواهد رفت. لندن هیچ گاه مایل به پذیرش این قوانین نبود و در دوره جان میجر هم مقاومت زیادی در برابر این قوانین اروپایی صورت گرفت. بعد از خروج، دست حزب محافظه کار برای برداشتن این قوانین بسیار باز خواهد بود. همچنین حزب کارگر در نظر نگرفت که با رأی به خروج از اتحادیه امکان جدایی اسکاتلند در وهله اول و ایرلند شمالی در وهله دوم بسیار افزایش می یابد و با توجه به تمایلات سیاسی مردم انگلستان، احتمالاً برای سال های متمادی حزب محافظه کار می تواند قدرت را در دست داشته باشد و بازگشت حزب کارگر به قدرت بسیار به تأخیر خواهد افتاد تا جایی که من به خاطر دارم آقای جرمی کوربین 9 هفته مانده به همه پرسی بالاخره سخنرانی کرد و در عین اعلام این نظر که بهتر است در اتحادیه بمانیم عنوان کرد که البته خروج از اتحادیه هم زیاد بد نیست. سخنی که من بابت آن با تأسف سر تکان دادم. این گونه حمایت نیمه جان از ابقا در اتحادیه در برابر پیام های واهمه انگیز نایجل فاراژ، بوریس جانسون یا دانکن اسمیت اصلاً کارا نبود. رهبری حزب کارگر یک اشتباه تاریخی کرد که این فرصت را ندید و به نظر من این کارگران انگلیسی هستند که در سال های آتی بهای آن را خواهند پرداخت. این نشریه و این سخنان من در دسترس خواهد بود که چند سال بعد بتوان به آن رجوع کرد؛ زمانی که منافع کارگران انگلیسی، در مقایسه با آلمان، فرانسه، اتریش یا ایتالیا بسیار کمتر شده است.


-- در صحبت هایتان اشاره کردید که با این اتفاق حزب محافظه کار مدت زمان زیادی می تواند در قدرت بماند. با توجه به اینکه آقای کامرون به عنوان رهبر حزب محافظه کار در این همه پرسی شکست خورده است چگونه حزب می تواند تا مدت ها در قدرت بماند؟


بلافاصله بعد از انتخابات، وزیر اول اسکاتلند و ظرف دو ساعت بعد وزیر اول ایرلند این مسئله را تکرار کردند که با توجه به اینکه مردم دو کشور رأی به ماندن در اتحادیه داده اند، ما ترجیح می دهیم در اروپا بمانیم نه در اتحادیه پادشاهی. وزیر اول اسکاتلند حتی عنوان کرد که اکنون توجیه قانونی داریم که رفراندوم دوم برای جدایی از بریتانیا را برگزار کنیم. همچنین در یک نظرسنجی تلفنی از 1700 نفر در اسکاتلند 81 درصد پاسخ دهندگان عنوان کرده بودند که رأی به جدایی از بریتانیا می دهند. در صورت جدایی اسکاتلند، حزب کارگر دیگر نمی تواند رأی اکثریت را به دست آورد. اگر ایرلند شمالی هم از اتحادیه پادشاهی جدا شود، حزب محافظه کار در انگلیس و ولز اکثریت آرا را در اختیار دارد. این مسئله ای است که خود حزب کارگر هم به آن اذعان دارد. اگر شرایط به همین ترتیب پیش رود رقابت سیاسی در آینده بین دو جناح از حزب محافظه کار خواهد بود. بنا بر آمار موجود حزب محافظه کار در سال های آتی اکثریت آرا را خواهد داشت.


همچنین در نظر داشته باشید که شاخه تندرو حزب محافظه کار در سیاست خارجی هم نگاه تهاجمی تری در مورد مناطق استراتژیک منافع شان دارد. این جناح مخالف اروپا، مخالف تردد آزاد کارگران، خواهان برداشته شدن نظارت ها در نظام بانکی و حذف بسیاری از استانداردهای اجباری در تولید است. این جناح موفق شد با همین سخنان که مهاجران شغل ما، بیمه ما، جای کودکان ما در مهدکودک ها و جای نشستن ما را در مترو گرفته اند، مردم را ترغیب کند که به خروج رأی بدهند. چهره های این جناح حتی آمارهایی ارائه دادند که به شدت نادرست بود. خروج از اتحادیه مخالف نظر نخست وزیر است اما در راستای تفکر آن جناح افراطی محافظه کار قرار می گیرد. حزب کارگر بسیار دیر متوجه خطر شد و حزب لیبرال هم که از همان ابتدا خروج از اتحادیه را خطرناک می دانست در تبلیغ هزینه های خروج از اتحادیه کم کاری کرد. حزب محافظه کار بازنده همه پرسی نبود؛ در واقع کسانی بازنده شدند که مدافع حفظ و تقویت ارتباط با اروپا بودند.


-- فکر می کنید بریتانیا تا چه زمانی اتحاد خودش را می تواند حفظ کند؟


بلافاصله پس از رفراندوم و اعلام نتیجه آن حتی همان افرادی که برای خروج از اروپا فشار می آوردند، گفتند که فکر نکنید ما دیگر اروپایی نیستیم ما همچنان با اروپا هستیم. دلیلش هم مشخص بود: ترس از تنبیه توسط بازار. با این حال دیدیم که شاخص بورس لندن بسیار پایین آمد، یکی از کارشناسان بازار سهام ژاپن به من گفت که صف بزرگی برای فروش پوند در بازار شکل گرفته است. بعد از همه پرسی همه نگران شدند چون اقتصاد بر اساس شعار کار نمی کند. سران اتحادیه شوکه شدند و در برابر بریتانیا موضع گرفتند. حتی در برابر صحبت های نخست وزیر بریتانیا مبنی بر آغاز مذاکرات خروج از سه ماه آینده واکنش نشان دادند که ماده 50 بلافاصله باید از سوی بریتانیا اجرا شود. حتی بریتانیا که از نظر قانونی هنوز عضو اتحادیه است برای نشست اخیر که در مورد خروج برگزار می شود دعوت نشد. سران اتحادیه دیگر بریتانیا را سر میز نمی پذیرند. حتی این صحبت به میان آمد که تا پایان سال جاری کمک اتحادیه به مناطق کم درآمد در انگلستان و ولز متوقف خواهد شد و به این ترتیب زنگ خطر در اسکاتلند به صدا درآمد. من در مورد ایرلند نمی توانم نظر خاصی بدهم اما در مورد اسکاتلند که آگاهی مستقیم و همکارانی در دفتر وزیر اول دارم، بهتر می توانم صحبت کنم. به نظر من در کمتر از 18 ماه آینده، مقدمات برگزاری همه پرسی در اسکاتلند آماده می شود. ضمن اینکه این باز نسبت به دفعه قبل اسکاتلند روحیه بهتری دارد. در همه پرسی پیش، اتحادیه اروپا به اسکاتلند پیغام داد که در صورت جدایی از بریتانیا، عضو اتحادیه محسوب نمی شود و باید برای حضور در اتحادیه تقاضا بدهد اما این بار این بحث در بروکسل مطرح شده است که اگر اسکاتلند از بریتانیا جدا شود حتماً در اتحادیه پذیرفته شود چون مردم اسکاتلند تمام خصوصیات اروپایی بودن خودشان را نشان داده اند. این اتفاق باعث خواهد شد که ایرلندی ها هم در کمتر از یک سال بعد از جدایی اسکاتلند دست به برگزاری رفراندوم بزنند. در صورت تحقق این اتفاقات آنچه می ماند انگلیس با یک اقتصاد متوسط و ولز با یک اقتصاد فقیر خواهد بود. آن موقع وزنه انگلیس از وزنه ایتالیا هم کوچک تر خواهد بود. با تداوم این شرایط ما در کمتر از دو سال باید شاهد آغاز جدایی از اتحادیه پادشاهی باشیم.


-- همان طور که گفتید سران اروپایی واکنش تندی به نتیجه همه پرسی در بریتانیا نشان دادند. شواهد نشان می دهد نتیجه برای بریتانیایی ها هم بسیار غافلگیر کننده بوده است. از نظر قانونی آیا این فرآیند امکان برگشت دارد؟ مثلاً اینکه قبل از پایان مذاکرات دولت تغییر کند و دولت بعدی بریتانیا بخواهد که در اتحادیه بماند؟


اخیراً گزارشی خواندم که در یک کافه با افرادی که رأی به خروج داده بودند صحبت شده بود. رأی دهنده ها گفته بودند که فکر نمی کردند واقعاً بریتانیا از اتحادیه خارج شود و به نوعی می خواستند با این رأی فقط زهرچشمی از اروپا بگیرند. متأسفانه هنوز رسوب تفکرات قدیمی که انگلستان پادشاه اروپاست در برخی از مردم وجود دارد. با این حال کسی بعد از نتیجه همه پرسی شادمانی نکرد حتی لبخند نایجل فاراژ به قول دیلی اکسپرس بسیار معنی دار بود چون لبخند شادی نبود. بوریس جانسون که مدت ها مبلغ جدایی بود، بعد از همه پرسی سخنانش را با این جمله آغاز می کند که نگران نباشید ما هنوز اروپایی هستیم و با اروپا روابط تجاری خواهیم داشت. در حالی که دیگر این طور نخواهد بود؛ با خروج از اتحادیه، بریتانیا تمام معافیت های گمرکی و سرمایه گذاری را از دست می دهد. بریتانیا در هر کشور اتحادیه که بخواهد سرمایه گذاری کند باید مالیات بپردازد، به هر کشوری که بخواهد کالا صادر کند باید سود گمرکی پرداخت کند. اما در پاسخ به پرسش بسیار مهم شما در مورد امکان بازگشت بریتانیا به اتحادیه اروپا باید بگویم اگر جدایی اسکاتلند و ایرلند و در نتیجه نفت شمال از بریتانیا اتفاق بیفتد، من به شخصه به اتحادیه توصیه نمی کنم که درخواست عضویت باقی ماندن بریتانیا یعنی انگلیس وولز را بپذیرد. چون این کشورها نیازمند کمک های زیادی به مناطق فقیرنشین خود هستند.


در وهله دوم رفتار بریتانیا در اتحادیه اروپا از 2010 تا 2016 شامل کمترین همکاری و مقاومت بسیار بالا برای نقش آفرینی در مدیریت بحران های اروپا بوده است. آیا اتحادیه می تواند تمایلی به بازگشت این عضو داشته باشد؟ بریتانیا هر بار به بهانه ای از زیر بار مسئولیت خود شانه خالی کرده است. خروج بریتانیا از اتحادیه در صورت نهایی شدن حداقل تا 15 سال آینده راهی برای بازگشت نخواهد داشت. چرا که نظر مقامات اتحادیه در بروکسل نیز نسبت به بریتانیا بسیار منفی شده است.


-- پس خروج بریتانیا قطعی خواهد بود؟


بله، خروج قطعی خواهد بود. در انگلیسی مثلی از طلاق موقت و طلاق دائمی داریم؛ به نظر من این طلاق دائمی خواهد بود یا همان سه طلاقه که در فارسی می گوییم.


-- شما برای تحلیل تان در مورد جدایی همیشگی بریتانیا از اتحادیه اروپا، فرض جدا شدن اسکاتلند و ایرلند را مطرح کردید که بسیار محتمل است. اما اگر بریتانیا پس از این شکست واضح، موفق شود یکپارچگی خودش را حفظ کند و از جدا شدن اسکاتلند و ایرلند جلوگیری کند، تحلیل شما چیست؟


راه بازگشت به اتحادیه اروپا در این صورت چه مسیری خواهد داشت؟


در آن صورت باید بگویم که بریتانیا به خاطر دریای شمال نفت و پایگاه های نظامی روی آب در اسکاتلند همچنان دارای اهمیت خواهد بود. اگر اسکاتلند و ایرلند همچنان در اتحادیه پادشاهی بمانند آن وقت مسیر دیگری طی می شود. آن موقع نه تنها جدایی همیشگی نخواهد بود. حتی احتمالاً طی مدتی کمتر از شش سال شاهد ارائه تقاضای بریتانیا برای عضویت مجدد خواهیم بود. تقاضایی که احتمالاً مورد پذیرش قرار می گیرد اما نه با شرایطی که پیش از این بوده است. این باز اتحادیه بسیار سختگیر خواهد بود. قاعدتاً بریتانیا مانند رومانی و مجارستان باید یک دوره آزمایشی را بگذراند و به احتمال قریب به یقین یورو را به عنوان احد پولی خود بپذیرد.


-- اتحادیه اروپا بدون حضور بریتانیا چه آینده ای در پیش دارد؟


این اتفاق اصلاً دستاورد خوبی برای اتحادیه اروپا نیست. اتحادیه دومین اقتصاد بزرگ خود را از دست داده است. بزرگ ترین بورس اروپا یعنی بورس لندن از اتحادیه جدا شده است. البته اگر شرکت های دفاعی و نظامی را از بورس نیویورک جدا کنید، بزرگ ترین بورس جهان و ارزش معاملات سه ماهه اش از بورس نیویورک هم بالاتر است. حالا این بازار از دست رفته است. همچنین بزرگ ترین مراکز پژوهشی، دانشگاهی، علمی و فناوری اروپا در دانشگاه هایی مانند کمبریج و آکسفورد از سیستم مطالعاتی اتحادیه خارج می شود. جالب است بدانید بودجه 10 دانشگاه عمده بریتانیا برای پژوهش های فنی و صنعتی از منابع اروپایی تأمین می شود. اروپا با این هزینه مالکیت و ثبت نتایج و اختراعات را در اختیار خودش می گیرد و استفاده از آن با مجوز اتحادیه امکان پذیر است. برابر آمار 17 مورد از مهم ترین نوآوری های موفق در بین سال های 2009 تا 2015 در اتحادیه اروپا در دانشگاه های انگلیس بوده است. خروج بریتانیا از این نظر برای هر دو طرف زیان به همراه دارد چون هم اروپا چند مرکز مهم مطالعاتی را از دست می دهد و هم دانشگاه های انگلیس با مشکل بودجه مواجه می شود. همچنین حضور بریتانیا وزن سیاسی اتحادیه را در چانه زنی با آمریکا بالا برده بود. مسئله ایران بهترین نمونه است. زمانی که صدای واشنگتن سفت و سخت در مورد اجرای طرح غذا در برابر نفت ایستاده بود، اتحادیه اروپا و بریتانیا با این کار مخالفت کردند چون معتقد بودند هزینه انسانی بالایی دارد. در مورد بازرسی تمام راه های آبی خلیج فارس هم که از طرف آمریکا مطرح شد باز حزب محافظه کار بریتانیا بود که مخالفت را آغاز کرد و اتحادیه هم با این تحریم موافقت نکرد. با خروج بریتانیا در این مسائل توان اتحادیه تحلیل می رود. تردید نداشته باشید که در اتحادیه اروپا هم نگرانی زیادی بابت خروج بریتانیا وجود دارد.


-- در گفتگویی که دو ماه قبل داشتیم در مورد اینکه لندن قلب نظام بانکی اروپاست صحبت کردید. فکر می کنید بعد از خروج بریتانیا مراودات بانکی برای دو طرف چه شکلی به خود می گیرد؟


بریتانیا بیشتر متضرر می شود یا اتحادیه؟


برای کوتاه مدت هزینه جدایی در نظام بانکی برای اتحادیه بیشتر خواهد بود. اما در افق بلندمدت بریتانیا زیان بیشتری می بیند. حدود یک سوم پولی که در بازار لندن در گردش است توسط بانک های اروپایی تأمین می شود. از آنجا که لندن از نظر نظام بانکی بسیار جلوتر از بقیه اروپاست، توانسته است پول بیشتری جذب کند. بعد از خروج این پول ها به تدریج به آلمان کوچ می کند. فرانکفورت سال هاست کوشش می کند که به مرکز بانکی اتحادیه تبدیل شود و اکنون این فرصت را به دست آورده است. همچنین با اطلاع می گویم که در آینده نزدیک شاهد خواهیم بود موسساتی مانند بانک میتسوبیشی ژاپن یا بازرگانی تایوان دفاتر خود را در لندن کوچک تر می کنند و مرکز اصلی فعالیت خود در اروپا را به فرانکفورت منتقل می کنند. برنده خروج بریتانیا از اتحادیه در حوزه بانکی برلین و فرانکفورت است. برلین پایتخت آلمان و فرانکفورت پایگاه بانک مرکزی این کشور است. همچنین لندن که تاکنون مهم ترین مرکز بیمه جهان بوده و بزرگ ترین موسسات بیمه حوادث طبیعی مانند زلزله و غیره در این شعر فعالیت می کردند با مشکل بزرگی مواجه می شود. با خروج بریتانیا انگیزه مشتریان این بیمه ها از بین می رود و ما شاهد هجوم این مشتریان برای استفاده از بیمه های آلمانی و آمریکایی خواهیم بود. می توان گفت بزرگ ترین بازنده در این بازار بیمه لویدز لندن است که چندی قبل هم در پیامی مخالفت جدی خود با خروج از اتحادیه را اعلام کرد.


-- در حوزه بازار کار و تردد آزاد کارگران در اتحادیه از جمله در بریتانیا صحبت کردیم و اینکه مسئله حضور کارگران خارجی در بریتانیا، یکی از دلایل عمده رأی مردم به خروج بوده است. حال بعد از خروج در بازار کار بریتانیا چه اتفاقی می افتد؟


عمده نیروی کار مهاجر فعال در بریتانیا، نیروی کار اروپایی و از کشورهایی مانند مجارستان، لهستان، استونی و لیتوانی است که نیروی کار نیمه ماهر به حساب می آیند. یعنی نیروی کار فنی هستند کسانی که کارهای برقی ساختمانی صنعتی یا کار با ماشین آلات را به خوبی انجام می دهند و علاوه بر این از انگیزه کاری بالا انعطاف پذیری مناسب و مسئولیت پذیری برخوردار هستند. نیروی کار بریتانیا که در خا ک اروپا فعالیت می کند اغلب نیروهای کار ماهر با تحصیلات دانشگاهی است که در بازارهای سهام و شرکت های عمده کار می کند و میزان دریافتی بالایی دارد. حالا جدایی بریتانیا از اتحادیه دامن هر دوی این قشر را می گیرد. حتی خود من به عنوان یک مشاور اقتصادی که بیشتر با اتحادیه و خارج از بریتانیا کار می کنم دچار مشکل می شوم. کارگران ماهر بریتانیایی دو گزینه بیشتر ندارند یا باید از کشوری که در آن کار می کنند تقاضای تابعیت کنند یا ماندن نامحدود درخواست کنند. چون فقط در این صورت می توان اجازه کار در اتحادیه اروپا را به دست آورد. این محدودیت مسائل بزرگی را پیش می آورد. در مقابل کارگرانی که در چهار سال اخیر به بریتانیا آمده و مالیات پرداخت نکرده اند، فراخوانده می شوند تا وضع اقامت خود را روشن کنند. فکر می کنم ما شاهد تردد معکوس بین بریتانیا و اتحادیه باشیم. داده های آماری نشان می دهد کمتر از یک چهارم کارگران مهاجر در بریتانیا و اتحادیه به کشورهای خود باز می گردند. به نظرم افراد تندرو و افراطی حزب محافظه کار که خواستار جدایی بودند پشیمانی از این اتفاق را بسیار زود تجربه می کنند.


-- در مورد نفع یا ضرر کشور ما از این جدایی چه نظری دارید؟ برخی اعلام کرده اند که این جدایی می تواند برای ایران انتفاع داشته باشد نظر شما چیست؟


ایران به عنوان یک اقتصاد مهم، در حال بازگشت به اقتصاد جهانی است. ممکن است رفراندوم خروج بریتانیا اثر مستقیم و سریعی روی اقتصاد ایران نداشته باشد اما واقعیت این است که اهمیت ایران به دلیل تأمین منابع نفتی اتحادیه که با خروج بریتانیا از معافیت های گوناگون و نفت شمال محروم می شود افزایش می یابد. در واقع کارت ایران برای اتحادیه اروپا ارزش بالاتری پیدا می کند. در نتیجه شاهد خواهیم بود که به تدریج هیئت های اقتصادی بیشتر و در رده های بالاتر به ایران سفر کنند و به دنبال عقد قرارداد در حوزه تأمین، صنعت و مهندسی انرژی در ایران باشند. در مقابل احتمالاً اتحادیه درهای خود را به روی کالاهای ایرانی بازتر می کند. چون دیگر نمی تواند با کارت بریتانیا بازی کند. شاید بتوان گفت که این اتفاق یک فرصت جانبی برای ایران دارد که اگر تیم دیپلماتیک و تجاری ایران، خوب کار کنند می تواند پیامدهای مثبتی برای اقتصاد ما داشته باشد.


-- در رابطه با بریتانیا چطور؟ با توجه به اینکه بریتانیا بزرگ ترین شریک تجاری خودش را از دست می دهد آیا در ارتباط با تجارت با بریتانیا هم می توان گفت که فرصتی ایجاد شده است؟


بله، با توجه به اینکه اتکای اقتصادی بریتانیا به بازارهای اروپا کمتر می شود به نحوی اهمیت بازار ایران افزایش می یابد. البته این را در نظر بگیرید که تحولات سیاسی در بریتانیا چندان دلگرمی به این فرصت ایجاد نمی کند. تیمی که مدافع خروج بریتانیا از اتحادیه بود و همان شاخه افراطی حزب محافظه کار محسوب می شود اگر دولت را در دست بگیرد با یکی از کشورهای منطقه خاورمیانه نزدیکی بسیار بیشتری دارد. تا قبل از همه پرسی من اطلاع داشتم که لابی های نفتی و صنعتی در گلاسکووادینبورو تمایل داشتند که با ایران همکاری داشته باشند اما اگر تندروهای محافظه کار قدرت را در دست بگیرند احتمالاً به دلیل نفوذی که هست روابط همکاری به سمت ایران متمایل نمی شود. البته این دلیلی برای کم کاری و بی تفاوتی ما نیست.


-- به عنوان سوال آخر تحلیل شما از کمپین برگزاری مجدد رفراندوم چیست؟ این کمپین چطور شکل گرفت؟


همان طور که می دانید بریتانیا قانون اساسی نوشته شده ندارد که البته مورد عجیبی است. عده ای خوش ذوق که با نتیجه رفراندوم موافق نبودند در لابه لای تاریخ این قانون را پیدا کرده اند که اگر همه پرسی مربوط به مسائل امنیتی درازمدت بریتانیا باشد، باید یک گزینه بیش از 60 درصد رأی بیاورد و نرخ مشارکت در آن هم 75 درصد باشد. در غیر این صورت باید یک رفراندوم دوم برگزار شود که آیا نتیجه رفراندوم اول پذیرفته شود یا خیر. این کمپین تعداد بالایی امضا جمع کرد حتی آقای جرمی هانت و آقای سجاد جاوید در نیمکت حزب محافظه کار در مجلس (اعضای دولت) این احتمال را مطرح کردند. اما خانم آنگلا مرکل دوشنبه شب گذشته در یک نشست این گزینه را رد کرد و آب پاکی را روی دست بریتانیایی ها ریخت. خانم مرکل تأکید کرد که بریتانیا نمی تواند دائم دستچین کند که چه روابطی داشته باشد و رفراندوم یعنی خروج کامل. همچنین روز سه شنبه گذشته آقای اولاند در یک سخن بسیار معنادار گفت پس از خروج بانک مرکزی انگلیس و بورس لندن دیگر موقعیت رابطه ترجیحی با بانک مرکزی اتحادیه اروپا در دسترسی به یورو نخواهند داشت. این سخن هدف پاریس را برای جانشینی لندن در داد و ستدهای یورویی نشان می دهد. به هر حال به نظر می رسد جدایی دیگر قطعی است.


 منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 183

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

فروش بدون ضمانت تلفن های همراه حلقه مفقود طرح رجیستری

میزان افزایش حقوق در سال آینده

تعیین سقف ۳۰ میلیارد دلاری برای استفاده از فاینانس

افزایش یک میلیاردی بودجه توسعه‌ای فرش دستباف

بودجه وزارت تعاون ۵۹۳ هزار میلیارد ریال تعیین شد

بودجه وزارت اقتصاد ۲ برابر شد

سهم 14.5 درصدی نفت در بودجه سال آینده

طرح ملی مسکن در بودجه سال آینده ثبت شد

گوشت گوسفندی ۱۵ هزارتومان ارزان شد

بورس باز هم صعودی شد

ناگفته‌های رئیسی در مورد شورای هماهنگی سران قوا

چرا روحانی باید وزیر صنعت را عزل کند؟

درخواست آشنا از اژه‌ای درباره فردوسی‌پور

مجری بی‌بی‌سی: شخصیتی چون قاسم سلیمانی محبوبیتی فرامرزی دارد

ظریف به سفر می‌رود

سؤال از وزیر راه در دستور کار مجلس

وزیر دفاع آمریکا: ایران، تحت فشار فزاینده است

گفتگوی نماینده کارگران هپکو با رئیسی در دانشگاه تهران

نظر دادگاه مطبوعات در مورد کانال تلگرامی روزنامه ایران

تعریف مردمی بودن از زبان رئیسی

نکاتی جالب از استیضاح روسای جمهور در آمریکا

تابوت پزشک ژاپنی بر دوش رئیس جمهور افغانستان

قیامت هسته‌ای و کیف سرّی پوتین

جنگنده‌های رژیم صهیونیستی نوار غزه را هدف قرار دادند

راهپیمایی گسترده علیه آشوب و اغتشاش در بصره

دختر شیخ زکزاکی: وضعیت سلامت شیخ رو به افول است

واکنش جالب کمدین معروف آمریکایی به تمسخر ترامپ

لحظه فعال شدن گنبد آهنین

هشدار «نیچروان بارزانی»درباره از کنترل خارج شدن اوضاع در عراق

ترامپ: بعید می‌دانم کیم جونگ اون بخواهد در انتخابات آمریکا مداخله کند

پسر سنگدل مادر خود را در زنجان کشت

هشدار دامپزشکی به مردم: از خرید لاشه پرندگان مهاجر خودداری کنید

اطلاعیه هواشناسی درباره کاهش ۴ تا ۸ درجه‌ای دما در ۱۴ استان

امروز و امشب هوا چطوره؟

لحظه هولناک حمله ۶ سگ به مرد مسن در خیابان‌های هند

زندگی لاکچری سرایدار دزد با اموال همسایه‌ها

شناخته شده‌ترین دلیل آلودگی هوا چیست؟

استفساریه‌ نمایندگان مجلس برای الزام دولت جهت استخدام معلمان حق‌التدریسی

صفر تا صدِ علائم، پیشگیری و درمان آنفلوآنزا

بودجه شیر مدارس در سال ۹۹ مشخص شد