رصد

کد خبر: ۹۱۱۴۴
تاریخ انتشار: ۱۷ مرداد ۱۳۹۵ - ۱۳:۳۲
از نگاه مسعود کرباسیان رئیس کل گمرک ایران و محمدرضا مقیمی رئیس پلیس آگاهی ناجا پدیده قاچاق کالا ریشه در مسائل اقتصادی دارد. این دومقام مسئول که در سطوح ارشد مدیریتی از مسئولان عالی رتبه در مزینه ساماندهی و مبارزه با قاچاق کالا هستند در میزگرد هفت نامه «تجارت فردا» به بررسی مسائلی می پردازند که بر اثر سیاستگذاری های اشتباه رخ می دهند و منجر به شکل گیری و افزایش پدیده قاچاق می شوند. آن ها همچنین توضیح می دهند که چگونه برخی تصمیم ها و سیاستگذاری ها می توانند تغییراتی در میزان قاچاق کال ایجاد کنند. کرباسیان از تصمیمات و تغییرات ناگهانی در برخی امور مربوط به تجارت کشور در سال های پیش ای گلایه می کند که بر ساماندهی پدیده قاچاق آثار سویی داشته اند مقیمی نیز بر اهمیت مسئولیت پذیری که همه دستگاه های دخیل در اقتصاد در زمینه مبارزه با قاچاق تاکید می کند: «سازمان های اقتصادی و همه ان هایی که به نوعی در گردونه فضای اقتصادی قرار دارند باید مسئولیت بپذیرند و پاسخگو باشند. نباید این طور باشد که فقط گمرک یا ناجا در این مورد پاسخگو باشند.» در ادامه این میزگرد هر کدام از این متولیان تحلیل ها و راهکارهای پیبشنهادی خود را برای ساماندهی قاچاق بیان یم کنند. کرباسیان می گوید:« ریشه قاچاق را در سیاستگذاری اقتصادی و تجاری باید جست و گو کرد. وقتی تجارت رسمی این قدر پرپیچ و خم و بوروکراتیک است چه انتظاری داریم؟ وقتی ثبت سفارش کارت بازرگانی سهمیه بندی ارزی و مجوزهای دیگر می گذارید معنی اش چیست؟ اگر تصمیم درست اقتصادی بگیریم بیشتر مشکلات حل می شود. یک از ارکان اقتصاد مقاومتی همین برخورد با فساد و قاچاق است و ما وظیفه داریم به درستی سیاستگذاری کنیم. حتما ما باید به سمت یکسری اصلاحات برویم.» مقیمی نیز درباره شیوه مبارزه در فضای اقتصادی معتقد است: «نمی توان برای مبارزه در فضای اقتصادی با آژیر و باتوم وارد شد. آژیر و باتوم مربوط به جرائم جنایی است. فهم جرم اقتصادی نیازمند فهم اقتصادی است و راهکارهای اقتصادی می طلبد. ما اصطلاحا به این جرائم می گوییم جرائم یقه سفیدها. در جرائم یقه سفیدها ما با افرادی سر و کار داریم که هوش استعدادهای بالایی دارند و باید با آن ها مثل خودشان برخورد کرد. قاعدتا در فضای جرائم اقتصادی چیزی تحت عنوان قوه مجریه مشابه آن چه در مقابله با جرائم جنایی وجود دارد نخواهیم داشت.:»

به نظر می رسد در روزهای گذشته برخورد با کالای قاچاق شکل تازه ای پیدا کرده برداشت این است که نوعی هما9هنگی در سیاستگذاری مقابله و برخورد با کالاهای قاچاق شکل گرفته که از جهاتی بی سابقه است. مثلا همزمان با این که در گمرک شاهد تحولات نرم افزاری و نوسازی رویه های قدیمی هستیم پلیس هم رویکرد تازه ای در پیش گرفته و در سطح عرضه با کالای قاچاق برخورد می کند. دست کم به نظر می رسد نوعی هماهنگی بین دستگاه های مرتبط با این مقوله شکل گرفته است که با وجود برخی نارسایی ها بی سابقه است. سوال این است که این هماهنگی ها اگر ساختاری اند و ناشی از تغییرات در سیاستگذاری محسوب می شوند چگونه به وجود آمده است؟

محمدرضا مقیمی: اجازه بدهید برای پاسخ به این پرسش مقدمه ای را مطرح کنم. مبارزه با جرائم اقتصادی و قاچاق کالا به عنوان یک جرم اقتصادی از جمله اموری است که در شرح وظایف پلیس آگاهی دیده شده است. مطابق شرح وظیفه ما باید امنیت اقتصادی ایجاد کنیم تا به سرمایه گذار و تولید ملی این پیام را بدهیم که اجازه نمی دهیم وقوع جرم های اقتصادی از جمله قاچاق کالا به فعالیت سازنده او آسیب ارد کند. در فضایی که سرمایه گذاری در کشور و تولید ملی اولویت دارد نباید رانتی برای اشخاص خاص فراهم شود چون لازم است سرمایه گذار بتواند با فراغ بال و در فضای رقابتی کار خود را انجام دهد. از سال 80 به بعد در پلیس آگاهی مجموعه ای با عنوان پلیس مبارزه با قاچاق کالا تعریف شده است که از آن موقع به بعد در حال ایجاد نهادها و قواعدی برای سامان دهی ساز و کارهای برخورد با قاچاق بوده ایم و همیشه از پشتبانی های مجموعه گمرک استفاده کرده ایم. ممکن است در این مسیر اختلاف سلیقه هایی هم وجود داشته باشد ولی آنچه اهمیت دارد این است که گمرک و نیروی انتظامی حتما باید با هماهنگی تعامل و همکاری کار را پیش ببرند و اگر این تعامل نباشد به نتیجه مطلوب نمی رسیم. در دوره ای ما فقط کاشف بودیم و شاکی پرونده گمرک بود. در آن دوره ما باید به عنوان کاشف قاچاق را می گرفتیم و گمرک باید به عنوان شاکی پای پرونده می آمد. گاهی ممکن بود بعضی آیین نام ها و قوانین مربوط به حقوق تجارت را ندانیم و به همین دلیل همکاران گمرکی ما نپذیرند درباره بعضی از پرونده ها به عنوان شاکی حاضر شوند. همین موضوع باعث ایجاد ناهماهنگی ها و چالش هایی می شد. در حال حاضر با توجه به سیاستگذاری های جدید ناجا علاوه بر این که سازمان کاشف قاچاق است به عنوان سازمان شاکی هم ایفای نقش می کند و این باعث افزایش تعامل و همکاری با گمرک شده است. همه ما در نیروی انتظامی و گمرک زیر پوشش ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و در تعامل با سایر سازمان ها کار می کنیم اما دلسوزی مدیران کنونی بسیار اثرگذار است. با توجه به سابقه خدمتی که آقای کرباسیان در گمرک دارند یقینا تجربه ای زیادی در زمینه مبارزه با قاچاق کالا به دست آورده اند که الان باید آن  تجربه ها خودش را نشان دهد و یکی از نمودهای آن تعامل و تفاهمی است که با نیروی انتظامی برقرار شده است. البته ممکن است در بدنه ما و در حد کارشناسی و درفضای مبارزه بین کارکنان ما اختلاف فکر و سلیقه وجود داشته باشد ولی در راس سازمان ها و در سطح فرماندهی بین نیروی انتظامی ور یاست محترم گمرک تفاهم و توافق خوبی برقرار است و امیدواریم با این تفاهم و توافق بتوانیم به دستاوردهای خوبی برسیم. من فکر می کنم اتفاقاتی که در این مقطع در زمینه افزایش آمار کشفیات رخ داده بیانگر این موضوع است که این تعامل خود را نشان داده و مستقیما در کشف کالای قاچاق اثرگذار بوده است. البته برای ما فقط موضوع کشف مهم نیست. آنچه گمرک و نیروی انتظامی به دبنال آن هستند کشف قاچاق نیست. یکی از مطالبه های من از رسانه ها همواره این بوده که موضوع قاچاق را به صورت کمی و آماری نگاه نکنند و به این که چقدر کالای قاچاق کشف شده نپردازند بلکه به این موضوع بپردازند که چقدر با ورود کالای قاچاق مقابله کرده ایم. به عنوان مثال ما در نقطه ای 15 لنج مشکوک به حمل کالای قاچاق را شناسایی و متوقف کرده ایم. مکن است گمرک هفت لنج را قاچاق منظور کند اما نباید تصور کنیم شکست خورده ایم، بلکه باید از این خوشحال شویم که هشت لنج از 15 لنج که قرار بوده قاچاق باشد از مبادی رسمی و با پرداخت حقوق و عوارض گمرکی وارد کشور شده است. من فکر می کنم این پیروزی مهم تر از کشف کالای قاچاق است. چون کشف هفت لنج قاچاق ممکن استب ه تامین کنندگان مالی آن ها ضربه وارد کند و آن ها برای جبران این ضربه مجددا اقدام به قاچاق کالا کنند ولی این که فردی به صورت قانونی کالایی وارد کشور کند باعث می شود هم دولت به حقوق و عوارض خود دست یابد و هم آن فرد بهسود منطقی خود برسد و همچنین ممکن است در جاهایی مقابله ما باعث شود این کالا برگردد و وارد کشور نشود. قاعدتا ما خیلی تمایل نداریم انبارهای کالای قاچاق گرفته شود بیشتر دلمان می خواهد قبل از این که کالای قاچاق وارد کشور شود با آن برخورد شود. در فضای امنیت اقتصادی اگر قرار باشد یک کالای قاچاق بدون این که حقوق و عوارض گمرکی اش را پرداخت کند، وارد کشور شود جنبه منفی آن فقط پرداخت نشدن حقوق و عوارض گمرکی نیست و ضربه ای که به تولید و اشتغال وارد می کند مهم است چون به هر حال کالا وارد کشور شده اگر چه ما آن را کشف کرده ایم. در واقع این کالای کشف شده یا به ستاد اجرایی می رود یا به سازمان  اموال تملیکی واگذار می شود. اگر این کالا مجددا از طریق ستاد اجرایی یا اموال تملیکی به فروش برسد مبلغی که گمرک قرار بوده به عنوان حقوق و عوارض گمرکی بگیرد جبران شده است اما جنبه اثرگذاری آن بر تولید ملی همچنان به جای خود باقی است. بنابراین موضوع اصلی این نیسته که سود و عوارض گمرکی از کالای کشف شده دریافت شود بلکه به دنبال این هستیم که کالای وارد شده به تولید کشور لطمه نزدند. الان پرونده هایی داریم که قاچاقچی خودش کالا را می آورد کاری می کند که کالا بدون صاحب تحویل دستگاههای ناظر شود و بعد خودش که فروشنده انحصاری آن کالا در کشور است خریدار کلاای خودش از سازمان مربوطه می شود. وارد بازار شدن چنین کالاهایی به تولید ملی ضربه وارد می کند و اشتغال را از بین می برد. به این ترتیب این خطر که قاچاقچی باعث ناایمن شدن اقتصاد و از بین بردن امینت سرمایه گذار در کشور ما شود همچنان باقی ماندها ست. در این شرایط بهترین راه برای هر واردکننده ای که نتوانسته مجوزهای لازم را از سازمان های مروبطه بگیرد این است که کالایش را از طریق قاچاق وارد کشود کند بعد خودش کالایش را رها کند تا سازمان های مبارزه کننده آن را بگیرند و به سازمان های مربوطه تحویل دهند. اینجا همان واردکننده به عنوان خریدار با پرداخت مبلغی معادل تقریبا همان حقوق و عوارضی که باید می پرداخت دوباره جنس خودش را می خرد و وارد بازار می کند.


رهبر معظم انقلاب هم هفته گذشته تاکید کردند کالای کشف شده قاچاق را در برابر دیدگان مردم آتش بزنید.


عرض من همین است که الان دیگر شرایط اقتصادی ما به ما اجازه نمی دهد این کالاها وارد کشور شوند. چرا ما به فکر این بیفتیم که این کالا را صادرات مجدد کنیم و اگر کالای استراتژیک است از آن استفاده اقتصادی کنیم؟ ما باید بنا را بر منهدم کردن کالای قاچاق در همان مرز بگذاریم.


آقای دکتر کرباسیان شما در چند دوره رئیس کل گمرک بوده اید. در این دوره تحولات نرم افزاری در گمرک قابل توجه است. آیا می توانید عملکرد پلیس را هم نقد کنید؟ یعنی مثلا مدعی شوید که پلیس ه مزمان با گمرک به نوسازی ساختار خود اقدام نکرده است؟


مسعود کرباسیان: سردار مقیمی به یک نکته مهم اشاره کردند. زمانی گمرک و نیروی انتظامی همیشه در تقابلی جدی قرار داشتند به لحاظ این که سازمان کاشف نیروی انتظامی و سازمان شاکی گمرک بود. اما این روزها نوعی ارتباط همراهی و اعتقاد مشترک به هدف مبارزه شکل گرفته و این دو سازمان را به هم نزدیک کرده است. در آن دوره علت اختلاف این بود که نیروی انتظامی معتقد بود ما این همه زحمت می کشیم و تلاش و برخورد می کنیم و کالا را کشف می کنیم بعد نماینده گمرک می گوید من تشخیص نمی دهم و با یکسری اسناد از شکایت صرف نظر می کنیم بعد نماینده گمرک می گوید من تشخیص نمی دهم و با یکسری اسناداز شکایت صرف نظر می شود. اما اکنون ما می دانیم که هر دو نهاد در حال حرکت در یک مسیر هستند و نتیجه این همکاری کاهش قاچاق است. همین که ایشان می گویند انبارها را رصد می کنیم هم نشان می دهد که تعدادی از این کالاهای قاچاق وارد کشور شده و تا نقطه مصرف هم رسیده اما در این مرحله کشف و ضبط می شود. با تعاملی که ما با هم داشته ایم در حال انجام هماهنگی هایی هستیم که از مرز چه مرز ورودی رسمی و چه در مرز ورودی غیرسمی آغاز می شود و تا مرحله ای که کالا به شهرها می رسد صورت می گیرد. اما آیا ما باید از ناجا توقع داشته باشیم که در هر واحد توزیع یک مامور بگذارد؟ باید توجه کنیم که تنها یک بعد از آثار قاچاق مربوط به بحث اقتصاد و هدررفتن منابع و عدم تخصیص درست منابع کمیاب کشور است اما از آن مهم تر بحث سلامت و امنیت جسمی افراد است. آیا کسی حاضر است حتی با گرفتن میلیون ها تومان یک تایر را که استاندارد نیست زیر خودرو خود بگذارد؟ چرا مصرف کننده در مملکت ما می پذیرد کالایی را مصرف کند که بدون دریافت مجوزهای قانونی وارد شدهاست؟ اساسا چرا واحدهای توزیع کننده این کالاها را توزیع می کنند که مصرف کننده آن را بخرد؟ ما نباید وظیفه مواجه شدن با پدیده قاچاق را این طور ببینیم که تنها دو سازمان وظیفه دارند با آن برخورد کنند. آیا گمرک و ناجا باید سایر وظایف بی شماشان را نادیده بگیرند و تنها به موضوع مبارزه با قاچاق بپردازند؟ با این حال ما فکر می کنیم مبارزه با قاچاق می تواند اولویت کاری ما باشد و ما باید از طریق مقابله با قاچاق برای تولیدکننده امنیت ایجاد کنیم. ایجاد دیوار تعرفه با این هدف بوده که از تولید کننده کشورمان حمایت کنیم اما وقتی یک نفر به راحتی می تواند مجوزها و تعرفه های گمرکی را دور بزند دیگر چرا یک فرد باید غصه تولید را بخورد؟ وقتی یک واحد توزیع کننده از عنوان یک برند معروف بدون این که نمایندگی آن را گرفته باشد استفاده می کند آیا برخورد با آن وذاحد وظیفه گمرک است؟ مثلا ما در مقررات گمرکی خود این قانون را داریم که اگر عنوانی استفاده شود که اغفال مشتری را در پی داشته باشد حتما قاچاق محسوب می شود اما آیا این موضوع در سطوح دیگر هم همین طور تلقی می شود؟ می خواهم بگویم ما سطح برخورد با قاچاق را فقط در سطح مرزها تعریف نکنیم بلکه در سطح فرهنگی جامعه نیز تعریف کنیم.


در کشور ما معروف است که تا موضوعی امنیتی نشود فکری برای حل آن نمی کنند. اکنون موضوع قاچاق امنیتی شده است؟ اصلا چگونه این اجماع بر سر مقابله با پدیده قاچاق صورت گرفته است؟


اولا به همه بخش ها می توان نگاه امنیتی داشت و در عین حال می توان به همه بخش ها نگاه امنیتی نداشت. من یک مثال می زنم آیا ورود پازارچه ای کالاها به کشور ما امنیتی است یا نه؟ شما می گویید من می خواهم امنیت مرزها را حفظ کنم و برای این کار یک بازار راه اندازی می کنم که افراد در آن جا به تجارت بپردازند. این نوع تجارت که در حاشیه مرزنشینی شکل گرفته باعث حفظ امنیت شده است اما همین بازارچه ممکن است برای بخش هایی از اقتصاد کشور مشکل ایجاد کند. برای همین است که می گویم موضوعی هم می تواند امنیتی تلقی شود و هم می تواند امنیتی تلقی نشود اما درباره این که چرا این اجماع شکل گرفته باید بگویم چنین اجماعی برای مقابله با این یمزان قاچاق بی سابقه بوده است. دلیلش قطعا این بوده که میل به قاچاق و میل به فعالیت های زیرزمینی در اقتصاد به دلیل تحریم های گذشته به شدت افزاش یافته است. یادمان نرود که ما اقتصاد را در شرایطی تحویل گرفته ایم که گشایش ال سی و گشایش های بانکی انجام نمی شد یا تاجران نمی توانستند حمل مستقیم انجام دهند یا بازرسی کالا و گواهی مبدا انجام نمی شد و به بنادر عمده ما هم کالا وارد نمی کردند و فروشنده هم تایید نمی کرد که جنس کالا چیست. ما برای دور زدن تحریم ها به بازارچه های مرزی اجازه داده بودیم انواع کالا وارد کشور شود. حتی کالاهایی که قرار نبوده از این مسیر وارد کشور شود. ضرورت زماین ایجاب می کرد که این گونه عمل کنیم اما اکنون دیگر آن ضرورت زماین وجود ندارد. حالا قرار است تغییر روش اعمال شود. یعنی تغییر مسیر از اقتصاد غیررسمی به اقتصاد رسمی و شفاف. اما موضوع این است که منتفعان وضع قبلی حاضر نیستند این تغییر را اعمال کنند. برگدرم به موضع قاچاق سردار مقیمی اشاره کردند که ما نمی توانیم قاچاق را تنها رد مقوله برخورد ببینیم بلکه باید مسئله را این طور دید که بخشی از قاچاق ناشی از شک لگیری مجوزهای اقتصادی متعدد است. این موضوع به سیاستگذاری در اقتصاد برمی گردد. چرا این مجوزها شکل گرفته است؟ شما ببینید یک واردکننده باید ایران کد می گرفت بعد ثبت سفارش انجام می داد و بعد باید به لیست ارزهای مختلف از مرجع گرفته تا مبادله ای مراجعه می کرد و بعد کالای او ابتدا به شکوری دیگر تخلیه می شد و سپس 20 مجوز دریافت می کرد و تا می خواست کالای خود را وارد کند به او می گفتند کالای شما جزو گروه 10 محسوب می شود که ممنوع شده است. گایه روزی سه بخشنامه به گمرکات کشور ابلاغ می شد. یک واردکننده رسمی در کشور سالانه فقط دو بار پولش در کشور گردش داشت ولی گردش مالی قاچاق و قاچاقچی 10 بار در سال بود. قاعدتا هزینه تمام شده  قاچاق به اضافه ریسک آن باید گران تر از واردات رسمی باشد اما اگر عکس این باشد در عمل افزایش قاچاق ترویج شده است. سرچشمه قاچاق همین جاست. همین نقطه که سیاست های اقتصادی طوری تنظیم می شود که قاچاق کالا را شیرین و اقصتادی می کند. از زمانی که دولت تصمیم گرفت تعرفه واردات پوشاک را منطقی کند آمار واردات رسمی این محصول رشد قابل توجهی داشته است. تنها در چهار ماهه امسال نسبت به مدت مشابه واردات این محصول بیش از 450 درصد افزایش داشته است. معنی این سخن این است که از حجم قاچاق پوشاک به کشور تا حدودی کاسته شده و در مقابل واردات رسمی آن افزایش پیدا کرده است.


اما درباره این که چرا این عزم به وجود آمده است باید بگویم چاره ای نداشتیم. ما تلاش کردیم تا تحریم ها برداشته شود تا اقتصاد غیررسمی اقتصاد رسمی را نبلعد. هدف این بود که هزینه تمام شده کالای وارداتی کاهش پیدا کند و تجارت رسمی توجیه اقتصادی پیدا کند و شاهد بزرگ شدن بیشتر اقتصاد غیررسمی نباشیم. در حال حاضر این دغدغه به صورت جدی در میان مسئولان به وجود آ»ده که  تجارت خارجی در همه سطوح از سیاستگذاری تا امور اجرایی، سامان بگیرد. به همین دلیل طبقه بندی کالا از بین رفته و دیگر نه گروه 10 داریم نه ایران کد و نه طرح شبنم. دیگر فضا برای کسی که می خواهد فعالیت اقصتادی کند مشخص است و نمی خواهیم به هر نحوی تامین کالا کنیم. از سوی دیگر منابع کشور محدود شده وب ایدب ه درستی مدیریت صورت گیرد. به همین دلیل است که شرایط ایجار می کند که جهت تجارت را از واردات به سمت صادرات ببریم یعنی محور پایه تجارت در حال تغییر از واردات به سمت صادرات است


برداشت من از سخنان آقای دکتر کرباسیان این است که شرایط کشور به گونه ای است که ناگزیریم اقتصاد را به سمت شفافیت بیشتر و مدیریت بهتر منابع هدایت کنیم. در این میان ایشان معتقدند سرچشمه تشدید قاچاق سیاستگذاری نادرست است. در این میان پلیس به عنوان افسر عملیاتی جنگ با قاچاق به خوبی اثر سیاستگذاری اقتصادی را در این پدیده لمس می کند. از نظر شما کدام سیاست ها قاچاق را تشدید می کند؟


اول این که تاکید می کنم در تبیین مسائل اقتصادی و حتی مبارزه با جرائم اقتصادی استفاده از واژه جنگ و مبارزه مناسب نیست. من به عنوان رئیس پلیس آگاهی معتقدم تصمیم اقتصادی مردم مجموعه ای از رفتارهای طبیعی آنهاست که ممکن است در واکنش به سیاستگذاری های درست با نادرست به بازارهای رسمی یا غیررسمی هدایت شوند. آقای دکرت کرباسیان به درستی به سرچشمه قاچاق اشاره کردند و من هم معتقدم جنگی در کار نیست. اگرچه گاهی لازم است الز باتوم و کلت استفاده کنیم اما رویارویی اصلی بازی شطرنجی است که میان سیاستگذار و بخشی از مردم شروع شده است. سیاستگذاری نادرست است که موتور محرک جرایم سازمان یافته مثل قاچاق می شود. اگر سیاستگذاری به درستی صورت گیرد مزیت قاچاق از بین می رود.اگر اقتصاد به سمت رقابت شدن حرکت کند انگیزه قاچاق از بین می رود. در این میان نحوه برخودر با جرائم اقتصادی بشتر راهکاری اقتصادی دارد. حالا اگر ناجا در مقابله با قاچاق کالااقداماتی انجام می دهد به این معنی نیست که سایر سازمان ها حجتی در این مورد ندارند. قاعدتا سازمان های اقتصادی و همه آن هایی که به نوعی در گردونه فضای اقتصادی قرار دارند باید مسئولیت بپذیرند و پاسخگو باشند. نباید این طور باشد که فقط گمرک یا ناجا در این مورد پاسخگو باشند. سیاستگذار قاعدتا باید به سیگنال های نیروی انتظامی و گمرک درباره این که کدام سیاست باعث به وجود آمدن پدیده قاچاق شده توجه کند. اما این جا یک سوال پیش می آید. اگر قرار بر این باشد که ناجا یا گمرک سیاست های اقتصادی غلط را تشخیص بدهند پس سیاستگذار چه کاره است؟ پس او که ادعا می کند تخصص اصلی اش ریشه یابی قاچاق است، چه نقشی ایفا می کند؟


اگر خوش بینانه نگاه کنیم می توانیم بگوییم توان کارشناسی دولت در سال های گذتشه به شدت کاهش یافته ااست. نگاه بدبینانه هم این است که سرچشمه اصلی فساد در بخش های تصمیم گیر دولت است. مثلا دستگاهی که در گذشته بارها تصمیم های خلق الساعه گرفته پشت تحلیل ناکارآمدی پنهان شده در حالی که احتمالا اهداف اقتصادی مخربی داشته است. می خواهم بگویم احتمالا پشت تصمیم های عجیب اقتصادی و خلق الساعه فسادهای سازمان یافته وجود داشته است.


به این مسئله هم اشاره می کنم اما ابتدا تاکید می کنم همه سازمان های تصمیم گیر اقتصادی و آن هایی که تصمیماتشان در فضای اقتصادی و فرآیندهای پولی و مالی تاثیرگذار است. در این مورد اظهارنظر کنند. باید توجه کرد که همه جرائم اقتصادی در کنار هم باعث می شود قاچاق کالا به وجود بیاید. در حسابداری می گویند هر اتفاقی که در فرآیند تولید رخ می دهد قیمت کالا را افزایش می دهد. حسابداری قیمت تمام شده به شما می گوید که در انجام فرآیندها در مجموع قیمت برای شما چقدر تمام می شود مثلا ما می گوییم واردات خودرو 2500 سی سی ممنوع است. در همین شرایط یک نفر تشریفات گمرکی مربوط به خودرو یا خودروهای 2800 سی سی خود را انجام می دهد و چه بسا آن ها را پشت در گمرک هم می خواباند و منتظر می ماند تا ناگهان اعلام می شود که از این به بعد می توان خودرو تا 3000 سی سی را وارد کرد. آن وقت طرف ناگهان دو هزار خودرو را وارد کشور می کند و بعد دوباره تصمیم گیران به این نتیجه می رسند که اشتباه کرده اند و واردات آن خودرو را ممنوع می کنند. در این شرایط چرا باید ریشه چنین مسائلی را در گمرک و ناجا جست و جو کنیم؟ می خواهم بگویم در موضوع مبارزه با قاچاق کالا یا مبارزه با جرائم اقتصادی باید قبل از هر اقدامی ابتدا خوب مسئله را رصد و شناسایی کنیم بعد تازه باید تذکر بدهیم و ارتباط برقرار کنیم و  کار کنترل را انجام دهیم. بعد از این ها می گوییم مقابله و در مرحله بعدی مبارزه می کنیم. یعنی آخرین اقدامی که باید انجام دهید مبارزه است. بعد از این که مبارزه کردیم شاه کلید کار اینجاست که آیا آسیب شناسی کرده ایم که از کجا شکست خورده ایم؟ وقتی به عنوان مثال شاهد افزایش قاچاق پوشاک بودیم آیا جمعی از اقتصاددانان دور هم نشسته اند که بررسی کنند چرا این اتفاق افتاده است؟ آیا آسیب شناسی کرده ایم و نتایج آن را به قوای تصمیم گیرنده رسانده ایم؟ قاعدتا در این زمینه سه قوه مجریه، مقننه و قضائیه تصمیم گیرنده هستند. اگر تصمیم های این قوا در تعارض با یکدیگر قرار گیرد منجر به پدید آمدن جرم و فساد اقتصادی می شود. ما قاچاق کالا را همین جرم اقتصادی می دانیم و همین جرم اقتصادی به فرهنگ، اجتماع و اقتصاد ما آسیب وارد می کند. ما چه سازمانی در کشور داریم که این مسائل را جمع بندی و آسیب شناسی و بعد با جرم مقابله کند و بازخورد نهایی این ها را به سه قوه اطلاع رسانی کند؟ این سه قوه ابتدا تصمیم هایی اتخاذ می کنند که ممکن است به دلیل جامع نبودن در نهایت به جرم اقتصادی منتهی شود و سپس این جرائم آثاری را بر جامعه فرهنگ اقتصاد و سیاست ما می گذارد. در نهایت ما برای بررسی این آثار یک سازمان کم داریم. حال اسم آن را چه می خواهیم بگذاریم نمی دانم اما اسم آن را نمی توان ستاد هماهنگی سایر سازمان ها گذاشت. باید یک نهاد متولی در نظر گرفت تا این مسئولیت را برعهده بگیرد که با اقداماتش با جرم مقابله کرده و آسیب شناسی هایش را به این سه قوه اطلاع رسانی کند و مثلا به قوه مقننه بگوید که این تصمیم شما در مجلس باعث تشدید قاچاق کالا یا پولشویی می شود. ما سال های متمادی درباره این حلقه مفقوده با دولت های مختلف بحث داشته ایم و حتی گفته ایم که اگر نیرو بخواهند در اختیار آن ها می گذاریم تا مثلا در یک وزارتخانه نهادی را تشکیل بدهند که کار آسیب شناسی را انجام دهد و حاصل کار را برای پیگیری در اختیار نهادهای مربوطه بگذارد. حتی در جلساتی با وزرای  دولتی این بحث را مطرح کرده ایم. خود من در دو جسله با وزرا این موضوع را مطرح کرده ام. آن ها هم به صورت شفاهی موافقت کرده اند اما زمانی که می خواستیم در عمل کاری کنیم همکاری نکردند. من هنوز توافقنامه یک طرفه ای را که فرمانده پیشین ناجا امضا کرده اند در اختیار دارم اما وقتی ان را به وزیر مربوطه داده اند به هر دلیلی امضا نشده است. یعنی در جاهایی باید خود حاکمیت وارد عمل شود. از سال 80 که فرمان هشت ماده ای مقام معظم رهبری اعلام شد تا امروز ایشان همچنان در این زمینه تذکر می دهند. خواهش من این است که سهم سیاستگذاری تصمیم گیری و تصمیم سازی در این مقوله روشن شود. اکنون با این بحث اقتصادی مقاومتی که در کشور مطرح شده هم تکلیف مردم و هم تکلیف حاکمان معلوم شده است. مثلا در بحث مبارزه با قاچاق کالا تکلیف مردم نخریدن کالاهای مکشوک یا نخریدن جنس خارجی است. مگر کشور هند چه کرد؟ مسئولان باید فضای مبارزه با جرم اقتصادی و قاچاق کالا را تعیین کنند. اینکه من مدا بر جرم اقتصادی تاکید می کنم به این دلیل است که منظوم فقط قاچاق کالا نیست. فضای ذهنی من فضای اقتصادی است. نمی توان برای مبارزه در فضای اقتصادی با آژیر و باتوم وارد شد. آژیر و باتوم مربوط به جرائم جنایی است. فهم جرم اقتصادی نیازمند فهم اقتصادی است و راهکارهای اقتصادی می طلبد ما اصطلاحات به این جرائم می گوییم جرائم یقه سفیدهد. در جرائم یقیه سفیدها ما با افرادی سر و کار داریم که هوش و استعدادی در سطحی بالا دارند و باید با آن ها مثل خودشان برخورد کرد. قاعدتا در فضای جرائم اقتصادی چیزی تحت عنوان قوه قهریه مشابه آنچه در مقابله با جرائم جنایی وجود دارد نخواهیم داشت. بنابراین اگر کالای قاچاق داریم نباید تنها گمرک و نیروی انتظامی را خطاب قرار دهیم که چرا این کالای قاچاق وارد شده است. مدام می گوییم مبادی رسمی آقای کرباسیان می تواند بگوید قاچاق که تنها از مبادی رسمی وارد نمی شود. پس مناطق ازاد چه؟ ما سهم خودمان از قاچاق را می پذیریم و می وییم اگر ما کنترل بیشتری داشته باشیم قاچاق کالا از مبادی رسمی کمتر می شود اما آی سازمان های دیگر هم سهم خود را می پذیرند و این واقعیت ها را قبول دارند؟ آیا وزارت صنعت معدن و تجارت، اصناف و بانک ها هم سهم خود را می پذیرند؟ فعالیت های اقتصادی چگونه باید مدیریت شود که افراد بتوانند سود 30 درصدی تسهیلات بانکی را بپردازند؟ آیا راهی جز ایجاب حباب در بازار سکه و ارز و قاچاق کالا باقی می ماند؟ یک بازرگان اگر بخواهد کار قانونی کند چند بار امکان گردش سرمایه دارد؟ بازدهی فعالیت اقصتادی شفاف را با فعالیت اقتصادی غیرشفاف مقایسه کنید. ریشه قاچاق همین جاست. ارگ فضای اقتصاد سالم باشد فرآیند اقتصاد به درستی در جریان باشد و مشکلات اقتصادی حل شود هم قاچاق کاهش می یابد و هم دیگر جرائم کاهش می یابند.


از سخنان سردار می شود این گونه برداشت کرد که ساختار اقتصاد ایران معیوب است و سازمان های مختلف مسئولیت سیاستگذاری های غلط خود را برعهده نمی گیرند نظر شما چیست؟


ایشان درست می گویند. هر زمان به درستی و مبتنی بر قواعد صحیح اقتصادی سیاستگذاری شده از میزان قاچاق استه شده است. با تغییر نرخ سوخت قاچاق آن از 8 میلیارد دلار به 1.5 میلیارد دلار رسیده است. البته دو اتفاق در حوزه سوخت افتاد. اول این که قیمت اصلاح شد و دیگر این که با شبکمه بزرگ قاچاق سوخت برخورد صورت گرفت. طرف ما فردی نیست که در منطقه مرزی با گالن سوخت جابه جا می کند بلکه با شبکه عمده ای برخورد کردیم که از طریق لوله کشی زیر دریا و از طریق لنج از کشور خارج می کرد. واقعیت این است که ما در بیان و شرح پرونده های بزرگ قاچاق معذوریت دارمی. چون دنبال این هستیم که مسئله را حل کنیم نه این که در افکار عمومی مسئله جدیدی ایجاد کنیم. کشور ما با 15 کشور مرز مشترک دارد و راه ترانزیت کشورمان یک راه حیاتی است. اگر چند کامیون کالا قاچاق کردند ما نباید سیستم حمل و نقل و ترانزیت خود را در نیا ناامن جلوه دهیم. در گمرک های دنیا مواد مخدر با واحد گرم تعیین می شود در کشور ما با تن تعیین می شود. 300 تن مواد مخدر در سال گذشته کشف شده است. اولویت ما برخورد با مواد مخدر است یا برخورد با قاچاق کالا یا برخورد با آن قاچاقچی که با گالن نفت جابه جا می کند؟


منظورتان این است که با یک سیاست درست بدون نیاز به توپ و تفنگ می توان قاچاق را از بین برد؟


ریشه قاچاق را در سیاستگذاری اقتصادی و تجاری باید جست و جو کرد. مثلا تفاوت قیمت ها در بخشی مثل سوخت ممکن است انیگزه قاچاق را افزایش دهد. وقتی تجارت رسمی این قدر پرپیچ و خم و بوروکراتیک است. چه انتظاری داریم؟ وقتی ثبت سفارش کارت بازرگانی، سهمیه بندی ارزی و مجوزهای دیگر می گذارید معنی اش چیست؟ اگر تصمیم درست اقتصادی بگیریم بیشت مشکلات حل می شود. یکی از ارکان اقتصاد مقاومتی همین برخورد با فساد و قاچاق است و ما وظیفه داریم به درستی سیاستگذاری کنیم. حتما ما باید به سمت یکسری اصلاحات برویم. من به همان حرف اولم برمی گردم که با هر اصلاحی می توانیم تغییری در میزان قاچاق به وجود آوریم. مثلا وقتی پوشاک از گجروه دهم خارج شد واردات رسمی آن افزایش یافت.


اقای دکتر کرباسیان چرا اختلاف در آمار قاچاق تا این حد زیاد است؟ بعضی آمارها می گویند 25 میلیارد دلار و بعضی ها رمق قاچاق را 15 میلیارد دلار اعلام می کنند. شما هم معتقدید رقم واقعی شش تا هفت میلیارد دلار است. این اختلاف آماری ناشی از چیست؟


من معتقدم هفت میلیارد دلار واردات قاچاق داریم. آمار قاچاق کالاهای ممنوع نی زدو تا 2.5 میلیارد دلار است. حدود 1.5 تا دو میلیارد هم قاچاق سوخت را در نظر بگیریم. ب نظرم این رقم واقعی است. البته گمرک مرجع رسمی اعلام آمار نیست. ستاد مبارزه با قاچاق مرجع اعلام آمار است. با این حال برخی کالاها وارد کشور می شود که آمار آن در اقتصاد کشور محاسبه می شود. بعضی کالاها وارد می شوند اما در آمار گمرک محاسبه نمی شوند. این کالاها قاچاق هم محسوب نمی شوند. از جمله کالاهایی که از مناطق آزاد گذرهای مرزی و بازارچه های مرزی یا به صورت چمدانی وارد کشور می شوند.


پس این کالاها چگونه در آمار کلی قاچاق محاسبه می شود؟


عملا ما می گوییم آمار واردات غیرمحاسبه در آمار گمرک که حق و حقوق دولت از آن اخذ نمی شود یا آمار عبادی غیررسمی که وارد می شوند ولی لزوما قاچاق نیست. به همین دلیل در این زمینه یک بحث آماری داریم. بحث من این است که اصلاح و برخوردهایی که انجام شده جواب داده است. در حال حاضر حجم قاچاق از 15 میلیارد دلار بیشتر نیست بلکه کمتر است. پس این همدلی جواب داده است.


می خواهیم به این برسیم که چه اتفاقاتی رخ داده است؟ شما یکسری اصلاحات سخت افزاری و نرم افزاری در رویه های گمرکی انجام داده اید و همزمان برخوردها شدید شده و نیروی انتظامی خیلی جدی ایستاده است. از سوی دیگر ما هنوز دارمی خبرهای کشف و قاچاق را در سطح عرضه و خرده فروشی می بینیم. در مبادی ورودی گمرکی هم هر روز شاهد اخباری از کشف قاچاق هستیم. این ها ناشی از چیست؟


زمانی که من به گمرک آمدم آمار کامیون های ترانزیتی تسویه نشده 480 هزار کامیون بود. یعنی این تعداد کامیون ترانزیتی وار کشور شده اند اما خروج آن ها ثبت نشده است. امروز این رویه اصلاح شده و در سیستم گمرک به صورت لحظه ای مشخص است که مثلا روزی 500 کیلومتر کامیون باید از مسیرهای ترانزیتی عبور کند و اگر تاخیر کنند برخورد و جریمه صورت می گیرد ظرف یک ماه گذشته حداقل پنج کامیون که داخلش مواد جاسازی شده بین راه کشف شده است.


چرا کشف ها این قدر زیاد شده است؟


برای این که سامانه ها دارد جواب می دهد. یک زمان بود که گمرک در طول یک سال آمار نمی داد. همین الان هر کامیونی در حال خ روج از گمرک باشد به لحظه مشخص و معلوم است که به کدام سمت می رود. زمانی فقط در یک گمرک 80 میلیارد تومان فیش جعلی صادر شده بود. امروز هر transaction (معامله ای) روی سیستم انجام می شود و پرداخت ها به صورت الکترونیک است. افراد نباید به گمرک مراجعه کنند و رابطه آدم ها با همدیگر براساس پنجره مذاکره است. بعضی ها می گویند توافقی که شما با ناجا کرده اید و دسترسی بآن ها به اطلاعات به این منجر می شود که آن ها بدانند که چه اتفاقی افتاده است. من به عتنوان رئیس کل گمرک می گویم باید هم بدانند به نظر من در خروج گمرک ایستگاه های نظارتی نیروی انتظامی است. امروز فساد بیشتر نشده بلکه برخورد و کشف بیشتر و منطقی تر شده است. سرمایه گذار باید به ما اعتماد کند. ما به عنوان گمرک شریک مردم هستیم. دولت شریک مردم است. یک واردکننده وقتی کالا وارد می کند 30 درصد سود بازرگانی 9 درصد مالیات بر ارزش افزوده و27 نوع عوارض از او می گیریم پس در مال او شریک شده ایم. ما در یک واحد تولیدی شریک شده ایم. پس سعی کنیم شریک خوبی باشیم و به اندازه خودمان حافظ منافع شریک مان باشیم نه این که شریک مان را ورشکسته کنیم و بعد کاسته چه کنم دست بگیریم.


به نظر می رسد واقعا برخوردها و کشف ها زیاد شده است. اخیرا خبر کشف محموله 210 میلیارد تومانی هم خیلی سر و صدا کرد و چند شب پیش حواشی زیادی در یکی از شهرهای نزدیک عسلویه به وجود آمد. پلیس این روند را چگونه تحلیل می کند؟


اجازه بدهید درباره این که چرا ارقام با همدیگر تفاوت دارد توضیح کوتاهی بدهم. نمی دانم چرا ما اصرار داریم حتما رقم را بالا بگوییم. چرا نمی خواهمی بپذیریم که این مبارزه دارد تاثیر می گذارد؟ با توجه به ریسکی که قااق دارد و در صورتی که تنبیهات موجود موثر واقع شود طبیعی است که یکسری افراد از گردونه مبارزه با قاچاق کالا خارج شوند. پس باید بپذیریم که قرار نیست اگر ما در سال 89 معادل 20 میلیارد دلار قاچاق داشته ایم در سال های بعد هم قاچاق به همین میزان باشد. ما هر قدر جلو رفته ایم قاعدتا برخوردها انگیزه ها، توانمندی ها، آموزش ها و تجهیزات مان بیشتر و به روزتر شده است. خیلی بی انصافی است. اگر بگوییم این ها تاثیری نداشته است. قرار نیست من برای این که خودم را بزرگ نشان بدهم مدام حریفم را بزرگ کنم. نمی خواهم بگویم قاچاق کالا زیاد نیست ولی می خواهم بگویم چه  اصراری داریم که به آمار آن اضافه کنیم. به هر حال ما در سال های گذشته برای این مسئله شهدای زیادی داده ایم. در سال های 92،93 و 94 و به خصوص در سال 94 عمده تجهیزات و امکانات ما در نیروی انتظامی به مبارزه با قاچاق سوخت معطوف بود. حالا چرا مدام اصرار داریم که فقط چون قیمت ها بالا رفته  قاچاق کم شده است؟ چرا نمی خواهیم بپذیریم بر اثر شدت برخورد ناجا با قاچاقچیان سوخت حالا دیگر قاچاقچی عمده ای برای قاچاق سوخت وجود ندارد؟ این برخوردها در کنار اعمال سیاست های اقتصادی درست و به صورت توامان تاثیر گذاشته است. راهکار مقابله با قاچاق کالا راهکار اقتصادی است. ولیکن مبارزه مکمل و مسکن این موضوع است. یعنی باید هم راهکار اقتصادی مناسب را در نظر بگیریم و هم به صورت درست مقابله کنیم. به چه منظوری گاهی یک طرف می گوید فقط مبارزه اثرگذار بوده و طرف دیگر می گوید فقط اصلاحات اقتصادی موثر واقع شده است؟


آقای دکتر کرباسیان اشاره کردند که در گمرک با اصلاحاتی که انجام شده رویه ها اصلاح شده است. در ساختار پلیس پیش از این چه نقاط ضعفی وجود داشته و کدام یک از این نقاط ضعف برطرف شده است؟


ما در نیروی انتظایم به بلوغ بیشتری رسیدمی و به تعامل بهتری با سازمان های بیرونی پرداختیم. به هر حال حمایت هایی که گمرک سیستم توزیع سوخت در کشور شورای امنیت کشور و خود جناب آقای وزیر کشور که در سال گذشته به طور مستمر موضوع قاچاق را پیگیری کرده اند و با نقشی که در ستاد کل نیروهای مسلح ایفا کرده اند و حمایت هایی که از نیروی انتظامی داشته اند، همه تاثیرگذار بوده است. سردار اشتری فرمانده ناجا نیز از سال گذشته تا الان چهار مرحله است که فرماندهی قرارگاه مقابله با قاچاق سوخت را برعهده گرفته اند. ایشان شخصا به استان هرمزگان می آیند و ستاد مبارزه شان را در نقطه صفر مرزی می گذارند و بر عملیات مبارزه نظارت و فرماندهی دارند. این تاثیرگذار است. وقتی فرمانده با انگیزه ای مضافع همه سازمانش را پای کار می آورد موقعی که در مناطق مرزی به عنوان مثال یک درگیری در زمینه مقابله  با قاچاق سوخت پیش می آید همان جا می توانیم به راحتی به ایشان دسترسی پیدا کنیم و از تدبیر و هدایت شان استفاده کنیم. علاوه بر این در شرایطی که افراد احساس می کنند فرمانده در حال حمایت از آن هاست، انگیزه بیشتری پیدا می کنند و این احساس حمایت به صورت سلسله مراتبی تا افرادی که در مر زهستند کشیده می شود یعنی آن کسی که در نقطه مرزی دارد با قاچاقچی مبارزه می کند دقیقا این حس را دارد ه سلسله مراتب فرماندهی پشت سرش ایستاده و مورد حمایت او قرار دارد. علاوه بر ه مه این ها تجهیزات و امکانات اصلاح فرآیندهای مبارزه و ارتقای سامانه ها نیز اثرگذار است. تاکید می کنم که تفاهم و تعاملی که اکنون با دستگاه های مختلف وجود دارد نیز بسیار موثر است. این موضوع بسیار مهم است که وقتی ما به اصصلاح ناجایی ها در «کف خیابان» در حال درگیری هستیم البته ما از کلمه «جنگ» در اقتصاد استفاده نمی کنیم آقای کرباسیان با صدور اطلاعیه ای از ما حمایت می کند. این که من و آقای کرباسیان اینجا کنار هم نشسته ایم نه روبه روی هم. به منزله این است که هر دو پشت یک سنگر قرار داریم. البته ممکن است با هم اختلاف نظرهایی هم داشته باشیم ممکن است در جاهایی هم توصیه های همدیگر را گوش کنیم یا گوش نکنیم یا شکل کارمان با هم متفاوت باشد اما مهم این است که هدف ما به طور مشترک مقابله و مبارزه با قاچاق است.


ما در گذشته با مسائل مختلفی مواجه بودیم که امروز حل آن ها موجب شده و ضعیت ما مناسب تر باشد. به عنوان مثال زمانی محاکم قضایی قاچاق کالا را فقط در مبادی ورودی می دیدند یعنی در واقع می گفتند اگر در مبادی ورودی در آب کالایی را گرفتید این می شود قاچاق، اما اگر همان کالا در خشکی خالی شد دیگر قاچاق نیست. یا از اصطلاح «بازار مسلمین» استفاده می کردند و می گفتند کالایی که به بازار مسلمین آمد دیگر این حکم قاچاق ندارد و تطهیر شده است. ما همیشه دیگر این مسئله بودیم که کالایی که در زمین خالی می شد دیگر حکم گرفتن برایش سخت بود ولیکن در چند هفته اخیر با پشتیبانی های مسئولان ما داریم تا سطح عرضه هم با قاچاق کالا مبارزه می کنیم در گذشته اگر به یک انبار کالای قاچاق می رسیدیم هیچ مدرکی برای این نداشتیم که بگوییم اینه کالا که در این انبار ذخیره شده قانونی وارد شده یا غیرقانونی. بعد همفرآیند رسیدگی آن قدر طول می کشید که مدارکش درست می شد. خلاصه هیچ موقع هیچ انبار کالایی حکم درست و حسابی ای نمی خورد بنابراین ریسک قاچاق بالا نمی رفت یا قاچاقچی و احتکارکننده قاچاق کالا متبه و تنبیه نمی شد. حالا این فضا مقداری اصلاح می شود تعزیرات و محاکم قضایی خوب پای کار می آیند. البته با همین لبخندی که آقای کرباسیان می زنند ما خودمان در فضای مبرازه بحث هایی برای خودمان داریم و اگر قرار باشد خودمان دور میز بنشینیم ممکن است انتقادها و چالش هایی داشته باشیم. ولی از یکدیگر حمایت می کنیم و این حمایت تاثیرگذار بوده است. اخیرا در بیشتر از هشت استان کشور انبارهای تقریبا مهمی را رصد و شناسایی کرده ایم و خیلی از این ابنراها کشف شده است. در چهار ماه نخست امسال نزدیک به 60 میلیارد و 700 میلیون تومان از انبارها را کشف کرده ایم. هدف گذاری ما در ناجاعمدتا قاچاق های عمده و پرونده های بالای 100 میلیون تومان است و ما سعی داریم دیگر به پرونده های کوچک نپردازیم. به عبارتی تا آن جا که ممکن است آمار عددی مبارزه با قاچاق کالا کاهش پیدا کند و آمار کیفی و ارزش ریالی این مکشوفات افزایش بیابد. یعنی به جای این که 10 پرونده خرد را پیگیری کنیم یک پرونده کلان دنبال شود تا به جای این که 10 قاچاقچی خرد را دستگیر کنیم پشتیبانان مالی قاچاقچیان یا آن هایی را که قاچاق را در پشت صحنه هدایت می کنند بازداشت کنیم. با این اقدام قطعا قاچاق کاهش بیشتری خواهد یافت. به همین جهت هدف گذاری ما جرائم سازمان یافته قاچاق کالاست. در این فضا تعداد پرونده های باارزش 100 تا 500 میلیون تومان بیش از 200 درصد افزایش پیدا کرده و تعداد پرونده های با ارزش بالای 500 میلیون تومان بیش از 400 درصد زیادتر شده است. همین ارقام نشان دهنده این است که توجه ما به سمت پرونده های کلان معطوف می شود. از سوی دیگر در مبارزه با قاچاق کالا با توجه به فرآیندی که اکنون در گمرکات ما وجود دارد شما می توانید پی ببرید کدام کالاها وارد شده اند اما حقوق و عوارض گمرکی را پرداخت نکرده اند. این در حالی است که این امکان در سال های گذشته وجود نداشت.  اما اکنون اگر ما یک نفر را دستگیر کنیم با اطلاعات گمرک و مستندات خودمان کالاهایی را هم که او قبلا قاچاق کرده می توانیم احصا کنیم. مثلا همین امروز یک انبار کالاهای مظنون به قاچاق را در اصفهان کشف کرده ایم که هنوز ارزش دقیق آن محاسبه نشده اما 15 میلیارد تومان برآورد می شود. دوستان من زمانی که به دفاتر مربوطه مراجعه می کنند می توانند به فروشی که فرد از کالاها حتی در گذشته داشته است دست پیدا کنند. اکنون سیستم گمرک به شکلی است که می تواند به ما اطلاع بدهد فلان ماشین لباسشویی و فلان یخچال به صورت قانونی یا غیرقانونی وارد شده است. در سال های گذشته این سامانه وجود نداشت و من هم نمی توانستم در این مورد پاسخ بدهم. یعنی مثلا در سال گذشته اگر قرار بود من استعلام کنم که فلان ترانزیت آمده است یا نه، به دلیل این که سیستم کاغذی بوده امکان استعلام دقیق وجود نداشت. اما اکنون در سامانه جدید به هر جهت این قابل تشخیص است. حالا من این نوید را می خواهم با اجازه آقای کرباسیان بدهم که ان شاءا... قرار است توافقاتی داشته باشیم. در این توافقنامه با گمرک قرار است همکاران ما آموزش ببینند که قاعدتا دیگر مسلط تر می شوند. بنابراین از این به بعد دیگر ما خیلی حرف ها را می توانیم شفاف تر بیان کنیم. دیگر گفتمان ما همان می شود که گمرک می خواهد بنابراین درصد پرونده هایی که ممکن است برائت بخورد کم خواهد شد و درصد پرونده هایی که به هر جهت حکم خواهند خورد بیشتر خواهد شد. این را می خواهم عرض کنم که شما مطمئن باشید در آینده نزدیک و نه چندان دور قطعا فضای مبارزه با قاچاق کالا تشدید خواهد شد و ما کشفیات بیشتری خواهیم داشت. البته دنبال این هستیم که مقابله و مبارزه با عدم ورود داشته باشیم نه کشفیات. این اتفاق ان شاءا... در نیمه دوم امسال حتما خواهد افتاد و ما می توانیم امیدوار به این باشیم که در آینده نزدیک فضای مبارزه با قاچاق کالا را فضای مکانیزه ای ببینیم و ان شاءا... بتوانیم از فضای الکترونیکی و سامانه های گمرکی بهره ببریم.


چند روز پیش فیلمی از تعدادی اسب های کشته شده منتشر شد که در شرح آن می گفتند نیروی انتظامی برای مبارزه با قاچاق این اسب ها را کشته است. آیا واقعا این طور است؟


ابتدا من با اجازه سردار نکته ای را می گویم. شما باید این را بپذیرید که حتما مقاومت هایی در برابر برخورد با قاچاق وجود دارد. توجه کنید بعضی موارد با یک مقررات به قاچاق تبدیل می شوند و برعکس. یعنی مثلا شما می گویید خودروهای وارد شده در یک منطقه آزاد تا سقف 60 کیلومتر تردد مجاز دارند اما ممکن است ناگهان این میزان تغییر کند. اما آن که واضع مقررات است فکری هم به حال ما کند که در صحنه عملیاتی هستیم. آیا واقعا با 80 دلار یک مسافر می تواند مسافرت خارجی داشته باشد که چنین سقفی را برای او در نظر می گیرند؟


جناب سردار شما چه توضیحی درباره آن فیلم اسب های کشته شده دارید.


اجازه بدهید نکته ای درباره اسب ها و همچنین درباره مرزها بگویم. در بعضی از مرزهای غربی کشورمان مانند استان کردستان این اتفاق می افتد که چهار پایانی آموزش می بینند تا مسیری را خودشان طی کنند و محموله ای را به یک مقصد مشخص برسانند. شما اگر یادتان باشد در راه امامزاده داود هم در گذشته یکسری قاطرهایی وجود داشت که مسیر را آموخته بودند و سوار بدون آن که قاطر را هدایت کند توسط قاطر از فرحزاد یا یونجه زار به مقصد امامزاده می رسید. در واقع قاطر خودش تا امامزاده داود می رفت و آن جا یک نفر بود که این قاطر را پس می گرفت و بعد از آن سمت مسافر سوار می کرد و دوباره آن قاطر را رها می کرد و در این سمت در فرحزاد یا یونجه زار طرف قاطرش را دوباره می گرفت. خب این اتفاق در مرز هم برای آن اسب یا قاطر می افتد. یعنی آدمی همراه قاطر نیست. قاطر با بار رهاست و در حال رفتن است. خب مثلا این قاطر را با بارهایش می گیرند آن وقت با این قاطرها چه باید کنیم؟ آیا باید یک طویله در نیروی انتظامی بزنیم و از قاطرها نگهداری کنیم. به هر حال باید این قاطرها را به بخشی تحویل بدهیم. وقتی سازمانی این قاطر را تحویل می گیرد مجددا باید با این قاطرها چه کند؟ او باید این قاطرها را واگذار کند. وقتی این قاطر فروخته می شود چه کسی آن را می خرد؟ همان فردی که این قاطر را آموزش داده است. چون دوباره در این مسیر قاطر بایدب رود و بیاید و بعضا ما اسب ها و قاطرهایی را در این مسیر چند بار گرفته ایم. این توضیح برای یک بخش قضیه بوده است. اما از آن طرف قضیه که چرا در چند وقت اخیر این اتفاق رخ داده است باید بگویم این بحث برای دیروز و پریروز نیست. بلکه  سال های سال است که با این مسئله مواجهیم . مثلا 10 سال قبل هم که من معاون ستاد مبارزه با قاچاق کالا بودم در سردشت چنین قضیه ای وجود داشت. بالاخره در بحث مرز و مرزبانی که فقط قاچاق نیست. به هر جهت مرز و مرزبان وظایفی را برعهده گرفته و  وظیفه او این است که مرز را حفظ کند. یک قسمت از وظایف او می تواند جلوگیری از ورود اشرار باشد. یک وظیفه دیگر او می تواند ممانعت از ورود کالاهایی باشد که ممکن است به امنیت کشور لطمه وارد کند. حالا اگر شما به عنوان یک مرزبان از فاصله دور دارید محیط را رصد می کنید یک موجود در حال تردد را مشاهده می کنید و برای شما هم قابل کنترل نیست و احیانا هم فرمان ایست شما را نمی فهمد آن وقت چه باید بکنید؟ یک زمان هم شب و تاریک است دیگر شما در آن جا چه می توانید کنید؟ از سوی دیگر به ضریب امنیتی مرزهای ما با توجه به حوادث کشورهای اطرافمان هم توجه کنید. آیا مرزبان نباید توجه کند در تاریکی شب که یک سیاهی دارد می آید و ایست هم می دهند خطرناک است؟ شما اگر مرزبان من بودید چه می کردید؟ حالا این که صبح آن شب من بیایم و از قاطرها عکس بگیرم و بعد بگویم نگاه کنید دارند قاطرکشی می کنند و بحث های دیگری مطرح کنند چه خواهر شد؟ توجه کنید به هر جهت هزینه امنیت کشور بیشتر از این هاست. به هر حال ما باید خیلی از این اتفاقات را بپذیریم.


به یاد دارم در سال 82 آن زمان که ستاد مبارزه با مواد مخدر زیرنظر ریاست جمهوری بود زیر شکم شترهایی که معتاد به مواد مخدر شده بودند تریاک می بستند و از سمت افغانستان و شمال پاکستان به سمت ایران رهایشان می کردند. آن وقت شترها وقتی به خانه فرد مشخص شده می رسیدند در آن جا می نشستند و مواد را تحویل می دادند. آن زمان هم همین بحث ها راجع به شترها مطرح شد که چرا شترها را می زنید؟ بعدش چه شد؟ بعدش که شتر جمع شد منجنیق و این ها آمد از آن سمت مرز با منجنیق مواد را به سمت ایران می انداختند. به هر ترتیب مگر می شود قاچاق نباشد؟ مگر همین الان در آمریکا و مکزیک قاچاق انسان صورت نمی گیرد؟ منتها ببینید در کشور دامنه قاچاق خیلی وسیع شده است. ما قاچاق آدم به ترکیه داریم. آدم در خودرو جاسازی می شود و به ترکیه می رود. از افغانستان به کشور ما قاچاق پیش ساز مواد مخدر داریم. یا به ترکمنستان هروئین قاچاق می شود. در جنوب کشور هم که قاچاق سوخت داریم. اصلا ببینیم باید کجای این آبکش را بپاییم؟ اکنون که تعداد منافذ هم در حال بیشتر شدن است. هشت تا هشت تا دارند منطقه آزاد درست می کنند. شما کجا را سراغ دارید که دو گمرک داشته باشد که ما داریم؟ یک گمرک در مناطق آزاد داریم و یک گمرک در اینجا.


*******


محمدرضا مقیمی


مبارزه با جرائم اقتصادی و قاچاق کالا به عنوان یک جرم اقتصادی از جمله اموری است که در شرح وظایف پلیس آگاهی دیده شده است. مطابق شرح وظیفه ما باید امنیت اقتصادی ایجاد کنیم تا به سرمایه گذار و تولید ملی این پیام را بدهیم که اجازه نمی دهیم وقوع جرم های اقتصادی از جمله قاچاق کالا به فعالیت سازنده او آسیب ارد کند. در فضایی که سرمایه گذاری در کشور و تولید ملی اولویت دارد نباید رانتی برای اشخاص خاص فراهم شود چون لازم است سرمایه گذار بتواند با فراغ بال و در فضای رقابتی کار خود را انجام دهد.


اگر سیاستگذاری به درستی صورت گیرد مزیت قاچاق از بین می رود.اگر اقتصاد به سمت رقابت شدن حرکت کند انگیزه قاچاق از بین می رود. در این میان نحوه برخودر با جرائم اقتصادی بشتر راهکاری اقتصادی دارد. حالا اگر ناجا در مقابله با قاچاق کالااقداماتی انجام می دهد به این معنی نیست که سایر سازمان ها حجتی در این مورد ندارند. قاعدتا سازمان های اقتصادی و همه آن هایی که به نوعی در گردونه فضای اقتصادی قرار دارند باید مسئولیت بپذیرند و پاسخگو باشند.


ممکن است در بدنه ما و در حد کارشناسی و درفضای مبارزه بین کارکنان ما اختلاف فکر و سلیقه وجود داشته باشد ولی در راس سازمان ها و در سطح فرماندهی بین نیروی انتظامی ور یاست محترم گمرک تفاهم و توافق خوبی برقرار است و امیدواریم با این تفاهم و توافق بتوانیم به دستاوردهای خوبی برسیم.


*************


مسعود کرباسیان


زمانی گمرک و نیروی انتظامی همیشه در تقابلی جدی قرار داشتند به لحاظ این که سازمان کاشف نیروی انتظامی و سازمان شاکی گمرک بود. اما این روزها نوعی ارتباط همراهی و اعتقاد مشترک به هدف مبارزه شکل گرفته و این دو سازمان را به هم نزدیک کرده است. در آن دوره علت اختلاف این بود که نیروی انتظامی معتقد بود ما این همه زحمت می کشیم و تلاش و برخورد می کنیم و کالا را کشف می کنیم بعد نماینده گمرک می گوید من تشخیص نمی دهم و با یکسری اسناد از شکایت صرف نظر می کنیم بعد نماینده گمر می گوید من تشخیص نمی دهم و با یکسری اسناداز شکایت صرف نظر می شود. اما اکنون ما می دانیم که هر دو نهاد در حال حرکت در یک مسیر هستند و نتیجه این همکاعری کاهش قاچاق است.


هر زمان به درستی و مبتنی بر قواعد صحیح اقتصادی سیاستگذاری شده از میزان قاچاق کاسته شده است. با تغییر نرخ سوخت قاچاق آن از 8 میلیارد دلار به 1.5 میلیارد دلار رسیده است. البته دو اتفاق در حوزه سوخت افتاد. اول اینکه قیمت ها اصلاح شد و دیگر این که با شبکه بزرگ قاچاق سوخت برخورد صورت گرفت.


یک زمان بود که گمرک در طول یک سال آمار نمی داد. همین الان هر کامیونی در حال خروج از گمرک باشد به لحظه مشخص و معلوم است که به کدام سمت می رود. زمانی فقط در یک گمرک 80 میلیارد تومان فیش جعلی صادر شده بود. امروز هر transaction (معامله ای) روی سیستم انجام می شود و پرداخت ها به صورت الکترونیک است.


منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 187

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

وزیر کشور: بیت کوین فعلا غیرقانونی است

تکذیب گم شدن یک میلیارد ارز دولتی

دنده خلاص قیمت خودرو در مسیر سراشیبی

مقصر گرانی تخم مرغ کیست؟

طلا می خریدیم یا پراید؟

جزئیاتی از جلسه وزرای سابق نفت با زنگنه

فساد عجیب چهار خانواده در بازار خودرو

انتقاد سعیدلیلاز از دروغ پردازی علیه خودروسازان!

پراید به ۴۱ میلیون رسید

دولت ارز دیجیتال را به رسمیت شناخت

سربازان گمنان امام زمان(عج) کار دست سازمان CIA دادند

آمریکا معافیت های تحریمی ایران را تمدید می کند؟

دانمارک به دنبال پیوستن به اینتکس

واکنش ترامپ به بازداشت جاسوسان سیا توسط ایران

سوابق فتاح و بختیاری

بسته ویدئویی آخرین خبر/ خودروهای نو عیب دار شدند!

ظریف تشریح کرد: استفاده افراطی آمریکا از دلار و تبدیل آن به سلاح علیه مردم

یورونیوز: عمان میانجی ایران و انگلیس می‌شود

چرا اسناد مصدق و کاشانی دود شد رفت هوا؟

ترامپ: در مقابل ایران عقب می‌نشینم

مروری بر زندگی سیاسی مردی که علت مرگش اعلام نشد

سازمان‌ملل: اسرائیل طرح تخریب منازل فلسطینیان در قدس را متوقف کند

فرزندان داعش و مسئولیت غرب؛ هشدار درباره بمب‌های ساعتی خطرناک

خلبانان بریتیش‌ایرویز اعتصاب می‌کنند

جانشین موقت آمانو مشخص شد

اتحادیه اروپا هم اسرائیل را محکوم کرد

شهادت ۶نفر از طرفداران شیخ زکزاکی در نیجریه

آمریکا از یک پایگاه نظامی خود در غرب عراق خارج شد

زیردریایی فرانسوی «مینرو» پس از ۵۱ سال پیدا شد

کشته یا زخمی شدن ۱۴ غیرنظامی در حمله هوایی به استان لوگر افغانستان

جزئیات نقص فنی واگن «توشه» قطار خرمشهر - تهران/ حرکت قطار با 40 دقیقه تأخیر

داروهای فاسدی که سر از ویلای غیر مجاز درآوردند

تهدید با چاقو پس از پیشنهاد ازدواج

اقدام تحسین برانگیز قهرمان المپیاد ریاضی در قلب لندن

ثبت نام موکب داری در اربعین آغاز شد

4 سرنشین زانتیا زیر چرخ‌های تریلی له شدند

نقره داغ شدن قاچاقچیان مواد با متلاشی شدن 448 باند ریز و درشت

بلیط مجانی مترو برای تندرستی مسافران

دستگیری عامل کلاهبرداری ۱۸ میلیونی در دیوار

بیماران فِیکِ اعتیاد؛ "یقه‌سفیدهایی" که از بازار سیاه متادون می‌خرند