رصد

کد خبر: ۹۳۱۰۴
تاریخ انتشار: ۰۳ شهريور ۱۳۹۵ - ۱۰:۲۲

محمد گرگانی نژاد، رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیک وزارت صنعت معتقد است: کارت های اعتباری خرید کالا را نمی توان به طور کامل ناموفق دانست. چرا که این طرح اجرایی شده و براساس آن کارت های اعتباری خرید در اختیاری مشمولان قرار گرفته و تعدادی کالا نیز به همین واسطه فروخته شده است. اما این مقام مسئول در وزارت صنعت اعتقاد دارد که طرح مذکور می تواند گستره بیشتری پیدا کرده و گروه های بیشتری را شامل بشود. او در بخش دیگری از اظهارات خود به چرایی عدم قبول کارت های اعتباری کلاسیک در ایران پرداخته است. در ادامه گفت و گوی «تجارت فردا» را با محمد گرگانی نژاد رئیس مرکز توسعه تجارت الکترونیک وزارت صنعت معدن و تجارت می خوانید.


همان طور که شاهد بودیم کارت های اعتباری خرید کالا از چند ماه پیش به منظور خروج از رکود طی طرحی به قشری خاص تعلق گرفت. اما کارشناسان اعتقاد دارند که این کارت ها آن طور که انتظار می رفت نتوانست موفق عمل کند. سوال مشخص ما این است که چرا اصولا از چنین کارت هایی در ایران استقبال چندانی نمی شود؟


مهم ترین نکته ای که قبلا هم در صحبت با شما عرض کرده بودم و نظر بنده بوده است و اکنون برای من مسجل شده این است که کارت اعتباری به طور اعم آن، یک محصول بانکی در کنار محصولات دیگر است و البته در شرایطی که بانکداری الکترونیکی در یک کشور امکان پذیر باشد قابل عرضه خواهد بود. در ایران هم این امکانات فراهم است. اما این که کارت اعتباری مورد استقبال یا مورد استفاده قرار بگیرد مدل آن به شرایط اقتصادی هر کشور برمی گردد اینکه ما می بینیم در کشور ما مورد استقبال قرار نمی گیرد یا این که کارت اعتباری که ارائه می شود به سمت استفاده ای می رود که در حقیقت معمول آن کارت اعتباری که ما می شناختیم نیست تحت شرایط اقتصادی حاکم بر کشور است. این کارت اعتباری با کاربرد آن و تعریفی که سیستم کلاسیک بانکی دارد، برای یک شرایط پایدار اقتصادی و رکود در یک کشور است. اگر چنین شرایطی در یک کشور باشد کارت اعتباری به طور معمول کاربرد عام و تعریف پیدا می کند. مردم هم استفاده می کنند و بانک ها هم ارائه می دهند. کسانی هم بین مردم و بانک ها باید پردازش ها را انجام بدهند و ارتباطاتی را که مربوط به این رابطه است برقرار کنند. اما اگر این شرایط اقتصادی مهیا نباشد حقیقتا ابزار جایگزین به طور معمول همین کارت هایی است که در کشور ما وجود است یعنی کارت های نقدی که اصلی ترین کاربرد آن ها در شرایط اقتصادی کشور است. این نگاه کلی بنده است که اساسا چرا کارت اعتباری کلاسیک در ایران جا نمی افتد. تا زمانی که ما یک اقتصاد پایدار پیدا نکنیم و از این وضعیت رکود هم خارج نشویم تعریف کارت اعتباری کلاسیم کاربرد اصیل خودش را در شرایط کشور ما نخواهد داشت.


اگر بخواهیم به طور اخص به کارت های اعتباری که در این طرح توزیع شد بپردازیم کارت اعتباری خرید که به منظور تحریک تقاضای بازار لوازم خانگی شکل گرفت روند اجرای این طرح به چه صورت پیش رفت؟ در مرکز توسعه تجارت اللکترونیک وزارت صنعت، معدن و تجارت چه اقداماتی در خصوص این طرح انجام شد؟


ابتدا باید اشاره کنم که این کارت ها خاص منظوره بوده و لذا کارکرد ان با کارت های اعتباری مرسوم در سیستم های بانکی متفاوت بوده و ارزیابی ارائه شده در سوال قبل برای آن مصداق نخواهد داشت. اما درخصوص نقش مرکز فعالیت هایی بوده که در خبش زیرساخت باید در این طرح انجام می شد. همین امر ما را به عنوان مرکز توسعه تجارت الکترونیک به این طرح مرتبط کرد. بخشی از کار این بود که باید برای کالاهای مشخص شده و مشمول این طرح شناسه کالا تعریف بشود. این شناسه کالا و مجموعه دیگری از اطلاعات با یک جریان فرآیند نظام مند از تولیدکننده با تایید وزارت صنعت، معدن و تجارت باید دریافت می شد و پس از آن به بانک مرکزی اعلام شده پس از آن تولیدکنندگان باید فهرست فروشگاه هایی را که کالاهای آن ها موجود است اعلام می کردند تا بانک مرکزی بتواند در پایانه های فروششان سرویس های لازم را از طریق PSP ها ارائه کند. آنچه اشاره شد کاملا فنی بوده و این که در مورد مباحث اقتصادی صورت گرفته در این طرح چگونه تصمیم گیری شده بود و اجرای این طرح چه اهدافی را دنبال کرده و چه نتایجی را به دنبال داشته زیاد به این مرکز توسعه تجارت الکترونیکی مربوط نمی شود. در واقع کاری را که به ما واگذار شده بود ما به درستی انجام دادیم.این کار کاری است که به لحاظ فنی مرکز را درگیر این طرح کرده بود.


حال اگر شما بخواهید از منظر کارشناسی به این طرح نگاه کنید فکر می کنید اجرای این طرح به تنهایی می توانست به تحریک تقاضای بازار لوازم خانگی بینجامد و خروج از رکود این صنعت را به دنبال داشته باشد؟


البته این موضوع فنی نیست و کاملا به جنبه های اقتصادی طرح مربوط می شود. این که ما فکر کنیم این تنها راهکار خروج از رکود است طبیعتا تنها راهکار نیست. این طرح در واقع یکی از بخش ها و جزئی از مجموعه ای از راهکارها برای خروج از رکود خواهد بود. دیگر این که حتی نباید فکر کنیم که این کار 100 درصد موفق یا ناموفق بوده است. به نظر من ا این طرح طرح کاملا ناموفق نبوده است و این گونه نباید به این راحتی موفقیت یا عدم موفقیت یک طرح را ارزیابی کرد. این طرح موفقیت هایی را داشته است و در جاهایی هم ممکن است به آن اهدافی که مورد نظر بوده دست پیدا نکرده باشد. ارزیابی در این خصوص نیازمند اطلاعات دقیق تر اقتصادی است. همچنین باید یکسری ارزیابی های تجاری نی زدر این خصوص صورت بگیرد. حداقل من این اطلاعات را ندارم که بتوانم تحلیلی در این باره به شما ارائه بدهم. اما متوجه هستم که یک جاهایی از طرح شاید قابلیت تقویت شدن را داشته باشد یا این که بهبود پیدا کند. اما طرح اجرا شده است و دستاوردهایی را هم حتما به همراه داشته است.


شما اشاره می فرمایید که این طرح امکان دارد دستاورد داشته باشد. اما آن چیزی که نشان داده می شود و کارشناسان به آن اذعان دارند غیر از این است. در واقع اکثریت به عدم موفقیت این کارت های اعتباری رای می دهند.


این عدم موفقیت و این تاکیدی را که شما می فرمایید حداقل از منظر بنده نیازمند اطلاعاتی است که بیشتر واجد جنبه های اقتصادی و تجاری هستند و من اطلاعات لازم را برای ارائه تحلیل دقیق در این باره ندارم.


اما شما عنوان کردید که احتمالا دستاوردهایی نیز داشته است. می توانید چند دستاورد این طرح را نام ببرید؟


آنچه مسلم است. براساس این طرح تعداد کارت اعتیاری صادر شده است. میزانی از کالا نیز به واسطه همین کارت ها فروخته شده است. با همین میزان از عملکرد بالاخره نمی توان گفت که این کارت ها کلا ناموفق بوده این کارت ها در جامعه جریانی را به وجود آورده اند. در این جریان ممکن است یک عده بگویند که ارزیابی اولیه شان از این طرح چیز دیگری بوده است یا مثلا قرار بوده اثرگذاری کارت های اعتباری چیز دیگری باشد که با توجه به عملکرد آن تاکنون به آن اهداف نرسیده اند. اما ما در ارتباط با یک تحلیل علمی صحبت می کنیم این که یک نفر حس عمومی خودش را بیان کند که این البته حق هر شهروند است نمی تواند به صورت علمی ملاک مناسبی برای صادر کردن رای در خصوص موفقیت یا دم موفقیت یک طرح باشد. این یک ارزیابی علمی نیست. البته بدیهی است که از مظنر اجرایی این طرح می تواند موفق یا ناموفق باشد. لیکن اگر بخواهیم که دقیق و علمی تحلیلی در این خصوص ارائه بدهیم نیاز به اطلاعات بیشتری داریم. طرح کارت اعتباری خرید کالای تولید داخل اجرا شده است و آمار عملکرد دارد در حالی که طرح ناموفق مطلق آن است که هیچ گاه اجرا نشده است. هیچ کالایی فروش نرفته است و هیچ کارتی صادر نشده است.


بنابراین شما اعتقاد دارید که این طرح ناموفق نبوده است؟


بله می شود گفت که این کار ناموفق مطلق نبوده است. البته همان طور که عرض کردم شاید در یک جاهایی قابلیت تغییر وجود داشته باشد. برای بررسی موفقیت یا عدم موفقیت یک طرح می توانید مشاهده کنید که اهداف اولیه طراحان این طرح به لحاظ اقتصادی چه بوده است و اینکه اگر به این هدف یا اهداف نرسیده علت آن چه بوده است. پس از آن براساس یافته ها ارزیابی کنید که موفق بوده یا ناموفق است. اما من در این باره اطلاعاتی ندارم و ارزیابی که براساس اطلاعاتم دارم این است که نمی توان گفت به صورت مطلق این طرح ناموفق بوده است. اما قطعا اگر بخواهیم یک ارزیابی تکنیکی دقیقی را در این خصوص صورت دهیم نیاز به اطلاعات بیشتری داریم.


آیا دولت در ارتباط با سیاست تحریک تقاضا همچنان به اجرای این طرح پایبند است؟ آیا همچنان اصرار دارد که این طرح اجرا شود و ادامه پیدا کند یا خیر؟


در حال حاضر این طرح همچنان در دست اجراست. اما می دانم که بخش های مسئول و تخصصی حوزه های اقتصادی و تجاری کشور مشغول بررسی دقیق نتایج هستند. اینکه آیا ین طرح ادامه کند یا اینکه تغییرات و بهینه سازی هایی برای اجرای بهتر طرح در نظر بگیرند مسئولان مشغول بحث و بررسی در این زمینه ها هستند.


شما فکر می کنید که این طرح چه اصلاحاتی را نیاز دارد که به جریان بیفتد و به آن هدفی که داشته است یعنی تحریک تقاضا برسد؟


به هر حال در طرح هایی از این دست یک محور نوع کالاست، از دیدگاه کلان نکته درستی را بیان کردید که باید ارزیابی بشود آیا همچنان تحریک تقاضا موضوع مفتوحی برای شرایط فعلی اقتصادی کشور هست یا نیست؟ بنده نمی گویم نیست. این نکته ای است که اساسا یک بار باید بررسی کرد و دید که آیا چنین موضوعی برای کشور در اولویت قرار دارد یا خیر؟ حال اگر چنین بررسی هایی صورت گرفت و به این نتیجه رسیدیم که هنوز این موضوع در اقتصاد ایران در اولویت هست آن وقت اگر به آن اعداد و ارقامی که مورد انتظار بوده نرسیده ایم، باید موضوعات مختلفی را مرود ارزیابی قرار داد. مثلا شاید باید به گستره و تنوع کالاها در این طحر توجه بیشتری شود. البته در حال حاضر نیز در طرح کارت های اعتباری خرید کالای ایرانی، کالاهای خیلی متنوع برای خرید موجود است اما می توان از منظر نوع و تنوع کالاها و هزینه های مترتب بر این کارت و هزینه هایی که به هر کدام از ذی نفعان چنین طرحی تعلق می گرفته است طرح را بازنگری کرد و بازه بزرگ تری از کالا و گروه های هدف از مردم امکان استفاده از این کارت تعریف بشود. چون حوزه استفاده کنندگان و کسانی که می توانستند این کارت را دریافت کنند حوزه محدودی تعریف شده بود. می شود گستره این کار را وسعت بخشید. اگر طرح تحریک تقاضا همچنان در اولویت باشد به نظر بنده این طرح از زوایایی که اشاره کردم می تواند بررسی، بازنگری و بهینه سازی شود.


به تنوع کالا در این طرح اشاره فرمودید درست است که کالاها متنوع بود اما اساسا همه آن ها کالاهای تولیدات داخل بوده است. عموما کالاهای تولیدات داخل برای خرید مردم جامعه جذاب نیستند. حداقل کالاهای مونتاژی در این طرح بهتر می توانست جواب بگیرد. آیا برنامه ای برای افزودن کالاهای مونتاژی به این طرح دارید یا خیر؟


در تعریف این طرح از ابتدا و تا این لحظه آنچه بنده شنیده یا دیده ام و اطلاع دارم، تاکید بر فروش کالاهای تولید داخل بوده است. منطق هم همین را حکم می کند. در حال حاضر فعالیت های زیادی چه در مدل فیزیکی و چه در فضاهای مجازی برای فروش کالاهای خارجی یا مونتاژی توسط صاحبان کسب و کارها در کشور صورت می گیرد. بسیاری از سایت ها را می توانیم مشاهده کنیم که به صورت ابتکاری طرح هایی را برای فروش محصولات ارائه می دهند. لذا ارائه کالاهای مونتاژ و حتی وارداتی به طور جداگانه و جدی توسط صاحبان آن در دست انجام است. اما حداقل تصور بنده این است که اهداف این طرح خاص که توسط دولت پشتیبانی می شود تاکید بر تولید داخل است. به خصوص حضور وزارت صنعت در آن بیانگر توجه و تاکید بر تولیدات داخلی است. از طرف دیگر اگر این طرح بخواهد به صورت عمومی یعنی برای تمام کالاها اجرا شود همان کارکرد کارت اعتباری عام را دارد. حال آن که بنده معتقد هستم که چنین طرحی با کارت اعتیاری عام را اگر در شرایط کنونی مطرح کنیم به دلیل مشکلاتی که مطرح کردم و ملاحظاتی که بر شرایط اقتصادی ایران در حال حاضر وارد است کاربرد مناسبی نخواهد داشت. اگر در چنین شرایطی این توزیع کارت اعتباری عام مطرح شود به سمت استفاده های دیگری پیش خواهد رفت. مثلا کارت اعتباری را می گیرند ولی به عنوان کارت اعتباری از آن استفاده نمی کنند و این اعتبار و پول را دریافت می کنند و در بخش های دیگر مورد استفاده قرار می دهند. این که طرح تبدیل به چیزی فراتر از تعریف اولیه شده و همچون یک کارت اعتباری عام بشود اساسا اهداف طرح را عوض می کند و موضوعیت دیگری را دنبال می کند و بعید می دانم که چنین تعریفی حداقل برای وزارت صنعت، معدن و تجارت وجود داشته باشد. اما سیستم بانکداری کشور می تواند به کارت اعتباری عام به عنوان موضوعی دیگر فکر کند و شاید هم در این زمینه طرح و برنامه هایی را داشته باشد.


قرار بود که جامعه هدف این طرح هم بزرگ تر شود. یعنی به جز بازنشستگان گروه های دیگر نیز در این طرح گنجانده شوند.


این حرف درست است و فکر می کنم که در دست بررسی برای اجراست. جامعه هدف می تواند بزرگ تر باشد و جای بزرگ شدن هم دارد و به نظر من این نکته درستی است.


یکی از مشکلاتی که وجود داشت و آن را در عدم موفقیت طرح دخیل می دانستند مشکل اقساطی بود که برای این طرح در نظر گرفته بودند. کارشناسان اعتقاد داشتند که پرداخت این اقساط از عهده بازنشستگان خارج است. در واقع به اعتقاد آن ها جامعه هدف کوچک و نامناسبی برای اجرای طرح انتخاب شده است.


شاید این هم درست باشد. این یک مطالعه دقیق تر از زوایای اقتصادی تجاری را می خواهد ما در این طرح بیشتر از زاویه فنی و زیرساخت های تکنیکی دخالت داشتیم. ولی درست است و می شود از این زاویه هم ارزیابی کرد و در صورت لزوم موضوع را بازنگری کرد که این جنبه ها هم بهینه سازی شوند.


شما در مرکز توسعه تجارت الکترونیک برای اجرای این طرح چه مشکلاتی داشتید؟


در کار اجرایی ممکن است که مشکلاتی پیش بیاید. ولی به طور عام ما با مشکل فنی بازدارنده ای که نقش فراگیر در این طرح داشته باشد مواجه نبودیم. منظورم بخشی که برای شناسایی و شناسه کالا در نظر گرفته می شد و با بانک مرکزی و تولیدکنندگان و فروشندگان هماهنگی هایی می شده است. اگر بعضا مشکلات اجرایی به وجود می آمد مرتفع می شدند. از نظر کلی مشکل حادی نبود.


این طرح تا زمانی که می خواست اجرا بشود، به عناوین مختلف با اصلاحیه هایی نیز روبه رو شد. فکر نمی کنید که این اصلاح کردن طرح عدم اطمینان مردم را به دنبال داشته است و یکی از دلایل عدم استقبال از طرح بوده است؟ مثلا سقف اعتبار کارت را تغییر دادند.


من فکر نمی کنم که این ها موجب عدم اقبال باشد. حداقل برداشت بنده این است. چون این ها بحث هایی است که از زوایای اقتصادی مطرح و بررسی شده است و به این جمع بندی رسیده اند که اگر یکسری اعداد تغییر پیدا کند شاید بهتر باشد و تاثیرات اقتصادی معقول تری را داشته باشد. ممکن است بررسی هایی کرده باشند که می توانسته است بهتر باشد و در ابتدای طرح تغییراتی را ایجاد کرده باشد اما تصور بنده این است که این ها نمی توانسته موجب عدم اقبال باشد.


آخرین تغییراتی که روی این طرح به وجود آمده چه بوده است؟ چون این واخر بیان کردند که قرار است یکسری اصلاحیه جدید در این طرح به وجود آید.


در حال حاضر از نظر اجرایی آن چیزی که مربوط به بخش فنی بوده مورد جدی برای تغییر نداشته است و آن چیزی که از همان ابتدا عملیاتی بوده است از نظر ما اخیرا تغییری لحاظ نشده است.


برای این طرح چند مورد کالا بوده است؟


شروع و ابتدای آن با 13 هزار تنوع کالا بوده است. ممکن است که از یک مدل کالا مدل های مختلف و کیفیت های مختلف باشد ولی با 13 هزار شروع شده و الان چیزی در حدود 19 هزار نوع کالا در طرح موجود است.


این میزان کالا از چند تولیدکننده داخلی است؟


بالغ بر 300 تولیدکننده در این طرح مشارکت داشته اند. البته باید توجه کرد در این که چه کالا و چه تولیدکنندگانی مشمول هستند نظارت معاونت صنعتی وامور تولید وزارت صنعت وجود داشته است. همچنین باید اشاره کنم که کالاها و تولیدکنندگان و کالاها در این طرح پویا هستند و با زیرساخت های فنی ایجاد شده توسط مرکز امکان مدیریت الکترونیکی این پویایی میسر شده است.


نکته پایانی؟


در انتها مایلم یادآوری کنم که با توجه به آماده بودن فضای کشور برای استفاده بیشتر از تجارت الکترونیک به عنوان مسئول مرکز توسعه تجارت الکترونیکی در کشور امیدوارم در مراحل بعدی برای هرگونه طرحی که در حوزه تجاری کشور و جهت غلبه بر رکود موجود یا توسعه تجاری در نظر گرفته می شود جایگاه تاثیرگذار و پراهمیت تجارت الکترونیک و استفاده از ابزار آن بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. به طور مثال در همین طرح می شد به فروش از طریق سایت های اینترنتی تاکید کرد اما هیچ ترجیح خاصی برای آن در نظر گرفته نشد و به رغم آماده بودن عوامل و سهولت بیشتر برای همه تنها حدود 70 سایت اینترنتی به عرضه کالاهای این طرح اختصاص یافت. البته این موضوع به انتخاب تولیدکنندگان بستگی داشت و آن ها فروش از طریق فروشگاه ها و به صورت فیزیکی را به عرضه از طریق سایت ترجیح دادند. تصور من این است که امکان پذیر خواهد بود اگر به جهت فرهنگ سازی برای توسعه تجارت الکترونیک به گونه ای برنامه ریزی شود که تولیدکنندگان احساس کنند فروش از طریق تجارت الکترونیک به نفع شان خواهد بود. استفاده از اهرم های تشویقی در این زمینه قطعا تاثیرگذار خواهد بود.


منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 189


مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

رشد اقتصادی ۸ درصدی بنیاد مستضعفان

فاصله دو برابری قیمت سیب زمینی در یک محدوده

شغل پردرآمد شاه‌مهره‌های کلاهبرداری در زندان

واقعی شدن نرخ ارز در راستای اقتصادی ملی

قیمت جهانی طلا ثابت ماند

ادامه پیشروی دلار در کانال ۱۲ هزار تومان

ابهام در نحوه هزینه کرد ۱.۴ میلیارد دلار ارز برای واردات دارو

صدای زنگ تغییر در بازار نفت خاورمیانه

چرا مجلس فقط به فکر بدهکاران بانکی است؟

اولتیماتوم به بانک‌ها برای ارائه رمز یکبار مصرف

بازدید فرمانده کل سپاه از محور خرم آباد - پلدختر

ترس وزیر اطلاعات از گفتگو با خبرگزاری دولت!

محمود صادقی با 15 عنوان اتهامی محاکمه می‌شود

توضیح سفیر ایران در پرتغال درباره روابط تهران و لیسبون

روایتی دیگر از اعلام اسامی دوتابعیتی‌ها در کمیسیون امنیت ملی

خطیب نماز جمعه این هفته تهران مشخص شد

هشدار انتقادی رئیس اسبق سیا درباره سیاست‌های ترامپ در قبال ایران

"ایران" برزیل را تهدید کرد

انتقاد مشاور احمدی‌نژاد از لیست دوتابعیتی‌های کریمی قدوسی

لاوروف: ایران "باید" بخشی از راه حل مشکل منطقه باشد

خوشحالی نتانیاهو از انتخاب جانسون به عنوان مرد اول انگلیس

آمریکا به دنبال اعاده حیثیت

اتحادیه اروپا شمشیر را برای "بن جانسون" از روبست

جاه‌طلبی دولتمردان کانادا

تبریک اردوغان به نخست وزیر عثمانی انگلیس!

نماینده دموکرات: ترامپ باید اول استیضاح و سپس زندانی شود

جانسون در مقابل بحران‌های سیاسی و اقتصادی فراوان

گاف ایوانکا هنگام تبریک به "ترامپ انگلیس"

سفر ویژه هیات انصارالله یمن

حمله رژیم صهیونیستی به جنوب سوریه

سرگرمی نوجوانان دزفولی در گرمای بالای ۴۰ درجه!

واکنش سردار هادیانفر به خبر خرید و فروش پلاک رند

ورود سازمان بازرسی به پرونده «باستی‌هیلز»

تولد نوزاد در ایستگاه متروی دروازه دولت

مسدود شدن 2 محور در جنوب سیستان و بلوچستان

فرونشست‌های وسیع در 3 دشت‌ کشور

نجات دختر 18ساله از زاینده رود

پیش‌بینی آخر هفته بارانی برای ۱۳ استان

جزئیاتی از آتش‌سوزی وحشتناک در نزدیکی چیتگر!

معاون آموزشی دانشگاه تهران توضیح داد پایان‌نامه‌ آتش نمی‌زنیم