رصد

کد خبر: ۹۳۱۰۵
تاریخ انتشار: ۰۳ شهريور ۱۳۹۵ - ۱۰:۲۳

دنیا عیوضی: شاید باورش سختب اشد که ما در ایران استان ها و شهرهایی داشته باشیم که فاقد حتی یک سالن سینما باشند. به راستی چه موانعی در مسیر توسعه سالن های سینمایی وجود دارد و چه راهکارهایی در این زمینه پیش رو است؟ این ها سوالاتی بود که برای دستیابی به پاسخ آن ها به سراغ امیرحسین علم الهدی، کارشناس اقتصاد سینما و مدیر سینمای هنر و تجربه رفتیم و با او درباره آنچه باعث پایین بودن گردش مالی سینمای ایران می شود حرف زدیم که در ادامه می خوانید.


به نظر می رسد با وجود گستره وسیعی که سینمای ایران دارد اما گردش مالی چندان چشمگیری ندارد. چرا که گردش مالی سینما تا این حد پایین است؟


این موضوع چند دلیل دارد دلیل او بحث زیرساخت هاست. اگر به شاخص های بین المللی نگاه کنیم می گوید به ازای هر 10 هزار نفر یک سالن سینما باید باشد. در ایران به ازای هر 220 یا 230 هزار نفر یک سالن سینما وجود دارد. به این معنا که حدود 20 میلیون نفر شهرنشین در ایران دسترسی به سالن سینما ندارند. ما حدود 55 میلیون نفر شهرنشین داریم که 30 میلیون دسترسی به سالن سینما دارند و 25 میلیون نفر شهرنشین دسترسی به سینما ندارند. بقیه هم که روستانشین هستند. از طرف دیگر از میان آن 35 میلیون نفری که دسترسی به سینما ندارند نزدیک به 70،80 درصدشان دسترسی به سالن های استاندارد روز ندارند. عمده سالن های سینمای کنونی مربوط به دهه های 30،40 است و البته در تهران طی یک دهه گذشته پردیس های سینمایی آمده و کمی این وضعیت را متعادل کرده است. اما همچنان در شهرستان ها و مخصوصا کلان شهرها این وضعیت وجود دارد. حالا وقتی دسترسی به سالن سینما برای مردم وجود ندارد نمی توانیم درباره چرایی پایین بودن گردش مالی سینما صحبت کنیم. بحث بعدی رابطه مستقیم درآمد سرانه هر ایرانی با نحوه رفتن به سینماست. از میزان 70 کشور جهان که سالن دارند مردمانی به سالن سینما مراجعه می کنند که سرانه رفاهشان از حداقل استاندارها برخوردار باشد. من کشوری را به جز هند که بحث استقبال مردم آن جا متفاوت است سراغ ندارم که درآمد سرانه مردمش پنج هزار دلار باشد و برویم از آن ها سوال کنیم که چرا مردم به سینما نمی روند؟ رابطه مستقیم بین رفاه و سینما رفتن و توسعه وجود دارد هر جا رفاه بیشتر باشد مردم میل به سینما رفتن دارند. چون پولی نیست که صرف هزینه های تفریحات جنبی کنند. وقتی مردم درگیر هزینه های اولیه روزمره خود هستند برای رفتن به سینما رغبتی ندارند. این دو دلیل مهم ترین دلایل این موضوع است.


آیا تک محصولی بودن سینما را هم می توان دلیل دیگر پایین بودن گردش مالی سینمای ایران عنوان کرد؟


بله سینمای ایران رقابت را برنمی تابد. هیچ کشوری را در دنیا نمی توان دید که فقط فیلم بودمی نشان دهد حتی آمریکا هم 10 درصد از ظرفیتش را در اختیار فیلم های خارجی قرار می دهد. بقیه کشورها هم همین روند را دارند 20 درصد 30 یا 40 درصد تا 70 یا 80 درصد سالن های سینمای کشورها در اختیار فیلم های خارجی است. اما سینمای ایران امکان تنوع را برای مخاطب ایجاد نمی کند. سلایق مختلف نمی توانند از سینمای ایران استفاده کنند. سینمای ایران یا فیلم کمدی می سازد یا ملودرام. حتی فیلم های جنگی در همین دو طیف ساخته می شوند. سینمای ما فیلم موزیکال ندارد فیلم هارور ندارد. فیلم کودک و فیلم انیمیشن هم ندارد. این ها همه نشان دهنده این است که ما طیف محدودی از مردم را دعوت به سینما رفتن می کنیم. البته در دو سه سال گذشته وضعیت اقتصادی سینما نسبت به سالیان 1390 و 1391 و 1392 بهتر شده است. مخصوصا امسال که توانست از نظر فروش و جذب مخاطب موفق شودس ال 1393 را هم پشت سر بگذارد. این اتفاق نشانه یک رشد است.


آیا با این رقم فروش امسال می توان پیش بینی کرد فروش در سینما سیر صعودی داشته باشد؟


باید دید این رشد چقدر پایدار است. این ها بستگی به شرایط ایستای حوزه سینما دارد. اگر عواملی که باعث رشد در حوزه فرهنگ و هنر است دوباره یک جا ایست نکند و فیلمسازها بتوانند دوباره فیلم بسازند شاید بتوان امیدوار بود. اما نکته اینجاست که ما نمی توانیم به یک رشد معنادار برسیم.


چرا؟


چون رسیدگی به زیرساخت در سینمای ایران وجود ندارد. رفاه در حداقل وضعیت است. امکان جذب سلایق مختلف را نداریم. سینماگران ما علاقه ای به رقابت ندارند. دوست ندارند که با رقیب خارجی روبه رو شوند. البته با حفظ سینمای ملی این کار باید انجام شود نه این که بگوییم در را باز کنیم و هر فیلم خارجی در سالن های ما به ننمایش گذاشته شود. یک رابطه متعادل ایجاد شود مثل سینمای ترکیه و کره که می توانند الگوهای خوبی برای ما باشند. حتی سینمای هند هم می تواند الگوی سینمای ایران در این زمینه باشد.


قانونگذاری ها هم در گردش مالی سینما تاثیر دارد؟


هیچ وقت در سینمای ایران سیاست های راهبردی در اسناد بالادستی نظام حضور نداشته است. عمدتا سینما در قوه مجریه تعریف شده است. قوه مقننه و قوه قضاییه هیچ کدام سیاست های سینمایی را به رسمیت نمی شناسند. چون ما قنون سینما در مجلس به عنوان مهم ترین رکن قانونگذاری در کشور نداریم. حتی در شورای عالی انقلاب فرهنگی هم قوانین مشخصی برای سینما وجود ندارد همه قوانین موجود آیین نامه های هیئت ویران هستند. تغییر مدیریت های پی در پی هر چهار سال یک بار که گاهی این تغییرات 180 درجه است. همه این عوامل روی گردش مالی سینما اثر می گذارد. عامل قاچاق هم هست. رابطه ضدتبلیغی تلویزیون برای سینما تاثیر زیادی روی اقتصاد سینما می گذارد. امسال شبکه جم با پخش تیزرها توانست تکان دهد. این جا فهمیدیم که تبلیغات تا چه حد می توانند به سینما کمک کنند اما این امکان در تلویزیون وجود ندارد به این دلیل که تلویزیون تقریبا می توان گفت به کمترین میزان مخاطب رسیدهاست. همچنین تلویزیون ممیزی های سختی که می کند باعث می شود نهایتا 25 ثانیه تیزر یک فیلم سینمایی با هزار گرفتاری پخش شود. نمی توان با یک تیزر 20 ثانیه ای مخاطب را ترغیب کرد که به دیدن فیلم در سینما برود. همه این دلایل اثرگذار هستند.


سالن های سینما را اما مهم ترین دلیل بیان می کنید؟


بله البته اتفاقات خوبی طی یک دهه گذشته در این زمینه رخ داده است. بازسازی هایی که توسط سینما شهر انجام شد. ورود شهرداری تهران به ساخت و بازسازی سالن های سینما قابل قبول بود. ورود بخش خصوصی در شهرهای مختلف مثل اصفهان و شیراز که سعی کرده اند سالن های جدیدی را تا پایان امسال احداث کنند. همه این ها نشان از یک روزنه امید است. اما تا حاکمیت تکلیفش را با سینما و کارکردهای اجتماعی مهمی که دارد نتواند تعریف کند. این مشکلات سر جای خود باقی است. رشد اقتصادی معیشتی مردم و بالا رفتن میزان رفاه رابطه مستقیمی با سوال اول شما دارد که سینمای ایران نمی تواند رونق معناداری داشته باشد.


کدام شهرها در ایران اصلا سینما ندارند؟


از 1180 شهری که شهرداری دارند فقط 65 شهر دارای سینما هستند و بقیه سینما ندارند. حدود 25 تا 30 میلیون شهرنشین امکان دسترسی به سالن سینما ندارند. شهرهای موجودی هم که سالن دارند بیش از 70 درصدشان دسترسی به سالن استاندارد ندارند. مثلا شهر زاهدان سالن مختص سینما ندارد و یک سالن مجتمع امام علی ارشاد است که فیلم نشان می دهد اما سینما به معنای استاندارد خودش نیست. مجتمع ها عمدتا چند منظوره ساخته شده اند و همین که فیلم نشان می دهند خوب است. یا مثلا بجنورد و یاسوج این شهرها هیچ کدام سالن های سینما به معنای استاندارد ندارند و مجتمع هایی دارند که به دلیل نبود سالن ارشاد این مکان را در اختیار مردم قرار داده که برایشان فیلم نشان دهد. به هر حال نزدیک 30 میلیون نفر از مردم ایران اصلا سالن سینما ندارند.


امسال هر بار که به سینماهای اصلی تهران مراجعه کردیم بلیت نصیب مان نشد. اغلب فیلم ها بلیت شان پیش فروش می شود. آیا این هم نشان از رونق در سینماست؟


بله این ها سینماهایی هستند که درصد ضریب بهره برداری شان خیلی بالاست. اما اقتصاد صددرصدی سینمای ایران را چیزی حدود 10 تا 15 سالن پوشش می دهند. مثل ازادی کورش، ملت، فرهنگ ، هویزه مشهد و ... همه این ها سالن هایی هستند که بالای 70، 80 درصد ضریب اشغال دارند.این حس است ولی یک عیبی هم دارد که مناطقی که در آن جا مردم امکان سینما رفتن دارند سینما در آن جا وجود ندارد. بنابراین نیاز است مدیریت شهری و مدیریت کشور به فکر ساخت سالن برای آن مناطق باشد تا مردم راحت تر به سینما دسترسی پیدا کنند.


سال گذشته در ایران چند نفر سینما رفتند؟


پارسال تقریبا 13 میلیون نفر به سینما رفتند و امیدواریم امسال این رقم به 15،16 میلیون نفر برسد. چون این رقم رشد خوبی در دهه 90 محسوب می شود.


چطور می توان فهمید که در سال چند نفر سینما می روند؟


از روی فیلم ها می توان فهمید که مثلا هر فیلم چقدر بلیت فروخته است مثلا فیلم من سالوادور نیستم بیشترین میزان جذب مخاطب را داشت و با فروش نزدیک یه 15 میلیارد تومان امسال رکورددار شد.


از میزان فروش فیلم می توان تعداد مخاطب را فهمید. بعد از سالوادور پنجاه کیلو آلبالو، ابد و یک روز و بعد بارکد و همین طور به ترتیب قرار دارند که از روی میزان فروش آنها می توان تعداد مخاطب را فهمید. میزان فروش را تقسیم بر هفت هزار تومان کنید تقریبا به عددی می رسید که می توان فهمید چند نفر به سینما رفته اند. امسال تاکنون به عدد 16 میلیون نفر رسیده ایم.


هر ایرانی هر چند سال یک بار سینما می رود؟


در سال 1390 رسیدیم به این جا که هر ایرانی هر 9 سال یک بار سینما می رود. حالا اگر با همین عدد 16 میلیون نفر محاسبه کنیم و تقسیم بر 80 میلیون جمعیت ایران کنیم متوجه می شویم که تقریبا هر ایرانی شش سال یک بار به سینما می رود. یعنی هر ایرانی تا سال 1395 هر شش سال یک بار به سینما می رود که این عدد نسبت به سال 1392-1391 خیلی خوب است اما همچنان عدد نامتعادلی نسبت به کشورهای دیگر است. در نمای کلی حرکت رو به جلویی است اما در این وضعیت هم هیچ تضمینی وجود ندارد که این میزان تعداد مخاطب سیر افزایشی داشته باشد یا همین طور باقی بماند و از آن کاسته نشود. تضمینی نیست که نشان دهد سال بعد این 16 میلیون نفر به 20 میلیون نفر می رسد.


این آمار در کشورهای دیگر چه وضعیتی دارد؟


کشور ترکیه در حال رسیدن به عددی است که نشان می دهد هر شهروند این کشور در سال یک بار به سینما می رود. امارات بالای دو بار در سال است. کره جنوبی بالاترین میزان استقبال مردم از سینما را دارد به طوری که هر کره ای بیش از پنج بار در سال سینما می رود.


به نظر می رسد شاخص تولید شش ماه نخست امسال نسبت به گذشته پایین آمده است؟


یادتان باشد همیشه شش ماه دوم سال تولید در سینما راه می افتد. دولت اگر بخواهد به فیلم ها کمک کند همیشه از برج 4 به بعد که بودجه ها واریز می شود کمکش را شروع می کند تا برج 3 و 4 بودجه ای واریز نشده که بخواهد به ساخت فیلم کمک کند. امارها نشان می دهد امسال هم حدود 70،80 فیلم سینمایی در دست تولید است. 80،90 فیلم هم در هنر و تجربه در دست تولید قرار دارد. سینما در بخش تولید دچار مشکل نخواهد شد چون دولت کمک می کند و بخش خصوصی هم در این زمینه کار خودش را می کند. اما به هر حال در حوزه تولید ایران بعد از 20 تا 25 کشور جهان قرار دارد.


چه کشورهایی در رده های بالای تولید فیلم در دنیا قرار دارند؟


بالاترین میزان تولید فیلم را کشور هند دارد که به دو هزار تولید فیلم در سال رسیده است. ژاپن هم 1136 تولید فیلم در سال دارد. چین 686 فیلم در سال می سازد. آمریکا حدود 800 فیلم و روسیه 121 فیلم در سال می سازد. انگلیس به 201 فیلم رسیده است و اسپانیا به 254 تولید فیلم در سال رسیده است ایتالیا 186 فیلم در سال و آلمان 236 فیلم و این آمار هم تولید مشترک این کشورهاست و هم تولید بومی آنهاست. فرانسه 100 فیلم در سال می سازد. ترکیه 137 فیلم در سال می سازد. کره 269 فیلم می سازد مکزیک 80 فیلم در سال می سازد. این کشورها تولیدکننده های اصلی فیلم در جهان هستند.


تولید فیلم سینمای ایران در حال حاضر به چه عددی رسیده است>؟


ایران بین 80 تا 100 فیلم در سال به صورت رسمی تولید می کند اما به صورت غیررسمی به 150 تا فیلم در سال هم می رسد. تولید رسمی به فیلم هایی گفته می شود که با پروانه تولید ساخته می شوند.


از نظر سرانه جهانی شاخص های دیگر سینمای ایران چه جایگاهی دارد؟


ایران از نظر سرانه تولید جزو 25 کشور دنیاست. اما از نظر سرانه سالن سینما از 70 تا کشور شصتمین کشور هستیم. سرانه دیدن فیلم هم در دنیا همان 70 یا 60 کشور هستیم که با کشورهای دیگر اصلا قابل قیاس نیست. اعداد فروش کشورهای دیگر را نگاه کنیم مثلا چین تا یکی دو سال دیگر از نظر فروش فیلم آمریکا را پشت سر می گذارد و تقریبا روزی 15 سینما در چین ساخته می شود این رابطه مستقیمی با اقتصاد و رفاه دارد. اقتصاد و رفاه برای سینما رفتن خیلی مهم است. معلوم است مردمی که پول در جیبشان نباشد سینما نمی روند. مثلا اگر چهار نفر می خواهند فیلم ببینند باید 100 هزار تومان هزینه کنند.


از نظر باکس آفیس کشورها در چه وضعیتی هستند؟


در سال 2015 آمریکا 11 میلیارد دلار از فروش بلیت در سینما به دست آورد. چین هفت میلیارد دلار انگلستان دو میلیارد دلار، ژاپن یک میلیارد و 800 دلار هند یک میلیارد و 500،فرانسه یک میلیارد و 480، کره جنوبی یک میلیارد و 300، آلمان یک میلیارد و 300، استرالیا 890 میلیون دلار، مکزیک 840 میلیون دلار و روسیه 728 میلیون دلار فروش فیلم در سال داشته است.


هزینه های تولید فیلم در ایران به نسبت کشورهای دیگر چگونه است؟


امار تولید به معنای هزینه را خیلی سخت می توان درآورد. همه می گویند ما بالای یک میلیارد هزینه کرده ایم. اما سینما ایران فیلم 400 تا 600 تومانی هم دارد و فیلم دو سه میلیاردی هم دارد. ولی آمار تولید با گردش سرمایه اقتصاد فروش اکران هیچ وقت برابر نیست و نمی تواند باشد به این دلیل که الان برای این فشار در اکران بالاست که نمایش خانگی تا حدودی افت کرده است. به جز فیلم های پرفروش. در تلویزیون ایران فیلم های سینمایی را نمی توانیم ببینیم به جز 10 تا 15 درصد. استانداردهای جهانی می گوید اگر سینمای اکران 40 تا 50 درصد هزینه های تولید را برگرداند سینمای موفقی است. چون رایت های دیگر را هم می توان فروخت. در بازارهای جهانی چون ما نمی توانیم رایت بفروشیم همه فشارها روی اکران است. دعوایی که در اکران وجود دارد برای همین است که سرمایه گذار می خواهد همه پول خودش را از اکران دربیاورد. در حالی که هیچ کجای دنیا همه درآمد از اکران درنمی آید. نهایتا 40،50 درصد برگشت سرمایه از اکران است. بعد از آن ویدئو است و بعد تلویزیون است و  هزاران شبکه تلویزیون و سینماهای خارج از کشور هست و همه این ها می تواند بخشی از سرمایه را برگرداند.


ایران کمترین میزان فروش را در چه سالی تجربه کرد؟


سیر نزولی از سال 1368 شروع شد و هر چه جلوتر آمدیم افت داشتیم تا رسیدیم به سال 1391 که پایین ترین میزان فروش را داشتیم که شش میلیون نفر در سال فیلم دیدند. به طور کلی پایین ترین میزان فروش مربوط می شود به سال 1391 و 1392 که شش ، هفت میلیون نفر فیلم دیدند. در سال 1393 رسیدیم به 13 میلیون نفر و پارسال رسیدیم به 14 میلیون نفر و امسال پیش بینی حدود 15 یا 16 میلیون نفر یا شاید هم 17 میلیون نفر است. باید صبر کرد شش ماه دوم تعیین کننده است.


به طور کلی می توان به افزایش فروش در سینمای ایران خوش بین بود؟


به هر حال در دو سه سال گذشته سیاست های سینمایی در حوزه تولید و نمایش اثرات مثبتی گذاشت. شاخص ها این را می گوید به هر حال مابه چه چیزی می توانیم استناد کنیم به میزان ورود مردم به سینما و گردش مالی سینما، سال 1392 گردش اقتصادی حدود 36 میلیارد تومان بود و سال 1393 رسید به 54 میلیارد تومان و سال 1394 رسید به 74 میلیارد تومان. پیش بینی ها می گوید امسال به 100 میلیارد تومان می رسد. این شاخص میزان رشد را نشان می دهد که براساس سیاست های دولت اتفاق افتاده است.


منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 189

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

تازه ترین اقدام بحرین برای زدن ایران!

اطمینان خاطر دادن رئیس کل بانک مرکزی به مردم

ورود نقدینگی یعنی شاخص ۳۷۰ هزار واحدی

پیش‌بینی جدید از بازار طلا

رفع تعهد ارزی از بازگشت ارز صادراتی بیشتر شد

تولید 430 تن زعفران در کشور

ایران عضو دایم شورای حمل‌ونقل کشورهای مشترک‌المنافع شد

مرغ کیلویی چند؟

خُلف وعده سعودی‌ها درباره سهام آرامکو

جنجال هزینه تماس رومینگ از عراق

روحانی: راهی جز ایستادگی دشمنان نداریم

رهبر انقلاب: اگر نصف آن مقداری که صحبت می‌کنیم، کار کنیم دنیا آباد می‌شود

صحبت های دیده نشده رهبر انقلاب در مراسم اربعین

برگزاری دادگاه جرائم سیاسی اجرایی می‌‌شود؟

تصمیمی جدید در جبهه اصلاحات

هوک همچنان در خیال خام خود علیه ایران

گفته‌های عراقچی در خاک عراق

بعیدی‌نژاد: امید زیادی به اینستکس در ایران وجود ندارد

قطر: اختلافات میان ایران و کشورهای عربی قابل حل است

پیام وزیر دفاع به ارتش عراق

بازداشت یک مرد عراقی درباره مرگ ۳۵۰ پناهجو

افشاگر مصری: آب نیل را به اسراییل می‌فروشند

شهادت ۳ تن از اسرای یمنی بر اثر شکنجه

بیانیه وزارت خارجه روسیه درباره دیدار هیأت روس با بشار اسد

نیروهای آمریکایی 230 عضو داعش را تحویل گرفتند

ترزا می خواهان حمایت از توافق برگزیت شد

ارتش لبنان: از خواسته‌های مشروع تظاهرکنندگان حمایت می‌کنیم

توقف استفاده از فلاپی برای شلیک بمب اتم!

واکنش مدودف به تلاش‌ها برای وارد کردن بوسنی به ناتو

رژیم صهیونیستی هفت نفر را در مرز اردن بازداشت کرد

سامانه تلفنی 137 را بیشتر بشناسیم

ورود بیش از ۷۰ هزار زائر از مرز خسروی

دلیل بایکوت راهپیمایی بزرگ اربعین در شبکه‌های غربی

بارش باران در شهرهای مرزی ایران و عراق

بازداشت ۲ سارق خودرو در پایانه مرزی چذابه

اعلام اسامی کشته ها و مصدومان واژگونی ون زائران ایرانی در العماره عراق

دستگیری سارق زن با ۹۶ فقره سرقت گوشی از زائران اربعین

فرمول محاسبه خسارت تصادفات چه تغییری کرد؟

پلیس: تبلیغات و فعالیت بادیگاردها در فضای مجازی غیرقانونی است

آرامش در شلوغ‌ترین مرز اربعینی ایران