رصد

کد خبر: ۹۳۵۴۳
تاریخ انتشار: ۰۷ شهريور ۱۳۹۵ - ۱۲:۱۵

احمد نقیب زاده، استاد دانشگاه تهران/ ایران و روسیه درخصوص یک موضوع مشترک در سوریه درگیر هستند و به همین دلیل همکاری هایی با یکدیگر دارند،؛ این همکاری می تواند ابعاد و اشکال مختلفی به خود بگیرد که یکی از این ابعاد استفاده از امکانات همدیگر است. استفاده روس ها از پایگاه هوایی نوژه همدان برای سوخت گیری نیز در این قالب قابل بررسی است. در واقع این مسئله که یک دولتی با اختیار خودش پایگاهی را برای یک مدت محدود و برای اعمال مشخصی در اختیار یکی از متحدان خود قرار می دهد به هیچ وجه نه نقض حاکمیت ملی محسوب می شود و نه لطمه ای به سیاست نه شرقی، نه غربی وارد می کند. بنابراین اساسا باید دست دولت در سیاست خارجی باز باشد تا بتواند تصمیمات لازم را اتخاذ کند. در غیر این صورت اگر قرار باشد دولت اسیر ساختارها و مسائل فرعی باشد این مسئله می تواند نتایج مضر و زیان باری به دنبال داشته باشد. لذا باید توجه داشت که ایران آگاهانه پایگاه در اختیار روسیه قرار داده و این همکاری به صورت محدود است. همچنین ایران این توان را دارد که هر زمان لازم دانست به همکاری اش پایان دهد و پایگاه هایش را بر هواپیماهای روسی ببندد.


اگر این پایگاه دائمی بود یا طبق قراردادی به روسیه واگذار می شد باید به دنبال این مسئله می رفتیم که منافع ایران از چنین تصمیمی چه بوده است. اما وقتی به طورمقطعی و موقت چنین تصمیمی گرفته شده است به هیچ عنوان به اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی لطمه نخواهد زد و جای هیچ نگرانی و حرف و حدیثی نیست.


اگر بعضا بعد از این ماجرا به بدقولی روس ها در ماجراهایی چون تحویل اس 300 یا ساخت نیروگاه بوشهر اشاره می شود باید بگویم این مسائل مسائلی است که باید در کل سیاست گذاری ایران مورد توجه قرار گیرد. در مورد همین مسئله سوریه باید در نظر داشته باشیم که روابط روسیه با اسرائیل بسیار خوب است که این امر با سیاست ایران در تعارض است.


از سوی دیگر بعد از انتشار این خبر شاهد برخی واکنش ها در داخل کشور بودیم که آن ها نیز جای بحث و بررسی دارند؛ به عنوان مثال برخی این اقدام را نقض اصل 146 قانون اساسی خواندند و یا وزیر دفاع در سخنانی گفتند که این مسئله ربطی به مجلس ندارد. این نوع واکنش ها به مواضع جناح های مختلف داخل ایران؛ کج فهمی هایی که وجود دارد و عدم تعریف درست از جایگاه نهادها باز می گردد؛ به عنوان مثال مجلس توقع دارد که برای چنین مواردی از آن نهاد کسب تکلیف و اجازه شود ولی دولت یا قوه مجریه احساس می کند اجازه مجلس لازم نیست. این موارد، مواردی است که به دلیل نابسامانی ها و روابط اشتباه میان نهادها و گروه های سیاسی شکل می گیرد.


منتقدان مسئله نوژه درخصوص اصل 146 قانون اساسی می گویند که در اختیار گذاشتن پایگاه چه به صورت موقت و چه دائم به کشوری دیگر نقض قانون اساسی است. باید توجه داشت که جمهوری اسلامی ایران نیز تاکید کرده که پایگاهی در اختیار کشوری قرار نداده بلکه اجازه داده هواپیماهای روسیه در پایگاه نوژه سوخت گیری و استراحت داشته باشند تا بتوانند اهداف مشترک در سوریه را بهتر هدف قرار دهند. این مسئله مانند آن می ماند که بگوییم سوخت گیری هواپیماهای خارجی در ایران به منافع ملی ما لطمه می زند. این چنین برداشتی صحیح نیست زیرا نه پایگاهی در اختیار روسیه قرار گرفته و نه ایران تعهدی داده است. بنابراین اگر بطن قضیه را مورد واکاوی قرار دهیم هیچ مشکلی در این رابطه وجود ندارد و اقدام غیرقانونی نیز صورت نگرفته است. در عین حال فرایند و چرخش امور در خاورمیانوه به گونه ای بوده که ایران و روسیه در یک مقطع زماین خاص و مکان خاص دارای اهداف و منافع مشترک شده اند. منتها می دانیم که روسیه در سوریه پایگاه دارد و چنین برداشت کرد که شاید هدف آمریکا از طرح ریزی در سوریه این کشور باشد. به گونه ای که این تمهیدات و آشوب گری ها را ترتیب داده باشند تا روسیه را به طور کلی از خاورمیانه خارج کنند زیرا مسکو اگر این پایگاه هایش را از دست بدهد پایگاه دیگری نخواهد داشت. لذا روسیه برای حفظ پایگاه های خودش وارد منطقه شد. همچنین مسکو آگاه است که اگر بشار اسد سقوط بکند هر سناریویی احتمال دارد؛ یعنی ممکن است این پایگاه ها ظرف کمتر از یک روز به دست گروه های جهادی بیفتد و بعد نیز به طور کل از اختیار روسیه خارج شود. این رویکرد با سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران که حامی بشاراسد است و اهداف و منافع خاصی در خاورمیانه به ویژه سوریه دارد متفاوت است. به عبارت دیگر ممکن است روسیه بعدتر بر سر حفظ پایگاه هایش با آمریکا به توافق برسد و در این صورت به تمام همکاری هایش با ایران خاتمه دهد.


روس ها متحد قابل اعتمادی نیستند و سابقه تاریخی بسیار بدی در ایران دارند. لذا ما همیشه با یک نگاه تهدید با روس ها وارد گفت و گو و همکاری شده ایم. این موارد همچنان باقی است اما در این برهه زمانی اگر ایران این تصمیم را گرفته که اجازه دهد در پایگاه خاصی هواپیماهای روسی سوخت گیری یا استراحت کنند تا سریع تر به هدف برسند این مسئله در راستای منافع کشور است. چرا که ایران تمایل دارد هرچه سریع تر بحران در سوریه پایان یابد و دولت قانونی سوریه در مناطق مختلف این کشور حاکم شود. بنابراین ایران در راستای این هدف مطلوب چنین تصمیمی را گرفته ک به نظر نیز تصمیم درستی است. من معتقدم اساسا باید دست دولت در سیاست خارجی باز باشد چرا که اگر دولت بخواهد ملاحظات تبصره ای داشته باشد و نقطه نظرات ریز را رعایت کند ممکن است منافع کلان کشور به خطر بیفتد. البته اکنون نیز اتفاق خاصی نیفتاده و همکاری های ایران و سوریه مانند  سابق و در همان حدود جریان دارد. در نهایت در خصوص تغییر استراتژی ترکیه در قبال سوریه و همکاری هایی که اخیرا صورت داده باید یادآور شوم که ترکیه اردوغان نیز دقیقا مانند روسیه است و اصلا قابل اعتماد نیست. توجه داشته باشید از زمانی که رجب طیب اردوغان روی کار آمده چندین بار تغییرات 180 درجه ای در سیاست خارجی این شکور ایجاد شده است. ترکیه وقتی مشاهده کرد که در سوریه در حال شکست است، آمریکا به کردها کمک می کند و از کودتای گولن نیز حمایت کرده به سمت روسیه و ایران چرخش پیدا کرد، آنکارا احساس کرد که در برهه فعلی منافعش از جبهه تهران و مسکو بهتر تامین می شود و لذا باید مواضع خود را تا حدودی تعدیل کند. در نهایت این که روسیه و ترکیه در این باب کاملا اشتراک نظر دارند و هرگاه منافع شان ایجاب کند به قراردادهایی که بسته اند پشت خواهند کرد یا تغییرات ناگهانی در سیاست خارجی شان ایجاد می کنند. لذا جمهوری اسلامی ایران در تعامل با چنین دولت هایی باید محتاط باشد. در عین حال اگر اتحاد سه گانه ایران ترکیه و روسیه بر سرسوریه به ثمر برسد یک ضربه کاری به عربستان سعودی و قطر وارد خواهد شد که این مسئله جای خوشحالی دارد.


منبع: هفته نامه صدا، شماره 95

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

بندر شهید رجایی و بندر نینگبو چین خواهرخوانده شدند

سه دلیل وجود پتانسیل افزایشی قیمت طلا

پیش بینی آینده فروش نفت در بورس

حذف یارانه پولدارها به کجا رسید؟

شیوه حذف پردرآمدها از دریافت یارانه لو رفت!

نسخه نیلی برای پایان عدم تعادل‌های اقتصاد در ایران

پیش بینی عضو اتاق تهران از اوضاع دلار

کدام خانواده‌ها «فرصت پس‌انداز» بیشتری دارند؟

ارز اربعین را چه قیمتی و کجا تهیه کنیم؟

کاهش قیمت گوشت در بازار

مطمئن‌ترین راه فروش خودرو در ایران

ظریف با وزیر خارجه کویت گفت‌وگو کرد

واکنش کدخدایی به اتهامات بدون سند سعودی‌ها

فلاحت‌پیشه: آمریکا در مقابل ایران دست به عصا حرکت می‌کند

«ظریف» عازم نیویورک شد

پایان کارشکنی‌ها؛ «ظریف» عازم نیویورک شد

قیمت جدید موبایل در بازار

مبارزه با حذف نام شهدا

تحقیر سعودی ها روی آنتن الجزیره

امیرسیاری: مقابل دشمن باید محکم ایستاد

رفیق ناباب ترامپ از زبان تیلرسون

شرایط نامطلوب اقتصادی کارگران خارجی را از عربستان فراری داد

عربستان سعودی عضو شورای حکام آژانس انرژی اتمی شد

اعتراض پدر عصبانی به جانسون در بیمارستان

فرمانده سعودی در یمن کشته شد

حمله انتحاری به کاروان نظامیان آمریکایی در افغانستان

اعتراف بی‌بی‌سی به وضعیت اسفناک بی‌خانمان‌ها در انگلیس

آشوب در آرژانتین

روسیه و چین قطعنامه ضد سوری شورای امنیت را وتو کردند

مکرون: بحران "جلیقه زردها" برای من خیلی خوب بوده است

نحوه پرداخت خلافی خودرو به صورت اقساط!

معجزه ای در وسط یک انفجار مهیب!

موج سرما به‌ ‌کشور وارد می‌شود؛ کاهش دما تا 15 درجه

تماشاچیان دربی حتما ببینند

اظهارات متناقض مسئولین شهری تهران برسر ماجرای حذف نام شهدا

بلبرینگ قلابی هم رسید!

قاتل به ارتباط کثیف اعتراف کرد!

وضعیت اتوبوس در ایام اربعین حسینی چگونه است؟

کتاب های کمک درسی قانونی است و یا غیر قانونی؟

طلاق برای سگ