رصد

کد خبر: ۹۵۱۳۳
تاریخ انتشار: ۲۴ شهريور ۱۳۹۵ - ۱۰:۳۱

صنعت خودرو ایران در حالی بیش از نیم قرن از عمر خود را می گذراند که هنوز نتوانسته در پیچ و خم تولید برای خود نام و نشانی معتبر در بازارهای جهانی دست و پا کند و حتی مشتریان داخلی خود را راضی نگه دارد. این صنعت در طول دهه های گذشته به سبب بدعهدی هایی که نسبت به مردم روا داشته مورد انتقاد بوده و امروز به جایی رسیده که اگر بهترین خودروها نیز در خودروسازی های بزرگ کشور به تولید برسند، مردم خرید آن را از روی اجبار می دانند و همواره محصولات داخلی را با بهترین های خارجی مقایسه می کنند. صنعت خودرو ایران رد حال یک سال از «کمپین نه به خرید خودرو داخلی» عبور کرده که دوباره موجی از سوی برخی تشکل ها برای به حاشیه بردن این صنعت ایجاد شده است. دعوت مدیرعامل انجمن حمایت از مصرف کنندگان به نخریدن دو خودرو پریاد و پژو 405 سبب شده تا برخی از مصرف کنندگان خودرو نیست به خید این دو خودرو ارزان با تردید مواجه شوند. اما به راستی واقعیت های تولید این دو خودرو در چیست و چگونه می توان محصولات جدیدی را در همین رنج قیمتی به تولید رساند. سعید لیلاز در گفت و گو با تجارت فردا شرح می دهد که چرا کنار گذاشتن تولید پژو 405 و پراید به راحتی امکان پذیر نیست و به زودی نمی توان جایگزین های مناسبی برای این دو خودرو روانه بازار کرد.


دعوت به نخریدن خودروهای داخلی امروز وارد جزییات بیشتری شده و مدیرعامل انجمن حمایت از مصرف کنندگان در اظهاراتی خواسته که مردم از خرید دو خودرو پژو 405 و پراید روی گردانند تا خودروساز مجاب به تولید محصولات جدیدی شود. این اظهارات تا چه اندازه با واقعیت های موجود در صنعت خودرو کشور همخوانی دارد؟


در ابتدا باید این موضوع را بررسی کنیم که این اظهارات بر چه پایه ای ایراد شده است. آن گونه که بنده متوجه شده ام مدیرعامل سازمان حمایت از حقوق مصرف کنندگان براساس مصوبه سال 89 شورای سیاستگذاری خودرو خواسته است تا خودروهایی که بالای 10 سال از تولیدشان می گذرد متوقف شوند و در این میان هم به پراید و پژو 405 اشاره کرده است. در این رابطه دو موضع مطرح است. اگر ساختار اقتصاد ایران به گونه ای بود که پس از سال 89 که تولید خودرو در اوج خود قرار داشت توسعه همکاری با شرکای تجاری در دستور کار قرار می گرفت می توانستیم بگوییم که در مدت زمانی شش ساله قادر خواهیم بود محصولات جدیدی را وارد خطوط تولید خود کنیم اما این اتفاق نیفتاده و بر همگان روشن است که تحریم های اعمال شده تا چه اندازه توانست صنعت خودرو کشور را مورد هدف قرار دهد و حتی شرکای تجاری ما را وارد به ترک کشورمان کند. در برخی اظهاراتی که عنوان می شود گویی فراموش کرده اند در فاصله سال های 90 تا 93 چه بر سر اقتصاد ایران آمد و اگر توافق ژنو حاصل نمی شد معلوم نبود کشور از نظر اقتصادی به کدام سو می رفت و چه بر سر بخش تولید می آمد. تولید خودور در این سال ها به نصف رسید و سبب شد تا رشد اقتصادی به تبع این کاهش تولید کاهش یابد. به تقاضای موجود در بازار پاسخ دهد تا برخی مشتریان به سمت استفاده از خودروهای چینی روی آورند. در این سه سال شما می بینید که استفاده از خودروهای چینی با برندهای گوناگون به اوج خود رسیده و سبب شده تا در خلاء تولیدات داخلی؛ چینی ها اقدام به سرمایه گذاری برای توسعه خطوط تولید خود کنند. اما هرگز نتوانستند خودرویی را به تولید برسانند که بتواند همپای پراید و پژو 405 از نظر قیمتی رقابت کند.


البته لزومی نداشت تا چینی ها در آن مقطع به کاهش قیمت دست بزنند چون در بازار تقاضا وجود داشت.


گفته شما کاملا صحیح است و در آن مقطع چینی ها هوشمندی به خرج داده و محصولات خود را با قیمت بالایی به فروش رساندند که پس از توافق ژنو و برداشته شدن تحریم های صنعت خودرو دیدیم به قیمت شکنی روی آورده و محصولات خود را با تسهیلات بالاتر و قیمت کمتری روانه بازار کردند. اما به هر حال مثل روز روشن است که آن ها بسیار تمایل دارند که در عرصه خودروهای ارزان وارد شوند. چطور است که توانسته اند در بازارهای گوناگون رقیب اصلی تولیدکنندگان داخلی شوند و با استفاده از شگردهای دامپینگ محصولاتشان را ارزان تر از کالاهای داخلی به بازار بفرستند اما در بازار خودرو قادر به چنین کاری نبوده اند؟ چون این بازار در تولید خودروهای زیر 40 میلیون تومانی تقریبا بی رقیب است و حتی خودروسازان چینی هم نتوانسته اند محصولاتی مانند پراید و پژو 405 را وارد ای بازار کنند چرا که هم به سرمایه گذاری بالایی نیاز دارد و هم این که بعید است که مردم انتخاب نهای شان از میان همین دو خودرو پژو و پراید یک خودرو چینی باشد. توجه داشته باشید که تولید خودرو در دنیای امروز تنها ملاک نیست بلکه بحث خدمات پس از فروش آن نیز مطرح است. بنابراین اگر می بینید که مردم پراید و پژو 405 را هنوز ترجیح می دهند به این دلیل است که عمده تعمیرکاران کشور با عیوب این دو خودرو آشنا بوده و قطعات آن به وفور در کشور یافت می شود.


یکی از دلایل دعوت به نخریدن پراید و پژو این بوده که خودروسازان هیچ کاری روی این دو خودرو انجام نداده اند. آیا چنین ادعایی صحت دارد؟


در این رابطه دعوت می کنم تا اصول 55 گانه استانداردهای خودرو در ایران را مطالعه بفرمایید. این اصول تقریبا به روز بوده و براساس آخرین آیین نامه های مربوط به استاندارد خودرو در جهان نوشته شده است. همین پراید و پژو توانسته اند استانداردهای لازم را در این رابطه پاس کرده و مهر تایید سازمان ملی استاندارد را دریافت کنند. بی انصافی است که بگوییم روی این دو خودور کاری انجام نشدهاست. حتما پراید و پژو امروز با محصولاتی که طی 15،10 و 5 سال گذشته به تولید می رسید فرق کرده است. موتور این خودروها تقویت شده و تغییرات زیادی در سیستم تعلیق و پلت فورم آن ها به وجود آمده است. همین که استانداردهای یورو 4 را پاس می کنند نشان می دهد آن ها از سطح یورو 2 خود را ارتقا داده و به یورو 4 رسانده اند و حتی با بهبود وضعیت سوخت کشور مشکلی در بالا بردن این استانداردها به یورو 5 و 6 ندارند. بنابراین به نظرم بهتر است درباره تولید با نگاه واقع بینانه ای صحبت کنیم. بنده از اول هم که این کمپین ها تشکیل شد به اثر بخش بودن آن ها به نفع مردم اعتقادی نداشتم. شاید در مقطعی باعث شدند فروش خودرو کاهش یابد اما این کمپینو برای مردم چه ماحصلی در پی داشت؟


دولت در این رابطه چگونه می تواند نقش افرینی کرده و زمینه نوسازی خودروهای موجود و تولید خودروهای جدید را در بازار فراهم آورد؟


در شرایط کنونی مهم ترین وظیفه دولت این است که رقابت را بین همه بازیگران اقتصاد برقرار کرده و به ثبات در فضای اقتصاد کلان کمک کند. بقیه عوامل را بهتر است به دست بازار بسپارد و خود را درگیر خروج یک خودرو نکند. بنده بارها گفته ام که پیکان در سال 1384 اعدام شد و چون در اوج تقاضا قرار داشت و هرگز هم خودروسازان ما نتوانستند مانند این خودرو محصولی را وارد کنند که از نظر قیمتی هم رده پیکان باشد. پیکان می تواند به نوستالژی همه ما ایرانیان تبدیل شود همان گونه که فولکس قورباغه ای امروز در بازار اروپا باز تولید شده و یک نوستالژی را برای مردم این قاره به ویژه آلمانی ها تداعی می کند. چه اشکالی داشت که پیکان با موتور جدید و اعمال تغییرات در بدنه و پلت فورم آن به تولید می رسید بهتر نبود که این خودرو با استانداردهای روز خود را تطبیق می داد و تولیدش ادامه می یافت؟


تفکری که پیکان را از رده خارج کرد امروز به دنبال از رده خارج کردن خودروهای ارزان ماست در حالی که معتقدم اگر این خودروها به دلیلی غیر از عامل بازار از رده خارج شوند در نهایت مصرف کنندگان هستند که ضرر آن را می پردازند. اگر شما به تولید دو خودرو پراید و پژو 405 در سال های گذشته توجه کنید خواهید دید که سیری نزولی بر تولید این دو خودرو حاکم شده و رفته رفته محصولات جدیدی وارد بازار شده و از تیراژ تولید این دو خودرو کاسته شده است. دیگر مثل گذشته خودروسازان ما نمی توانند سالانه 400 تا 500 هزار دستگاه پراید یا پژو 405 را به تولید برسانند و وضع به جایی رسیده که تولید سالانه این دو خودرو در مجموع حدود300 هزار دستگاه تا پایان سال 1393 بوده است. بنابراین می بینید بازار است که تعیین می کند چه خودرویی در چه تیراژی تولید شود نه دستورات دولتی و کمپین های اجتماعی.


کاهش سطح درآمد مردم چه نقشی در تثبیت تیراژ این خودروها دارد؟


اگر شما به آمار فروش خودروها در جریان وام میلیونی توجه کنید متوجه خواهید شد که بیشترین تقاضا برای دو خودرو پژو 405 و پراید وجود داشته است. این بدان دلیل است که سطح درآمدی مدرم ما کاهش یافته و آن ها نمی توانند خودرویی بالاتر از 20 تا 30 میلیون تومان را خریداری کنند و این مووضع هم در طبقه متوسط به پایین به وضوح قابل مشاهده است. اتفاقی که در بازار رخ داده این است که از تعداد خریداران خودرو کاسته شده و خودروسازان هم به همین خاطر تصمیم گرفته اند به رغم داشتن ظرفیت بالا از حجم تولید خود بکاهند. در چنین شریاطی طبیعی است که میزان تولید انواع خودرو کاهش یابد و خودروسازان کشور تولیدات خود را براساس نیاز بازار تامین کنند.


با توجه به اوضاع کنونی بازار پیش بینی می کنید خودروسازان ما چه میزان تولید داشته باشند؟


به نظر من تا پایان سال جاری بیشترین تقاضا برای خودروهای ساخت داخل از یک میلیون و صد هزار دستگاه عبور نخواهد کرد. در بهترین شرایط هم این میزان تولید حداکثر به 1.5 میلیون دستگاه در سال خواهد رسید که با توجه به وضعیت اقتصادی کشور فعلا رسیدن به چنین تولیدی مقدور نیست. خوشبختانه این دولت به نوعی سیاستگذاری کرده که درجه آزادسازی فعالیت های اقتصادی افزایش یافته است. امروز دیگر نمی توان مدعی بود که در ولیدات ما انحصار وجود دارد. بازار به سمت رقابتی شدن در حال حرکت است که این موضوع را در بازار متوسطی مثل بازار خودرو ایران می توانید مشاهده کنید. تحولات اقتصادی در عمق بازار اتفاق می افتد و این بازیگران بازار هستند که تصمیم می گیرند با توجه به سطح درآمدشان چه کالایی را بخرند یا نخرند. کمپین و دستور و خواهش اثری در اقتصاد ندارد و مردم از آن سودی نخواهند برد. تولید دو بعد دارد. اول این که نباید به زور به تولیدکننده گفت که فلان محصول را تولید کن و دوم هم نباید مردم را وادار به نخریدن کرد. ویترین بازار بهترین جا برای نمایش مصرف انواع کالاست.


آیا دولت توانسته صنعت خودرو ایران را به سمت خصوصی سازی پیش برد و از حجم دخالت های خود در این صنعت بکاهد؟


می توان گفت فضا نسبت به گذشته بهتر شده و خودروسازان کشور با آزادی عمل بیشتری نسبت به تولید خودرو و نقش آفرینی در بازار اقدام می کنند. اما این معنای خصوصی سازی را نمی دهد. به نظر من اگر دولت تمام سهام صنعت خودرو را به بخش خصوصی واگذار کرده و در سیاست گذاری های بنگاه دخالت نکند صنایع خودروسازی ما با نیروی کمتر و با استفاده از همین مدیران و متخصصان می تواند در این صنعت به فعالیت بپردازد. خودروسازان ایرانی با تغییر مخالف نیستند و اگر دیده می شود که محصولی مانند پراید و پژو 405 نزدیک به دو دهه تولید می شوند به این خاطر است که سیاستگذاری های کلان اقتصادی دولت آن ها را به این نوع تولید سوق داده است. ریشه در مدیریت خودروسازان نیست بلکه بخش عمده ای از ناتوانی ها و عدم کامیابی های صنعت خودرو کشور در سیاستگذاری های کلان اقتصادی ریشه دارد. از این رو تغییرات پایه ای در صنعت خودرو ایران وابستگی شدیدی به تغییرات عمیق در ساختار اقتصادی کشور دارد و هرچه فعالیت های اقتصادی به سمت آزادسازی پیش برود صنعت خودرو ایران هم در این راه خواهد توانست توفیقاتی به دست آورد.


رئیس دولت قبل در یکی از سخنرانی هایش خطاب به خودروسازان می گفت که سالی دو اتاق بسازید این که دیگر کاری ندارد. به نظرشما چنین نگاهی در ذهن کنونی سیاستگذاران و مدیران ارشد دولت وجود دارد؟


متاسفانه چنین دیدگاه هایی سبب شده تا صنعت خودرو را که صنعتی پیچیده بود و ده ها عامل اقتصادی بر آن اثر دارد با صنایع ساده و دم دستی اشتباه بگیرند. این که گفته می شود سالی دو اتاق بسازید نشان می دهد مدیران دولت گذشته شناخت خوبی از پیچیدگی های این صنعت نداشتند و گرنه چنین سخنانی را به زبان نمی آوردند. تولید یک خودرو نیازمند هزینه های بالایی است که گاه برای خودرو ساز صرفه اقتصادی ندارد. اینکه می بینیم در تولید خودرو تنوع کم است به این خاطر است که تغییر در پلت فورم و فیس لیفت خودروها هزینه بر بوده و سرمایه بالایی را می طلبد. در این صورت هر خودرو ساز باید برای تولید هر خودرو حداقل 100 هزار دستگاه خودرو تولید داشته باشد که بتواند در عرض 10 سال به نقطه سوددهی برسد. بنابراین تولید خودروهای جدید و خروج آن ها کار راحتی نیست و باید در تیراژهای بالا صورت گیرد.


ویژگی های بازار خودرو ایران در چیست. آیا این بازار می تواند برای تولید خودرو جذاب باشد.


بازار خودرو ایران نه آنقدر بزرگ است که بتوان سرمایه گذاری های کلان را انجام داد و از هر نوع خودرو سالانه حداقل 200 هزار دستگاه به تولید رساند و نه آنقدر کوچک است که بتوان نیاز مردم را از طریق مونتاژکاری و واردات تامین کرد. سه عامل تولید داخل مونتاژ و واردات باید در کنار هم قرار گیرند تا بتواند به نیازهای این بازار پاسخ دهد. بنابراین در بازار متوسطی همچون ایران طبیعی است که تنوع محصولات از سوی تولیدکنندگان داخلی به کندی صورت می گیرد چون برای آن ها نمی صرفد که یک خودرو را در تیراژهای 50 هزار دستگاهی به تولید برسانند و روانه بازار کنند. وضع صادرات هم که مناسب نیست و خودروسازان ایراین نتوانسته اند سهم بالایی از بازار خودروهای دنیا بگیرند. بنابراین به همین میزان تولید یک تا 1.5 میلیون دستگاه خود را عادت داده اند تا بتوانند به نقش آفرینی در این صنعت بپردازند. تولید خودور از سال 75 تا به امروز حدود 10 برابر افزایش داشته است. که این نشان می دهد حجم زیادی از تقاضای جامعه به خودرو از سوی خودروسازان داخلی پاسخ داده شده وگرنه مجبور بودیم ارز بسیار بالایی را از کشور خارج کنیم تا خودروهای خارجی وارد کشور شود و ما فقط مصرف کنندگانی بیش نباشیم.


آیا این امکان وجود دارد که به زودی صنعت خودرو ایران به دست بخش خصوصی واقعی سپرده شده و از نقش دولت در آن کاسته شود؟


این اتفاق در آینده به طور طبیعی رخ خواهد داد همان گونه که شما در جریان واگذاری سهام گروه بهمن به شرکت کروز این موضوع را دیدید. به هر حال خرید سهام گروه بهمن از یک شرکت شبه دولتی توسط یک شرکت خصوصی اتفاق قابل توجهی در اقتصاد ایران بود و نشان داد بخش خصوصی در کشور تا حدی رشد کرده که می تواند شرکت های بزرگ را بدهکار خود کرده و به جای طلبش سهام شرکت ها را بردارد. بنده معتقدم با کمرنگ شدن دخالت های دولت در قیمت گذاری خودرو و سیاستگذاری برای بنگاه های خودروساز، صنعت خودرو ایران خواهد توانست به سمت رشد و بهره وری بالا حرکت کند و بخش خصوصی با گرفتن مالکیت این صنعت به بازیگر اصلی و ناخدای کشتی خودروسازی ایران تبدیل شود. در چنین شرایطی طبیعتا هم محصولات اقتصادی تر تولید خواهد شد و هم اینکه بخش خصوصی بنابر واقعیت های اقتصادی و نه سیاسی اقدام به تولید انواع محصولات کرده و به نیاز بازار پاسخ خواهد داد. در غیر این صورت صنعت خودرو به همین شکل چرخ خود را خواهد چرخاند و برای تولید یک خودرو همه مسئولان و نمایندگان مجلس نظر خواهند داد و با پیش کشیدن مباحثی همچون منافع ملی اجازه وورد سرمایه گذاران خارجی را به این صنعت نخواهند داد کما اینکه در جریان قرارداد ال90 دیدیم که چگونه مخالفان این قرارداد از حربه مجلس استفاده کردند و اجازه ندادند تا این قرارداد به درستی اجرا شود به طوری که امروز می بینید سالانه تعداد تولید خودروهای ال 90 به 50 هزار دستگاه هم نمی رسد. در چنین شرایطی چگونه توقع دارید که تولید خودرو در ایران اقصتادی شده و با توجه به دخالت سیاسیون در آن به رشد و توسعه دست یابد؟


منبع: هفته نامه تجارت فردا، شماره 192

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

آخرین خبرها از سهمیه بندی بنزین

افزایش زمان بازگشت ارز حاصل از صادرات فرش دستباف

فرصت 2 ماهه به وکلا برای نصب کارتخوان

افزایش 100 درصدی واردات کالاهای اساسی از بندرچابهار

سیگنال‌های مثبت بازارهای جهانی به بورس تهران

تجارت میان ترکیه و ایران رو به افزایش است

خبر خوش بانکی برای تولیدکنندگان

یک شرط جدید به طرح ملی مسکن افزوده شد

سکه دوباره وارد کانال 4 میلیون تومان شد

راه اندازی قطار گردشگری تهران-کاشان-تهران

توضیح وزیر اقتصاد درباره اظهارات روحانی درباره 2 میلیارد دلار گم شده!

جنجال ادامه‌دار بر سر پول‌های گم‌شده

واکنش ربیعی به پخش شب‌نامه در مجلس

توضیحات سخنگوی شورای نگهبان درباره انتخابات مجلس شورای اسلامی

رئیس جمهور: 2 میلیارد دلار پول ما چه شد؛ بیایند رسیدگی کنند

پاسخ‌های ربیعی به منتقدان دولت درباره دوقطبی‌سازی و مبارزه با فساد

رئیس کمیته هسته‌ای مجلس: ساخت ۲ نیروگاه اتمی ۱۱۵۰مگاواتی تا ۱۴۰۶

ذوالنور: شرکت‌های ایرانی آماده بازسازی زیرساخت‌های سوریه هستند

حجت‌الاسلام مروی: رئیس‌جمهور نباید کام مردم را تلخ می‌کرد

محسن رضایی: محرومیت‌زدایی نباید گداپروری باشد

کره شمالی بار دیگر از آمریکا رکب خورد

رجزخوانی نتانیاهو برای جهاد اسلامی زیر باران راکت‌ها

فرودگاه «آلماتی» فروخته می‌شود

«عسقلان» و «سدیروت» با 20 موشک گراد از غزه هدف گرفته شد

چالش های جدید در انتخابات افغانستان

لحظه انهدام یک خانه فلسطینی

رأی الیوم: حزب‌الله یکی از قوی‌ترین ارتش‌های جهان است

وزیر جنگ رژیم صهیونیستی فرماندهان مقاومت فلسطین را به ترور تهدید کرد

شاخه نظامی جهاد اسلامی از شهادت یک فرمانده دیگر خود خبر داد

آمریکا، «آنز» را به عنوان رئیس‌جمهور بولیوی به رسمیت شناخت

نماینده مجلس: زلزله‌زدگان منتظر کانکس هستند

فعلاً عمیق نفس نکشید، شاید باد وزید!

توضیحات پلیس راهور درباره علل افزایش ترافیک معابر شهر تهران

خبر خوش روحانی برای زلزله‌زدگان آذربایجان شرقی

رفتار وحشیانه معلم آمریکایی با یک دانش‌آموز دختر!

دستگیری همزمان تعدادی از کارمندان سازمان ثبت اسناد به اتهام اخذ رشوه‌های کلان

«خط فقر» تهرانی‌ها اعلام شد

راهکار شهرداری تهران برای شرایط اضطراری هوا

سرنوشت متفاوت 2 متجاوز به دختر17ساله

ورود یک شهاب سنگ به جو زمین در میسوری آمریکا