رصد

کد خبر: ۹۵۵۵۷
تاریخ انتشار: ۲۹ شهريور ۱۳۹۵ - ۱۱:۰۸

سعیده سادات فهری، روزنامه نگار / محسن شریعتی نیا، کارشناس مسائل آسیا در گفت وگو با هفته نامه مثلث به بررسی احتمال عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای پرداخت و گفت باید توجه داشت که عضویت ایران در این سازمان، دستاورد استراتژیکی برای کشور به همراه نخواهد داشت. او معتقد است حتی اگر این سازمان در جغرافیای آسیای مرکزی ابتکارات امنیتی در پیش بگیرد، در آن صورت نیز عضویت در شانگهای برای ایران دستاورد چندانی نخواهد داشت. چرا که ایران در آسیای مرکزی و در ضلع شمالی محیط امنیتی اش با مسائل چندانی مواجه نیست. بلکه مشکلات امنیتی ایران در خلیج فارس و شامات است که در هیچ کدام از این مسائل ، سازمان همکاری شانگهای هیچگونه ابتکار عمل و نقش آفرینی ندارد. شریعتی نیا در رابطه با اخباری مبنی بر تمایل روس ها به عضویت ایران در این سازمان نیز تاکید کرد که بحث اصرار روسیه مبنی بر عضویت ایران در این سازمان که در مطبوعات ایران مطرح می شود بحث چندان درستی نیست؛ زیرا اگر روسیه اراده جدی سیاسی جهت عضویت ایران در این نهاد داشته باشد، عضویت ایران محقق می شود.


دکتر شریعتی نیا، سال هاست که بحث عضویت کامل ایران در سازمان همکاری شانگهای مطرح است اما تاکنون شاهد تحول قابل توجهی در این زمینه نبوده ایم. در ابتدا کمی راجع به اهمیت این سازمان و همچنین اهمیت عضویت ایران در آن توضیح دهید.


بحث عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای که اخیرا در رسانه های ایران بسیار به آن پرداخته می شود از چند بعد قابل بررسی است. طبیعتا عضویت در سازمان شانگهای یک سری منافعی را برای ایران به همراه خواهد آورد. اما بحث اصلی این است که ما با چه هزینه ای و با چه انتظاراتی می خواهیم به عضویت کامل این سازمان درآییم. برای بررسی این موضوع باید ابتدا این سازمان را تعریف کرد؛ به  نظر من ایران نمی تواند تعریف امنیتی و استراتژیک از این سازمان داشته باشد. چرا که سازمان شانگهای اساسا یک سازمان امنیتی و استراتژیک مانند ناتو و سازمان های مشابه نیست و دستور کار امنیتی مشخصی ندارد. همچنین اختلافات جدی بین چین و روسیه بر سر کارکرد و جهت گیری های این سازمان وجود دارد.به همین دلیل اولین نکته ای که باید به آن توجه شود این است که این سازمان،کارکرد امنیتی نخواهد داشت و اگر در سیاست خارجی ما این تصور وجود دارد که با ورود به سازمان همکاری شانگهای و عضویت در آن، ایران می تواند دستاوردهای استراتژیکی داشته باشد، این دیدگاه با واقعیت موجود این سازمان و با سابقه رفتاری سازمان شانگهای طی سال های گذشته تطابق ندارد. اما اگر ایران به عنوان کشوری که یک سازمان و شرکت در جلسات و رایزنی با کشورهای محیط همسایگی است، به شانگهای نگاه کند، این سازمان می تواند به عنوان یک مجمع در پیشبرد منافع ما کمک کند. به خصوص رایزنی های ایران با روسیه و چین در قالب این سازمان می تواند مقداری شکل سامان یافته تری به خود بگیرد. بنابراین بحث اصلی در پیوستن به این سازمان این است که ما انتظارات خود را از سازمان شانگهای در واقعیت این سازمان تعریف کنیم.


به نظر شما آیا عضویت ایران در این سازمان منافع و دستاوردهایی برای کشور به دنبال خواهد داشت؟


باید توجه داشت که عضویت ایران در این سازمان، دستاورد استراتژیکی برای ما به همراه نخواهد داشت. حتی اگر این سازمان در جغرافیای آسیای مرکزی ابتکارات امنیتی در پیش بگیرد، در آن صورت نیز عضویت در شانگهای برای ایران دستاورد چندانی نخواهد داشت. چرا که ما در آسیای مرکزی و در ضلع شمالی محیط امنیتی مان با مسائل چندانی مواجه نیستیم. بلکه مشکلات امنیتی ایران در خلیج فارس و شامات است که در هیچ کدام از این مسائل، سازمان همکاری شانگهای هیچگونه ابتکار عمل و نقش آفرینی ندارد. بنابراین در شرایط فعلی حداکثر دستاوردها برای ایران از الحاق به این سازمان را می توان به رایزنی برای مسائل مشترک اقتصادی یا اساسا رایزنی های سیاسی در اجلاس های این سازمان محدود کرد.


آیا در دولت یازدهم نیز ایران درخواستی برای عضویت در سازمان شانگهای ارائه کرده است؟


درخواصت هایی که ایران برای عضویت در این سازمان ارائه کرده، متعلق به دولت گذشته است. یعنی از سال 1392 و با تغییر دولت، ایران درخواست جدیدی مبنی بر عضویت در این سازمان ارائه نکرده است. بنابراین اکنون سازمان شانگهای به همان درخواست های قبلی واکنش نشان می دهد. اگرچه ایران هیچ گاه درخواست خود را پس نگرفته اما در سال های اخیر حاضر نشده اصرار زیادی هم برای این بحث صورت دهد.


کشورهای عضو این سازمان چه نگاهی نسبت به عضویت ایران در آن دارند؟ بعضا خبرهایی منتشر می شود که روسیه موافق و چین مخالف عضویت ایران است. این اخبار چقدر صحت دارد؟


درون سازمان، دیدگاه های مختلفی راجع به عضویت ایران وجود دارد؛ بحث اصرار روسیه مبنی بر عضویت ایران در این سازمان که در مطبوعات ایران مطرح می شود به نظر من بحث درستی نیست؛ من بر این گمانم که اگر روسیه اراده جدی سیاسی جهت عضویت ایران در این نهاد داشت، عضویت ایران محقق می شد. در واقع روسیه این توان را در این سازمان دارد که پروژه عضویت ایران را به سرانجام برساند.


بنابراین مباحثی که در مورد پافشاری روسیه برای عضویت ایران در سازمان شانگهای مطرح می شود، بحث های دقیقی نیست و در یک نگاه دقیق می تواند صرفا یک بازی دیپلماتیک باشد و نه تلاشی برای حل این مسئله . سایر اعضای سازمان به خصوص کشورهای آسیای مرکزی که عضو این سازمان هستند نیز واکنش مثبتی نسبت به عضویت ایران بروز نداده اند. من معتقدم در اجلاس های اخیر، بیش از چین و روسیه، این کشورها به عنوان مانع در مسیر عضویت ایران نقش آفرینی کرده اند. اما چون از جلسات سازمان خبرهای موثقی منتشر نمی شود و اطلاعات بسیار کمی از درون این سازمان وجود دارد، این مسئله که چه کشوری دقیقا مخالف عضویت ایران بوده و کارشکنی کرده مشخص نخواهد شد. برخی معتقدند چین این اقدام را انجام داده و عده ای دیگر، کشورهای آسیای مرکزی را مسئول این روند می دانند. البته به نظر من با توجه به عقبگردی که ایران در روابط خود با برخی از کشورهای آسیای مرکزی داشته این سناریو که این کشورها مانع عضویت ایران یا مانع تسریع فرایند عضویت ایران باشند، به نظر منطقی تر می رسد.


به طور کلی کشورهای آسیایی در سیاست خارجی ایران از چه جایگاهی برخوردار هستند و در چه مواردی ایران می تواند همکاری هایش را با این کشورها گسترش دهد؟


اساسا آسیا از چند منظر در سیاست خارجی و دیپلماسی اقتصادی ایران می تواند دارای اهمیت باشد؛ اولین حوزه آسیایی که در سیاست خارجی ایران اهمیت دارد، بعد انرژی است. چرا که آسیا و به ویژه چین و هند مهمترین مصرف کنندگان انرژی ایران در وضعیت فعلی هستند و این جایگاه در سال های آینده رو به رشد خواهد بود. همچنین در سال های پیش رو این کشورها به شرکای اصلی ایران در حوزه انرژی و تبادلات انرژی تبدیل خواهند شد. زیرا در اروپا و آمریکای شمالی، تقاضای چندانی برای انرژی وجود ندارد و مسائل ژئوپلتیکی که بین ایران و کشورهای غربی وجود دارد، تبادلات انرژی را دچار اشکالات جدی کرده و احتمالا این دشواری ها ادامه پیدا خواهد کرد.


مسئله دوم این است که به لحاظ نیازهای تکنولوژیک و سرمایه گذاری هم گزینه مهم پیش روی ایران آسیاست. ایران عملا آمریکا را به عنوان اولین اقتصاد جهان از دست داده و در سال های آینده نیز بعید است که بتوانیم به اقتصاد آمریکا هم به عنوان یک منبع تکنولوژیک و هم یک منبع سرمایه گذاری و بازار دسترسی داشته باشیم. در این میان اروپا نیز برای آنکه تعاملات بلندمدت اقتصادی به ایران را پی ریزی کند، با مشکلات جدی مواجه است. در چنین شرایطی، کشورهای آسیایی به خصوص چین، هند، کره جنوبی و ژاپن، کشورهایی هستند که ایران می تواند به عنوان شرکای تجاری و تکنولوژیک روی آنها حساب باز کند و مبادلاتش را با آنها گسترش دهد.


در وهله بعدی از منظر توریسم و تبادلات فرهنگی و تبادلات مردم با مردم، آسیا به عنوان پرجمعیت ترین قاره جهان و به عنوان منطقه ای که با ایران از مشابهت ها و پیوندهای فرهنگی برخوردار است می تواند در سیاست خارجی ما و در تبادلات بین المللی مان اهمیت داشته باشد. بنابراین اگر بخواهم به طور خلاصه بیان کنم مهمترین دلیل اهمیت جایگاه آسیا در سیاست خارجی ایران نخست بحث انرژی، سپس بحث بازار، تکنولوژی و سرمایه گذاری و نهایتا نیز بحث های فرهنگی و اجتماعی است.


منبع: هفته نامه مثلث، شماره 326

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

سه دلیل وجود پتانسیل افزایشی قیمت طلا

پیش بینی آینده فروش نفت در بورس

حذف یارانه پولدارها به کجا رسید؟

شیوه حذف پردرآمدها از دریافت یارانه لو رفت!

نسخه نیلی برای پایان عدم تعادل‌های اقتصاد در ایران

پیش بینی عضو اتاق تهران از اوضاع دلار

کدام خانواده‌ها «فرصت پس‌انداز» بیشتری دارند؟

ارز اربعین را چه قیمتی و کجا تهیه کنیم؟

کاهش قیمت گوشت در بازار

نزدیک شدن "جهاد نصر" به بورس

مطمئن‌ترین راه فروش خودرو در ایران

ظریف با وزیر خارجه کویت گفت‌وگو کرد

واکنش کدخدایی به اتهامات بدون سند سعودی‌ها

فلاحت‌پیشه: آمریکا در مقابل ایران دست به عصا حرکت می‌کند

«ظریف» عازم نیویورک شد

پایان کارشکنی‌ها؛ «ظریف» عازم نیویورک شد

قیمت جدید موبایل در بازار

مبارزه با حذف نام شهدا

تحقیر سعودی ها روی آنتن الجزیره

امیرسیاری: مقابل دشمن باید محکم ایستاد

رفیق ناباب ترامپ از زبان تیلرسون

شرایط نامطلوب اقتصادی کارگران خارجی را از عربستان فراری داد

عربستان سعودی عضو شورای حکام آژانس انرژی اتمی شد

اعتراض پدر عصبانی به جانسون در بیمارستان

فرمانده سعودی در یمن کشته شد

حمله انتحاری به کاروان نظامیان آمریکایی در افغانستان

اعتراف بی‌بی‌سی به وضعیت اسفناک بی‌خانمان‌ها در انگلیس

آشوب در آرژانتین

روسیه و چین قطعنامه ضد سوری شورای امنیت را وتو کردند

مکرون: بحران "جلیقه زردها" برای من خیلی خوب بوده است

نحوه پرداخت خلافی خودرو به صورت اقساط!

معجزه ای در وسط یک انفجار مهیب!

موج سرما به‌ ‌کشور وارد می‌شود؛ کاهش دما تا 15 درجه

تماشاچیان دربی حتما ببینند

اظهارات متناقض مسئولین شهری تهران برسر ماجرای حذف نام شهدا

بلبرینگ قلابی هم رسید!

قاتل به ارتباط کثیف اعتراف کرد!

وضعیت اتوبوس در ایام اربعین حسینی چگونه است؟

کتاب های کمک درسی قانونی است و یا غیر قانونی؟

طلاق برای سگ