رصد

کد خبر: ۹۶۸۰۷
تاریخ انتشار: ۱۱ مهر ۱۳۹۵ - ۱۴:۵۱

علی رجبی


«انتقاد به غرب و آمریکا» این یک رویداد نه چندان پیش بینی شده بود که از سوی حسن روحانی در آخرین سفرش به نیویورک صورت گرفت.


حسن روحانی از همان ابتدا که راهی دفتر رئیس جمهوری شد، مهمترین بنای دولتش را بر تغییرات سیاست خارجی گذاشت. او می گفت: «کاهش تنش با غرب از هداف سیاست خارجی دول است» و البته پیشروتر از آن ازتمایلش برای ایجاد رابطه با آمریکا سخن گفته بود: «اراده دولت من بر این است که سطح تخاصم و تنش را پایین بیاوریم و شرایط را برای این که دو ملت بتوانند به هم نزدیک تر شوند، فراهم کنیم. به اعتقاد من ملت ایران یک ملت بسیار بزرگ با سابقه تمدن بسیار عظیم است و امروز مردم آمریکا هم مردمی فعال در صحنه علمی، فرهنگی و اقتصادی هستند. رابطه نزدیک این دو ملت می تواند راه های جدیدی را پیش روی سیاستمداران آمریکا بگذارد. به هر حال معتقدم به آینده باید بیشتر نگاه کنیم تا گذشته.» روحانی در پاسخ به این پرسش که می توانید پیش بینی کنید رئیس جمهور آمریکا به ایران سفر کند، اظهار داشت: «به هر حال این عدم رابطه و شرایط ایران و آمریکا تا قیامت که نخواهد بود. به هر حال زمانی در یک شرایط مناسبی، در دوره این دولت یا دولت بعدی یا بعد از آن، مسئله ایران و آمریکا حل خواهد شد و این گونه نیست که 100 سال دیگر هم همین طور باشد.»


او تمام تلاشش را برای این اتفاقات انجام داد. ابتدا یک قبح شکنی آشکار کرد و با باراک اوباما به گفت و گوی تلفنی پرداخت. در ساعات پایانی روز 5 مهر 1392 در حالی که رئیس جمهور و هیئت ایرانی سازمان ملل متحد از فرودگاه جان اف کندی قصد بازگشت به ایران را داشتند، حسن روحانی به عنوان رئیس جمهور ایران برای اولین بار در تاریخ انقلاب اسلامی با رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا، باراک اوباما، به صورت مستقیم و از طریق مکالمه تلفنی گفت و گو کرد و دو طرف بر اراده سیاسی برای حل سریع مسئله هسته ای تأکید کرده و زمینه را برای حل موضوعات دیگر و همکاری در مسائل منطقه ای مورد توجه قرار دادند.


حسن روحانی در رابطه با دیدار با باراک اوباما در نیویورک گفت: « بین ما و آمریکا مسائل بسیاری از 60 سال گذشته وجود داشته است. آمریکا با ایران قبل و بعد از انقلاب تنش هایی داشته، مسائل مهمی در منطقه نسبت به ایران بوده است، این که ملاقاتی در سطح دو رئیس جمهور بعد از 35 سال انجام شود نیاز به مقدماتی داشت، این کار نارس بود، به همین دلیل این ملاقات انجام نشد.»


او درباره مباحث مطرح شده در گفت وگوی تلفنی گفت: «بحثی که اوباما داشتیم عمدتاً مسئله هسته ای بود، گفتیم این مسئله نه تنها حق مردم ایران است، بلکه غرور ملی ملت ایران است که رئیس جمهور امریکا هم عنوان کرد ما به حقوق هسته ای ملت ایران اذعان داریم. درباره 1+5 گفتم با دریچه ای که از سوی ملت ایران ایجاد شده باید از این فرصت استفاده و در این مسئله تسریع کرد که رئیس جمهور امریکا گفت که «من به وزیر خارجه دستور می دهم که در این امر تسریع داشته باشد؛ عمده بحث ما این بود که در بحث هسته ای با سرعت بیشتری عمل کنیم.»


حسن روحانی با این قبح شکنی نوع نگاهش به غرب و آمریکا را به نشان داد.


بعد از آن پایه های رسیدن به توافق هسته ای را استوار کرد و تمام تلاشش را کرد تا از همین راستا رابطه اش با غرب را نیز بهبود بخشد. از دید او بخش اعظمی از مشکلات و چالش ها با کنار آمدن با غرب و ایالات متحده قابل حل بود. از آن زمان سه سال گذشته و برجام به نتیجه رسیده اما همچنان مشکلات و چالش ها پابرجاست. سطح این ماجرا به ونه ای است که حسن روحانی به صورت غیر منتظره ای غرب و ایالات متحده را به باد انتقاد گرفته است.


حمله به غرب


او که تا همین چندی پیش در اولین ردیف صف موافقان برجام قرار داشت و هر گونه اعتراض و انتقاد به آن را برنمی تابید، حالا در صحن عمومی سازمان ملل و در دیدارهایش با سران کشورها، غرب و آمریکا را به جهت بدعهدی در اجرای برجام به باد انتقاد گرفته است. روحانی در این سخنرانی گفت: «ایالات متحده، به خوبی می داند که برجامف اکنون یک سند پذیرفته شده چند جانبه است و اهمال نسبت به اجرای آن از سوی آمریکا، تخلفی بین المللی تلقی خواهد شد و اعتراض جامعه جهانی را برخواهد انگیخت. هر گونه بدعهدی در اجرای برجام، به بی اعتباری بیشتر ایالات متحده در سطح جهان می انجامد.


تعلل ایالات متحده در اجرای تعهدات قانونی اش در ماه های گذشته اشتباهی راهبردی است که باید فوراً جبران شود. متأسفانه این گونه اقدامات غیرقانونی مسبوق به سابقه است و آخرین نمونه آن رأی دیوان عالی آمریکا در تأیید دست اندازی به میلیاردها دلار اموال ملت ایران در سال های گذشته است. این تجربه به دنیا نشان داد که گروه های فشار صهیونیستی می توانند از طریق مصوبات غیرقابل دفاع کنگره، حتی عالی ترین نهاد حقوقی و قضایی آمریکا را به نقض بدیهی ترین اصول آمره حقوق بین الملل عرفی و قراردادی وادارند.» این سخنان او نشانه ای تازه بود از نگاه جدید او به سیاست خارجی. این موضع البته در دیدارهای او تکرار شد. چنان که در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دیدار با رئیس جمهور فرانسه و نخست وزیران انگلیس و ایتالیا ضمن اعتراض به عدم پایبندی غربی ها به تعهدات برجام گفت: «مشکلات بانکی و بیمه ای باید حل شود.» روحانی در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در دیدار فرانسوا اولاند، گفت: «نباید اجازه داد دستاوردهای برجام تضعیف شود و همه طرفین علاوه بر پایبندی، اعضا را به اجرای کامل تعهدات خود یادآور شوند.» روحانی با تأکید بر این که ایفای تعهدات موجب پایداری توافق خواهد بود، اظهار داشت: «اینکه در مسیر اجرای توافق، کشوری بخواهد با ایجاد محدودیت های غیرسازنده در مسیر اجرای توافقات، خواسته های خود را فرامرزی کند، قابل قبول نیست. رئیس جمهوری با بیان این که پس از دوران طولانی مدت مذاکره، ملت ها و شرکت های ما و منطقه باید از فواید برجام منتفع شوند، گفت: «در این مسیر رهبران اروپا باید به بانک ها و بیمه ها برای همکاری مالی تضمین و اطمینان دهند.» روحانی در دیدار نخست وزیر انگلیس نیز که بامداد چهارشنبه به وقت تهران و در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد انجام شدف تصریح کرد: «ایران به طور کامل به تعهدات خود عمل کرده و تا زمانی که طرف مقابل به تعهداتش پایبند باشد، ما هم پایبند خواهیم بود.» روحانی، بهره مندی ایران از فضای مثبت اقتصادی را جزو تعهدات برجام برشمرد و اظهار داشت: «تا برخی مشکلات فنی در زمینه بانک و بیمه حل نشود، تعهدات طرف مقابل به انجام نرسیده و دولت های اروپایی باید به بانک های بزرگ برای همکاری با ایران اطمینان دهند و لندن می تواند قدم اصلی را در این زمینه بردارد.» وی برجام را تحولی بزرگ، نمادی برای حل اختلافات و پایه ای برای همکاری ها دانست و تأکید کرد: «همه طرف ها باید به اجرای دقیق و بهنگام تعهدات خود در برجام، پایبند باشند.»


روحانی در نشست خبری خود در پایان سفرش به نیویورکت در پاسخ به این سوال که در رابطه با برجام چه انتظاری از آمریکا دارد و اگر انتظارات برآورده نشود چه برخوردی خواهد داشت، تصریح کرد: «گله ای که ما از ایالات متحده آمریکا در نحوه اجرای برجام داریم، در طول 8 ماه گذشته این است که در اجرای تعهدات خود در برخی از موارد ما شاهد تأخیر هستیم و در برخی از موارد هم شاهد اهمال و همچنین نبود شفافیت هستیم. مثلاً طبق برجام پس از اجرایی شدن آن باید فروش هواپیماهای مسافربری به ایران آزاد باشد و تحریم و ممنوعیت در این زمینه برداشته شود. معنای این، ان بود که از همن روز اول همه مجوزها برای فروش هواپیما داده شود اما شما می بینید در این روزهای اخیر است که خبرهایی راجع به فروش هواپیماهایی مثل ایرباس و بوئینگ اعلام می شود، گله ما از تأخیر است چون از زمانی که برجام امضا شد تا زمانی که اجرایی شد، فرصت کافی برای تدوین همه آیین نامه ها و مقررات در هر دو طرف داشتیم. ما به همه تعهدات مان عمل کردیم اما طرف مقابل ما مثل این موردی که گفتیم تأخیر دارد، البته طرف مقابلی که می گویم عمدتاً ایالات متحده آمریکاست و بقیه کشورها تلاش می کنند که برجام اجرایی و عملیاتی شود. آمریکایی ها در مسئه بانک ها طبق آنچه بانک های بزرگ به ما می گویند به صورت شفاف صحبت نمی کنند که یک بار به صراحت بگویند شما آزاد هستید که با ایران کار کنید و مانعی پیش روی شما نیست. گاهی با لحنی صحبت می کنند که طرف را دچار شک و تردید می کنند. مثلاً می گویند بله، تحریم برداشته شده ولی تحریم هسته ای برداشته شده و حواس تان باشد که تحریم های اولیه هست و باید آن ها را مراعات کنید. یا بانک های بزرگ را نسبت به شدت عمل خزانه داری آمریکا می ترسانند. این موردی است که ما نسبت به آن اعتراض داریم. سازوکاری برای این اعتراض وجود دارد که ما در حال طی کردن آن هستیم.»


بازگشت به شرق؟


حسن روحانی در آخرین سال از دور اول ریاست جمهوری اش از غرب ناامید شده. او انتظار داشت بتواند میوه برجام را در ماه های آخر ریاست جمهوری اش چیده و با خیالی راحت وارد انتخابات ریاست جمهوری شود. او اما حالا نافرجام از غرب باز به شرق بازگشته است. رابرت فیسک تحلیلگر انگلیسی در یادداشتی در این مورد نوشته است: «حسن روحانی نباید به آمریکا اعتماد می کرد و با برداشته نشدن موانع سرمایه گذاری خارجی در ایران، توافق هسته ای به سمت نابودی پیش می رود. او مانند یک فریب خورده به نظر می رسد.»


فیسک با بیان این که به نظر می رسد همه کسانی که مخالف توافق بودند درست می گفتند، تصریح کرد: «تحریم ها ]روی کاغذ[ برداشته شدند اما در واقع برداشته نشدند. با وجود تمام وعده ها، سرمایه گذاران غربی به داخل ایران هجوم نبردند، زیرا بانک های این کشورها (خصوصاً بانک های اروپایی) به شدت از نقض باقیمانده های تحریم های آمریکا در خصوص منع تجارت با جمهوری اسلامی هراسانند. «واشنگتن می دهد و پس می گیرد» شعاری است که هر رئیس جمهور ایرانی باید آن را یاد بگیرد.»


این تحلیلگر انگلیسی با انتقاد از کسانی که سران ایران را خواهان سلاح هسته ای می نامیدند، ادعا کرد که روحانی – کسی که آمریکا می توانست با او تجارت انجام دهد – اکنون انتخابات سال بعد را از دست داده است زیرا او نیز یک شعار مهم را فراموش کرد. شعاری که می گوید «به آمریکا اعتماد نکن!»


در ادامه یادداشت ایندیپندنت با اشاره به این که ایران هنوز به سیستم اقتصادی جهانی وارد نشده، آمده است: «این اتفاق هم نخواهد افتاد. به گفته رهبر ایران، بانک های خارجی از آمریکایی که به تعهدات خود عمل نکرده و تحریم ها را فقط روی کاغذ حذف کرده، می ترسند. او درست می گوید.»


این روزنامه انگلیسی اذعان کرد بسیاری از بانک های اروپایی به دلیل ترس از نقض تحریم های امریکا – که هیچ ربطی به توافق هسته ای ندارند – از تجارت با ایران خودداری می کنند. بانک فرانسوی BNP چند سال قبل به خاطر معامله با ایران 6.3 میلیارد دلار جریمه شد که این مبلغ به همراه جریمه های دو بانک «استن چارت» و HSBC به میزان گزاف 10.7 میلیارد دلار رسید.


حالا اما حسن روحانی با یک مشکل اساسی مواجه است. او به غرب بی اعتماد شده اما جریان حامی او همچنان چشم شان به غرب است. جریان غربگرا تأکید دارد که نگاه به شرق نمی تواند مسائل کشور را حل کند و همچنان باید چشم انتظار غرب و آمریکا بود. آیا حسن روحانی از این جریان غرب گرا ناامید خواهد شد؟


منبع: هفته نامه مثلث، شماره 328

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

فرار مالیاتی پزشکان و وکلا چه قدر است؟

اطلاعیه جدید ستاد بسته معیشتی

تاخت و تاز طلا، سکه و دلار در بازار

شهری که 40 درصد ذخایر طلای کشور را دارد!

رئیس کل بانک مرکزی: بازار ارز در چند روز آینده به ثبات می‌رسد

ویراژ قیمت خودرو روی سلولهای خاکستری مردم!

ارتباط افزایش قیمت دلار در ایران با حوادث عراق!

نرخ دلار نیمایی سال 99 مشخص شد

خوش به حال وانت بارها شد!

نوبخت:‌ سال آینده هیچ افزایشی در قیمت کالاها اعمال نخواهد شد

واکنش جدید ترامپ به تبادل امروز ایران و آمریکا

حضرتی: سرلیست پیدا کردن کار سختی نیست

مناظره داغ بر سر حمایت ایران از فلسطین

روایت رحیم پور ازغدی از بگو مگو با روحانی

گلایه تند قوچانی از اصلاح‌طلبان؛ حق نداشتیم اینقدر بی‌مسئولیت باشیم

صادقی: علت گرانی بنزین کسری ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار میلیاردی بودجه است

گلایه دانشجویان از سخنگوی دستگاه قضا

تکذیب شایعه ای در مورد فائزه هاشمی رفسنجانی

اظهارات جوادی حصاری در مورد کاندیدایی در انتخابات

نعمتی: آقای لاریجانی گله‌مند است

جزئیات جدید از تیراندازی در پایگاه آمریکا توسط تبعه سعودی

خودسوزی یک معترض لبنانی در میدان ریاض الصلح بیروت

بیانیه رئیس‌جمهوری عراق در واکنش به حمله علیه معترضان عراقی

ترکیه به یونان درباره فعال کردن اس ۳۰۰ هشدار داد

بارزانی و علاوی: تغییر خارج از قانون اساسی عراق پذیرفتنی نیست

چین به آمریکا هشدار داد

مقام آمریکایی نتانیاهو را به دروغگویی متهم کرد

تحرکات مشکوک در عراق

دختر مسلمان جان صد نفر را در آمریکا نجات داد

آمادگی انصارالله یمن برای گفت و گو با عربستان سعودی

مالک تالار سقز متواری شد

۲۲ دانشگاه ایرانی در میان سبزترین مؤسسه‌های جهان

جروبحث در برنامه زنده درباره فضای مجازی

دستگیری فرزندی که پدر را به کام مرگ فرستاد

آمار عجیب از آزار مسافران و رانندگان شرکت تاکسی اینترنتی آمریکایی

پیاده روی خونین دختر و پسر جوان در حاشیه نیل

پاسخ قالیباف به سوال جنجالی یک دانشجو درباره فساد در شهرداری

ماجرای فروش صندلی‌های اتوبوس در تهران چه بود؟

داروی ایرانی آنفلوآنزا وارد بازار شد

گزارش وحشتناک گاردین؛ هر 2 و نیم روز یک زن در کانادا به قتل می‌رسد