رصد

کد خبر: ۹۷۹۷۳
تاریخ انتشار: ۲۸ مهر ۱۳۹۵ - ۱۳:۳۳

1


روحانی سیاستمدار منفردی است که در میانه دو جناح سیاسی اصلی کشور قرار دارد. نه تنها او که حتی پدر معنوی اش اکبر هاشمی رفسنجانی نیز هرگز «دارای» یک جناح سیاسی مستقل نبوده اند و البته به نظر می رسد برای این کار تلاش خاصی هم نکرده اند. یارگیری آن ها همواره از هر دو جناح بوده است و این در واقع در اوج نزاع دو جناح به عامل موفقیت ایشان بدل شده است. اما همین عامل موفقیت می تواند به عامل ضعف هم بدل شود. دو جناح چپ و راست یا اصلاح طلب و اصولگرا در ایران امروز دارای پایگاه رأی نسبتاً روشنی هستند که به صورت تضمینی تا سقف 15 درصد آرای رهبران خود را تضمین می کنند. رقابت هر دو جناح دقیقاً از عدد 30 شروع می شود که پس از مشخص شدن آنان که همواره به ایشان رأی می دهند و آنان که همواره به ایشان رأی نمی دهند رأی 70 درصد باقی مانده جامعه را جلب و جذب می کنند. هاشمی – روحانی به علت میانه روی خود این پایه رأی را ندارند و تقریباً باید از صفر شروع کنند که کار آنان را دشوار می کند. رأی مردم تهران در دو انتخابات ریاست جمهوری 1392 و مجلس 1394 هم نشان داد که در عین تعیین کنندگی و تبعیت از قاعده ای که به آن اشاره شد دچار یک بحران جدی هم هست و آن میزان پایین مشارکت مردم تهران به خصوص پس از انتخابات سال 1388 است. بسیج مردم تهران کاری است که تنها از اصلاح طلبان برمی آید. اما اصلاح طلبان تا چه اندازه حاضرند همچنان در رکاب روحانی باشند؟ و از آن مهم تر، با توجه به ضعف اساسی فراکسیون امید به عنوان نمایندگان استثنایی مردم تهران در انتخابات مجلس دهم، اصلاح طلبان اساساً تا چه اندازه می توانند مردم را به اعتماد دوباره خود تشویق کنند؟ و از آن بالاتر بتوانند میزان مشارکت لایه خاکستری جامعه را افزایش دهند؟ پاسخ به این پرسش مهمترین چالش ائتلاف میانه روها با اصلا طلبان در پایتخت به عنوان مرکز و قلب طبقه متوسط کشور است و تا زمانی که روحانی نتواند آرایش قوای کشور را از اصلاح طلب / اصولگرا به میانه رو / تندرو ارتقا دهد دست بالا در این معادلات را جناح چپ اصلاح طلبان خواهد داشت.


2


روحانی تنها زمانی از انفراد سیاسی در خواهد آمد که بتواند آرایش قوای سیاسی کشور را بازتعریف کند. روحانی عضو شورای مرکزی جامعه روحانیت مبارز کشور است که در گذشته راستگرا و اکنون اصولگرا خوانده می شود. روحانی اچر چه راستگرا بوده اما هرگز اصولگرا محسوب نمی شود. یعنی به جریان سیاسی خاصی که پس از رادیکالیزه شدن راست اسلامی در دوران محمود احمدی نژاد شکل گرفت نپیوست.


از سوی دیگر روحانی، با وجود آنکه همواره شخصیتی مدرن و مصلح شناخته می شد، هرگز اصلاح طلب به معنای تشکیلاتی آن نبوده است. در واقع همان گونه که روحانی یک اصولگرای تشکیلاتی شناخته نمی شود یک اصلاح طلب تشکیلاتی هم نیست. این موقعیت دوگانه برگ برنده روحانی در سال 1392 بود. اما معلوم نیست این موقعیت در سال 1396 به برگ برنده او بدل شود. روحانی باید در دراز مدت هژمونی خود را بر جناح بندی های سیاسی کشور اعمال کند، چنان که از لحاظ گفتمانی توانسته است یک شکاف فرعی میان تندروی و میانه روی در درون دو جناح اصولگرا و اصلاح طلب ایجاد کند. اما این شکاف باید از سطح گفتمانی ه سطح تشکیلاتی برسد و این کاری است که در دستور و نیز توان هیچ یک از یاران روحانی در شرایط فعلی نیست. حلقه اول روحانی به همان اندازه که در کار دیپلماتیک توانمند هستند در کار تئوریک فاقد تمرکز و توجه لازم هستند و برخلاف یاران خاتمی که از او جلوتر بودند یاران روحانی از او عقب تر هستند و به آینده گفتمان روحانی توجهی نشان نمی دهند.


3


روحانی در انتخابات سال 1396 می تواند انتخابات سال 1392 را به تکامل برساند. در آن انتخابات روحانی با یاری چپ (اصلاح طلبان) پیروز شد و در این انتخابات با یاری راست (محافظه کاران) می تواند در دولت بماند. در واقع تلفیق نقش انقلابی چپگرایان و نقش محافظه کارانه راست گرایان در نهایت به پیروزی مجدد روحانی خواهد انجامید، چرا که اصلاح طلبی به تغییر و محافظه کاری به تثبیت نزدیک تر است. این گردش از چپ به راست (که ضرورت حکمرانی است) از تصویب برجام در مجلس نهم شروع شد و در انتخابات مجلس دهم ادامه یافت و در نهایت در انتخابات سال آینده به بلوغ خود خواهد رسید. ابتدا ائتلاف «روحانی – خاتمی – ناطق نوری» را برپا کرد و اکنون علی لاریجانی هم به این ائتلاف بزرگ پیوسته است. اشتباه برخی اصلاح طلبان در حمایت از نامزدی محمدرضا عارف در انتخابات رئیس مجلس دهم اکنون بیش از همه بر خود آنان آشکار شده است و شکستی بهنگام برای جلوگیری از شکستی بزرگتر بود. علی لاریجانی نماد عقلانیت راست در این کشور است که می تواند اصولگرایی را به اصول عقلانی خود (که در جهان سیاست محافظه کاری خوانده می شود) بازگرداند و اصلاح طلبان اگر «ملی» فکر کنند باید این فرایند را تقویت کنند. نقش روحانی در ایجاد ارتباط میان اصلاح طلبان و اصولگرایان از این حیث منحصر به فرد است و همسو با پروژه بزرگتری است که او باید برای گذار میانه روی از گفتمان به تشکیلات بردارد. بدون شک علی لاریجانی و برادر بزرگترش علی اکبر ناطق نوری بازیگران درجه اول این ائتلاف بزرگ در کشورند که بر سر منافع و مصالح ملی ایران در شرف تکوین است و سیاستمداری مانند محمدرضا باهنر نیز اگر از خطاهای راهبردی خود در وزن کشی در صحن مجلس عبرت نگیرد به شدت اثرگذاری خود به عنوان یک شخصیت دارای وجهه اخلاقی را از دست خواهد داد.


4


گردش به راست البته تنها در اتحاد با علی لاریجانی محقق نخواهد شد. این تاکتیک تنها زمانی جواب خواهد داد که ذیل یک استراتژی کلان تعریف شود و آن راهبرد حاکمیت یگانه است. ساختار قانون اساسی ایران به گونه ای است که در آن با وجود اهمیت قوه مجریه بدون حمایت مقام رهبری و ارکان منتسب به ایشان امکان کار موثر وجود ندارد. فارغ از وجوه عقیدتی نظریه ولایت فقیه در بُعد حقوقی، قانون اساسی به مقام رهبری اختیاراتی داده است که هر گونه نادیده گرفتن آن به ضرر منافع و مصالح ملی کشور منتهی خواهد شد. القای حاکمیت دوگانه در نهایت به ضرر دولت (هر دولتی) خواهد شد و این تجربه تلخ دولت اصلاحات است. از سوی دیگر پذیرش تئوری حاکمیت یگانه به معنای نادیده گرفتن نقش دولت (قوه مجریه) در مسائل کشور نیست. هیچ کس نمی تواند تأثیر قانونی تیم «روحانی – ظریف» بپندارد. روشن است که فرآیند انتخابات و مشورت در سطوح کلان حاکمیت در ایران موثر است و می تواند دولت هایی کاملاً متفاوت ایجاد کند. برجام مهمترین ثمره این حاکمیت یگانه است که بدون حمایت رهبری از اصول آن امکان اجرای آن وجود نداشت.


تداوم تجربه برجام به صورت حاکمیت یگانه در درجه اول برای نجات اقتصاد ایران از رکود مهمترین برنامه روحانی در دوره دوم ریاست جمهوری باید باشد و کارنامه دولت از این حیث در خور نقد و بررسی جدی است. واقعیت این است که برجام سیاست داخلی با نهی محمود احمدی نژاد از نامزدی ریاست جمهوری تحقق یافته است و هر آنچه که منتقدان می خواستند 7 سل قبل انجام دهند اکنون رخ داده است؛ گر چه بهتر بود که این خواسته به صورتی بدون تنش و خرج کردن از نظام سیاسی انجام می شد اما تاریخ نشان می هد که با وجود احمدی نژاد هیچ راه بدون تنشی برای کشور باقی نمی ماند، هنگامی که یک نامزد احتمالی ریاست جمهوری در اوج بحران اقتصادی کشور شایعه یارانه 250 هزار تومانی را ابزار مبارزه انتخاباتی خود قرار داده بود! تدبیر رهبری به صورت عرفی دو اصل را پیش روی فعالان انتخابات ریاست جمهوری در ایران قرار داده است. اصل اول: نهی از نامزدی افراد برای بیش از دو دوره حتی پس از پایان دوره قانونی محرومیت است، چرا که حتی بهترین طرز تفکر اجرایی برای اداره کشور بیش از یک دهه نیازمند زمان نیست. این اصل درباره همه آقایان هاشمی، خاتمی، احمدی نژاد و نیز روحانی صدق می کند.


اصل دوم تثبیت حداقل دو دوره فرصت برای دولت ها در ایران است. گر چه از لحاظ قانونی امکان تغییر دوت ها در پایان چهار سال اول وجود دارد اما از لحاظ عرفی افکار عمومی و حاکمیت سیاسی در ایران این حق را برای دولت ها به رسمیت می شناسند که از حداکثر زمان برای پیشبرد اهداف خود استفاده کند.


در صورتی که اصلاح طلبان و میانه روها این دو اصل را به رسمیت بشناسند این امکان وجود دارد که حسن روحانی نیز از حداکثر فرصت برای تداوم دولت استفاده کند و این همان برجام ملی است که اکنون رخ داده است. همان طور که در برجام خارجی تندروها حذف شدند در برجام داخلی هم تندروهای اصلاح طلب و اصولگرا از میدان خارج شدند.


5


خارج شدن محمود احمدی نژاد از رقابت و عدم نامزدی قاسم سلیمانی و پایین آمدن شانس نامزدی محمدباقر قالیباف البته نباید به غرور حسن روحانی یا اصلاح طلبان منجر شود. محمود احمدی نژاد چه بخواهیم و چه نخواهیم یک واقعیت اجتماعی است که تمام نشده و ممکن است در هیئت نامزدها و نمایندگان دیگری در انتخابت آینده و حتی سال 1400 سربلند کند و بدون شک سهمی از بدنه اجتماعی هر دو جناح اصلاح طلب و اصولگرا نیز خواهد داشت که البته تحلیل آن را باید به فرصتی دیگر سپرد. اصولگرایان هم بدون تردید نامزدهایی خواهند داشت و اصلاح طبان باید بنا به منطق دموکراسی از رقابت با نامزدهای آنان استقبال کنند و بدون تخریب از حضور ایشان دفاع کنند. حداقل قش این نامزدها کاستن از آرای روحانی در نگاهی حزبی و نقد روحانی در نگاهی ملی خواهد بود. شاید چشم انداز اصولگرایان به دوره دوم ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی باشد اما اصلاح طلبان هم باید از آن انتخابات که احمد توکلی توانست از آرای هاشمی رفسنجانی بکاهد عبرت بگیرند و مانع از تکرار تاریخ شوند. توفیق دولت در سیاست خارجی و تلاش آن در سیاست داخلی نباید مانع از دیدن ضعف دولت در اقتصاد و تولید و نیز بحران دولت در اطلاع رسانی شود. مناظره ها همان گونه که اخیراً عزت ا... ضرغامی به طعنه از آن یاد کرد در انتخابات 1396 نقش مهمی در انتخابت مجدد روحانی خواهند داشت و دولتی که ضعیف ترین بخش اطلاع رسانی و تبلیغاتی در میان دولت های بعد از انقلاب را دارد باید از هم اکنون برای مناظره ها راهبرد مناسبی را در نظر بگیرد.


دکتر حسن روحانی مناسب ترین فرد برای ریاست جمهوری اسلامی ایران تا سال 1900 است. این گزاره ای است که اکنون در مهرماه 1395 کمتر از 8 ماه به انتخابات سال 1396 اکثریت اصولگرایان و اصلاح طلبان و بخش قابل توجهی از حاکمیت و اپوزیسیون قانونی کشور به آن رسیده اند، به شرطی که دولتمردان به اقتضائات آن تن دهند.


منبع: هفته نامه صدا، شماره 101

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر:
ادامه
آخرین خبر

کشف پولشویی 3 هزار میلیاردی توسط مدیران سایپا

تامین منابع مالی و سفارش گیری برای هپکو

نحوۀ انجام معاملات در بازار پایه فرابورس ایران

طرح اقدام ملی با ساخت 400 هزار واحد مسکونی

بنزین گران می شود؟

نگاهی به قیمت دلار در روزی که گذشت

دشمن از چه راهی می‌خواست کارخانجات ایران را تعطیل کند؟

پیش بینی قیمت‌ خودرو در نیمه دوم سال

اطلاعیه عربستان بازار نفت را نگران کرد

رانندگانی که یارانه 400 هزار تومانی می گیرند!

ترفند مذاکره!

روایت سید حسن نصرالله از آینده‌نگری امام خمینی

مصاحبه ظریف که پمپئو را کُفری کرد!

نتیجه فشار اقتصادی حداکثری از سوی آمریکا به روایت عراقچی

ادعای ترامپ مبنی بر شنیدن طرح ایران برای منطقه

برخورد قانونی با مسئولانی که دارایی‌شان را ثبت نکنند

افتخاری بزرگ برای ایران در عرصه سلاح

رژه اقتدار در کل کشور انجام شد

الگویی که واعظی از آن حرف زد

حرف‌های تکراری پمپئو درباره ایران

بشار اسد: اروپا در سوریه به دنبال تحقق منافع آمریکا است

بایدن خواستار تحقیق درباره مکالمه ترامپ با رئیس‌جمهوری اوکراین شد

حمله هوایی به «الحشد الشعبی» در غرب سامراء تکذیب شد

انصارالله: می‌توانیم امارات را به دهه‌های گذشته بازگردانیم

تولسی گابارد اقدام اخیر ترامپ برای عربستان را روسپیگری خواند

وقتی آمریکایی‌ها ارتش سعودی را تحقیر کردند

حمله پهپادی به پایگاه الحشدالشعبی در غرب سامراء

تروریست‌های الشباب ۲۳ نظامی سومالیایی را کشتند

عربستان به ناتوانی در تامین نیاز نفتی هند اعتراف کرد

احتمال دیدار اردوغان و بشار اسد

سازمان امور مالیاتی: فردا باید پزشکان از کارت‌‎خوان استفاده کنند

نوجوانان اسیر ایرانی در زندان‌های عراق

زن مطلقه شاه‌مهره سرقت مسلحانه از طلا فروشی

نرخ‌های سرویس مدارس فضایی شد

توضیحات درباره شایعه مبلغ بیمه زائران اربعین

قرارهای پلید مدیرعامل با مونا در دفترش

پاسخ آستان قدس به گلایه‌های مردم سرخس

همسایگی دیوار به دیوار با یک قاتل برقی

آخرین وضعیت مدارس در مناطق سیل‌زده

زهرای دوساله چگونه گم شد؟